S. Aureli Augustini Hipponiensis episcopi Epistulae

FRDMTHELlBRARyOF
TRINITYCOLLEGETORDNTO

A'/)^ .^y^-n^cu ,

ty.

(ii y€

C0RPV8

8CRIPT0RVM EGCLE8IA8T1C0RVM

LATINORVM

EDITVM CONSILIO ET IMPENSIS

ACADP^MIAE LITTERARVM VINDOBONENSIS

VOL. LVIII

S. AVRELl AVGVSTINI OPEEVM SECTIO IL

S. AVGVSTINI EPISTVLAE

EX RECENSIONE

AL. GOLDBACHER.

VINDOBONAE j^M LIPSIAE

F. TEMPSKY ffi^ffi (i. FREYTAG (g.m.b.h.)

MCMXXIII.

Reprinted with the permission of the original publishers

JOHNSON REPRINT CORPORATION

NEW YORK and LONDON

8. AVRELI AVGVSTINI

HIPPOmENSIS EPISCOPI
EPISTVLAE.

RECENSVIT

KT
COMMENTAKIO CRITICO IN8TRVXIT

AL. GOLDBACHER.

PARS V:

PRAEFATTO EDITORIS ET INDICES.

VINDOBONAE BmSi LIPSIAE

F. TEMPSKY ^!^Ea G. FREYTAG (g.m.b.h.)

MCMXXIII.

Reprinted with the permission of the original publishers

JOHNSON REPRINT CORPORATION

NEW YORK and LONDON

V, ,:

V' st>

First reprinting, 1961, Johnson Reprint Corporation

Printed in Germany
Lessingdruckerei Wiesbaden

7^3^^

PRAEFATIO.

S. Aureli Augustini epistulae non anti(iuitus, sicut nunc
sunt, coUectae ad nostram memoriam venerunt, sed magnam
partem dispersae paulatim tantum et in libyis mss. et in edi-
tionibus crescente in dies numero coniungebantur, ita ut ne
nunc quidem dici possit omnes, quae supersint, litteras iam esse
conlatas. qua re factum est, ut libri mss. quo sint antiquiores,
eo minorem epistularum numerum habeant. itaque codicem,
in quo complures epistulae inveniantur, antiquiorem non babe-
mus Parisino nov. acq. 1672 saeculo IX scripto neque amplius
88 epistulas eum, etiam cum integer esset, ^) continuisse vi-
deraus; saeculo autem insequenti in codicem Monacensem 6266
congestas esse epistulas 127, saeculo XI in Parisinum nov.
acq. 1444 epistulas 135, saeculo XII in Parisinum 14480 epi-
stulas 150, saeculo XIII in Trecensem 40 epistulas 207, sae-
culo XV in Vaticanum 499 epistulas 249; atque similis est
editionum ratio; nam cum ea, quae dicitur princeps, epistulas
babeat 183, Frobenii alias 38 addiderunt, Lovanienses alias 29,
Reinbartus alias 6, ita ut Maurini adiectis aliis 16 numerum
272 litterariim sint adsecuti.

Quae cum ita se babeant^ duo librorum mss. genera suppe-
ditant, alterum eorum, qui ipsis epistulis sunt destinati, al-
terum eorum, in quibus abis Augustini vel aliorum scriptorum
operibus epistulae quoque nonnuUae adiunctae sunt aut interiectae.
lii multo illis sunt plures neque auctoritate cedunt; immo et
antiquissimi codices inter eos sunt et littcrae ita dispcrsae sua
propria origine ac propagatione artem criticam baud raro mi-
rum in modum iuvant. scd magnae inde difficultates nascuntnr
ei, qui Augustini epistulas edere parat. atque primum quidem

') Cf. p. XIX— XX.

VI Piaefatio.

magna codicum multitudine conflictatur, qui quamquam in
hanc editionem 223 conlati sunt, tamen vereor, ne non pauca
supersint, quae bono usui esse potuerint. deinde tot codicum
fidem satis er.ploratam habere cum per se ipsum sit difficilli-
mum, tum eo difficilius redditur, quo minor est materia ad
iudicandum; nam in multis codicibus perpaucae vel etiam
singulae tantum litterae inveniuntur. tum cautionem quandam
flagitat epistularum in nonnullis libris mss. inaequalitas, quippe
quae si ex variis fontibus confluxeriint, non eadem omnes
fide dignae sunt. cuius rei ut insigne proponam exemplum,
in codice Trecensi 40 epistula 120 ter diversis locis perscripta
est alia ex alio fonte; prima enim cum dcterioribus codicibus,
Audomaropolitano 142 et Parisino 1929, consentit, altera me-
lior est et ad codicem Bononiensem 58, 12 S (corr. 125) pro-
pius accedit, tertia non integra est epistula 120 sed frag-
mentum illud, quod in Eugippi excerptis extat. atque similis
est condicio epistulae 190 in eodem codice, epistulae 40 in
codice Einsidelensi 130, epistulae 71 in codice Augiensi LII,
epistulae 28 et 73 in codice Parisino 12163, quae epistulae
bis in suo quaeque codice rcperiuntur altera ex altero exemplo
transcripta. ia codice Parisino 1862 epistula 167 ex Eugippi
excerptis arcessita esse videtur; ea enim est illius epistulae
cum ea, quae est in quibusdam Eugippi codicibus, similitudo.

Sed quamvis perm^gna sit copia librorum mss. et anti-
quissiraorum et praestantissimorum, tamen si reputaveris, qua
ratione epistulas paulatim collectas esse dixerimus, perspicuum
est ad intellegendum non eandem omnes fortunae condicionem
habuisse. etenim satis multae sunt rarissimae, in quibus trac-
tandis ars critica saepe librorum mss. inopia laborat, ut ad
recentioris aetatis codices, id est ad codices saeculorum
XIII — XV descendendum sit. atque adeo septem sunt littcrae,
quae nisi in Vaticanis 495 et 499 saec. XV non reperiuntur;
epistulae autera 79 nullura oranino scriptum exemplura potui
investigare. ^)

In Retract. 1. II 20 Augustinus cura de duobus libris 'ad
inquisitiones lanuarii' agit, id est de ep. 54 et 55: Quorum

^) Maurini adnotant: Non reperitnr nisi in Vaiicano exemplari. ita
codices Vaticanos 495 et 499 signiticare solcnt. sed in his codicibus
non est illa epistula ncque in Aldi conlationibus eara esse C. Vrba me-
cum communicavit.

rraof.tti... VII

lihrortim, inqiiit, j^'''^^^ epistula est: hahct quippe in capife,
quis ad qucm scrihat: sed ideo inter lihros adnumeratur hoc
opiis, quoniam sequens, qui nomina nostra non hahef, midfo
est prolui&r et in eo midto plura tractantur. prior enim in-
scriptnsest: Ad inquisifiones lanuarii liher primus. Dileciissimo
filio lanuario Augustinus in domino salutem, posterior autem
tantunimodo: Ad inquisitiones Januarii liher secundus. qua
re libros seiungcndos esse censet, ut alter libris adnumeretur,
alter epistnlis. vcrum tamen qnis est, qui hoc comprobet?
utrumque igitur opusculum merito nunc in epistularum numero
haberi solet. quod si iilam Augustini sententiam, ut ea tantum
epistuia habeatnr, ubi additum sit, quis ad quem scrihat^ sequi
vellenius, epistulae quoque 147. 1G6. 167. 187 in libros essent
transferendae; nam nihil aliud inscriptum est nisi 'de videndo
deo liber', 'de origine animae hominis', 'de sententia lacobi
apostoli', 'de praesentia dei liber' neque additum est, quis ad
quem scri1)at^ quamquam Augustinus omnia haec quattuor
opuscula in Retract. II 41. 45. 49 libros vocat. deinde inter
Augustini libros nonnulli sunt, qui cum inscriptum sit, quis
ad quem scrihat. inter epistulas essent recipiendi velut liber
'de bono viduitatis ad lulianam', 'ad Eutropium et Paulum de
perfectione iustitiae hominis^, 'commonitorium Orosii ad Augusti-
num', quae scripta ad epistularum formam sunt composita. similis
est inconstantia, cum in ep. 214 p. 381, 17 Augustinus epi-
stulam 194 ad Sixtnm datam lihrum vel epistulam appellat,
quod aniplitudine eius ductus fecisse videtur; paucis enim
versiculis post legimus: Supra dictam epistulam ad Sixtum.
si autem quaesiveris, quidnam fuerit, cur 'acta ecclesiastica'
inter epistulas reciperentur i213), aliud investigare non poteris,
nisi locum huic scripto quamvis non convenientem adsignan-
dum fuisse.

lam tum, cum Augustinus Ketractationes scribebat, librorum
eius et epistularum indicem extitisse ex I. II 41 perspicuum
est, ubi de epistula 148, id est de commonitorio ad Fortuna-
tianum misso dicit: Quod in opusculorum mcorum indiculo
nec inter lihros nec inter epistulas est notatum. neque dubi-
taverim, quin ille indiculus intellegendus sit etiam in eo, quod
in superiore c. 40 de epistula 141 adnotatum videmus: Non
cst in epistidis meis, atque illud quoque, quod modo ex c. 20
adtulimus: Inter lihros adnumeratur hoc opus, eodem licet
referri.

Vlir l'r:icf;iti(..

'Indiculus librorum, tractatuura et epistularum Augustini edi-
tus cura Possidii, episcopi Calamensis' ^) ad nostram memo-
riam est conservatus. quem eundem esse atque illum, de quo
Augustinum loqui diximus, adfirmare maluerim quam dubitare.
Possidius enim Augustino aequalis erat, eodem fere tempore
episcopus factus est, quadraginta circiter annos familiariter
cum eo vixit, denique superstes defuncti amici, qua erat eius
admiratione affectus, vitam conscripsit. eius indiculus eas sci-
licet tantum epistulas habet, quas Augustinus scripsit; quas
accepit, non item. quas si comparamus cum eis litteris, quae
nobis traditae sunt, amplius duae harum partes in indiculo
sunt commemoratae; frustra ibi quaesivi ep. 43. 44. 48. 50.
76. 79. 105. 111. 133. 139. 178—180. 188. 189. 197. 199.
203. 208. 210—212. 217—220. 229. 231. 236. 237. 244. 250.
250 A. 258. 263; epistulas 141 et 148, ut supra vidimus,
ipse Augustinus ait non esse in indiculo; epistulae 37 mentio
non fieri videtur, quoniam coniuncta est cum Quaestionibus
ad Simpiicianum, similisque ratio est in ep. 200. 207, 214.
215. 222. 224; propter rei exiguitatem deesse putaveris ep. 92 A.
146. 171. 269, denique epistulam commendaticiam 206. prae-
terea autem Possidius multas enumerat epistulas, quas ab
Augustino scriptas esse refert neque nunc extant, quarum
numerum si definire velis, circiter septuaginta eas esse haud
male existimare possis. verum tamen tam misera est illius
indiculi condicio, ut permulta sint valde dubia et incerta.

Atque etiam ex ipsis Augustini epistulis discimus litteras
eum scripsisse, quae inter eas, quas habemus, non reperiuntur;
nam desunt tres epistulae ad Paulinum missae, ''^) epistula ad
Emeritum, ^) ad Macedonium,*) ad Pelagium,^) ad lohannem,*^)
ad Quodvultdeum, '') ad Quodvultdeum episcopum, **) ad Fabio-
lam, ") epistulae ad Prospcrum, ^®) epistulac ad matrem Floren-
tinae;^^) ad Valerium comitem se aliquotiens scripsisse dicit

') Migne patrol. l;it. XLVI p. 5—22.

*) Ep. 80 p. 347; 11-14: op. 121 p. 736. 5-9; ep. 149 p. 349. 5-10.
') Ep. 87 p. 402, 18—20 (hanc unam tantum ad Emeritum datam
liahemus epistulam. Posaidius vero in indiculi c. IIl commemorat duas).
*) Ep. 1.52 p. 393, 4—5.

■^) Ep. 177 p. 684, 14—15 (cf. Migne patrol. lat. LVI, 3 p. 480 adn. g).
'•) Ep. 179 p. 691, 15—17. ') Ep. 222 p. 446, 10.

») Ep. 228 p. 484, 4—5 et 14-19. «) Ep. 267 p. 651, 5.

") Ep. 225 p. 455, 1. ") Ep. 266 p. 647, 9-10.

rr.u-latio. IX

Augustinus in cp. 200 p, 293, 5, nos auteni nullam liabemus
epistulam, quae scripta sit aute ep. 200. quid igitur mirum,
si Victor Vitensis 111 innumerabiles vocat Augustini epistulas?
Paulo post, quam Augustinus ex vita excessit, ineunte fere
sacculo sexto P^ugippius presbyter et abbas monasterii, quod
prope Ncapolim fuit in castello Lucullano, ortu Africanus ex
eius operibus, ([uac pietate et doctrina apta videbantiir, excerpsit,
Excerpta uno volumine collegit. quo iu labore epistulas uon
praetermisit; immo epistulam 167 integram trauscripsit et
principium operis sui esse voluit; praeter banc nonnulla elegit
ex ep. 54. 55. 98. 102. 120. 140. 149. 157. 187: 190. 199.
202 A. 205. 214. 215. 265. loci, quem ex epistula 205 sumpsit,
cxtremu ])ars noii cxtat nisi apnd Eugippium p. 1064, 22—26
ed. Knoell.); in e{)i.<tula ipsa dej^erisse videtur. in transcribendis
Augustini verbi.'^ sunimam reverentiam adbibuit neque quic-
(luam mutare aut addere aut omittere ausus est, nisi si qua
parva licentia, quo pars electa ex integro scripto exinii posset,
evitari non poterat. qua re magnum in rem criticam factitandam
Eugii)pi opus Iiabct momentum, cum' epistularum codices et
Exccrptorum scnipcr intcr sc fucrint discrcti nequc, (|ui eos
scribcbant et corrigcre conabantur, aut liis aut illis ad emen-
dandum usos csse animadverteris. iiani (|Uod epistula 167 cx
princij)io Exccrj^torum in codiccm Parisinuni 1862 ct. (|Uod
Eugijjpius cx cpistula 12U decerpsit, in codicem Trccensem 40
ct Mus. Brit. Harl. 3107 intcgra transicrunt, niliil ad rcm
attinct. si igitur quo cpistularum loco variae lectiones in libris
niss. sunt j^ropositac, ea, (luae Eugip])i Exccrplis coulirmatur,
cst probabilior et cetcras auctoritate antecedit. (|U0 nuigis dolen-
dum cst novissimam editionem quam anno MUCCCLXXXV
curavit Knoellius, parum successisse. nimia enim liducia com-
motus unum fere codicem Vaticanuni 3o75 ut vctustissimum
ita corruptissimum secutus est et lioc libro contcntus aliorum
adiumcnta et sul)si(lia, (juantum erat neccssarium, circumspiccre
omisit,'j id (|U()d molcstissime fertur in eo, quod ex epistula
202A exccrptum est ip. 1068, 25—1071, 25 ed. Knoell.), ubi
j)ractcr Vaticanum 3375 unus Mcdiomontanus commemoratur,
(pii ct ipsc e\ illo cst descriptus. quae cum ita sint, Eugippi
l'ACcrptis, qualia in bac cditionc constituta sunt, uti non ])o-
tuimus et alia via erat ingredicnda, (^ua libros mss. a Kuoellio

') ('!'. Zrit.«clirilt fiir d. Or.Mcn . Cyinn. XXX\"I11 (1887j \>. 191-19.n.

X 1' vacf;it io.

(lilig-entissime excussos in nieum usum conferrem. ipsas enini
codicum lectiones adferre coactus eram vera Excerptorum
verba ea potissimum existimans, in quibus Knoelli editio cum
Maurinorum consentit.

Ad aestimandam librorum mss. fidem loci quoque ex litteris
sacris prolati perutiles esse solent. quarum litterarum varias
Augustinum interpretationes Latiuas novisse constat, cum de
variis earum lectionibus eum saepius disserentem audiamus. ^)
atque etiam Graecas interpretationes inspicicbat; ^) babebat
enim aliquam linguae Graecae scientiam, quamvis ei deesset
iusta exercitatio. ^) in proferendis autem sacris litteris Hiero-
nymi interpretatione, quam Vulgatam appellamus, usus non
est, quo evenit, ut ab illa intcrpretatione saepissime et inter-
dum permultum discreparet. qua re cum monacbi, qui inprimis
operibus Latinis describendis atque corrigendis operam dabant,
plerique in Vulgata fuissent versati, muita etiam memoria
tenerent, frequentissime accidebat, ut, si quid in interpretatione,
quam secutus est Augustinus, aliter se liabcret atque in Vul-
gata, in illius locum banc substituerent. *) quando igitur in
cius modi loco duae lectiones tali ratione inter se sunt oppo-
sitae, ea, quae concinit cum Vulgata, ob id ipsum suspicionem
commovet, ut alteram praeferre non dubitcmus idque co
magis, si, quod baud raro evenit, haec etiam Graeca inter-
pretatione confirmatur. nam ex bac ut monacbi corrigendorum
codicum Latinorum materiam sumerent, non minus factum essc
negaveris quani ex Eugippi Excerptis. cuius rei ut exemplum
ponam, in epistula L30 p. 61, 12 plerique libri mss. habent:
Cum oraretis, ego ohtuli oratlonem vestram, sicut Vulgata, ce-
teri: Et nunc, quando orabas tu et Sarra, ego ohtuli memoriam
orationis vestrae, quod et ipsum Augustinum scripsisse ostendit
Graeca interpretatio: Kal vuv c-z. ::psc7r,jzco cl» -/.al r, vji/sr; (7oj
^appa, i\'ii zpzrfi-^oc^^z') 'b ;rr/;[j,;TJv:v r^c T:pc!7£'j/;^c ujxwv.

*) H". op. 71 p. 254. 1.3— M: cp. 149 p. 351. 6; 355. IG; 359. 17-21;
360. 20-361, 2; 361, 13: 372, 4: 374. 4: 10-11; 375. 19; op. 193 p. 173.
12-15; op. 265 p. 640, 9—14.

2j Cr. ep. 261 p. 620, 7—9: ep- 149 p. 350, 1—5; 351, 7 -9; 359.
10-17; 360. 10-16; 373. 17-22; 374. 4—5: 0^.197 p. 232, 16-233.
14; ep. 205 p. 334. 21.

^) rt". ep. 222 p. 448. 3—8. *) Multa oxcnipla ]>raobet op. 140.

rracfatio. XI

A. DE P:PISTULA11UM CODICIliUS.

1. CODEX MONACENSIS 626(5 ET QUI SUNT EIUSDEM

GENERIS.

Inter libros mss., qui solis epistulis aut epistulis po-
tissimuiii sunt destinati earunique multitudinem continent,
frequentissimi sunt ei, quorum uetustissimus esse videtur co-
dex Monacensis 6266 saec. X scriptus. cuius in principio
index est, quo inesse dicuntur litterae:

132. 135. 137. 136. 138. 92. 143. 28. 40.67. 68. 39. 74.
73. 72. 71. 75. 81. S2. 41. 233. 234. 235. 98. 166. 172.
25. 27. 30. 31. 24. 32. 109. 243. 26. 16. 17. 127.
93. 102. 185. 154. 155. 152. 153. 117. 118. 187.
90. 91. 23. 173. 164. 130. 147. 111. 257. 96.
97. 265. 144. 101. 165, 199. 266.99. 58. 110. 77.
245. 260. 261. 264. 188. 145. 248. 205. 33. 21.
232. 242. 3. 141. 46. 47. 258. 131. 190. 139.
176. 49. 43. 87. 44. 53. 105. 89. 34. 35. 52. 7
m. 238. 239. 240. 241. 150. 228. ad Italicam et epistulae
1-15 ad Bonifatium (adultennae). 148. 262. 196. 80. 189.
codice autem non ad fincm perducto aut amissis foliis postre-
niis nunc tcrminatur adulterinis epistulis ad Bonifatium 1 — 9.

Easdem epistulas eodcm ordine liabent:

Codex Salisbur^ensis X 29 saec. X — XI, cuius posterior
tantum pars supercst inci})iens ab cpistula 90.

Codex Audomaropolitanus 76 saec. X — XI. epistnlae 26
tria tantum priora capita extant.

Codex Parisinus nov. acq. 1444 saec. XI, qui epistulae 26
eandem partem exbibet, quani codex superior; ])raeterea in
extremo additae suut cp. 169. conlatio cum Pascentio. ep. 213.
194. 36. 210. 178. 217. 250.

Codex Mus. Brit. Keg'. 5 Dvi saec. XI — XII. omissac
sunt ep. 28 — 75. 166. 172 inter Augustinum et Hieronymum
missae et acceptae et ep. 215. inter cpistulam 3 et 141 inter-
iectae sunt aliae undecim: 18. ?0. 19. 15. 5. 6. 7. 9. 14.

214.

215.

121.

149.

259.

100.

78.-

122.

38.

112.

134.

133.

6. 88

. 51.

Xll riacrjit i(i.

10. 4.') in postrema libri parte ab epistula 139 ordo ali-
quantiim est turbatus.

Codex Parisinus 14480 saec. XII. deest ep. 239; post
epistulara 189 viginti quattuor aliae accesserunt: 217. 22. 60.
227. 48. 192. 249. 203. 220. 244. 171. 170. 197. 198. 236.
86. 212. 210. 160. 161. 163. 159. 162. 213.

Codex Parisinus 1928 saec. XII. desunt epistuiae, quac
omissae sunt in codice Mus. Brit. Keg. 5 Dvi praeter epistuiam
215 et epistula 165, praeterea foliis amissis epistuiae 147 pars
posterior — ep. 96 et epistula 78 extrema — ep. 260. post
epistulam 189 deperditis aliquot foliis sequuntur epistulae 15
(amissa priore parte). 5. 6. 7. 9. 14. 10. 4. ^)

Codex Trecensis 196 saec. XII. litterae inter Augustinum
et Ilieronymum missae et acceptae: 28 — 74. 72 — 81. 166.
172 neque perscriptae sunt neque omissae sed paucis verbis
indicatae legentibus ad Hieronymi opera delegatis. omissa est
ep. 165. -)

Priores iibri quattuor propinquitate ita sunt coniuncti, ut
artiore vinculo cohaereant Salisburgensis X 29 et Audomaro-
politanus 76 ad quos Monacensis 62i)6 proxime accedit et
permnltum valet, si quis, cum illi inter se aut cum aliis codi-
cibus discordant, scire velit, quid scriptum fuerit in arebetypo.
longiore autem intervallo distat Parisinus nov. acq. 1444, id
quod facile perspicitur ex nonnullis lacunis, qnae in iilis oHen-
duntur, cum hic verba integra praebeat. ^)

In codicis Monacensis 6266 principio scriptum est: Ahra-
JuDJio epb pclpiente mlchi cappellano ipslus golescalclio obeuntc.
nieginlialmo et willihahno frisingensis loci hbcndariis ct iverin-
zone conducto scribentibus. egregium opus huius voluminis metis
comparatum est. servicio sce marie sciq: corhiniani perpetim
ma)isiirum, ad quod saeculo XV adpictum est: Circa annos
dni 993. loci corrupti saepe ipsius librarii manu in margine
sunt notati (K). in corrigendo libro operam curamque plnres
viri docti consumebant; quae poterant, emendabant; ubi de-
sperabant, notam in margine adponebant. quos omnes uno signo

') Cf. cod. Laudun. 134 p. XXXIII.

') Ex aliis huiiia gcneris libris inss. noniino Audoniaropolitannni 181
saoc. XII, Salisburgensoni X 28 saec. XII, Berolinensoni rog. bibl. ]'liill.
1G7!) saec. XII. tres Parisinos 19o0. 1931. 19;;2 saec. XIII.

") Cf. 01). 4i ]). 112, 17; 118, 13; 120, 4; op. 52 p. 150, 20: op. 145
p. 2i;!'. 20; op. 147 p. 280, 16: o]). 187 ]). 108, 11.

rr;ii' fat i(».

XIII

vi. 2 coniprehendi. in epistula 176 nouiina episcoporuui, qui
eoncilio Milevitano interfuerant, longe alio ordine enunierantur
atque in ceteris codicibus idque ita, ut colligi possit noniina
Placentio praetermisso in arclietypo pagina tripertita sic tuisse
perscripta:

(-) Valentinus (5) Aurelius

(•') Restitutus i'') Lucianus

{^} Augustinus {■>; Sevcrus

[1) Silvanus

{■i) Donatus

('') Alypius
(10) Fortunatus
{^0) Secundus

(40) Faustinianus

(41) Litorius
(4~) Ponticanus
(43) Honorius
(^•i) Adeodatus
(4.^) Felix

(46) Faustinus

(47) Cresconius
(•^-^) Lucillus
{■f'') Cresconius
i'jO) Possidonius
[■'^1) Felix
(•">2) Honoratus
(53) Praesidius
(.-H) Delpliinus

nunieri, quos ad nonuna adpctsui, significant, (jui sit ordo in
codice Monaccnsi i^2(')i}^ unde patet librarii oculos ab uno
Fortunato aberrasse ad alteruni atque ita et perturbationem
illam exortam esse et praetermissa nomina (|Uattuor: Possi-
dius. Maurentius. Cresconius. Fortunatus.

Codex SaHsburgensis X 29 in scida pergamena libri
tegumento adtixa saeculo XV inscriptum habet: Scda 2)ars
epVara augustini. satis crcbro, quo verba corrupta esse signi-
ticaretur, ipse librarius signum /. supra inponebat. alii in libri
emendatione versabantur, ex quibus duos discernere potui,
alterum, qui pallidiore (m. ;?), alterum, qui nigriore {m. 3)
usus est atramento. deinde cum saepissime prava litterarum
distinctione verba fuissent deformata et identidem ae pro e
scriptuni. illud virgulis interpositis, hoc a dcleto corrige-
l>atur.

J Possrdius
Maurentius
Cresconius
Fortunatus
(11) Saturninus
(1^') Cresconius
(13) Processus
{14} Asiaticus
{i'>) Servus
' l'>) Sperantius-
(1') Sabinus
(1''^) Victor
(1''] Antoninus
{}'") Antoninus
(21) Donatus
(--) Cresconius

(-■3) Novatus
(~'4) Leo
('•'o) Malchus
i~'>) Donatus
(-' ^ Cresconius
(-2>>) Lucius
{-'>) Secundus
{oO) Rufinianus
\3i) Terentius

(32) Quadratus

(33) Faustinus

(34) Gigantius
(■''•') Innocentius
(36) Victor

{37) Petrus
(■'''■S) Lampadius

XIV I'r;tofati().

Codex Audomaropolitanr.s 76 elegantissime exaratus in
Catalof?o generali perperam saeculo XII attribuitur, eum mini-
mum XI mihi scriptus esse videatur. antiqui gvummatici curam
inter alia deprehendas in eo, quod fere ubique lucrificaret
scriptum est pro lucrifaceret. ^) in vertendo versiculo haud raro
verba praetermissa sunt et in tribus paginis postremis nonnulla
verba relictis spatiis omisit librarius. — emendandi codicis
labor bis susceptus est, primum saeculo XIII (m. 2) et iterum
saeculo XIV— XV.

Codex Parisinus nov. acq. 1444 ad tres superiores gra-
vissimum adfert supplementum. inter quos cum propinquitate
lougissime absit, ubi quid dubii emergit, iudicium iuvat et
unus omnium haud raro est praestantissimus. ^) quamquam et
ipsum epistularum verba virorum doctorumlicentianonnumquam
depravata habere complures loci sunt documento.^) — epistulae
132. 135. 137 et extrema codicis pars ab ep. 240 alia scrip-
tura, aliis compendiis, alia orthographia ab alio librario saeculo
XII sunt scriptae. cuius rei ut exemplum proferam, hic librarius
etiani scribebat, cum per totum reliquum codicem aetiam eraso
a scriptum videamus. ipsa vero epistularum verba in illa parte
non deterius sunt tradita. — emendare codicem plures cona-
bantur, quos omnes nota iii. 2 significavi.

Codex Mus. Brit. Keg. 5 Dvi propius accedit ad Monacen-
sem G266, Salisburgensem X 29, Audomaropolitanum 76 quam
ad Parisinum nov. acq. 1444. sed epistulae paulo amplius sunt
retractatae et imprimis verborum conlocatio magna cum licentia
inmutata. interpretationes virorum doctorum una cum prae-
posito verbo aliter aliquotieus etiam in orationem inrepserunt,^)
aliae a librario cum vocula l supra versiculos scribebantur.
quae deinde saeculo XIV aut XV (m. 2) corrigebantur, nullius
sunt momenti. neque vero totum bunc codicem excussi, sed
cum 125 epistulas contineat, his 93 usus sum: 3 — 7. 9. 10.
14—20. 24—27. 30—35. 38. 41. 43. 44. 46. 47. 49.51—53.

') Cl". ep. 40 p. 73, 9 al. cp. 75 p. 300, 1 al. ep. 82 p. 379, 17; 381, 2.
praeterea cf. ep. 24 p. 75, 9; ep. 93 p. 467, 12; ep. 138 p. 137, 10.

*) Exempli causa adfero ep. 46 p. 124, 6; ep. 228 p. 493, 14; ep. 232
p. 514, 27.

=») Cf. ep. 135 p. 90, 3; 4: 92, 3; ep. 153 p. 398, 14; ep. 164 p. 522, 9;
ep. 199 p. 248, 10; 13; 256, 14; 257. 4; 263, 11; 270. 10: ep. 228 p. 493,
18; ep. 232 p. 515, 10; ep. 262 p. 624, 13.

*) Cf. ep. 25 1). 81, 3: cp. 27 p. 97. 3: ep. 32 p. 9. 3; cp. 90 i).-420. 5;
cp. 118 p. 685. 4.

Pr.aefjitio. XV

58. 66. 76. 77. 80—82. 87—91. 93. 96. 97. 99—101. 105.
109. 110. 112. 117. 118. 122. 131—134. 136. 139. 141. 144.
145. U^. 150. 173. 185. 188. 189. 196. 228. 232—235.
238—242. 245. 257. 259. 260—262. 264. 266.

Quibu.s libris mss. cum huic codicum generi satis factum
esse videretur, ex tribus ceteris paucissimas tantum epistuias
elegi, ex Parisino 14480 duodecim: 22. 26. 117. 118. 133.
134. 148. 197. 198. 220. 227. 249, singulas ex Parisino 1928
et Trecensi 196 atque ex ilio epistulam 4, ex hoc epistulam
148.

Ad hoc codicum genus adiungendus denique est liber egre-
gius

Parisinus nov. acq. 1443 saeculo IX — X scriptus; insunt
enim epistulae: 264. 188. 145. 248. 205. 111. 46. 47. 258.
92. 143. 259. 257. 96. 23. 33. 21. 38. 112. 232. 242. 189.
26 rtria tantum capita priora). 3. 127 131. 190. 139. 141.
173. 77. 176. 182. 122. 245. 41. 80. 98. 100. 97. 265. 144.
101. 266. 99. 58. 110. 78. 210. 217, ([uae exceptis cpistulis
182. 210. 217 omnes cuni codice Monacensi 6266 ei sunt
communes. ordo quoque epistularum quamquam' est longe alius,
tamen in nonnullis partibus cum illo codice congruit velut in
epistulis 264—205. 33 — 242. 100 — 78. accedit, quod etiam
in ipsis epistulis inter hunc codicem et eos, quos niodo euu-
meravimus, niagna intercedit similitudo. nam utrique et in
veris lectionibus et in falsis ita concinere solent, ut de eorum
cognatione dubitare non possis. sed Parisinus nov. acq. 1443
illis est aliquanto melior et identidem unus omnium veram
scripturam tuetur, ut appareat archetypum, quo cum illis co-
haereat, antiquiorem fuisse archetypo, quo illi sint coniuncti.
quod imprimis patet ex ep. 92, cuius extreraa verba sohis
tradidit, aut ex ep. 232 p. 513, 10, ubi unus v erha, sicut prae-
dicta, ita facta suut conservavit, aut ex ep. 242 p. 565, 20,
solus enim liber est ab eius loci summa perturbatione. ^) neque
vero desunt loci, in quibus grammaticus aliquis ad arbitriura
corrigendi lubidinem exercuerat velut in ep. 47 p. 136, 19;
in ep. 173 p. 614, 14; 647, 6. emendare librura plures cona-
bantur; quos onines uno signo m. 2 notavi; nam eos inter se
aut a librarii manu ut distinguerem, si mihi contigisset, operae
pretium non fuisset. restat, ut subscriptionis mentionem faciam,

M Cf. prnctcro.T oi). 232 p r<\:,. 10; O)). 258 p. nOG. 9: op. 2G4 ]). 030. 2.

X\'I Piacfiitio.

quae est in extienia epistula 78 atque ita se liabet: EXPLICIT.
LEGI FACISTUS lUXTA MENDOSUM EXEMPLAR" IN
SEUEPJNE DO (JRATIAS. EXPLICIT AMEN DO GRATIAS.

2. CODEX PARISINUS 12193 ET QUI SUNT EIUSDEM

GENERIS.

Alteram epistularum seriem exhibet codex Parisinus 12193
saec. IX; habet epistulas:

21. 22. 41. 60. 227. 48. 248. 243. 258. 192. 249. 78. 203.
220. 244. 171. 170. 197. 198. 199. 102 (primam tantum
quaestionem). 236. 190. 111. 23. 139, 8G. 213. Habiti papae
Palconio. 212. 210. 262. 265. 92. 160. 161. 163. 159. 162.
154. 155. 152. 153.

Easdem litteras codem ordine continent:

Codex Sangallensis 174 saec. IX; epistula 155 cum epi-
stula 152 confusa est ita, ut ])ostrema illius, huius prior pars
desit.

Codex Parisinus 12226 saec. IX; ep. 155 et 152 eadem
ratione confusae; ep. 41. 243. 258. 190. 139. 92. 154 praeter-
missae hoc ordine post epistulam 153 sunt adiectae, ubi post
epistulam 139 epistulae 86 — 265 per errorem iterum sunt
perscriptae.

Codex Vaticanus 3834 saec. IX — X; epistulae 155 et
152 item sunt confusae; omissae sunt 28 epistulae: 21 — 236.
23—86. Habiti papae Palconio. 212. 262.

Codex Palatinus 209 saec. X; omissae sunt hae 18 epi-
stulae: 21. 41. 248—258. 78. 199. 102. 190. 111. 139.
262-92. 154-153.

Codex Parisinus 1958 saec. XI.

Hoc librorum mss. genus priore, quod circa codicem Mo-
nacensem 6266 esse diximus, multo est inferius, quamvis
antiquitate antecedat, ita ut, si inter utrumque eligendum sit,
illud sequi malueris. ceterum persaepe codex Parisinus nov.
acq. 1443 aut Parisinus nov. acq. 1672 rem decernunt; ad
utram enim partem accedunt, ea lidc dignior videri solet.
quod facillime intellegitur ex epistulis 23. 92. 153 al., sicut
cpistula 170 documento e^se potest, quam parva sit his co-
dicibus adtribuenda auctoritas. inter se ipsos autem huius
generis eodices praetcr Palatinnni 209, qui sna propria et

Prapfatio. X\1T

ceteris paulo nieliore est condieione, divisi sunt in duas partes,
quarum altera aniplectitur libros Parisinos 12103 et 1958,
altera Sangallensem 174, Parisinum 12226, Vaticanum 3834.
atque illi tam similes sunt, ut etiam epitomae eaedem in
utroque codice ad marginem adscriptae sint; neque tamen
Parisinus 1958 ex altero pendet, nam sunt loci, ubi in boc
nonnulla verba desiderantur, ille integer est. 0 alterius autem
partis codioes cognatos csse eo apparet, quod omues tres epi-
stulam 155 cum epistula 152, sicut diximus, in unam habent
confusam et nienda atque lacunae quoque satis multae eis
sunt communes. -) praeterea codiccs Parisini 12103, 1958,
12226 propinquitatem ostendunt eo, quod in epistula 153
multa permultis locis sunt omissa. ^) qui libri cum ad utramque
codicum partem spectent, sequitur iam archetypum huius ge-
neris codicum epistulam 153 tali modo deformataiii habuisse,
Sangallensem 174 autem et Vaticanum 3834, cum illis lacunis
careant, epistulam 153- ex alio fonte integriore accepisse, quod
ut fieret, miserrimam illius coudicionem eflfecisse intellegitur.

In codice Parisino 12193 epistularum inscriptiones spatio
non relicto deesse solent; saepe ab ipso librario minutis litteris
in margine sunt additae. manu alia (m. 2) nigriore atramento
et corrigebatur et pallidae librarii litterae inducebantur.

Codex Sangallensis 174^j bene scriptus magna cum sol-
lertia sedulo corrigebatur a viro doctissimo, cuius manu in
pagina prima haec adnotata legimus: Fplstulae Augustini epi-
scopi. liber optimus, nimis autem vitiose scriptus. hunc ego
qiiidam corrigere per me exemplar aliud non hahens, sipoteram,
temptavi: ergo uhi minus potui, rV litterim apposui, nihil autem,
nisi uhi certissimus eram, ahradere volui: omnia vero, quae

•) Cf. ep. 153 p. 404, 7: 123. 18; 425, 1; ep. 162 ]). 517. 1: cp. 243
p. 573, 8: 575, 1.

-) Cf. ep. 48 p. 139. 17: ep. 111 p. 653. 3: 14; ep. 152 p. 395, 7; ei). 153
p. 409, 2: ep. 155 p. 430. 15: 433. 5; 434. 20: 438. 12: 441, 9: 444. 17;
ep. 265 p. 046, 18.

^) In libris Parisinis 12193 et 1958 id sj^atiis vacnis signiticatnni cst
ncipie vcro in Parisino 12226.

*) llic codex. sicut crat correctns. excnii)luni fiiit, ex quo saecuio XI
descriptus est Sangallcnsis 139, cuius in tine cum adiectae sint epistula
98 et duae cpistulae ad Bonifatium adultcrinae (scxta et s<'ptimac pars
prior), (piac non sunt in Sangallensi 174. iiis solis nsiis suin; ex libro
auteni Sangallcnsi 139 codem f^acculo \ cl jiotius .sacc. XI i dc?<criptns
cst Scapliusicnsis 35 A.

i.VllI. .Viignstiiiua 1.G0I (Ibacher.J \j

XVIII Prncfatio.

asscripsi, sanions lectoris arhitrio reliqui. qnem virum Ekke-
hardum IV (a. circiter 980 — 1060) fuisse in. bibliothecae San-
gallensis catalogo adfirmatum est. ^) utrum autem omnia, quae
sunt explicandi aut corrigeudi causa supra versiculos et in
margine scripta, Ekkehardo tribuenda sint necne, ut diiudices,
non elaboraveris, cum coniecturae tantum atque doctrinae sint
fructus. omnia igitur ad unam manuni {m. 2) referebam.-)

Quas: epistulas in codice Parisino 12226 bis extare dixi-
mus, quamquam ex eodem exemplo iterum sunt descriptae,
tamen, si quas varias lectiones in altera utra descriptione
reppereram, eas adnotare non cunctabar. corrigendo huic libro
ms. operam navabat aliquis alterius libri auxilio adiutus,
quod ex lacunis, quas explevit, est manifestum. atque ea,
quae corrigendo restituere conabatur, saepissime mirum in mo-
dum congruunt cum codice Parisino 14480.^) tertiam quoque
manum, quae paulo nigriore utebatur atramento, cum discernere
coepissem, consilio destiti atque haec quoque eodera cum secun-
da manu signo comprehendi. denique quae pallido atramento
nonnumquam correcta et adscripta sunt, nota m. 4 significavi.

In libro Vaticano 3834 multa ab ipso librario correcta
sunt, multa rasa. accedit, quod fuscioribus litteris aliquis {m. 2)
saepe ita corrigebat, ut, quae librarius scripsisset, obduceret,
quo factum est, ut illa aut ab emendatrice manu distingui
nequeant aut omnino evanuerint. denique difficultas augetur
tertia manu {m. 3), quae atramenti colore etiam propius ad
primam accedit. qua re talibus locis cautio quaedam erat
adhibenda.

Codex Palatinus 209 generis, ad quod pertinet, vitiis
non caret, sed nulli huius generis libro artiore propinquitate
est coniunctus. a librario diligentissime et emendatissirae
scriptus aliorum quoque correctionibus paene intactus mansit.

Codex Parisinus 1958 pro similitudine, quara cum Pari-
sino 12193 ei esse diximus, sicut ille epistularum inscriptio-
nibus earet. deinde compluribus locis aut rasum est aut tam

*) Cf. Moriz Haupt. Zeitschrift flir Deutsches Altertuni XIV (n) p. 7
et 21. ;

*) In una epistula 102 p. 548, 13 (m. 2 alibi potestati) et 549, 9 (m. 2
alibi liciata) codicis subsidium indicatum videtur esse.

') Cf. ep. 22 p. 55, 1; 61. 8; 62. 10; 11: ep. 197 p. 233. 16; ep. 198
p. 235. 14; 2.38, 9; 11; 239. 5: 18: 240. 1: 241. 11: 242. 1; ep. 220
p. 433. 4: 21: 434. 17 al. permnltn.

Pr.icfati... XIX

tenuiter correctuni, ut saepe difficile sit dictu, quanam mauu
correctum sit. denique addendum censeo liaud raro id, quod
in codice Parisino 12193 traditum est, in lioc codice )n. ;i
esse adscriptum, etiam falsas lectiones. ^)

3. CODEX CASINENSIS 16 ET PARISINUS NOV. ACQ.

1672.

Tertia epistularum series invenitur in codice Casinensi 16
saec. XI eaque liaec est:

67. 68. 39. 74. 73. 28. 72. 40. 71. 75. 166. 167. 172. 195.
123. 202. 152. 153. 136. 138. 143. 233. 234. 235. 25. 27.
30. 31. 24. 32. 26 (tria tantum priora capita). 127. 93. 102.
185. 187. 121. 173. 164. 130. 257. 96. 259. 100. 97. 144.
commonitorium Orosi ad Augustinum. libellus Augustini ad
eundem Orosium. 205. 78. 94. 95. 36. 21. 22. 111. 142. 158.
159. 160. 161. 162. 98. 269. 154. 155. 246. 229. 230. 231.
170. 108. 106. 107. consolatio ad Probum.^) 265. 150. 5. 6.
163. 7. 8. 9. 11. 12. 50. 258. 195. Augustini de acceptis
muneribus (epistula adulterina). 192. 190. 151.

quem librum bipartitis paginis scriptum cum hieme a.
1873—1874, qua potui diligentia, in monasterio Casinensi
contulissem, post 18 aniioscodicem Parisinum nov. acq. 1672,
saec. IX item bipartitis pagiuis scriptuni nactus sum, qui anno
ante Yeronae de bibliopola ^mptus Lutetiam Parisiorum iu
Bibliothecam Nationalem perveneratet epistularum, quae sunt
in Casinensi IG^ alteram partem ab epistula 78 eodem ordine
continet. neque diu in perscrutando hoc libro enitebar, cum
perspexi exemplar me invenisse, ex quo ipso descriptus sit
codex Casinensis 16. in omnibus enim rebus ita concinunt,
ut dubitare non possis. et fortasse supcrvacaneum putes, si
etiam alia nonnulla indicia commemorentur. quod enim in
ep. 11 p. 26, 17 (faciat. nec qmc<inam fiUtim, qiiod non et
pater et splritus sanctus) et in ep. 153 p. 426, 1 (quam qni
trucidat pauperem faenore) codicis Casinensis librarius praeter-
misit, singulos versiculos efficit in codice Parisino; unum igi-
tur versiculum ille utrimque praetermisit similique ratione

M Exeuipli causa ponantur, quae sunt in una epistula 111: p 645.
10: 65U, 17: 651, l.J; 652, 5; 654. 10; 12; 656. 7.
■ .Mi^nir i.ntroi. lat. XXXIII p. 1175—1176.

b*

XX Praefatio.

saepius factum est, ut in vertendis versiculis verba excide-
rent. in ep. 7 p. 17, 8 librarius Parisiui corui priore parte
litterae u in altum ducta vertit in corlu (= corbi), unde li-
brarius Casinensis fecit corlii. in ep. 9 p. 21, 5 Parisinus liber
aeris pro aeriis habet et alia manu incertum est utrum c prae-
positum an a corrigendo temptatum sit; Casinensis ceteris
exhibet. in ep. 151 p. 389, 24 hanc offeruniur litterae c et o
ita confusae sunt, ut pro hiante forma litterae a (cc) haberi
possint, quod libri Casinensis librario evenit, scripsit enim
hanc afferuntur. ep. 153 p. 425, 20 ipsae: in Parisino libro
extat ip, deinde erasa est una littera et superior pars litterae e;
librarius igitur Casinensis libri, quid scriberet, dubius i posuit
in spatio, quod reliquit, vacuo. in ep. 190 p. 156, 17 pro falsam
spatium relictum est vacuum, in quo manii, ut videtur, alia
minutissimis litteris scriptum est elsa, quod verbum inane
in Casinensem quoque librum transcriptum est. in eadem
epistula p. 160, 1 et ita scriptum est in codice Parisino, ut,
si quis minus sit attentus, pro eo haberi possit, quod legimus
in Casinensi. quae cum ita sint, in epistulis, quas habet Pa-
risinus nov. acq. 1672, omnis auctoritas a Casinensi libro ad
hunc transiit, ita ut in tractanda re critica illo prorsus super-
sedere potuerim. neque tamen frustra fuit labor, quem in
conferenda hac libri Casinensis parte consumpseram; nam
praeterquam quod non sine voluptate videbam satis subtiliter
me eo defunctum esse, conlatio codicis Parisini hac iterata
cura facta est, quam potuit, accuratissima. sed cum in poste-
riore epistularum parte codicis Casinensis auctoritas iam sit
nulia, eadem mansit in priore, quae non est in codice Pa-.
risino. exemplar igitur, ex quo descriptus est codex Casinen-
sis, duabus partibus vel dicam tomis constabat, quarum poste-
rior est liber Parisinus nov. acq. 1672, prior aut interiit aut
alicubi latet, ut librum Casinensem in eius locum succedere
necesse sit. cuius partitionis indicia in codice Casinensi sunt
satis manifesta. post epistulam enim 205, quod de folio super-
erat (IV4 pag.), vacuum est relictum et in novo folio scripta
est epistula 78, ante quam unius versiculi rasura conspicitur.
etiam in indice, quod codicis est principium, ante epistulam 78
spatium duorum versiculorum est vacuum. deinde ab epi-
stula 78 novam seriem numerorum, quibus epistulae numerari
solebant, incepisse, quamquam numeri ipsi suut derasi, per-
.spicuis tamen confirmatur vestigiis. sicut enim ex codiec I*a-

l'r,ielatio. XXI

risino patet, nterque tomus suam habuit epistularum dinume-
rationem. hoc unum est, quod mireris, quomodo factum sit,
ut epistulae 152 et 153, cum in codice Parisino epistulam
155 sequantur, in exemplo Casinensi priori parti insertae ac
l»ost epistulam 202 sint positae. cuius rei facilis esse videtur
explicatio. etenim cum illac epistulae quinque folia tota im-
pleant ct duae paginae antecedant vacuae, probabile esse
l^ntaveris illi.s quinque foliis in alicnum locum traiectis ortam
esse perturbationem. epistula 105 in libro Casinensi bis per-
scripta est ct in priorc parte et in posteriore atque in poste-
riore codem loco, (juo est iii Parisino; nequc dubitanduui est,
(|uin etiam in priore tomo exemplaris. cuius alter tomus est
Parisinus, illa epistula fuerit. ([ua re cum utrius^iue partis
epistula altera ab altera discrepet, in hac epistula tractanda
utroque libro utcndum fuit. epistula 187 cum sit in priore
codicis Casinensis parte, in Parisino eam deesse consentaneum
est. at(iue deest re vera usque ad epistulam 151, qui cuni verus
sit libri finis, quantum folii, in quo terminabatur haec epistula,
erat reliquuni (-''^ V^S-\ vacuurn est relictum. multo autem post
undecim folia adiuncta sunt atque ea continent epistulam 187
ab alio lii)rario ex alio exemplari sacculo fcre XI descriptam.
(|iiam ob rcm ad Iianc (}UO()ue e{)istulani pertractandam uterque
libcr nis. erat necessarius. post epistulani 190 brevioribus litte-
ris in libro Parisino alia, in Casinensi ipsius librarii manu
adiectum est: Emendavi, iit poiui. cxplct ep. ani/ ad optato epo.
(luam eiiistulam cum ceteris corruptiorem esse constet, ^) haud
scio an epistulac condicio cum illa subscriptione cohaereat.

Corrcctionibus liber Parisinus uov. ac(j. 1072 non multum
temptatus est. interdum m. 2 nigriorc, m. o pallidiorc atra-
inento cinendare conabantur. in Casiiiensi autem codice 10
librarius ipse multum corrigebat. aliquando si quod verbum
in exemplari legere non potuerat, spatio relicto signum — C
in margine adpingebat. ab epistula 102, cum antea semper
i)ifellc<jcre scripsisset. scribcre solebat intelligere. neque ean-
dem binc diligentiam adliibebat et, cum identidem aliqua verba
praeteiiret, in margine ea addcre cogebatur. atque incuria ita
crescente mendorum quoque numcrus crescebat et, quae ab
ep. 154 niaior iterum cura animadverti potest, brevi est re-
missa; postremae enim epistulac iterum satis mendose sunt

>) I'Aciiipli i:;ui>;i cl'. \<. Vu. 3— -^: 158. 19—159. 3.

XXII rr;if'l:iti().

scriptae. ab aliis manibus — iieque eniiii una fuissc videtur
— non ita saepe paliidiore atramento corrigebatur {m. 2);
nigriore autem atramento et firmo claroque litterarum ductu
quae correcta sunt (m. 3), inde ab epistula 102 non numquam
apparent nec facile a librarii manu possunt distingui; sed neque
haec ueque illa ullius pretii esse videntur.

Qui codices ut tertiam cpistularum seriem ad illas duas, de
quibus supra locuti suraus, adiungunt, ita eti^lm tertium co-
dicum genus efficiunt, cum primum esse dixerimus codices,
qui circa Monacensem 6266 sunt, alterum, qui sunt circa Pa-
risinum 12193, ob eamque causam novum atque gravissimum
rei criticae praebent instrumentum; dubiis enim rebus dis-
crimen faciunt. propius autem accedunt ad primi generis simi-
litudinem atque inprimis conspicua sunt nonnulla, quae cum
Parisino nov. acq. 1444 habent communia. ^) qua re epistulae
159 — 163 cum praeter Parisinum nov. acq. 1672 solis codicibus
alterius, id est deterioris generis exhibeantur, ex hoc codice
emendatis permultis iocis et lacunis expletis maximum fructum
ceperunt. neque vero nimia his codicibus fides habenda est.
quamvis enim bonis lectionibus abundent et soli nonnumquam
integra scriptoris verba servaverint, -) tamen mendis, inter-
polationibus, lacunis et ipsi haud leviter sunt corrupti. ^) ma-
ximi autem momenti est liber Parisinus nov. acq. 1672 cum
Casinensi 16 in epistulis 11. 12. 50. 95. 106. 107. 108. 142.
151.. 158. 209. 229. 230. 231. 246. 269, quae sunt ex eis,
quas Lovanienses solis in codicibus saeeuli XV' duobus, id
est in Vaticanis 495 et 499 repertas primi ediderunt. neque
Maurini aliis libris mss. nitebantur; quamquam enim Casi-
nensem 16 noverant — nam invenisse se in eo dicunt epi-
stulam adulterinam ad Probum^) — eum non sunt perscrutati;
quod si fecissent, illas litteras non potuerant non animad-
vertere. itaque in hac editione codex Parisinus nov. acq. 1672
ut novum rei criticae instrumentum accessit, quo quantum
profectum sit, ut ad suum nitorem revocarentur, satis prae-

') Cf. ep. 136 1). 93. 9; op. 27 p. 96, 3; cp. 32 p. 12. 23: cp. 185 p. 39,
9: cp. 187 p. 90, 20.

•-') Excnipli causa d. cp. 7 p. 17, 24-18, 2; cp. 161 p. 522, 18; e]). 187
p. 104, 14; ep. 258 p. 605. 5; 600, 9 (ubi una cum Parisino nov. acq. 1443
vcrani habent lectionem); 610.5.

^) Velut in ep. 22 p. 54. 10: 55. 2; ep. 75 p. 289, 1; ep. 98 p. 532. 7;
ep. 108 p. 621, 24-25: 633, 1; cp. 142 p.-248, 23: cp. 167 p. 587, 13.

*) Mignc ii.atrol. lat. XXXIII p. 1175.

Piaofatio. XXIII

(licai*i noD potest et, ut discas, praecipuum habebis exempluni,
si epistulas lOK et 151 consideraveris.

4. EPISTULARUM CODICES SAECULI XIII ET XV.

Quibus expositis dicendum est de quibusdam epistularum
codicibus saeculo XIII et XV scriptis, ([ui ut adliiberentur,
ideo factum est, quod suut epistulae, in quibus tractandis
librorum mss. penuria urguemur et ad inferiora saecula desceji-
dere co<riniur. itaque non totis liis codicibus utendum erat sed
partibus tantum eorum ; cas enim epistulas excutere oportebat,
quae tale subsidium requirebant. atque primum veniat in medium

codex Pa r i s i n u s 1 9 2 9 saec. XIII scriptus, in quo sunt epistulae :

35. 52. 76. S8. 51. GG. 238. 239. 240. 241. 150. 228. ad
Italicam et epistulae 1 — ^16 ad Bonifatium (adulterinae). 148.
2G2. 19(5. 80. 189. 213. 147. 190. 54. 55. 154. 155. 152. 153.
93. 185. 117. 118. 187. 121. 149. 90. 91. 23. 173. 1G4. 130.
22. 60. 227. 48. 192. 249. 203. 220. 244. 171. 170. 197.
198. 199. 236. IGO. IGl. 163. 159. 162. 119. 120. 191. 194.
18. 20. 19. 1. 15. 210. 2. 5. 6. 7. 8. 9. 14. 13. 10.

(Ep. '.)b — 189 eodem ordine sunt in codice Monacensi 626G
extremo; ep. 154 — 130 ibidem ante medium, nisi quod omissa
epistula 102 epistulae 93 et 185 post epistulam 153 sunt
demissae ; ep. 22 — 162 in Parisino 12193 omissis ep. 41. 248 —
258. 78. 102. 190—92 [cf. cod. Palatinum 209]; ep. 119—194
in Bou()niensi58, 12S[corr. 125]; ep. 18- 10 inLaudunensi 134.)

Neque tamen boc libro usus sum nisi in epistulis 1. 2. 13.
14. 15. 119. 120.

In codieem Mus. Brit. Harl. 3107 saec. XIII scriptum
coiigestae sunt litterae 13G. 138. 143. 233. 234. 235. 98. 25.
27. 30. 31. 24. 32. 109. 26. 16. 17. 127. 93. 102. 147. 190.
54. .55. 26 icarmen tantum). 169. 178. 217. 250. 120 (Eugippi
ex bac epistula excerptum). 204. 156. 157. 186. 211. 61. 36.
125. 126. 256. 124. 247. 251. 114. 113. 115. 116. 253.254.
255. 64. 65. 56. 69. 83. 63. 62. 267. 70. 218. 20«. 268.85.
59. 57. X4. 252, sed uno folio sub tinem amisso desunt postrema
pars epistulae 85 a p. 395, 8 aiiieni et ejiistula 5i< et tota
fere epistula 57 us(|ue ad p. 216, 16 intimabit.

(Ep. 136- -26 eodem ordine sunt in libro Casinensi 16;
ep. 233— 102 et 190—252 in codice Trecensi 40; ep. 16 102
in Monacensi 6266.)

XXIV Praofntio.

Quein codicem adliibui ad lias 35 cpistulas: 56. 61 — 65.
69. 70. 83—85. 113—116. 124—126. 169. 178. 186. 204.
208. 211. 217. 218. 247. 251—256. 267. 268.

Ipsae aiitem epistulae aliquantum sunt retractatae, praecipne
verborum conlocationes persaepe inmutatae. neque vero desunt
loci, in quibus Harleianus ceteris codicibus praestat velut in
epistula 186; nam ut exemplum proferam, iu p. 60, 19 — 20
unus omnium eam lectionem ottert, quam veram esse Graeca
sacrarum litterarum interpretatione comprobatur. verum tamen
paulo post depravationis quoque exemplum invenitur insigne
(p. 71, 1). propinqua autem cognatione coniunctus est cum
codice Trecensi 40, ita tamen ut neuter ex altero pendeat,
quod facillime perspici potest ex lacunis; liaud raro enim liber
Harleianus praetermisit verba, quae conservavit Trecensis^)
et, quod multo saepius factum est, praetermisit Trecensis,
quae conservavit Harleianus. -)

Codex igitur Trecensis 40 tom. VIIP) saec. XUI (XII
sec. catalogum) scriptus incipit ab eis epistulis, quae fuerunt
in Monacensi 6266, praeter 39. 160. 172. 165. ad Italicam
omnibus; ordo tantum modo intra ep. 28 et 75 paulum est
mutatus. deinde sequuntur ep. 120 et 39, quae supra omissa
est. tum codicis Parisini 1929 epistulae 22 — 194 omissis ep. 197.
198. 199, quae in prima parte extat, 163 et additis ep. 86.
212. 210 post epistulam 236 et epistula 164 post ep. 162.
denique epistulac codicis Laudunensis 134 saec. IX, quas
excipit epistula 213. extremam partcm efficiunt litterae 190 —
252 codicis Harleiani 3107 practer ep. 26, quae est in prima
parte, additis ep. 59. 57 post epistulam 85. postremum folium
interiit, quam ob rem ex postrema epistula 252 initium tantum
usque ad verbum curam (p. 600, 8) superest. qua codicis
compositione factum est, ut epistula 120 ter in eo inveniatur
(bis tota, semel id, quod Eugippius ex ea excerpsit) et epistula
190 cum in prima sit parte tum in postrema.^) rarissime tantum
alterius manu, nonnumquam stilo cerussato correctum est in

>) Volut in ep. 63 ]). 228. 20; ep. 169 p. 611. 14;op. 211 p. 358. 7; 364. 5;
367. 15: 368. 1; ep. 217 p. 412. 4; ep. 218 p. 426. 7; ep. 251 p. 599, 9 al.

-) Velut in ep. 61 p. 224. 7; ep. 62 p. 224, 24; ep. 69 p. 244, 14;
ep. 169 p. 614. 5; 12: 19; 616, 3; 21; 618. 10; op. 217 p. 417. 27; 422.
4; ep. 254 p. 001. 8 et 9 al.

*) Liber nis. Trecensi.s 40 oninia Augustiiii opora X toniis coni-
plectitur ; cpistulae sunt in tomo VIII. *) Cf. j». VI.

Pracfatio. XXV

lioc codice clarissiniis et elegantissiinis litteris perscripto, quo
usus non sum nisi in his 46 epistulis: 56. 57. 59. 61 — 65.
69. 70. 83—85, 113—116. 119. 120. 124—126. 133. 134.
156. 157. 169. 178. 204. 208. 211. 217. 218. 220. 227.244.
247. 249. 251—256. 267, 268.

Codex Vaticanus 496 saec. XIII incipit ab eis epistulis,
quae sunt in codice Monacensi 6266, omnibns; deinde sequun-
tur epistnlae:

217. 22. 60. 227. 48. 192. 249. 203. 220. 244. 171. 170.
197. 198. 236. 86. 212. 210. 160. 161. 163. 159. 162. 213.

(Ep. 22-170. 236—161. 159 et 162 eodem ordine repe-
riuntur in codice Trecensi 40^ ex quo libro Ern. Kalinka in
meum usum contulit epistulas 117. 118. 148. 217, quarum
tres priorcs, quas in rarisino quoque libro 14480 excussi,
ostendunt codicem Vaticanum 496 illi libro verbis et corruptis
et omissis esse simillimum.)

Codex Vaticanus 494 saec. XIII ex. (XII secundum novum
catalogum a. 1902 typis vulgatum) litteris inusitata magnitudine
conspicuis scriptus est et 54 epistulas habet easdera, quae
sunt in libro ms. Mus. Brit. Harl. 3107 ab epistula 109 usque
ad epistulam 252 additis post epistulam 85 epistulis 59 et 57.
quo libro usus suni in his 33 epistulis:

57. 59. 61 — 65. 70. 83—85. 113—116. 124—126. 169. 178.
204. 208. 211. 218. 247. 251—256. 267. 268.

llaud parvi momenti sunt duo libri mss. saeculi XV, Vati-
cani 495 et 499, ob cam causam, (juod ex eis Lovanienses
theologi 24 epistulas novas in lucem protulerunt, (juarum septem
etiam nunc nisi in his codicibus nusquam alibi traditae repe-
riuntur. at(|ue contiuet codex Vaticanus 495 epistulas:

119. 120. 191. 194. 18. 20. l!». 1. 15. 2. 5. 6. 7. 8. 9.
14. 13. 10. 4. 169. 178. 250. 204. 150. 157. 186. 211. 64.
69. 83. 63. 62. 267. 218. 208. 85. 59. 54. 55. 61. 36. 125.
126. 124. 247. 251. 114. 113. 115. 254. 255. 65. 120 (Eugippi
ex hac epistula excerptifm). 227. 256. 56. 268. 57. 84. 252. 184.
175. 181. 182. 177. 183. 221. 222. 223. 224. 195. 123. 202. 216.
246. 180. 209. 237. 179. 263. 206. 90. 91. 103. 104. 94. 95.
142. 158. 269. 229. 230. 231. 106. 107. 108. 11. 12. 50. 151.

(Ep. 119-4. 169—211. 64-59. 54.55.61—255. 57—252
in Trecensis quo(|UC codicis 40 postrema parte reperiuntur
sed hoc ordinc: 119—4. 54. 55. 169—211.61—255.64-59.
57 — 252. ep. 184 — 183 ab Innocentio })apa missae sunt aut

XXVT Praef.-vtio.

acceptae. ep. 221 — 224 ex Augustini libro de liaeresibus suut
suraptae. ep. 195 — 202 et 94 — 151 eodem fere ordine sunt in
codice Casinensi 16 et Paris, nov. acq. 1672.)

Omnes, quae sunt in libro Vaticano 495, epistulae eodem
ordine codicis quoque Vaticani 499 posteriorem partem con-
ticiunt, priorem autem eius partem omnes epistulae codicis
Monacensis 6266 eodem ordine, praeterquam quod post epi-
stulam 166 accessit epistula 167, quae deest in libro Monacensi.
medium autem inter has partes- locum obtinent epistulae, quae
finem faciunt codicis Vaticani 496, praeter extremam 213
('acta ecciesiastica') omnes eodem ordine 217 — 162.

Quas 24 epistulas Lovanienses inde primi ediderunt, in
utroque codice sunt extremo, ep. 216. 180 — 206 et 103 — 151;
sunt igitur epistulae: 11. 12. 50. 94. 95. 103. 104. 106. 107^
108. 142. 151. 158. 179. 180. 206. 209. 216. 229. 230.231.
237. 263. 269. ex quibus epistulae 103. 104. 179. 180. 200.
237. 263 in nullo adhuc alio libro ms. potuerunt investigari ;
ad restituendam epistulam 94 iam Maurini codicem Phimar-
conensem, quem vocabant (=• Parisinum 11641), adhibuerunt,
ipse Parisinum quoque nov. acq. 1672 et Cheltenhamensem
2173; ad epistulam 216 Maurini tres alios codices, ipse San-
gallensem 140^ Admontanum 125, Parisinum 2807; ad ep. 209
contuli Bodleianum 94, ad ep. 106. 229. 230. 231 Parisinum
nov. acq. 1672 et Laurentianum St. Crucis plut. XVII dextr. 2;
ad ceteras, id est ad ep. 11. 12. 50. 95. 107. 108. 142. 151.
158. 269 Parisinum nov. acq. 1672.

Libris igitur Vaticanis 495 et 499 cum in his 24 epistulis
usus sum tum in aliis 38, quae sunt epistulae: 1. 2. 4. 13 — 15.
56. 57. 59. 61—65. 69. 83—85. 113—115. 124—126. 169.
204. 208. 211. 218. 246. 247. 251. 252. 254—256. 267. 268. ^)

Qui libri Vaticani, sicut libri saeculi XV esse solent, verbis
et corruptis et omissis admodum sunt depravati, ita ut epi-
stulae, iu quibus praeter istos libros Vaticanos nunc primum
Parisini nov. acq. 1672 et aliorum ope uti raihi contigit, mi-
rum quantum profecerint in recuperanda pristina integritate
velut imprimis ep. 95. 108. 151. inter ipsos autem maxima
apparet mendorum, interpolationum, lacunarum communitas,
ut saepe facere non possis, quin suspiceris Vaticanum 499 ex
Vaticano 495 esse descriptum. neque vero ita se res habet.

') Non ipse vidi hos codices. sed milii contiileiunt cos Lud. Zdekjiuer.
llenn. Kocbert, Micli. Petschenig:.

Praofatio. XXVII

qnaruqnain ciiini rectc ac meiito Vaticanus 41»5 melior csse
perhibetur, famen minime caret locis, in quibus verba aut
praetermissa sunt, quae in Vaticano 499 sunt conservata,^)
aut corrupta, cum in boc codice reperiantur integra.-) itaque
utrumque codicem ex eodem propinquissimo aliquo fonte ori-
ginem accepisse dicendum cst. sed liber Vaticanus 499 ut
multo neglegentius scriptus ct multo magis corruptus est Vati-
cano 4*^)0, ita magnam nactus est utilitatem eo, quod bomo
(inidain doctissimus in eo corrigendo curam atque operam
ponebat idque non sine libri ms. subsidio ita faciebat, ut
erasis plerumque, quae mala viderentur, bonas lectiones sub-
stitucre studeret aut adderet, quae fuissent praeterraissa. quae
tamen non sine magna cautione accipienda sunt; neque enim
(minia ex iibro nis. sumpta siint, sed multa coniectura ad
arbitrium quaesita.^j

Cum codice Casinensi 10 iParisino nov. acq. 1(572) libri
Vaticani 495 et 499 praeter epistularum ordinem alia non-
nulla habent communia atque primuni quidem duas conspicuas
interpretationes alienas in epistula 108 p. 685, 1 et 142 p. 248,
23, deinde lacunarum significationes in ep. 142 p. 249, 3 — 4
et 158 p. 496, 26, tuni verba omissa in ep. 230 p. 501, 7 et
231 p. 504, 4; dcnique per totam epistulam 94 hi tres codices
identidem mirum in modum congruunt. neque vero nimium
pondus his rebus est tribuendum, nam paucissima praeterea
talis convenientiae reperics exempla. neque putandum est libros
Vaticanos pendere ex Casinensi (Parisino), cum compluribus.
locis hicinancus *) sit aut depravatus,^) illi autem integri. restat,
ut addam cum codice Parisino 1929 Vaticanos libros satis
propinqua cognatione coniunctos esse in eis quidem epistulis,
quas in utrisque codicibus perscrutatus sum (ep. 1. 2. 13. 14. 15).

') Cf. ep. 104 p. .595. 1; ep. 1()8 i». 031, 15; o)). 151 p. 3S4. 8; O]). 180
p. 700. 16; ep. 237 p. 526. 28; ep. 263 p. 633. 17.

') Cf. op. i»5 p. 50!». 8; op. 103 p. 581, 16; ep. 104 p. 589, 18; 592,
27: cp. 108 p. 620. 15: 631. 5; op. 113 p. 660, 9: op. 179 p. 694, 26;
op. 180 ]). (J90. 8: 16; v\k 230 p. 50O. 14; op. 237 p. 530. 2; op. 246
p. 584. 17; 0).. 263 p. 032. 28.

'■') Velut m una opistiila 103 p. 579. 4; 11; 581. 15. ;id ep. 180 j). 699. 25
iii niar^ine codicis adsoriptum est: CVecZo (hficiat hic in iextu.

*) Cf. ei). 11 p. 25. 8; 9: op. 95 p. 510. 23; ep. 108 p. 612. 19: 23: 613.
11; 616. 13: 620. 7; 622, 3: 623. 10; 627. 10; ep. 142 p. 247, 7; 22;
op. 158 p. 489. 26.

») Cf. op. 11 p. 26. 16-18: 28. 11: op. 12 p. 29. 11; 17; ej). 50 p. 143.
16; 17; ep. 95 )). 510. 20: 511. 22; op. 108 p. 619. 13; 626. 25; ej». 158
p. 490. 3; 493. 24 al.

XXVIll Piacfati

13. DE CODICIBUS QUI INTER ALIA SCRIP^rA
E1TSTULA8 QU()()UE COXTINENT.

Atque haec de epistularum codicibus. veniamus nunc
ad eos libros. qui non ipsis epistulis sunt destinati, sed nou-
nullas tantum modo vel singulas epistulas aliis Au-
gustini aliorumve scriptorum opusculis adiunctas vel
interiectas habent. qui libri ob duas causas maximi sunt
momenti et ponderis, primum (piod antiquissimi quique codices
saeculorum VI. VII. VIII ex eo numero sunt, deinde quod epi-
stulae a reliquis disiunctae et pcr lios libros dispersae cum
propria sua ratione sint traditae, mirabiles rei criticae praebent
utilitates.

Atque excellens exemplum huius generis librorum mss. est
codex Parisinus 11641 saeculo VI uncialibus litteris partim
in charta pergamena partim in papyro scriptus. est enim idem
atque codex rhimarconensis, qucm vocant Maurini, in quo
duas novas invenerunt epistulas, id est ep. 42 et 45. incipit
autem a media epistula 27 et continet fol. 1. 3 — 6^) posteri-
orem huius epistulae partem a p. 99, 21 ahseiife et epistulam
31 usque ad p. 6, 20 latere: fol. 7 — 15 ej^istulam 24, cuius
initium deest usque ad p. 74, 21 affedn, epistulam 42. 45.
94, cuius fiuis deest a p. 505, 15 etiani liaec] fol. 16. 17. 18.
Pseudofulgenti sermonem XLV, cuius initiuni deest usque ad
verba plurls se facieiites tjitani spirititni sanctnm]") fol. 18.
10. 20 epistulam 260. 261 usque ad p. 620, 4 aliquando. a

folio 21, cuius initium est tione f/aitdehat. utUius

aittem, incipiunt Augustini sermones; atque illa verba sunt ex
sermone 351 ineunte,^) postremus autem est sermo 127, cuius
exordiura tantum est conservatum. cum in fine extrenii

') Fi)lium 2 iion foliuui cst scd i)arv;t fulii i^nrticula. iu (|na aii(|U()t
apparent littcrae.

") ^Ii<(n(^ patrul. lat. LX\' ji. 910. 57. llnnc sennoneui tauuinaui in-
cugnitaui AugnstinhM^pi.stulani H. Bordicr edidit (Etndes paleographi^jucs
et ]iist()ri(|ues snr des papyrus dn W""^ si('ci('. Gcncve 1SG6 p. IIG
extr. 127—131).

"> Mignc patrol. lat. XX XIX p. 1536. 1.

rriiofatio. XXIX

folii 63 abninpatur in media periodo verbis sic pro illa labo-
rare. ^)

Codex ig:itiir detruncatus est et ab initio et in fine, deinde
inter epistulam 31 et 24, tum inter epistulam 94 et Pseudo-
fulgenti sermoneni, denique inter epistulam 261 et primum
Augustini sermonem. sermo autem 127 non postremus fuit
codicis, sed secuti erant permulti alii neque omnes interierunt.
nam in bibliotlicca Genevensi adservatur liber ms. numero 16
sio^natus, (juem saec. VI uncialibus litteris exaratum et Augustini
sermones habentem H. Bordier eiusdem codicis postremam
partem fuisse demonstravit, cuius prinia fuisset liber Parisinus
11641.-;

Cui Parisini libri et Genevensis condicioni insperatum lumen
adlatum est, cum incidissem in librum Cheltenbamenscm
2173 inunc Cantabrigiensem Add. 3479) saec. X scri])tum.
((ui eadem cum iliis opuscula eodem ordine habot, sed eo prae-
stat, ([uod integer est illumque codicem, cuius partes sunt
Parisinus et Genevensis. totum repraesentat. ^) atque inter ea.
quae ibidem reppereram, cumulum mihi gaudii adtuierunt binae
litterae adhuc incognitac. (juas nnmero 92 A et 173Anotatas
huic editioni inserui. sunt enim in illo codice epistulae 1.36.
138. 133. 134. 92 A. 173A. 25. 30. 27. 31. 24. 42. 45. 94.
Pseudofulgenti sermo XLV. epistulae 260 et 261, (juas se-
(luuntur Augustini sermones 351. 392. 18. 87. 77. 127 alii muhi.
unde perspicitur in codicis Parisini 11641 priucipio perisse
epistulas 136 — 30 et priorem parteiu epistulae 27, (juae sunt
folia circiter 30; postremam partem epistulae 31 et initium
epistulae 24, duo folia; linem epistulae 94 et initium sermonis
Pseudofulgenti, folium unum; lineni epistulae 261 et initium
serraonis Augustini 351.

Codex Parisinus 11641 et Cheltenharaensis 2173 quoruni
illuni S. Keiter in meum usum cxcussit, hunc Flor. Weigel,
maxima cognatione inter se continentur neque ([uicquam ex
epistulis quidem adferri potest, quod nos impediat, quo minus
bunc ex illo profeotum csse statuamus.*) ad eraendandas autem,
quas habent, epistulas uterque liber plurimum contulit, quam-

') .Mij,'iic p;Un.i. I;it. XX.Will p. TuO, 52.
-) P^tiules i);ileoj^raiilii((iie8 p. 107—154.

^) Cf. i|iiac eNposiu iu Wiciifr Stiulion XXXV (1913) p. 158— 1G9.
*) Qiiiii ctiaiu c\ ipso illo (•odicc tr;inscriptimi (Mim os.sc conchuli p<»MSo
\ iilchir c\ cp. J.". 1». 1'22. 21.

XXX Praofatio.

quam neque Parisinus mendis aut lacunis vacat et Chelten-
hamensis quo est actate inferior, eo plura atque maiora menda et
retractationis vestigia ostendit, velut in brevi epistula 133 ut
multa licentissime inmutata sunt, ita duobus locis p. 83, 16
et 84, 1 unus omnium vera conservavit verba. praeterea in
epistulis' 136 et 138 miruni quantum consentit cum codice
Reginensi 331 eiusdem aetatis, qui quamquam etiam deteriore
est condicione, tamen cum eo aliquotiens ceteros codices boni-
tate vincit. ^)

Ad codicem Parisinum 11641 tempore proxime accedunt
fragmenta Aurelianensia M 169 (nunc 192). Aureliae
enim in bibliotheca publica est codex 59 foliorum, quae va-
riorum librorum mss. sunt reliquiae in 19 partes distributae.
quarum undecima et tertia decima saeculo VI — YII unciahbus
litteris perscriptae fragmenta habent epistularum Augustini
atque illa, quae ex uno tantum folio pergameno (fol. 31) con-
stat, epistulae 187 ad Dardanum, haec epistulae 54 ad lanu-
arium et quattuor folia pergabena (fol. 36. 34. 35. 37, hic
enim verus est ordo) complectitur, quorum alterum et quartum
satis integra sunt, cum prirai quarta tautum pars, tertii tres
partes supersint. praeterea mala horum foliorum condicione
haud pauca ita sunt obscurata, ut legi vix possint aut pror-
sus evanuerint. ^) quibus in fragmentis quamvis Augustini
verba satis incorrupta appareant, quattuor tamen locis inter-
polatoris manum non agnoscere non poteris. ^)

Codex saeculi VII est Taurinas 9v 26 et inter alia con-
tinet epistulas 238 — 241. praestantissimus est liber, qui cuni
in illis epistulis solus oppositus sit codici Monacensi 6266 et
quattuor aliis, qui sunt ex eodem genere, intellegitur, quan-
topere bonitate eis praestet. nimium enim quantum valuit ad
emeudandas illas epistulas. corrigentis vel corrigentium cura
largissima vestigia rehquit; perraro tamen ipsas verborum con-
formationes temptabat, plerumque spectabat ad orthographiam
— velut saepissime pro h librarius scripserat v — aut com-

^) Cf. ep. 136 p. 93, 15; 95, 4; 8; 16. ep. 138 p. 131, 2; 132, 10; in
ep. 136 p. 93, 9 uterque codex caret interpretatione aliena, quae hoc
loco in ceteros codices inrepsit.

*) Haec fragmenta mihi contiilit G. (Jundermann. novissimis <[uaestio-
nibus cognitum est fragmentum epistulae 54 scriptum esse saec. VIII,
alterum autem epistulae 187 saec. VII.

=>; rL ep. 54 p. 164. 14: 165. 22: ep. 187 p. 103, 9; 104, 2.

Praefatio. XXXI

pendiovum difficr.ltates expediebat; passim autem, cum codex
pallidiore atramento confectus esset, litterae decolores factae
m. 2 denuo inducebantur.

Eiusucm aetatis, id est saeculi VII (VII vel VIII sec. no-
vum calalogum) est codex Palatinus 210 uncialibus litteris
scriptus, quae saepe ita sunt detritae, ut vix legi possint. in
quo libro insunt epistulae 130. 36. 127. librarius ipse perraro
corrigebat, saepius alius vir doctus, qui cum etiam nonnulla,
quae iile praeterieraf, adderet, ^) non sine alterius codicis ope
id eum fecisse patet. praeterea in indice, quod codicis est
priricipium, extremo etiam epistulae 60 et 245 commemorantur,
amissis autem foliis postremis non amplius extant.

Easdem epistulas sicut cetera quoque scripta eodem ordine
habet codex Parisinus nov. acq. 1448 saec. IX, qui quam
proxime accedit ad Palatini 210 similitudinem neque vero
pendet ex eo; sed quanto recentior, tanto est mendosior. ^)
atque hic liber cum integer sit, in tine habet illas breves
epistulas 60 et 245, quod sero me cognovisse doleo. itaque
hoc loco varias lectiones subiciendas curavi.^)

Ad quos codices adiungendus est Cheltenhamensis 171 2
(M 504), nunc Berolinensis 31 codd. Phill. 1712 saec. X in.
scriptus, *) qui et ipse eadem opuscula quondam habuit atque

') Cf. ep. 130 p. 69. 12; 76. 19; 77, 2; ep. 36 p. 33, 6; 46, 12; 48, 2.

'-') Hiinc libniin contulerunt A. Swoboda et Aug. Haberda.

') Ep. fiO |>. 221, 2 domno 3 et om. papae] sancto papac

') tuae nuUas venerabilitatis accepi ex quo 6 accepi om. lecta
epistula 7 eius quid (et om.) 1 1 servi, m. ut vid. 1 corr. servis

13 ordine. m. ut vid. 1 corr. ordini dissertores. ras. et corr. m. ut vid. 1
descrtores 14 eriguutur 15 probatio»es, m. 1 corr. probatiores

17 dicunt om. cor aula 18 vocabuntur, ras. iocabuntur 19 ad]
in i>. 222, 1 sufficiens om. 2 persona 3 sed] veruni 4 de
uKjnasterio recessissent om. 7 onitentibus 13 honoris caritatis^iue
causa non 14 te om. 15 perspexeris amen] esse perspexeris. —

Ep. "-'45 p. 581, 16 posaideo et-fratribus om. 18 uolunt, m. 1 corr.
nolunt 19 eis, w». 2 cuni eis ostendas jion licere] epistolam sancti-
tatis tuae sed m. 1 exp. p. 582, 1 quod faciunt, m. ut vid. 2 qui hoc
faciunt epistola (- eraa.) tuae ras. ut vid. ex suae 5 prae-

poperan:. rtt. 2 praeproperani 6 coniugati m. 2 ex coniutati ut vid.

9 capillis 10 maritatis fucari autem pigmentia] facere figmentis

12 se noUe] senoli 13 faemine 14 nam] non 15 mendax, m. 2
mendax est 17 autem, m. 2 est autem 19 se ad, m. 2 sed ad

p. 583, 1 superstitutionum 2 .«otiu.*'. corr. sotios 3 et] etenim

(onim 7«. 1 exp.) 6 propriae S maiori scelere se 13 ci>geris.

■*) Ilunc coiliceni contnlit Henr. Sdienkl.

XXXII rr;t('l;iti(..

Palatinus 210. sed euiii mcdia tantuni codicis pars conservata
sit, prinia et postrenia rescissae interissent, ex illis epistulis
unani epistulani 127 rctinuit, quae etsi non manaverit neque
ex Palatino 210 neqne ex Parisino nov. acq. 144S, ') tamen
maximam cum eis ostendit cog-nationem.

lli ig^itur tres libri artissinie inter se sunt coniuncti. quibus
si addideris codicem Parisinum nov. acq. 1443, quattuor fiunt
antiquiores cpistulae 127 codices, quibus (juinque alii recen-
tiores ita sunt o])positi, ut non numquam, utros sequaris, dubi-
taveris; uon enim nimia fide digni sunt antiquiores, quos in
re dubia tum tantuni scqui solebam, cum Parisinus 1443 ad
eos accedebat; liic enim liber medium quendam locum inter
utrosque obtinet et identidem ad recentiores inclinat,

Saeculi VIII codex est Clieltcnliamensis 12261 Longo-
bardicis iitteris scriptus, qui praeter adulterinas ad Bonifatium
litteras 1 — 3 unam tantum Augustini epistulam 29 praebet eo
magis exoptatam, (juod nisi in lioc codice eam non reppere-
rim. etenim a Maurinis prinmm, ut dicunt, edi,ta et post edi-
tioueni recognita est ad antiqiiissimum exemplar hibliothecae
P. P. (jisterciensium S. ('rncis in lerusalem in Vrhe. quod
exemplar cum frustra sedulo quaesivissem, epistula, quam
desiderabam, tam grata quam insperata mibi occurrit in hoc
codice Chelteuhamensi.-) iie(iue eundem esse atque ilium Mau-
rinorum sed aliquauto deteriorera ex apparatu critico primo
aspectu apparet. littera li in verborura initio interdum est
oraissa idque iara in exemplari, unde descriptus est, factura
fuisse ex eo concludi posse vjdetur, quod p. 121, \2^xolior-
tatiis legiraus optatns.

Saeculo VIII — IX adtribuunt codicera Trecensem 2405,
in quo quattuor reperiuntur epistulae: 187. 132. 135. 137 atque
epistula 132 bis; iterata est enira sine ulla verborum discre-
pantia. in ep. 187 p. 103, 5; 9; 104, 2 conspicua cernitur
eongruentia cura Fragmentis Aurelianensibus M 169 et in
ep. 137 desunt extremi sex versiculi.

Easdem epistulas praeter ep. 132 eodem ordine habet codex
Parisinus 16S6 saeculo XII scriptus. qui ut ad illum propin-
quitate quam proxime accedit, ita etiara sex extremis ver-

1) Cf. 1). 19,2; G: 2U, 3; 23. 1; 9; 14: 26. 18: 27. 1;;: IG: 25, 13: 21.
6; 22. 15 al.

-) Www iiiilii (■cxiicciii (•(Hitiilit II. S. Scdlui^iviM-.

Pr.-H-f.itin. WXIII

siculis epistulae 137 caret. ' ) ncque vero ab illo origineni
accepit. -)

Omnes autera quattuor epistulas mutato ordinc: 132. 135.
137. 187 praebet codex Casinensis 162 saec. XI. neque
tamen eo, quo Parisinus 1686, vinculo cum Trecensi iibro
coniunctus est, quamquam non multuni eum ab illis distare
et alia ostendunt et omissa nonnulla verba in ep. 135 p. 90,
10 et in ep. 187 p. 91, 5; 97, 2. restat, ut addam codicem
Casinensem cum Parisino id habere commune, quod uterque
priorem tantum epistulae 187 partem contiiiet.

Codex Veronensis LXII 60 saec. VIII— IX et Monti-
pessulanus 233 saec. IX et Vercellensis 165, 6 (recte
CLXV, 6) saec. IX — X et Ambrosianus G 58 sup. saec.
X — XI") inter c.Hnones et acta ecclesiastica unam Augustini
epistulani 250 ad Auxilium datam continent adinncto fragmento
epistulae ad Classicianum scriptae (250 A); praeterea tres qno-
que versiculi epistulae 78 (p. 337, 16 — 18 quid enim —
conscleniia) insunt, in (juibus cum nihil commemoratione di-
gnum reperiretur, non amplius eos curabam. quorum librorum
ionge optimus est Veronensis; raro corrigentis manum in eo
deprehendas, quam a librarii manu difficile est distinguerc.
Montipessulanus autem et Vercellensis iiber lectionum simili-
tudine inter se sunt coniuncti. illum eundem esse, quem Tre-
censem Maurini appellant, eo confirniatur, quod in ))rimo folio
scriptum est: Ex lihris collegii oratorii Trecensis. hic illo quidem
est corruptior, sed m. 2 niultuni et plerumque bene correctus,
id quod saepe tam tenuiter factum est, ut discerni vix possit,
veluti cum ex i factum est e.

Saeculo IX exortus est codex Laudunensis 134 cum his
quindecim epistulis: l^. 20. 19. 1. 15. 2. 5. 6. 7. H. 9. 14.
13. 10. 4. (juae omnes perspicue et nitide scriptae sunt et
perraro corrigendo temptatae neque fere alia manu nisi ipsius
librarii. easdem littcras eodem ordine habet codex Parisinus
12210 saec. X, in quo etiam alia duo epistularum paria se-
(luuntur. ep. 225. 226 et ep. 214. 215, illae libro 'de prae-
destinatione sanctorum', hae libro 'de gratia et libero arbitrio'

M Kideni vcisiciili iteiii (lcsiint iii codicc P.ainlMTii^cnsi A151 (nunc
Patrist. 22) et r.il.itino Cll.

-•) Cf. ej). i:',7 i». 102, 7: 111. 12.

'i Hunc codiceni ciini Mediolani coiitern iii. fraj^-inentiuii i'pistiiiae ad
Classiciannni .scri|itac me fnf.n->e dolco.

LVIll Aupnstinus (G ol li ba cber ) C

X\.\I\' l^rncfatio.

praepositae. ^ i solae autem quattuor priores epistulae, id cst
ep. 18. 20. 19. 1, euius initiura tantuin extat, duae partes
folio amisso interierunt, inveniuntur in codice Parisino 2983
saec. XII scripto. praeterea, quae epistulae in codice Laudu-
nensi collectae sunt, easdem eodera ordine etiam supra in
magna illa epistularum volumina receptas vidimus, in codicem
Parisinum nov. acq. 1672 saec. IX, Mus. Brit. Reg. 5 Dvi
saec. XI— XII, Parisinos 1928 saec. XII et 1929 saec. XIII,
Trecensem 40 saec. XIII, Vaticanos 495 et 499 saec. XV.
quos inter codices omnes integritate excellit Parisinus 12210.
qui cum saepissirae verba male distincta habeat velut in
ep. 226 p. 471, \b primam ^erit ^afidei (= prima merita fidei),
concludi posse videtur transeriptum eum esse ex exemplari
verbis non distinctis confecto. satis autem mendose cum tran-
scriptus esset, adhibito codem fortasse exemplari ab ipso li-
brario aut ab alio viro dooto aequali magna cum diligentia
correctus est. secundum deinde locum obtinet codex Laudu-
nensis 134 et propinquitate cum illo coniunctus est, cuius
propinquitatis etiam codicem Mus. Brit. Reg. r> Dvi participem
esse manifestum est. verum praeter expectationem accidit,
quod codex perantiquus Parisinus nov. acq. 1672, qui ex his
litteris quinque tantum continet (ep. 5. 6. 7. 8. 9), cum ce-
teroqui haud parvae sit auctoritatis, eas ipsas omni genere
mendorum, interpolationum, lacunarum depravatas habet.

Codex Coloniensis 80 saec. IX incipit ab illis tribus epi-
stulis, quae sunt in principio codicis Monacensis 6266, id est
ab ep. 132. 135. 137. quas sequuntur epistulae 156. 157. 186.
170. 191. 194 et illud epistularum par 214 et 215, quod ante-
cedit Augustini iibrum 'de gratia et libero arbitrio'. elabora-
tus est nullis fere compendiis, cum etiam m et ae plerumque
perscripta, non notis siguificata sint, et manu secunda ita est
correctus, ut, quae prima, quae secunda manu correcta sint,
haud facile discernas.

Cui libro adiungendus est codex Bodleianus Laud.
misc. 133 saec. X ineuntis, quippe cum tanta inter eos si-
militudo intercedat, ut ex eodem exemplari eos transcriptos
esse adfirmari possit. habet autem liber Bodleianus epistulas 156.
157. 186. 170. 191. 194. 214, praeterea in extrema parte

^) Hunc librum contiilenint A. Swoboda et Ang. llalxMda; opistnlas
214. 21."). 225. 226 itfrnni rocofrnovit IT. r.obcgno.

1'r.iotntio. XXXV*

epistulas, quas Paiisinum 2983 habere modo vidimus, id est
ep. 18. 20. 19. 1. quae postquam transcripta fuerunt, eodem
exemplari adhibito ab ipso librario aut ab aequali aliquo con-
lata atqne correcta esse videntur.

Epistulae 135. 137. 170 in Coloniensi (luoque codice 33
saec. IX scripto reperiuntur ad easque accedit epistula 138.*)
qui codex in epistula 170 inter optimos libros numerandus
est. etenim cuni tria sint in illa epistula codicum g^enera,
primum atque praestantissimum efficit simul cum Tarisino
nov. acq. 1672 et Laurentiano St. Crucis plut. XVII dextr. 2;
secundum locum obtinent codex Coloniensis 80 cum Bod-
leiano 133, de quibus modo disputavimus; tertium genus est
Parisini 12193 et codicum, quos cum eo coniunctos esse
p. XVI — XIX ostendimus, Parisini 12226, Sangallensis 174,
Palatiui 209, Parisini 1958.

Codex Bononiensis 58. 12 S icorrigendum 125) idem
est, queni Maurini veterem codicem Bertinensem longe prae-
stantissimum vocant;-' in inferiore enim margine paginae
primae manu saec. XV notatum esf: I)e libraria sci, Bertini.
scriptus est saeculo IX litteris Anglosaxonicis, quas vocant,
ita ut litteras a et n. r et .s vix internoscas et audacissimis
interdum compendiis impediaris, et in duas partes divisus,
quarum prior epistuias 187. 205. 119. 120. 191. 194. 193
continet, posterior epistulas 55 et 68. ^) manus secunda non
saepe corrigebat, nonnumquam ita, ut sine alterius codicis
auxilio id fieri potuisse negaveris; pleraque autem, quae
corrigebantur, sunt levia. qui codex cum inter ceteros prae-
stantia excellat, tuni in ep. 187 unus omnium integerrima
Augustini verba couservasse videtur. ^) sed epistula 55 et
mendorum multitudine a reliquis diflfert et eo, quod librarius
permuita corrigebat et radebat. praeterea in prima hac epi-
stula usque ad c. V 9 foliorum resectione nonnulla interierunt,
quae significare, nisi si re critica flagitari videbatur, omitte-
bam. aliquot locis inter hunc codicem et Eugippi Excerpta

*) Huiic codicem milii contnlit Guil. Wcinber^er.

») Mignc patrol. lat. XXXIII p. 449 adnot.

^) F^pistulam 68 ab Hieronymo ad Augnstinuni datam, cum codicem
excuterem, me praetermisisse molestum est. quamquam tot et tam bonis
codicibus liaec ej^istula e.st munita. ut detrimentum eo acceperit nuUum.

*) ("f. p. lOt». 3: 110, 3: 111. IG.

XXWl l'i;U'l;ilio.

tam luira cst leotionum convenientia. iit casu id accidisse non
lacile credideris. ')

Epistulae 11'.'. 120. 191. 11»4 eodeni ordine sunt in codice
saec. XIII Audomaropolitano 142, ad quem pro penuria
cddicuni, fjuae est in duabus prioribus epistulis, descendendum
crat. eandemque ob causam etiam magna duo epistularum
volumina saec. XIII, Parisinum 1929 et Trecense 40, in qui-
bus item iilae epistulae eodem ordine ,occurrebant. ad resti-
tuendas eas adbibui. sed in iliis duabus epistulis liber Hono-
niensis fere unus fide dignus est, editores vero qui tucrunt
ante Maurinos, detcriores codices seeuti sunt et ipsi Maurini
laudabant quidem codicem Bononiensem neque vero, ut par
erat, eo utebantur. inter utrosque autem libros ea ratio inter-
cedere videtur, ut e\ (juo exemplari descriptus sit Bononiensis,
al) eo ceteri quo(|ue codices sint profecti. -)

liestat, ut addam in libro Audomaropolitano 142 epistulis,
quas supra dixi, succedere epistulas 54 et 55, quae quoniam
ex libro Audomaropolitano 311 cum eis, quae il)i erant cor-
recta, omnibus sunt transcriptae, merito eas neglexi.

Solae epistulae 54 et 55 reperiuntur in codice Parisino
2035 saec. IX grandibus et claris iitteris conscripto, in quo
corrigend(» aetate non multo inferiore vir doctus operani et
laborem consumebat, et in

Audomaropolitano 311 saec. XI — XII (X sec. catal.).
qui tam pravus mihi visus est, ut epistulam 54 conferre satis
haberem, epistulam 55, in qua tractanda meliores libri suppe-
tebant, omitterem. corrigebatur manu et sccunda et tertia,
(|uae quamvis a librarii manu perpaulum diflferant, tamen eas,
quoad potui, discrevi.

Codex Parisinus 2092 saec. XII item habet epistulas 54
et 55, quas antecedit epistula 98. atque in epistnla 55 simil-
limus est codici Parisino 2103, est autem aliquanto raeiior.

>) C"f. cp. 55 1). 206, 29: ep. 205 p. 331. 16: 335. 5; 338. 18: 20.

') Cniua rei liaoc atlfcrri pos.sc videntiir indicia. codex Bonoiiien.-*i.s
in ep. 119 }). 702. 18 liabet le {= tiiae). in cadein ep. p. 704. 7 dki'
{= dictum), in ep. 120 p. 720. 27 K (= aurenij. qiiae comi^eiidia ctiam
in exemplari. unde descrij^tus est. fuisse videntiir. (|ua re Factuni ost,
iit mala eorum explicatione cetcri codices habeant: temjwre. dictns, haec.
etiam riuod in ep. 120 p. 722, 17 omnes codices praebeiit lectis audili-'*
vel, in iilo exemplari fuisse constat meliusciiie lectis auditisve restitui.
(piam quod oditiones liabent lectis vel auditi^^.

rr:ii-fati(.. XXXVII

utio(iue in hac epistula sedulo usi sunt Lovauieuses, id quod
ex eorum adnotationibus p. 404 et 405 apparet.

In Bononiensi quoque codice 47 sunt epistuiae 54 et 55,
quas subsequuntur epistulae l'J2. 203. 258. qui saeculo XII
scriptus in illis duabus litteris cum codice Audomaropolitano 311
cognatione cohaeret, bonitate superat.

Denique epistulae 54 fragmenta commemoranda sunt, quae
in tribus codicibus inveniuntur. atque de primo, quod est in
fragmentis Aurelianensibus M 169. supra p. XXX locuti
sumus.

Alterum fragmeutum est in codice Sangallensi 190
saec. VIII— IX scripto et duodeviginti tantum versiculos con-
tinet. hoc fragmentum cum fragmento epistulae 194, quod
subsequitur, duo postrema codicis folia complet. qua re fac-
tum est, ut ultima pagina detrita, quae ibi scripta erant, ar-
matis tantum ocuiis usque ad verba non mireiur (ep. 194
p. 204, 0 1 legi potuerint ne(|ue vero extremi septem ver-
siculi. ^) congruit autem fragmentum epistulae 194 cum codice
Parisino 12220, Parisinu nov. acq. 1444, Marciano 637.

Tertium epistulae 54 fragmentum est in codice Parisino
2151 saec. XI scripto. hoc fragmentum duabus partibns con-
stat, quae inverso ordine sunt positae: prior enim pars habet
verba a p. 161, 13 sensi ad p. 163, 9 consecuti^ posterior
verba a p. 160, 13 quod enini ad p. 161, 12 acceperim. prae-
terea commemoratione dignum esse videtur, quod nonnulla.
quae in lioc fragmento leguntur, in codice Audomaropolitano 311
corrigentis manu inserta apparent -) sive ipsius librarii sive
manu secuncla; ue(}ue enim facile eas discerni posse supra
diximus.

Una epistula 36 comparet in codice

Parisino 12207 saec. IX^) et

Trecensi 414 saec. XU.
uterque est ex eodem genere, quo Parisinus nov. acq. 1672
et 1444, cum alterum genus efticiat liber Palatinus 210 et
Parisinus nov. acq. 1448. atque ille est codex pessimae notae,
omni genere mendoriim saepe incredibilium refertus neque

^) (juibus iiagiufiiti;* iii iiieiiui usuui iierscrutaiidis operani uiagna cum
libcralitate iiavavit Ail. Fiiili. biblifjthecae Sangalieu.sis praefrctii.«.
5) Cf. \). 160, 16; 161. 2; 20; itcruiu 20: 162. 15.
^; Huuc codiccuj coutulit Siegfr. Reiter.

XXXVfll Pracf:.tiu.

tamen spernendus. hic nonnumquam lectiones praebet, quae
ex mendis, quales sunt in illo, ortae esse videntur. ^)

Una epistula 130 inest in his quattuor codicibus, in

Bodleiano 572 saec. IX ex. ^)

Coloniensi 78 saec. IX — X^)

Parisino 2730 saec. X

Vindobonensi 1021 saec. X.*)
accedit fragmentum codicis Herbipolitani Mp. th. 49 saec. IX
Longobardicis minusculis, quas dicunt, admixtis uncialibus
litteris scripti. ^) cuius epistulae codices omnes cum in duas
partes sint divisi, antiquissimi codices melioris partis sunt
Bodleianus et Herbipolitanus, ad deteriorem pertinent Colo-
niensis, Parisinus 2730, Vindobonensis una cum Palatino 210,
Parisino nov. acq. 1448, Palatino 211. atque liber Bodleianus
multifariam est corruptus; menda enim in eo et retractationis
vestigia inveniuntur permulta, item haud raro et vocabula
aliena et interpretationes. ") verum tamen etiam bonis lectioni-
bus excellit, velut in p. 61, 12 simul cum codice Lauren-
tiano St. Crucis plut. XVII dextr. 2, cum quo artiore cogna-
tionis vinculo coniunctus est, et cum Parisino nov. acq. 1444
eam lectionem tuetur, quam veram esse sacrarum litterarum
interpretatione Graeca comprobatur. librum Parisinum 2730
cum Parisino nov. acq. 1448 cohaerere ex multarum lacunarum
lectioiiumque variarum aequalitate cognoscitur, ut a communi
archetypo non magno intervallo eos distare contenderis.
idem codex praeter epistulam 130 fragmenta epistulae 93 et
185") habet sed tanta licentia retractata, interpolata, inmu-
tata, dilatata, contracta, ut ea excutere operae pretium non
sit. denique in codice Vindobonensi manu saeculi XI — XII
multa correcta sunt, quae de codice Parisino nov. acq. 1444
ipso vel simillimo aliquo libro adsumpta esse constat.

') Cf. 1). 42, 3 (bis); 7; 48; 12; 49. 2: 11; 20; 50, 5; 51, 1; 58, 13:
00, 22.

*) Hunc codicem mihi contulit Henr. Schenkl.

^) Hunc codicem contulit Guil. Schmitz.

*) Hunc codicem contulit Siegfr. Reiter.

°) Hunc codicem contulit Hugo Dessauer.

^) Cf. p. 54, 10; 58. 8 duo conspicua alienae interpretationis exempla.

') Ep. 93 p. 447. 25—27; 448, 6-7; 447. 9-13; 446, 23—447, 3.
ep. 185 p. 6. 17-19; 24—25: 7. 7—10: 19-22: 13, 12—13: 17-19; 17.
2-4; 16-18. 9; 21. 17-18.

rr;icf;iti(». XXXIX

Codex Herbipolitanus Mp. tb. 56 saee. IX J^ongobardieis
niinusculis litteris seriptus solam continet epistulani 137, ') in
qua ei cuui codice Palatino 211 niaxinia est similitudo non
modo lectionum variarum lacunarumque aequalitate sed etiam
eo, quod saepissime, qiiae leguntur in Palatino libro, ea manu
secunda corrigendo scrij»ta videraus in Herbipolitano.

Epistulam 140 solam babent duo codices,

Laudunensis 129 saec. IX et

Audomaropolitanus 254 saec. IX — X (IX sec. catal.j.
qui una cum lleginensi 331 saec. X ut antiquiores ita me-
liores buius epistulae codices sunt, deteriores autem codex
Sangallensis 148 et Trecensis 201 maxima cognatione con-
iuncti, cum medium ((uendam locum inter utrosque liber Atre-
batensis 945 (350) obtineat. atque liber Laudunensis niti-
dissime scriptus bonae notae codex est, prope autem ad eum
accedit codex AudomaropoHtanus. cuius margo exterior cuni
madore corruptus sit, nonnulla ita sunt obscurata, ut legi nc-
queant; quod tum tantum in aj^paratu critico adnotabani, cuni
ceteri codices varias praebebant lectiones et epistulae verba
non omni dubitatione carebant.

Epistula 147 sola in bis quattuor codicibus extat, in

Trecensi 813 saec. IX

Trecensi 804 saec. X

P>odleiano 516 saec. X

Marciano 639 saec. XI.
atque Trecensium librorum ea est similitudo, ut ex eodem
exemplari eos transcriptos esse non temere existimaveris. ve-
rum tanien in Trecensi 804 vix tertia tantum modo epistulae
pars supercst, cum duae posteriores interierint. deinde initium
epistulae deest in codice Bodleiano, quem mibi contulit Flor.
Weigel; neque (juod primum est in boc codice folium, suum
locum obtiuet, sed post septimum ponendum est ut octavum,
primum autem, in quo fuerat epistulae initium, non amplius
extat. Marcianus denique liber firmis clarisque litteris scriptus
a duobus viris doctis correctus est, quorum alter (m. 2) aetate
non multo inferior et fusco atramenti, quo utebatur, colore
insignis lacunas interdum explebat, alter (m. 3) subrufo scrip-
turae colore, quo librarius ipse, usus ab hoc nonnnmquam
vix discernitur.

') Hunc codieeui contuiit Hu-ro Dessauer.

XL rrnfr.-il io.

Qui (iiiattuor codices propinqua cognatione coniuncti contrarii
sunt ceteris quinque codicibus, quos liuic epistulae adhibui,
non minus inter se cohaerentibus, Palatino 211, Monacensi
6266 et, quos eiusdem cum Monacensi generis esse vidimus,
Salisburgensi X 29, Audomaropolitano 76, Parisino nov. acq.
1444. unde magna exoritur iudicandi difficultas ac diu multum-
que tluctuabam incertus, utris codicibus maior tides habenda
esset. utrique enim et virtutes suas habent et vitia, in utrisque
ex compluribus locis perspioi potest epistulam eos habere cum
eruditione atque doctrina retractatam, ut modo hos modo illos
aut reicere aut sequi malueris. verum tamen cum illi quattuor
codices saepius corruptionis et retractationis suspicionem movere
videantur, saepissime verba sive praetermissa sive male con-
locata ^) habeant, ad hos quinque potius me adplicare solebam
atque hos secutus sum, ubi res ex sola codicum auctoritate
pendebat. quamquam etiam hac condicione satis multi sunt
loci, quibus facere non potuerim, quin hos reicerem, illos
praeferrem.-)

Epistula 164 sola in uno est codice

Casanatensi B IV 18 saec. IX^ qui antiquissimus est om-
nium huius epistulae codicum, caret autem initio, cum paene
tres quintae prima in epistula desint. praeterca intimae fo-
liorum partes putredine sunt consumptae. neque magna laude
dignus est iste liber ; crebro enim a ceteris codicibus discrepat
neque id in suam commendationem. nam multa neglegentia
depravata, plura corrigendi studio deformata esse apparet.

In duobus codicibus Augiensibus CXCV saec. IX et XCV
saec. X repperi unam epistulara 187. quorum ille Hibernicis,
quas vocant, litteris scriptus et multis compendiis audacissimis
interdum neque satis constantibus insignis priorem tantum
epistulae partem usque ad p. 97, 17 habet, cum cetera foliis
amissis desint. uterque liber epistulam illam post Augustini
librum 'de quantitate animae' exhibet neque tamen iuter se
aut cum alio huius epistulae codice artiore cognationis vinculo
sunt conligati. alter autem codex Augiensis XCV praeter epi-
stulam 187 totam inter Augustini libros 'de spiritu et littera'

•) Cf. p. 308. 22 et 32it. 12 cuui p. 292, 2.

=*) P. 27G. 1; 278, 2: 9; 280, 11: 21; 284. 21: 289. 12; 19: 290, 6:
19: 291. 20; 296. 8; 299. 11; 13; 302, 15; 303. 16; 319, 16: 322, 16:
325. 1; 18; 329. 23: 330. 12; 331. 5.

l'i;iofati... M.l

ct (le cura pio luortuis gerenda' Iragmeiituui ali^iuod liabet
epistulae adhuc incognitae, quud minus quattuor vcrsiculos
complectens cum ex epistula ad comitem Bonifatium esse
signiticatum sit, epistulae 185 ad eundem Bonifatium datae
adiuuxi, cuius cum exordio aiiquam habeat similitudinem, et
nuniero 185 A signavi.

Fragmenta epistulae 205 perparva nobis tradita sunt codice
Parisino 528 saec. IX scripto, quae etsi epistulae eniendan-
dae vix quicquam sunt profutura, tanien j)ropter libri anti-
quitatem ea neglegere nolui.

Saeculo IX — X adtribuebatur codex Ashburnhamensis 75
(nunc Parisinus nov. ac(|. 445 saec. IX), in quo insunt epistula
Maximi grammatici ad Augustinum (ep. 16) et Augustini
rcsponsum (ep. 17) ad illum datuni. qui ut est anti([uissimus
('odicuni, quos ad has epistulas emendandas contuli, ita inter
omnes maxime ditfert. cum ceteri plus minus inter se sint
cognati, et aliquot locis unus omnium veram conscrvavit
lectionem.^j

Eiusdem aetatis est codex ReginQnsis 140, in quo inve-
nitur una Augustini epistula ad Laetum data (243). cuius
epistulae ceteri codices cum in duo genera discedant, aut enim
Parisini 12193 similes sunt aut Monacensis 6266, liber Regi-
nensis ad iilorum simiiitudineni accedit. cum his autem nihil
fere habet commune. itaque, ut exemplum proferam, summaria,
(luae in p. 573, 13; 576, 12; 577, 16 codicem Parisinum 12226
rubro colore intericcfa habere adnotavimus, eadem codem
colore etiam in Regincnsi sunt, id (|Uod illis locis comme-
morare oblitus sum.

Saeculo X nitide clareque scriptus est codex PaJatinus 21 1
epistulas continens 137. 98. 127. 138. 243. 92. 143. 147. 16.
17. 215. 102. 152. 153. 149. 130. quae litterae omnes in
Monacensi quoque libro 6266 sunt atque litterae 16 — 130
eodem etiam ordine. est igitur ex eo genere codicum, quo
Monacensem esse ostendimus, et quam maxime cum eis con-
gruit-) praeter epistulam primam et postremam ; nam in epistula
137, quam, etsi aliquot locis bonitate excellit, corruptissimam
praebet, maxima similitudine eum cum codice Herbipolitano

") Cf. ].. 37. 2; 3: !•: 38, 10: 41. 15.

-) I-:.\C'iiipli (■aiisii cf. cp. 92 p. 441. 3-4: 443. 18. ep. 98 p. 529. 18;
cp. 149 p. 368. G. cp. 152, ]). 395. 8.

XLIl Prnofatio.

Mp. tli. 56 coniunctuni esse supra p. XXXIX dixiraus et in
epistnla 130 codici Palatino 2IU cognatus est simulque cum
eo ad deterius codicum genus j^ertinet, quod coutrarium est
generi codicis Monacensis.\) varie autcm variis manibus cor-
rigendo temptatus est neque omnes epistulae pariter sed aliae
raagis aliae minus, maxime epistulae 152 et 153. discernere
vero illas manus saepissime est difficillimum; conspicua tamen
apparet una subrufo scripturae colore (m. 2), altera subnigro
(m. 3}.

Eiusdem saeculi X codex est Reginensis 331 cum epistulis
140. 137. 136. 138. 98. atque quod attinet ad epistulam 140,
cuius initium usque ad p. 164, 25 deest amissis prioribus
codicis foliis, hunc codicem unum esse ex tribus antiquioribus
et melioribus huius epistulae libris mss. supra p. XXXIX
exposuimus. addendum est unum omnium integra epistulae
verba servavisse in p. 191, 23; 192, 1; 206, 10; 217, 16;
224, 21; 231, 3. in epistula 137 raaxime congruit cum codice
Coloniensi 80 itemque in epistula 136 et 138 cum codice
Cheltenhamensi 2173, de cuius cognatioue cum Reginensi
p. XXX disputatum est et adlati sunt loci, quibus uter-
que verborum integritate ceteris libris praestarct. in bono-
rum igitur codicum numero habendus est neque tamen sine
cautione quadam tractandus, quia haud pauca cum eruditione
ac licentia videntur esse interpolata. corrigentium manus di-
stinguuntur duae, altera nigro scripturae colore insignis, quae
etiam interpunctionis notas sive ponebat sive corrigebat, altera
rara pallidiore atramento.

Itcm saeculo X scriptns cst codex Parisinus 12220, in
quo quattuor repperi cpistulas: 194. 178. 175. 181. quarum
duae posteriores altera ex concilio Carthaginensi ad papam
Innocentium missa est, altera est Innocenti responsum; de
his infra fusius erit disputandum. codex autem ipse a ceteris
permultum discrepat et magna depravatione est conspicuus,
quamvis aliquando lectionum probabilitate eminere videatur,
ut in ep. 181 p. 703, 4; 713, 8; 714, 5; 11; in ep. 194
p. 198, 4 unus omuium verba servavit incorrupta. sed epi-
stulas multis locis habet valde interpolatas et interpretationibus
ahenis adulteratas. et multo etiam magis librarii neglegentia

>) Cf. cj). 130 1». 48. 12; 52. 11; 53, 13; 55. 18; 65, 4; 66, 15; 6t», 12;
70. 8: 76, 19; 77, 2 al. ])eramlta.

Praefatio. XUII

depravatus est; saepe enim praetermittebat verba sive singula
sive complura, saepissime litteras vel syllabas, quas postea
aut ipse aut alius aliquis supra versiculum adicere solebat,
quo ceterarum correctionum multitudo aliquantum augebatur.
quae cuai ita sint, est quod mireris Maurinos hunc codicem
tantopere esse amplexos.

Simili ratione codex Parisinus 1453 saec. X minutis litteris
nitide scriptus duas brevissimas epistulas 65 et 184 habet,
quaruni posterior infra iteruni erit commemoranda; codex
enim est canonum et litterarum decretalium. in epistula autem
fi5 longe antiquissimus est codicum, quos conferre potui,
eorumque exoptatissimum supplementum, quippe qui cogna-
tione amplius ab eis distet, quam ipsi inter se.

Denique saeculi X (§aec. XI ex. sec. novum catalogum)
est codex Vaticanus 202, qui solam epistulam 153 continet.
cuius epistulae libri mss. cum in duo genera sint divisi, quae
p. XVI— XVII explicavinius, codex Vaticauus 202 ex me-
liore genere est, quo Monacensis 6266 eiusque similes. ^)

Sequitur codex saeculi X — XI Parisinus nov. acq. 1449
cum epistulis 156. 157. 98. 225. 226. ^) quarum duae poste-
riores infra separatim sunt tractandae; priores tres epistulas
satis corruptas habet et mendis scatet. cum nulio autem cete-
rorum codicum artiore vincuio coniunctus ob eamque causam
minime spernendus est. praeterea in epistula 98 p. 530, 5 verba
de me multa uuus integra conservavit siniul cum uno codice
Parisino nov. acq. 1672, quocum aliis quoque aliquot locis^»
mirum in modum congruit.

Eiusdem aetatis c.s;t codex Coloniensis IIH. neque tamen
ex Augustini epistuHs aliud quicquam habet nisi exiguum frag-
mentum epistulae 185, ubi id unum commemoratione dignuni
videtur, quod in p. 40, 8 — 9 lectionem etsi praebet, quam in
sola Maurinorum editione reperio, cum omnes codices mei et
ceterae editiones habeant et sic.

Venimus ad codices quosdam saeculi XI, qui novem hoc
loco sunt raemorandi ac primuni quidem proferatur Lauren-
tianus St. Crucis plut. XVII dextr. 2.*) cuius epistulae

*) Ilunc codicem mihi contulit Jos. Zechmeister.
-) Hunc codicem contulerunt A. Swoboda et Aui;-. ll.-iberda iteruui(|iie
Henr. Leb^gue.

3) Cf. p. 527, 18; 530; 3: 11; 531. G; 532. 7.
i' Hunc codicem milii coutulit Car. Sclienkl.

XI-IV Praofatic.

incipiunt a fragmento epistulae 187/) quod cum uullius pretii
esse pateret, non amplius curabam. deinde sequuntur epistu-
lae 152—155. 229—231. 130. 150. 170. 106. atque in epistulis
152 — 155, quarum codices divisi sunt in duo genera Monacensis
6266 alterum, alterum Parisini 12193 et qui sunt utriusque
simiies, ex deteriore Parisini est genere; cf. p. XVI — XYII.
quae insequuntur epistulae tres 229. 230. 231 et postrema 106
in earum numero sunt, quae nisi in codicibus saeculi XV, in
Vaticanis 495 et 499, unde Lovanienses eas in lucem emise-
runt, adhuc non erant inventae. plurimum igitur ad restituen-
das has epistulas profecerunt uovi et multo antiquiores codices,
quos ut adhibere potuerim, mihi contigit, hunc ipsum dico
Laurentianum saec. XI, maxime autem Parisinum uov. acq.
1672 saec. IX. ^) cum Iioq codice Parisino Laurentianus etiam
epistulam 150 habet communem neque tantum communem
habet, sed muha pro eius brevitate et magna insunt cogna-
tionis indicia. in epistula 130 artiore eum vinculo cum codice
Bodleiano 572 coniunctum esse supra p. XXXVIII docuimus.
itaque et virtutibus et vitiis ei est consimilis, quod ibidem
adlato insigni exemplo demonstrabam. in epistula 170 ex opti-
morum codicum numero est; nam cum tria ibi sint librorum
mss. genera, simul cum codice Parisino nov. acq. 1672 et Colo-
niensi 33 primum locum obtinet; cf. p. XXXV. id unum ad-
dendum censeo conspicuam esse in hac epistula p. 625, 21
interpretationem alienam inter codicem Laurentianum et Pari-
sinum nov. acq. 1672 communem. ad summam, quo finem
faciam, est quod doleamus codicem, qui ex tam praecipuo fonte
fluxisse videatur, mendis permultis verbisque sive iuterpolatis
sive praetermissis tantopere esse depravatum.

Alter codex saeculi XI est Sangallensis 148 et liabet
epistulas 121. 149. 102. 164. 140. quarum duae priores, Paulini
ad Augustinum et Augustini ad Paulinuni, infra suo loco
commemorabuntur. in epistulis 102 et 164 maxime ad Parisini
nov. acq. 1444 similitudinem inclinat, velut cum eo et cum co-
dicibus eiusdem generis, cum Monacensi 6266, Salisburgensi X
29, Audomaropolitano 76 in epistula 164 p. 522, 18 et 526,
23 duas conspicuas interpretationes alienas habet communes
qua autem condicione sit inter codices epistulae 140, supra

') Epistul.if! iniTiuiii a j». 81. 3—83. 12 iamque.
■^^ Cl ]K XXVI.

l'i;Hl;ilio XI.V

p. XXXIX est expositiini. ip.><ii cpistularuiu verba cuni in hoc
codice sint .«atis corrupta. in. 2 niultuni ('orrii;;el)atur per con-
iecturam et ad arbitriuni plerunKjUC. nonnumquam alterius
codicis adiumento, velut in cpistula 104 p. r)2L\ !'• ct 11,
nbi voce ''///7^/ id signiticatuni cssc vidctur.

('(kIcx Vindoboncnsis i^Tf) saec. XPi item continct litteras
121 ct 149 a Paulino ad Auirustinnm ct ab Angustino ad
Paulinum missas. de (piibus intVa acciiratius diccndum est. rpias
litteras antecedit epistula 189. codcx autcm est liaud(iua(iuam
neglcgendus at(iue in ei)istula 189 exoptatiis accedit ad ceteros,
(pii intcr se cognati e\ eodcm sunt geiiere (^uo Mdnacensis G2(i6.
itaquc p. 130, 19 unus omnium vcrum vcrbuni r'o/7>o)Y' conser-
vavit. multa. (luac mcndose scripta aut j)raetcrmissa crant, ab
ipso libiario correcta et in margine supraquc versiculos addita
sunt ne(iue aliam praetcr librarii manum ibi depreliendas.

Codex Atrebatensis 949 (339) saec. XI tres liabet epi-
stulas: 104. 93. 187. sed magna calamitatc adtlictatus est sicut
ceteri, (luibus (]uidem miiii utendum luit. codiccs Atrcbatcnses
044 (572): 096 (021 . 94;") 35U'. onnies eniin ab improbo
aliquo hominc. (|ui periranienam furatus esse videtur, foliis
exectis misere sunt mutihiti. ita(}ue dc epistula 104 unum tantum
folium superest, (piod iuitium cpistulae, id cst vix sextam eius
])artem continet; de cpistula 93 duae quintae perierunt, de
c])istula 187 pars circiter (piarta. ceterum liber est praecipuus,
(pii nulli alii artiore cognationis vinculo adiunctus in illarum epi-
stularuni emendationc bono cst usui, ut in e])istula 93 p. 476^ 2
solus verbum palmisqne servavit et in epistula 187 p. 94, 4
cuni nno codice Bononiensi 58, 12 S(corr. 125) coniunctivum
Jiahitet ntrumque (luidem ex correctione ipsius librarii. quam-
(juam ne(}ue mendis caret neque ab interpolationibus integer
cvasit. maxime autem vcrbis sive singulis sive compluribus
})raetermissis cst consjiicuus. cum codicibus, (}ui sunt ex genere
Monacensis 0200, inter alia interpretationes alienas communes
habet in ep. 164 p. 522, 11 et 18 et lacunas satis grandes in
ep. 93 p. 470. 21; ep. 187 p. 108, 11; 21 cuni codice Mona-
censi 0266 et Audomaropolitano 76.

In codice Vallicelliauo Tom. XVIII saec. XI sunt e])i-
stulae 219 et 228, fiuarum posterior in Casinensi quoque

'i lliinc (•ndiccni ."^ipji^fr. Kcitcr iiiilii coiitulit. itcnnii ))ei'>cnit;Uii.'<
f.>t (jiiil. llaricl.

.\FA'[ l'rnof:iti(..

eiusdein saeculi codice 1 1 sola reperitur. atque epistulam 219
cum diu multumque et ipse et per alios in libris mss. frustra
quaesivissem et iam exemplum aliquod me inventurum esse
desperarem, tandem aliquando Joli. Mercati Romae in biblio-
theca Vallicelliana illum codicem investigavit, qui laborem
nostrum uberrimo fructu compensabat. nam epistula a Jac.
Sirmondo primum edita in Conciliis antiquis Galliae Lut. Par.
1629, undc Maurini eam in Augustiui epistulas transtulerunt,
codice Vallicelliauo non tantum multo evasit emendatior sed
etiam niulto longior, quippe cum quarta ferme eius pars (p. 430,
12 admonitiis — 431, 3 detrlmenium) apud Sirmondum Mau-
rinosque desit. in epistula 228 codex Vallicellianus propinqua
cognatione coniunctus est cum Casinensi 11 atque una cum illo
contrarius ceteris huius epistulae codicibus, qui omnes sunt ex
genere codicis Monacensis 6266. itaque utilissimi sunt ad emen-
dandam epistulam et in p. 485, 23; 490, 12; 493, 20; 494,
7 soli veras praebent lectiones, in p. 488, 12; 493, 14; 494,
18; 495, 8; 18; 496, 5 simul cum Parisino nov. acq. 1444.')

Codex Erlaingensis 272 saec. XI scriptus unam habet
epistulam 102 omni corruptionis genere deformatam. at tamen
cum nullo ceterorum huius epistulae codicum artiore cogna-
tionis vinculo est coniunctus ob eamque causam in aestimanda
codicum auctoritate non spernendus. ')

Cheltenhamensis quoque liber 12268 saec. XI (fortasse
X ex.) scriptus unam tantum epistulam continet, id est epi-
stulam 262. in qua epistula cum duo sint codicum genera
alterum codicis Parisini 12193 alterum Monacensis 6266, liber
Cheltenhamensis ad utrum propius accedat, haud facile dixeris.
correctus autem est m. 2 antiqua et m. 3, neque vero, quae
correcta sunt, ullius esse videntur momenti.

Huic codici adiungimus alterum Cheltenhamensem nu-
mero 16588 signatum, qui in folio solitario eiusdem fere aetatis
bipartitis paginis extremam partem epistulae 91 et initium

•) Epistulam 228 Possidius, Calamensis episcopus, paene totam rece-
pit in Augustini, aequalis sui, vitam, quam conscripsit. quam vitam cum
Joli. Salinas Romae 1731 ederet, illam epistulam non ex suis codicibus
proposuit, sed, nt ipse fatetur, ex epistularum editione, quam Alaurini
nuper paraverant, transtulit. ita ut, quae spcs inde ad epistulae emen-
dationera haberi posset, falleretur atque novani illius vitac editionem
critica ratione emendatam necesse sit expectemus.

*) Hunc codioeni contulit Herm. Bitterauf.

rraofatio. Xf.VII

epistulae 23 continet. ') quod foliuni. quantum ex taui parva
niateria iudicari licet, ad codicem melioris notae pertinuisse
videtur, ex genere tortasse codicis Monacensis 6266, quia in
lioc epistnlam 91 excipit epistula 23.

Quibus expositis subici placet octo codices saeculo XII scrip-
tos, inter quos primuni locum obtineat Gottvicensis 14 (33),
(jui ineunte illo saeculo scriptus memorabiiis est ob cam causam,
quod Godofridus Besselius, monasterii Gottvicensis abbas, anno
1732 duas inde epistulas novas 202 A et 184A iu lucem pro-
tulit ne(iue adhuc, ut alter iilarum epistularuni codex reperi-
retur, contigit. i^raeterea aliac (juinque epistulae insunt; an-
tecedunt enim ep. 165; 166: 172; 143; 190, quaruni tres
priores infni tractabuntur, cuni de epistulis inter Augustinum
et Hieronymum missis acceptisque erit agendum. atque mendis,
interpolationibus, lacunis bic codex haud parum est corruptus,
sed tamen ex optimo fonte eum fluxisse certissima sunt indi-
cia, velut in epistula 143 p. 2o2, 15 — 18, ut id potissimum
proferani, lacunam trium versiculorum, quae est in ceteris
codicibus, explet et in eadem epistula p. 256. 21 et 261, 2
unus ex oinnibus codicibus verba conservavit integra. in epi-
stula 190 pauluni adpro])in(iuat ad genus codicis Parisini 12193.-)
correctionibus multum vexatus (,'st pierunHiue ab ipso librario,
quem in epistuhi 184 A et 202 A ferc unum lianc operam nava-
vissc gaudemus; ceteias manus, (luas a librarii manu aut
iuter se est ubi haud facile distinguas, omues uno signo m. :i
notabam praeter cam, (juae cum pallidissimo atramento ute-
retur, erat conspicua {m. H\.

Codex Casinensis 232 saec. XII habet epistulas 30. 31.
24. 32. 109. 243. 121. 149. 26. 92. 143. 90. 91. 23. 55,
quae praeter postremam omnes in Monacensi quoque codice
6266 Runt at(|ue etiani ordine paulum differente (92. 143.
30-243. 2Q. 121. 149. 90 -23). ^) cst igitur ex illo geuere
et cum illis codicibus sacpissime congruit. cuius rei ut exem-
plum luculcntissimum proferam, lacunam indico, ({uae est in
extrema epistula 92. ceterum de epistulis 30 et 121 Paulini
ad Augustinum, 31 et 149 Augustini ad Paulinum, 24 Paulini
ad Alypium, 32 Paulini ad Honianianum paulo infra fusius

V) riniiuque codiceui (.'liclteuhauiensem contulit Flor. Weif^el.
■■') Cf. p. 139, 4; 20; 147, 15; 148, 6; 6 (itermu): Ki; 150. 4: VI.
•') tlunc lihnnu uis. coutnlit (inrtt. Loewc.

XLVIII rr.irfntio.

est disputaiidum. unam epistulaiu postremam (55) in codice
Monacensi 0266 non esse diximus. quae quamquam ab eodeni
librario scripta, si speciem spectas, nihil a ceteris differt,
tamen, cum multo mendosior et multo magis graviusque
interpolata sit, ex alio eam fonte atque ceteras manavisse
constat. neque minus boc confirmatur parvulis quibusdam
rebuS; velut librarius in ceteris epistulis 1'arus, karitas, in
bac semper scribebat carus, carltas. corrigebatur codex manu
aequali (m. 2), quae a librarii manu nonnumquam vix potest
distingui; rara autem recentioris manus vestigia subrufo atra-
menti colore internoscuntur. neque tam coniectura quam codice
aliquo m. 2 usam esse multis locis^) comprobatur.

Codex Marcianus 637 saec. XII scriptus bas novem
continet epistulas: 163. 164. 98. 102. 187 (deest pars poste-
rior). 156. 157. 93. 194. ^) ex quibus cum quinque priores
antiquiorum meliorumque codicum fide satis sint confirmatae,
posterioribus tantum quattuor usus sum. etenim in epistula
156 et 157 penuria librorum mss., quorum qui sunt antiquissimi,
Coloniensis 80 et Bodleianus Laud. misc, 133 ex eodem exem-
plari profecti pro uno sunt babendi ( p. XXXIV), Marcianus 637,
quamvis mendis, interpolationibus, lacunis sit corruptus, non
nihil valet eadem de cansa, qua Parisinum nov. acq. 1449
non spernendum esse p. XLIII diximus. atque similis est
ratio epistularum 93 et 194, in quibus magna intercedit con-
venientia inter codicem Marcianum 637 et Parisinum 12220
et Parisinum nov. acq. 1444.^) denique locum in ep. 93
p. 476, 2 non commemorare non possum, ubi codex Marcianus 637
reliquias quidem vocis jialmis servavit, cum illa vox in ceteris
desit margini tantum in Atrebatensi 949 adscripta.

In codice Parisino 2715 saec. XII (XIII sec. catalogum)
insunt epistulae 130. 248. 131. 47. quarum prima tot ac
talibus codicibus nititur, ut ad librum saeculi XII descendere
noluerim. est autem satis bonus liber ex eo genere, quod est
circa Monacensem 6266, inter quos eum Parisino nov. acq. 1444
propinquissimum esse ex ep. 248 apparet.

') Cf. cp. 26 p. 90, 11 : ep. 31 p. 3, 10; ep. 32 p. 10. 14 : ep. 55 p. 177, 9:
188, 13: ep. 91 p. 428. 5: 438, 12; ep. 109 p. 637. 4: ep. 149 p. 351. 9;
357. 14: 373. 21 nlinque pernmlta. (}nae n librnrio praetermissa in. 2
supplebantur.

^) Hunc codicem contulerunt (iust. I.ocAve et Siegfr. Reiter.

=) Exempli gratia cf. ep. 93 p. 464. 24; 4.«2. 1.5. eji. 194 p. 180. 24:
183. 2; 11: 190. 21: 2uG. 20: 208. 9: 21-1. 6.

Pi;v»>fMti... XLIX

In codice Bodleiano 94 saec. XII ex. cum epistulam 209
invenissem, contentissinuis eiam, quippe quae cpistula adhuc
nisi ex Vaticanis iibris 495 et 499 saec. XV scriptis non
fuisset cognita. qui liber quamquam multo etiam corruptior
est ipsis Vaticanis, tamen non nuHius pretii est, nam in p. 349.
'2- 351, 2;'); ;»5l^, 9 veruni Antonini nomen conservavit et
aliis duobus locis (348. 16 et 353, 2), quae in Vaticanis
inendosa sunt. integra praebet; re dubia vero lios sequi place-
bat. quae cum ita essent. conlatione epistulae 54, quae item
in lioc codice reperitur, supersedere me posse arbitratus sum.

Neque hac epistula usus sum in codice Atrebatensi 945
(350) saec. XII; insunt enim epistulae 140. 54. 55, sed exectis
foliis valde mutilatae (p. XLV),^) ut unam epistulam 140
conferre satis haberem. eandem epistulani in Trecensi quoque
codice 201 saeculi eiusdem inveni. in qua cum duo sint
codicum genera. Atrebatensem 945 inter utrumquc medium
quendani locum obtinere snpra diximus, Trecensem ad de-
terius pertinere una cuui codice Sangalieusi 14<S, quocum
maxima coniunctus esset cognatione (p. XXXIX). praeterca
iiber Trccensis 201 alteram liabet epistulam 200. de (jua infra
latius disseretur.

Codex Parisinus 179S saec. XII nitidissime scriptas uequc
corrigentium aut interpretantium manibus temptatas in extrema
parte liabet epistuias 9S et 210. in illa mentione digna videtur
sirailitudo. quae est inter ipsum et codicem Farisinum nov.
acq. 1443, Keginensem 331, Sangallensem 139, Parisinum 2092,
ita ut ali([uotiens quae lectio prava sit in ceteris, eam in
Parisino nov. acq. 1443 corrigendo factam videamus.'-^)

Epistulam 203, qualis est in codice Vindobonensi 735
saec. XIII, cum nimis corrupta sit, in apparatum criticum non
recepi nisi commotus p. 316, 12, quo loco hic codex solus
integram tradidit lectionem anilem.^)

Codicem bibliothecae nationalis Florentinae XXXIX 65
saec. XIV, cum epistulas 211. 166. 250. 262 contineat, sub-
sidio mihi esse volui propter unam epistulam 211, ad quam

*) Iii eji. 54 deest i>rincipium u^qiu' ad p. 159, 11 et sangrdnis; iu
('!). 55 p. 17(5. 12 detcrminalis — 179. 19 tertia; 195, 5 ipsa etiam —
198, 12 memento quam: 201. 12 in hoc — 204, 9 inmites: 213, 6 cum
scientia — 12 lectnram.

') Cf. p. 523, 14; 528. 10; 11: 531. 9: 532, 7.

') Hunc codiceni mihi coutulit Aui;:. Kujirplbrpclit.

LVni Au(,'ii5tiiuiv ((iol Jl.aclier i d

I, Pracfntid.

restituendam anti^iuiores codices quani saeculo XIII— XV
scripti non suppetiverunt. qui cuni in duas partes sint divisi,
liber Florentinus una cum codice Mus. lirit. Harl. 3107 dete-
riorem partem ita efficiunt, ut Florentinus Haneiano sit multo
etiam corrnptior; multum enim retractata habet illius epi-
stulae verba. ' i

Magnam denique diffieultatem alferebat l'revissima epi-
stula 270. typis enim priraum est vulgata inter Hieronymi
epistulas ibique numero 40 signata. deinde Maurini eam in
Augustini epistulas receperunt, Vallarsius in Hierouymi edi-
tione ut adulterinam in tomum extremum relegavit. librum
autem ms. cum nusquam memoratum invenirem, meum erat
indagare, id quod non faciie erat factu. nam quis ad quem
epistulam scripserit, cum inscriptio desit, non patet, sed ex
eins principio concludi tantum potest eam in Africa datam
esse ad Augustinum. (jua re cum diu multumque iibrorum
mss. indices frustra perscrutatns essem, tandem aliquando in
uno codice saeculi XV, id est in Monacensi 49G, qui in-
scribitur 'Sermones et epistulae divi Hieronymi', desideratam
epistulam investigavi, quo contentum me esse oportebat,
quamvis antiquiores codices non deessc mihi persuasum esset.
in quo codice titulus est: l^jpla bti hieroni neque verba epi-
stulae multum discrepant ab editionibus. /

C. DE EPISTULIS AIJGUSTINI AD HIERONY-
MUM ET HIERONYMI AD AUGUSTINUM. ')

Atque haec quidem hactenus. disputatum est igitur primum
de epistularum codicibus (p. XI XXVII), deinde de codicibus,
qui nonnuUas tantum epistulas una cura aliis scriptis con-
tineant (p. XXVIII— L); nunc diceudum est de quibusdam epi-
stulis, quae aliqua ratione inter se coniunctae, separata quae-
stione ut tractentur, postulant. ex quibus primo loco ponantur,
quae inter Augustinum et Hieronymum missae accep-
taeque sunt. Augustini autem litterae sunt 28. 40. (57. 71.
73. 82. 166. 167, Hieronymi 39. i>S. 72. 75. 81. 123. 172.

') Hunc codicera contulit Eni. Kalinka.

'■^) Dc liis epistulis in Ilioronynii ('(litionilnis (lisiio-sitis ct'. infra \). <'I.

Pr:wf:iti.). I.l

195. 202, ad quas accedunt Augustini epistula ad Praesidium
(74) et Hieronynii ad Marcellinuni et Anapsychiaiii (Hio), ut
sint numero undeviginti. quas epistulas qui continent codices,
in duas partes sunt divisi; alteri enini sunt codices, quos
Augustini litteras habere in eis, quae ])raecedunt, ostendimus,
Monacensem dico G2G6, Audoniaropoiitanum 76, Parisinum
nov. acq. 1444, Salisl)urgensem X 29, Mus. Brit. Reg. 5 Dvi,
Casinensem 16 cum Parisino nov. ac(|. 1672, Gottvicensem 14
(33). atque tres priores omnes illas epistulas habent praeter
123. 167. 195. 202; Casinensis 16 in superiore sui parte
omnes praeter c[). xi. 82. 165, in inferiore Parisinum nov.
acq. 1672, unde descriptus sit. in eius locura succedere dixi-
mus, ubi epistulae 123 et 195 iterum repei-iuntur; Salisbur-
gensis X 29 unam iiabet epistulam 165, Mus. Jirit. Reg. 5 Dvi
epistulas 81. 82. 165, 'i Gottvicensis 14 (33 1 ep. 165. 166.
172. de quibus codicibus si excipias Casi)iensem 1') cuni Pa-
risiuo nov. ac(|. 1672, ceteros oinues in meliorum (^odicum nu-
mero habere non dubitaveris, etsi non omnium in omnibus
epistulis eadem scmpcr est fides. veUit codicem Audomaro-
politanum 76 haud ita raro maxime in ep. 28. 40. 71 inter
deteriores codices deprehendas.

Alterius vero partis codices sunt. (|ui epistulas, ([uas su[»ra
enumeravimus undeviginti. inter Hieronymi litteras scriptaque
habent receptas. iii quibus codicibus id est conimune, (juod
excepto Parisino 121(j3 et Escorialensi a II 3, ([uicuuKiue
habent epistulam 73, eam habent princi[)io detruncato mutilam,
ita ut a [). 265, 23 verbis: Cur lta<ine conor incipiat; (|Uod
idem etiam est in codice (Jasinensi 16. iteraque in eisdem
codicibus praetcr Augiensem LII et Einsideiensem 130 epi-
stulae 40. 67. 68 extrema [)aric carent. -)

Inter hos igitur codices praestantia excellit

Parisinus 1868, qui saeculo IX scriptus habet epistulas
67. 68. 72. 2^. 40. 71, cuius post initiura desinit in verbis
per ijtios adire poi^sit (p. 250. 6), cum folia, quae secuta erant,
perierint.

') Hacc ei)istiila iion est in ciE'. i|ii;is iiie contiili.^^se (ii."vi in j). XI \'
-XV.

-) Addendiiin cst iii cDdicc Veroncnsi XVI 14 cpistulani G8 essc
iiitegram et in cpistiil;i 67 c\treni;i vcrl);i suo (iiiidem loco deesse. scd
l);iulo siipra iii p. -JilO. 2 inseniri iteiiu(iie in codice Coloniensi 60 eadeni
verlia. ciiiii iii c|)ivtiil;i ijis.n dcsinf. ni. I iii in;ir2:iiU" e.«sc ;idieetn.

IJl Prnpfntio.

Proximum bonitatis locum obtinet codex eiusdem saeculi
Parisinus 13047 cum quinque epistulis: 12. 28, 40. 71.
75, in qua postrema aliquotiens inter deteriores codices com-
paret. quem librum m. 2 per coniecturam sedulo corrigebat
et, quae multa librarius erraverat, emendare studebat.
Omnes undeviginti litteras unus habet codex
Parisinus 1216a saec. IX easque paucis compendiis
pulchre scriptas et perraro corrigendi studio turbatas; habet
enim epistulas: 28. 40. 67. 68. 39. 74. 73 (integram^. 72. 71.
75. 81. 82. 166. 172. 73 (iterum sed mutilam). 28 (iterum).
165. 167. 195. 123. 202. itaque epistulae 28 et 73 bina in-
sunt exempla atque epistulae 73 alterum integrum alterum
mutilum. codex autem non totus pari fide dignus est; nam
pars prior usque ad epistulam 172 paulum cedit codicibus,
quos modo diximus, posterior vero, quae ab epistula 73 mu-
tila incipit, sicut oranes codices, qui mutilam hanc epistulam
habent, ex deteriore est codicum genere.

Qua re eiusdem generis sunt quattuor codices, qui cogna-
tione magna inter se continentur:

Coloniensis 60 saec. IX, Vaticanus 355 saec. IX — X,
Vaticanus 5762 saec. X, Vaticanus 341 saec. X — XI;
habent enim, epistulas 67. 68. 39. 74. 73 (mutilam). 28. 72.
40. 71. 75. 165. 166. 167. 172. 195. 123. 202 eodem omnes
ordine, praeterquam quod in Coloniensi 60 epistula 72 epi-
stulam 28 praecedit et in Vaticano 5762 epistulae 28 et
75 — 167 desunt. atque Coloniensis codex grandibus formosis-
que litteris scriptus a variis viris doctis multum et radebatur
et corrigebatur. M in codice Vaticano 355 interpretationes
inanes diligenter nitideque manu saec. XIV — XV margini ad-
scriptae sunt eademque manu raris locis etiam corrigebatur,
id quod in epistula 166 alia manu saepissime fiebat. alter
vero Vaticanus 5762 deformi et inaecjuali scriptura insignis
non totus in iustis foliis scriptus est, sed pars in parvulis
scidis et librarius, cum litteras, syllabas, verba saepe praeter-
raisisset. multa et inter versiculos et in margine adiciebat;
neque vero alterius nisi librarii manum deprehendas. his
libris paulo emendatior esse videtur tertius Vaticanus 341 neque
multum corrigentium cura est temptatus, qui duo alter pallido
{m. 2) alter nigro ini. 3) atramenti colore facile distinguuntur.

'j Hiiins CTKiicis epistnlns 28. 0!'. 40 no)! ipsf coiitnli sfi] Gnil. Scliniitz.

rraof.itio. l.IIl

Ad quorum librorum similitudinem quam proxime aceedunt
aiii quattuor codices:

Coloniensis 35 saec. IX, Veronensis XVI 14 saec. IX,
Bodleianus Laud. misc. 252 saec. IX ex., Sangallensis
159 saec. X;

contiuent enim decem priores eorum epistulas eodem ordine:
()7. 68. 39. 74. 73 (mutilam). 28. 72. 40. 71. 75 et ut ilii
ex deteriore sunt codicum j::enere. atque codici

Coloniensi 35 m. 2 raro operam navabat neque quicquam
nisi viles coniecturas adferebat sub iinem litteris minutis-
simis scriptas, ut cuius manus sint, discerni nequeat.

Codex Veronensis XVI 14 quamvis in epistulis uni-
versis ex deteriore sit codicuni geuere, tamen nonnullis locis
maxime in epistula 75 a deterioribus codicibus discrepans
cum melioribus congruit. (jui liber cum mendis scateret, uber-
rimam corrig-endi materiam praebebat, quo munere m. 2 se-
dulo fungebatur.

Codex Bodleianus Laud. misc. 252 male sed satis clare
scriptus radendo et corrigendo multiim est vexatus et ab ipso
librario et ab uno vel duobus aliis viris doctis, quos uno signo
[m. 2) denotabam; etenim cum in hoc codice et scriptura et
atramentum admodum varia sint, saepe neque ipsi inter se
neque a librario distingui possunt. corrigebant autem multa
bene non sine libri ms. auxilio, alia coniectura nonuumquam
inepta.

In codice Saugallensi 159 post epistulas, quas supra
cnumeravimus, etiam epistula 106 invenitur sed ita, ut interiecta
jiagina vacua liaec epistula in novo folio incipiat alia, ut
videtur. manu scripta sed ct ipsa ut illae deterioris generis.
qui codex multum radebatur multum corrigebatur ab Ekke-
haido IV \) aliisque, quae cum in tanta scripturae et atra-
menti varietate, etsi operac pretium esset, haud facile dis-
cerneres, omnia eodem signo (w. 2) denotabam, nisi quae
nigerrimo atramento erant conspicua (m. S). -)

Quod seiiuitur codicum par, Augiensis LII saec. X et
Einsidelensis 130 saec. XI praeposito titulo: Epistulae
<.unctl AiKjustlnt seu sancti Hieronymi, qiias inter sc direxerunt,
offerunt epistulas 28. 40. G7. 68. 39. 74. 73 (mutilam). 81.

'j Cf. p. XV11-X\ 111.

'-') V.\ hoc (■oclicc traiiscnptu,< ost Monacensis 3730 saec. X— .\I.

I.rV l'r;Ml.itin.

195. 123. 72. 71. 7."). S2. 166 iquartain tantimi j)artem }). 545.
6 — 555, 6 prophetam). 202. 71 (^iterum). atque ille ante has
epistulas habet etiam ep. 172, hic post epistulam 72 iterum
epistulam 40 ex alio exemplari transcriptam. cuius codicis
epistula 166 cum nihil fere ditferret ab Augiensi LII, nullo
detrimento eam nej^^lej^i posse censui idemque feci in iterata
epistula 71. neque iteratani epistulam 40 in apparatum criti-
cum recepi, ue supervacaneis rebus cum onerarem. ^) hi co-
dices artissimo cognationis vineulo sunt coniuncti, ut perraro
inter se differant, et medium quendam locum inter duo illa
codicum genera obtinent. cum in ahis epistulis cum deterio-
ribus potissimum codicibus congruunt ut in ep. 71. 73. 74.
166. 172, in aliis cum melioribus ut in ep. 40. 67, 68. 72,
in ep. 28 modo cum his modo cum illis; in ep. 75 autem
ita se res habet, ut prior eius pars usque ad p. 306 ex solo
fere sit deteriore genere, posterior ex meliore. epistulae 71
denique cum duo extent exempla, prius deterioris generis
esse modo diximus, posterius meiioris esse patet. ad quae
addendum videtur postrema epistulae 40 verba nisi in his
codicibus et in Parisino 12163, Monacensi 6266, Audomaro-
poHtano 76, Parisino nov. acq. 1444, id est in libris meHoris
^eneris uon esse tradita. codex autem Augiensis LII per-
multum corrigebatur a librario ipso, deinde alia manu illi
simiiiima {ni. 5), quam aequalem fuisse et eiusdem fortasse
exemplaris ope corrcxisse opinor. unde codex sit transcriptus.
Transeamus inde ad alterum librcrum mss. par, ad Hispa-
nienses duos codices, Escorialensem & I 14 saec. VIII — IX
et Escorialensem all 3 saec. X ex.-^) quorum ille continet
epistulas H7. 68. 39. 74. 73 (mutilam). 28. 72. 40. 71. 75.
81. 82. 166. 167. 172. 195. 123, hic epistulam 138, epistu-
larum 135 et 137 exigua fragmenta, ep. 73 (integram). 78.
81. 82. 16t;. 167. 172. 195. 123,-^') ex quibus 81— 123 eodem
ordine sunt quo in Escorialensi & I 14; epistula 73 hic in-
tegra est, illic mutila; ceterae quattuor non sunt ex epistulis
inter Augustinum et Hieronymum missis acceptisque, de quibus
hoc loco agitur; praeterea fragmenta epistularum 135 et 137 tam

') E\ fpso oodice Einsideleii.si 130, ut erat iii. 1 ct ui. 2 correctus.
transcriptus est Einsidelensis 129 saec. XII.

2) Hos codiccs contulit Lco Sternbach.

^) Epistulam 74 in hoc codice esse pcfperani signiticatuni est in ep. 74
11.279. ubi corrigas. ()uaeso: Fraeier I P^ B^.

Pracf.itid. I.V

parvula suut tantaque licentia interpolata, ut eorum rationem
liabere noluerim.^) epistula autem 28 ob eam causam uti non
potui, quod, cum prima buius operis pars ederetur, codices
Hispanienses nondum erant conlati.-) atque bi libri Escoria-
lenses magna similitudine inter se sunt coniuncti, cum non
modo in mendis et interpolationibus saepissime mirum in
modum congruant sed etiam in rebus minutissimis velut in
eis, quae ad ortbograpbiam spectant; creberrime enim iu
utroque libro e seriptum est pro ae, h pro r\ aJiuf, Ulut, ishif:
tum quur, quum. ayt, ohfahit pro optavif. condam pro <iuondam,
fanctorihus pro fautorihus, mecaveris pro moechaheris, fedehafur
pro foedahatur al. permulta. quae similitudo etiam in epistula
73 invenitur, quamquam in altero codice mutila in altero in-
tegra est, id (juod in ceteris codicibus magnum discrimen
facit. cpistula 123, quae in omnibus codicibus epistulam 195
subsequitur, in libris Escorialensibus in duas partes scissa est,
quae curn cpistula 195 omissis postremis eius verbis {inco-
lumem — papa) inverso ordine ita sunt coniunctae, ut unam
efficiant epistulani. (j|Uod idem est in codice Mus. Brit. Add.
24902 et in Parisino nov. acq. 1672. tum locus satis niagnus,
qui est in epistula ^^'2 p. 353, 11 adsercre - 354, 17 legi iuos.
in utroque codice Hispaniensi praetermissus et infra in p. 358. 2
post verba contra quos insertus est.

Simili ratione atqne superiorum codicum i»ar, AugicnsisLII
et Einsidelensis 130, Escorialenses ([U0(|ue libri i^ 1 14 et

') .Suiit aiitcm li.Tcc; Kp. 1.35 \>. 91. 11 )ni)or — 92. 12 ignoruri: cp. 137
p. 100. 13 primu))) 17 tramUderit: \U\. 13 novit — 17 miretur: 107.
7 ipsa — luS. 1 «(/.s(oh;)S/7; 7 (jutd — 13 fecit: ]0'.K 1—2 viluissoit: \oJiot))o
— 14: 110. 1 )ia))i — 3 sit: 11 illud — 12 liljerando-^: 111, S — 17 ]io))U)iu»i:
115, 14 ^iir^ci - l!(i, 2: \\~. G — 8 clnudit. iiilatimi cst aiitcni fraji^uicntiiiii
ei)istiilac 13') liis xciliis: (Juum sa)icto et roicrabili he.atac viiae Auyii-
.sa»o ejiiscopo ]'<jlusian>i^ ^oiator xativitatcni quaercret •<alvatoris et a
iioiinulli.^i j)arit))i jidci halientibuf; perco^itatu))) esse se <licerct, ** sa)ictu)n
Auffu.^itiiium e])i.-<tulam de.-itinarit. set iie )ele<ie>itcs fa.<tidium jiutcroitur.
in compcndium dicie-^ta co)ttcxui: ■nu))) ser)no inijuirenti'^ liic extitit: 3Iiror
ctc. ot iraiiiiiciila cpistiilac 137 liis; Sniictio: iUnpie .iu<iiistinus cjiiscojju^
inquirentem )e>:po-)isione confir^nun^ (hdiitanter fldem liice vcritatis ar-
viavit. itaijuc. ut <u])eriu< dixi. ctiain ciu< ejrisliilac epitom<ilor acces^i.

') Nci|iiC' vorn (|uic()uaui (lctriiiiciiti iudc ccjiit cpistula 28: iicrpauoa
oniui 0(>uiiuouiorati(UU' digua iiii iu\ cucris voliit in ji. 110. 2 ■'<H-<citnverit.
(piaiu loctiouoni \ oraui eodcx Kseoiialousis \- 1 14 cuiii iiuo l'arisiiio I8t1^
liabct e(juiiiiuiicm, ct (luiiujuc vcrsieulis post; liuius dc.tcstaretur insn-
>iiam et <juibtt< posset, ([u;ic vorl>a intorijolata cssc nouiu non enuiioscct

LVI Praofatio.

a II 3 inter raeliores et deteriores harum epistularum codices
talem locum obtinent, ut haud raro cum illis congruant/)
saepius ad hos inclinent praecipue Escorialensis & I 14. in
epistula 81 utrumque codicum par extrema parte inde a p. 351,
4 caret et epistulam . 82 magnis lacunis deformatam habent
neque tamen eisdem, nam deest in libris Escorialensibus
p. 353, 1 1 adserere — 356, 22 scripserit, ^) in Augiensi autem
et Einsidelensi p. 362, 1 cogehantur — 368, 7 ah et p. 375, 2
qtio non — 382, 1 epistula.^)

Denique est, quod commemorem in libro Escorialensi a II 3
multas interpretationes alienas, saepe verba tantum idem signi-
ficantia margini adscripta esse, quae in commentarium criti-
cum recipere solebam, nisi si adnotationes erant verbosiores.

Quibus expositis addendi sunt aliquot codices, qui ex epi-
stulis, de quibus agimus, paucissiraas tantum continent. quo-
rum antiquissimus

Ambrosianus 02 10 sup. saec. VII scriptus solas epi-
stnlas 166 et 172 habet easque ex optimo fonte eum hausisse
putaverim, ut omni consideratione digrius videatur. sed per-
magna mendorum, interpolationum, lacunarum multitudine
refertus est, quo fides haud parum labefactetur. itaque vir
doctus aliquis corrigendi laborem suscepit eoque diligenter
scienterque perfungebatur. non ille quidem libro ms. instruc-
tus, sed sola in coniectura videtur niti.

In codice Parisino 1862 eaedem litterae reperiuntur sae-
culo IX scriptae, quae et ipsae ut melioris sunt notae, ita
vitiis minime carent. sed tertia quoque inest epistula 167
illis duabus interposita, quibug integritate multo antecellit.
nam non eiusdem generis est atque illae, sed ex codice aliquo
Eugippiano manavit. Eugippius enim epistulam 167 totam in
sua Excerpta recepit et de Excerptorum aliquo codice non
mediocri transcripta est in Parisinum 1862.^)

^) Exemplo sit epistnla 172, ubi ciim codices meliorea et deteriores
maxime sint disiuiicti (cf. lacunas p. 636. 4 ; 5 ; 639, 3), Escorialenses
cum illis plerumque concinunt.

*) Priorem huius loci partem (p. 353, 11 adserere — 354, 17 legi tiios)
non omnino deesse scd alieno loco in p. 358, '2 post verba contra quos
insertam esse modo diximus.

^) In eadem cpistula p. 376, 14 verba Amhrosius quid noster soli hi
(Iiiattuor codices conservata habent, in ceteris desunt.

♦) Cf. p. 587, 18; 595, 16: 597, 13; 599, 1; 600, 12: 602, 3? 16; 604.
10; 11; 609, 8; 10 al. — Codex quoquo Parisinus 1863 saec. X— XI

rr;iof;«tin. ]M\

Unain epistulan) 166 praebet codex

Parisinus 4883 A saec. XI superioris codicis epistulae
simillimam neque tanien ex ea ortam sed a communi aliquo
exemplari utraque est profecta.

Codex Atrebatensis 696 (621) saec. X scriptus continet
litteras 166. 167. 195. 123. 190, sed. quod libris Atrebaten-
sibus accidisse supra in p. XLV diximus, foliis exectis multa
perierunt, ut iu ep. 166 aniplius tertia pars, in ep. 167 fere
dimidiuni, in ep. 190 paene tertia pars desit. atque in epi-
stulis inter Augustinum et Hieronymum datis quin deteriori
codicum generi adnumerandus sit, dubitari non potest; postrema
autem epistula ad Optatum data omnibus quidem vitiis abundat,
verum cum in bac epistula duo potissiraum codicum geuera
reperiantur alterum eoruni, qui circa Monacensem 62fj6, alte-
rum eorum, qui circa Parisinum 121 93 sunt, ex illo genere
manavit. quod multo praestare p. XVI diximus. corrigebatur
codex mana ferc aequali aut non niulto recentiore cum con-
iectura tum libri alicuius auxilio.

Brevem cpistulani 165 saec. X— XI scriptam babet codex

Parisinus 17 90 eamque non male conservaiam.

Pusillae tantum epistulae 195 et 123 sunt in codice

Mus. Brit. Add. 24902 saec. X — XI eaeque eadem ratione
in unam confusae, qua in codicibus Escorialensibus id factum
esse modo exposuimus. in qua re quae codicum cognatio patet,
eadem patet in epistularum ipsarum similitudine.

Codex Keginensis 286 saec. X — XI praeter permulta et
perexigua epistularum fragmenta duas breves epistulas babet,
id cst ej). 39 et 202, quae, praeterquam quod posterioris epi-
stulae extrenia verba desunt, satis integrae sunt traditae.
itaque fragu)entis supe)"sedi, epistuias contuli.

Denique est, (juod mentioncm faciam de codice

Veronensi XXXIII 31, qui sacc. VIII — IX so-iptus ftag-
mcntun) epistulae 73 (p. 270, 6 . . . . tlsse — 273, 2 ijisnm
qt(od) in extremo Augustini lib)o 'de iide et symbolo' inclusum
babct,^) quod epistulac verba ita comparata t)'adit, ut ad dete-
rius codicu)n genus j>ropins accedere videatur.

epistuhis IHO. ItiT. 172 lialtft, veniiu t;une)i e;is e\ ipso l';irisi)io 1862
(lescript.is esso nianifestissiina extant indici;».
'I Cr. CSEI. V..1. .WXXI p. 3-2. .!

LVIII Pr;icF;ni..

D. DE EPIS^rULIS AUGUS^JINI AD PAULIKUM
ET PAULINI AD AUGUSTINUM.')

Secundo loco separatim ageudum est de epistulis, quas
Paulinus Nolanus ad Augustiuum (25. 30. 94. 121) et
Augustinus ad Paulinum (27. 31. 42. 45. 80. 95. 149.
186) misit, quibuscum eoniungendae sunt epistulae duae Pau-
lini, ad Alypium alteia (24), altera ad Romanianum (32), quo
quattuordecim epistularum numerus efticitur. quae epistulae
in nullo codice reperiuntur cunctae, ordo autem earum ubique
idem est, praeterquam quod in libro Cheltenhamensi 2173 epi-
stula 30 epistulara 27 praecedit, quam in ceterislibrissubsequitur.

Antiquissimus igitur et praestantissimus codex harum epi-
stularum est Parisinus ille 11641 saec. VI, unde profectum
esse videri Cheitenhamensem 2173 saec. IX supra exposuimus.
atque hic est integer et liabet epistulas 25. 30. 27. 31. 24.
42. 45. 94, ille vero multis foliis araissis detruncatus, qua
re perierunt epistulae 25 et 30 et magnae partes epistularum
27. 31. 24. 94. epistulae 42 et 45 nisi ex his libris aliunde
cognitae non sunt (cf. p. XXVIII — XXX).

In codicis Casinensis 16 parte priore insunt epistulae 25,
27. 30. 31. 24. 32. 121, in posteriore epistulae 94 et 95;
cuius partis cum extet exemplar, unde ille transcriptus est,
Parisinum dico nov. acq. 1672 saec. IX, epistulas 94 et 95
neglecto Casinensi ex Parisino libro me sumpsisse par est
(cf. p. XIX — XXIII). praeterea epistulae 94 et 95 nisi in
codicibus Vaticanis 495 et 499 saec. XV, unde Lovanienses primi
eas protraxerunt, adhuc non sunt repertae (cf. p. XXV — XXVII).

Codex Monacensis 6266 saec. X et qui eiusdem suut generis,
Audomaropolitanus 76 saec. X — XI, Parisinus nov. acq. 1444
saec. XI, Mus. Brit. Iteg. 5 Dvi saec. XI — XII habent epistulas
25. 27. 30. 31. 24. 32. 121. 149. 80. sed cum in his codicibus
epistula 80 proxima sit a postrema et in codice Mouacensi
extrema folia desint (cf. p. XI), deest in hoc libro etiam
illa epistula. in eodem codicum geuere posuinius Salisburgen-
sem X 29 saec. X — XI ; sed cum posterior tantuni pars huius

M n. infra p. <"1.

I'r.icf:(ti... l.IX

codicis supersit, continet quidem epistulani 80 neque vero
ceteras, quue fuerunt in priore (cf. p. XI et XIII). eandem
epistulam 80 solam habet codex Parisinus nov. acq. 1443 saec.
IX — X, quem ad similitudinem codicum, quos modo diximus,
prope accedere et aliquanto meliorem esse p. XV est ex-
positum. deaique adiungendus est codex Casinensis 232 saec.
XII, qui continet epistulas 30. 31. 24. 32. 121. 149 et cog-
natione adtingit librum Monacensem et qui sunt eiusdem ge-
neris (cf. p. XLVII); in epistula 149 fere solus Graeca verba
litteris Graecis perscripta habet, quibus Latinae nonnumquam
sunt impositae.

Praeterea epistuiae 25 et 27 inveniuntur in codice Parisino
989 saec. XI (X sec. catal.) haud parum niendosae interpola-
taeque; epistulae 121 et 149 in codicibus duobus saec, XI,
in Sangallensi 148, de quo quod p. XLIV dictum est, etiam
in has epistulas valet, et in Vindobonensi 875, qui cum a
ceteris codicibus sit alienu.s, haud spernendum est rei criticae
subsidium (cf. p. XLV). epistula 149 in Palatino quoque
codice 211 extat, quem ex Monacensis 02(36 genere esse
supra p. XXXIX et XLI— XLII docuimus, et epistulae 121
pars altera a p. 731, 18 et inimici, id est paulo amplius di-
midia in codice Reginensi 1382 saec. XI scripta; qni liber ex
variis codicum reliquiis compositus epistulam non leviter cor-
ruptam praebet verbis et interpolatis et omissis.

Libri mss., quos epistulas inter Augustinum et Paulinum
missas habere adhuc deraonstravimus, oniues carent una epi-
stula 180 ab Alypio et Augustino ad Paulinum data. haec
enim sola segregata a ceteris nobis tradita est in aliis codicibus,
quos ad emendandam illam epistulam cum conquirerem, quin-
que ut colligerem mihi contigit. qui in duas partes sunt divisi:
altera est unus codex Vindobonensis 873 saec. IX ^), altera
constat ex ceteris quattuor codicibus, Colonieusi 80, Bodleiano
Laud. misc. 13.^, Parisino 2394 A, Mus. Brit. Harl. 3107,
qui inter se cognatione ita sunt coniuncti, ut duos priores ex
eodem exemplari descriptos esse haud temere conteudas, ter-
tius prope ad eos accedat,' laxiore autem vinculo quartus cum
eis cohaereat. atque liber Vindobonensis plurimum ab his ditfert,
abundat discrcpantibus, nonnumquam praestantissimis lectio-
nibus, in mendis, interpolationibus, lacunis perraro cum eis

') Hunc libruui contulit Sicgfr. Keitcr.

I,X I'racl;ttin.

coiigTuit. alia igitur eum via atque alterius partis co<liccs ex
antiquissimis temporibus profluxisse patet ob eamque causam
gravissimum est rei criticae instrumcntum. atque re vera boc
codice epistula 18(3 permultis locis emendatis suppletisque^)
mirum quantum progressa est in recuperando ])ristino splen-
dore. at tamen non nimia fiducia in eo conlocanda est, sed
cautio quaedam ac diligentia adbibenda. epistulam enira luagna
cum licentia retractatam habet, sicut etiam ceteri codices ab
boc vitio non sunt liberi, itaque persaepe. qui in ea restituenda
laborat, magna difficultate afticitur incertus, utram codicum
partem sequatur oporteat. quae cum ita sint, quamvis in dies
magis magisque perspicerem, (luam raagni momenti et pon-
deris esset ille liber Vindobonensis, tamen, si quando co-
dicum auctoritate non satis adiutus eas lectiones eligere cogerer,
(juae veri simillimae mibi esse viderentur, plerumque ad alterius
partis codices perducebar eosque consentientes amplccti eo
minus dubitare solebam, quod universi minus mibi corrupti
esse videbantur quara liber Vindobonensis. restat, ut adiciam
in codice Vindobonensi eadem fere aetate, qua scriptus est,
virum doctum epistulam 186 correxisse, varias lectiones in mar-
gine adposuisse, signo ( ) verba delenda significasse codice
usum, qui alterius partis erat; ita enim, quae correcta et
adnotata snnt, cum illis codicibus congruunt.

E. DE EPISTULIS EPISCOPOKUM AFRICA-

NORUM AD INNOCENTIUM PAPAM ET INNO-

(^ENTI RESPONSIS.

Tertio loco opus est ut animum intendamus ad epistuias,
quas episcopi Africani ad Inuocentium papam mise-
runt (175. 176. 177) et Innocentius illis respondens
rescripsit (181. 182. 183. 184); accedit epistula imperatorura
Honori et Tbeodosi ad Aureliura episcopum (201). quae litterae
antiquitus in solis fere canonum codicibus inveniuntur neque

') Cf. )). 51. 3; G; 54. 12: 55, 15: 10; 56. 19: 58. 19; 01, 10; 17: 04. 5:
18; 05, o; G7, 7: 12; 22: GS, 13: G9. 11: 71, 6: 17: 74. 5: 70, 8-9; 11;
20: 77, 10; 78. 18; 79, 12.

veio inter Augustiui epistulas, nisi «|uod codex Parisinns nov.
acq. 1443 saec. IX— X epistulas 176 et 182 habet, Parisi-
uus 12220 saec. X ep. 175 et 181, Monacensis 6266 saec. X
et qui easdem litteras continent, epistulam 176; praeterea
codicibus Vaticanis 495 et 49*.) saec. XV epistulae quoque
177 et 183 sunt receptae, (luibus supersedere me posse censui.
qui libri variarum lectionum proprietate a canonum codicibus
permultum differnnt. id quod ex epistula 176 maxime per-
spicitur.

Canonum autem codices cum epistularum, quas continent,
tum similitudinis cognationisque ratione in gcnera quaedam
sunt divisi, quorum

1) unum est eorum, qui omnes illas epistulas, quas supra
diximus, praeter unam 184 hoc ordine habent: 175. 181. 176.
182. 177. 183. 201, id est codex Atrebatensis 644 (572) saec.
VIII, Parisinus 3848 A saec. VIII— IX, Einsidelensis 191,
saec. VIII— IX, Vindobonensis 2141 saec. IX et 2147 saec.
IX — X, Parisinus 3842 A saec. IX — X et 1454 saec. X (cano-
num quae dicitur collectio Quesneliana^j, Parisiuus 1455 saec. X
('codicis Colbertini" quae dicitur collectio^).

Atquc codex Atrebatensis 644 (572) elegantissime scrip-
tus in egregiis libris est numcrandus. quo magis dolendum
cst, quod, qua fortuna illos codices fuisse p. XLV questi
sumus, factum est. ut extrema parte epistulae 177 et initio
epistulae 183 folio execto privaretur. subscriptum est in ex-
trema epistula 1><1: CotituUi. in e.xtrema epistula 182: Coii-
(nU contra sertam pelagu.

Eadem ratione in libro Parisino 3848 A foliis amissis
desunt pars epistulae 176 posterior et prior epistnlae 177 et
tota, quae interiecta fuerat, epistula 182.

Molestissinium milii erat, quod oodiceni Einsidelensem 191
totum adsequi non potui et adquiescere neoesse habui in epi-
stulis 183 et 201, quas 1*. Gabriel Meier bibliothecae praefectus.
qua est humanitate. in meuni usum contulerat. quamquam
aequiore animo id ferre poteris; ea est enim in hoc codicum
genere condicio, praesertim cum Einsidelensis codicis magna
appareat cum Atrebatensi similitudo.

') ("f. Ma;»s8cn, Gescliichte der <i>iielUMi mid (ler Litcr.itnr des caiKni.
Rechta. Gratz 1870 p. 486—500.

-1 (f. M:i;is<jcii. Gcschichtf ctc. )i. .'>3il -."(<'2.

LXII Prnofiiti...

CodicesVindoboneuses 2141 et 2147 ex eodem exeniplari
descriptos esse pro explorato haberi potest; ita 3nim plerumque
rairum quantum congruunt non modo in meridis interpolatio-
nibus lacunis, in compendiis rebusque orthographicis sed etiam
in eis, quae aut rasa sunt aut correcta comparent aut super
versiculos et in margine addita. haec autem sunt permulta
atque aliquanto plura in libro 21 i7 sive ab ipso librario facta
sive ab alia manu. verum tamen ut ea distinguas, in utroque
codice, inprimis autem in libro 2147 persaepe frustra elabora-
veris, qua re nisi quae sine dubitationc ipsi librario adtribui
poterant, cetera omnia una nota m. 2 coraprehendebam.

Proximum quoque codicum par, Parisinus 3842A saec.
IX — X et 1454 saec. X, propinqua cognatione est insigne.
quorum hic munda claraque, ille etiam eleganti scriptura con-
spicuus neuter corrigentium opera est deformatus. ipsa autem
epistularum verba haud leviter sunt retractata et interpolata,
ut rion sine cautione ac diligentia his codicibus sit utendum.
cuius rei ut exemplum proferam, pro anathemare numquam
non scriptum est anailiematisare.

Denique easdem epistulas continet codex Parisinus 1455
saec. X, ohra Colbertinus, nisi quod epistula 175 bis inest
altera ex altero fonte.

2) Alterius generis codices, Coloniensis 113saec. X— XI
et Parisinus 3852 saec. X— XI epistulas 175. 181. 176.
182. 177. 183. 184 habent et proxima cognatiohe inter se
continentur. quorum ille ab indocto inperitoque librario per-
multis et interdura ineptissimis vitiis pcriptus rarissima corri-
gentis raanus vestigia ostendit neque alterius nisi ipsius li-
brarii. hic autera raagnas habet difficultates. praeterquara enim
quod perparvis litteris scriptus est, permultum corrigebatur
et ab ipso librario et a manu paulo posteriore, quam non
sine libri alicuius ms. auxilio hoc officio defunetam esse
patet. cum vero utriusque et scriptura et atramentura, quo
utebantur, consimilia sint, ad utrura correctio referenda sit,
saepe est cur dubites. commodius vero res se habet in epi-
stulis 1^2. 177. 183. 184, ubi etsi crebro, tamen unus fere
librarius correxisse videatur. qui codices cura in epistula 177
tantum modo codicibus superioris generis sint oppositi, ali-
quotiens soli veram tuentur lectionera, ut in p. 682, 2; 685, 2;
16; 17. in extrerais epistulis 175 et 177 uterque codex adno-
tatum habet: Contuli

rmofati... i.xm

3) In tertio oodicum genere inveniuutur tres epistulae:
175. 181. 201. codiccs autcm sunt Vaticanus 1342 saec.
VII— VIJI, Barbcriuus XIV 52 saec. IX — X, Lauren-
tianus Aed. Flor. eccl. 82 saec. X ('Vaticani codicis' (|uae
dicitur canonuin collectio ') et Vercellensis TG, 4G (^recte
LXXVI. 4G) saec. IX— X cum Vallicelliano A 5 saec. X
i.aucta (|i:ae dicitur canonum collectio Hadriana). -) qui oranes
cum inter se sint maxime cognati, artiore etiam cognationis
vinculo sunt coniuncti duo posteriores, Vercellensis et Valli-
cellianus. sed Vaticanus codex in indice, unde liber incipit,
omnes quidem illas tres epistulas indicatas liabet, scd taraen
una tantum epistula 201 in eo reperitur.-') in codice Bar-
berino XIV 52 epistnlam 181 niiro casu praeterisse me pae-
nitet, quamvis in tanta horum codicum similitudine nullius
fere momenti id esse concesseris. codex Vercellensis 76, 4G
neglegenter mendosissimcque sciiptus neque ulio corrigendi
labore tcraptatus est. Valliceilianus A 5 auteni m. 2 corri-
gebatur boni libri ms. ope, unde njanavit illud iDiitatis in
epistula 201 p. 29G, G, cnm omnes tredecim codices pcrperam
iitilitatis praebeant.*)

4) Quartum codicum <i:cnus unam epistulam 183 habet et
constat ox uno codice Vaticano 37 8 7 saec. XI in. (Avellana
(juae dicitur canonum collectio);'') alterum enim Vaticanum
49 G 1 saec. XI ex illo transcriptum esse Otto Guenther in CSI2L
XXXV proleg. p. XVIII—XXIII demonstravit neque quicquam
in epistula 183 repperi, quod huic sententiae repugnaret. hanc
igitur epistulam codex mendis, interpolationibus, lacunis alie-
nisque interpretationibus non parum depravatam exhibet, in
quibus vitiis quoniam nulla sirailitudo cum ceteris codicibus,
qui eandem epistulam habent, id est cum codicibus primi et
alterius generis compareat, sequitur Vaticanum librum 3787
ex alio arclietypo Huxisse atque illos. quid igitur mirum, si
ut sua propria vitia ita etiam, ubi ceteri libri corrnpti sunt,
non numquam veram habet lectionem? velut in p. 729, 7
solus verba contra dei gratiam legimus esse couscrijyta multa

') Maassen, Geschichto etc. i>. 512—520.

'^) Maassen, Gescliichte etc. p. 454 — 465.

^) Hanc epistulani contiilit Joli. Mercati.

*) < 'ontiilerunt inihi hunc codiceni Gac. Schonk] et Krn. Kahnka.

'•") .Ma;i><seii, (iescliiclite etc. p. 787—792.

I.XIV I'r;ipFati().

servavit: cf. praeterea p. 724, 4; 725, 7; 12; 15; 726, •'^;
727, 14; 728, 9; 729, 16; 730, 10. ^)

Litteras 181. 182. 18o eodem die a papa Inuocentio ad
episcopos concilii Cartliaginensis et Milevitani esse datas con-
stare videtur. qui dies erat vi Kt Febr. illa autem conciiia
habita sunt anno 416 Theodosio et Palladio consulibus et Inno-
centius responsa dedit ineunte anno 417 Honorio et Constantio
coiisulibus. qna re rectissime se liabet, quod est in extrema
epistuia 182 atque omnibus et codicibus et editionibus com-
probatur: Dai. VI Ki. Fehr. Honorlo ct Constantio rv. cc. conss.
quod idem in epistulis quoque 181 et 183 quondam fuisse
veri est similiimum; neque vero etiam nunc ita est, sed iu
epistula 183 tantum modo verba Dat. vi. Ki. Fehr. extant
praeter unum Vaticanum 3787, qui habet: Data Ki. Fehr. p'
coas. tlieodosii aitg' ef iunii quarti palladV «c, et in epistuia
181 nulla est temporis dcscriptio, nisi quod unus codex Pari-
sinus 12220 cum Vaticano congrnens praebet: Et ad latus
dafii VI Ki Feh pc fhcodosi ag vii et iuni' iiii'' tic. quae
cum ita essent, facere non potui, quin ea tantum retinerem,
quac sunt in epistula 182, quae vero illi duo codices soli alter
in epistula 181 alter in epistula 183 habent, reicerem, prae-
sertim cum innsitata anni descriptio commoveret suspicionem
et suspicio augeretur veri)is ef ad lafus.

Similis, verum multo facilior quaestio extitit de epistula 201,
in qua extrema id, quod omnes editiones habent: Monaxio
et Plinta cousulihus, ex codicibus, quos primi et tertii generis
contuli tredecim, nullo confirmatur. deienda igitur erant con-
sulum nomina atque eo magis delenda, quo magis patet, unde
in editlones venisse videantur. etenim epistula 201, quam
imperatores Honorius et Theodosius ad Aurelium episcopum
Carthaginensem miserunt, artissime coniuncta est cum epistula

*) Libnim Vaticanuni 3787 (nin Otto (^uenther qnam diligentissime
contulisset, Just. Wolirer in meum nsum denuo cxcussit et alterum quoque
Vaticanum postquaui Ern. Kalinka contulit, iterum penscrutatus eat,
quo, quae dubia essent, omnia contirmarentur. inest autem in his codi-
cibus etiam epistula 191 ab Augustino ad Sixtum data sed tres tantiim
|)artes. cum extremae loco positum sit. Et reliquum. cuiu.H epistnlae
condicio eadcni est at(jue ea. quam eyiistulae 183 esse supra exposuimus.
\arias liuins epistulae lectiones exC^jKLXXXV 1 j). 111 — 113 deprompsi,
ubi cuni Otto (Tuenther uno Vaticano 3787 usus esset, aiterum ut apo
graphon nej^lexisset, in liac (|uo(|iU' editione iliiim t;intum Vaticanuni
invoiies.

Pr;ifF;iti... LXV

al) Aurelio eorum iiissu ad episoopos (|Uosclani niissa. quae
cum concludatur verhis: Buta KalcmVis Augnntl Carthaffine
Mona.rlo ct l^Unta consuliha^^, consuluin uoniina editores ut
etiam in epistula 201 scriberent, induccl)antur; neque enim
reputavisse videntur niiruni non esse. si episcopus ea addidit,
imperatores non itcm.')

Pu^iilam octo versiculorum epislulam l'^^, quam in altero
codicnm genere esse vidinius. j)raeterea solam rep))eri in com-
plurihus canonum lihris, in Laudunensi :^00 saec. IX, Colo-
niensi 115 sacc. IX, tribus Parisinis (3^38. 383i). .H840) saec.
IX. duobus l'arisinis ('ii-ilG. 3837) saec. IX — X propinqua
co^natione coniunctis, quattuor Parisinis (3841. 1402. 1453. ^j
427«) saec. X.

F. DE EPISTl^LIS CUM SCRIPTIS QUIHUS-
DAM AUGUSTINI ALIOIiUMVE COXIUNCTIS.

Atque liaec quidem hactenus. nunc transeundum est ad
epistulas aliquot, quae cum aliis Augustini aliorumve
opusculis aut natura sua aut casu aliquo coniunctae
nisi una cum liis nobis traditae non sunt. inde magna
exoritur difticultas. etenim etiam critica illarum epistularum
tractatio ex opusculis, (|uibuscum cohaerent, pendet neque
perfecta esse potest. nisi una ((uacstione omnia simul cora-
prehenduntur. .(|Uod cuni maioris sit lahoris, qnam ut ah epi-
stularum editore postulari possit, feci, quod potui. antiquissimos
enim praestantissimosque, quos adipisci poteram, codices con-
gerebam eisque. ])rout i])sae epistulae postulabant, utebar.
verum tamen periculum suhessc fateor, ne quos libros mss. aut
praetermiserim, cum adhihendi fuissent, aut ex tam parva
materia minus commodfe aestimaverim. (piod ut corrigatur,
tum demum ex]»ectari potest, cum i])sa 0])uscula, quae illas
epistulas continent, iusta ratione critiea erunt tractata.

Epistula 37 ab Augustino una cum libro Quaestionum ad
Simplicianum data est. cum quo libro coniuncta mansit et in

M (F. li;iri)ii. ;inn;il. cccl. Houkic 1C60 s.i(|. V p. 415 (' —440 B.
-) Hic c(i(U'\ .'iliam .hkxiuc Aiiiiiistiiii ci»isfiil;iin ;ul X;inthi})itmii luis-
<;uii .'11. ij.j; c(iiitiiu't: cf. i». Xi.III.

LVlii AugiislKiUs (Gol J iiaclior. ) C

I,XV1 Prnofnti(V

eius principio ad nostram memoriani pervenit. qiiam ut emen-
dareni quinque codicibus usus sum. in quibus

Viudobonensis 322') parvis litteris Longohardicis saeculo
VIII — IX scriptus — hodie saeculo VII — VIII adtribuitur —
antiquitate ceteris praestat, epistulam autem ostendit paulo
corruptiorem.-i

Alter codex est Bodleianus 632 saec. X cx./*) ad quem
denique accedunt tres codices:

Sangallensis 29 saec. IX in.**^

Ambrosianus R 42 sup. 3 saec. X — XI

Vaticanus 445 saec. XV,
quos R. C. Kukula, qui editionem libri Quaestionum ad Simpli-
cianum parat, benigne mibi impertivit. qui quinque codices
inter se multum differunt neque fere ullas lectioncs varias
habeut communes, unde colligi posse videtur eorum arche-
typon perantiquum necdum vitiis fuisse depravatum. omnium
autem integerrimam conservavit epistulam liber recentissimus
Vaticanus 445.

Epistulae 128 et 129 in Acta collationis Carthaginensis
olim recepta sunt itaque nobis tradita; quorum Actorum unum
tantum cognitum habemus codicem, Parisinum 1546 saec. IX,
oHm Colbertinum,^) quem postquam Henr. Lebegue contulit,
ipse iterum excussi et, cum de eis, quae in eo corrigentium
manibus scripta sunt, etiam tum dubitarem, ut Henr. Lebegue
eum denuo inspiceret curavi. corrigebatur enim et ab ipso

•) Peiperam hunc codicein numero 322 signavi. cum signandus sit
numero 16; ille enim numerus ordinem significat. quo Steph. Endlicher iu
suo catalogo codicum mss. bibliothecao palatinae Vindobonensis de cn
agit.

*) Praeter epistulam 37 hic codex epistulas quoquo 221 — 224 con-
tinet, de quibus infra p. LXXI— LXXII disseretur, et duarum epistularuju
fragmenta, quae Siegfr. Keiter mihi contulit: ep. 199 p. 258. 10 cur —
259, 12; 260, 11 — 20 et ep. 78 p. 335, 5 elegi — 336, 13, in (luibus
fragmentis cognatio cum codice Parisino 12193 et (|ui sunt eiusdom
generis (cf. p. XVI S(iq.), manifesta apparot.

=>) Contulit Flor. Weigel.

*) In ep. 37 p. 63 in. errore est praetermissum.

") Codices Koginenses 993 et 1032 saec. XVI. (pii et ipsi Acta col-
lationis Carthaginensis continent. nullius sunt pretii; nam eoilem fere
tempore ex eodem exemplari doscripti esse videntur, quod exomplar
aut illo ippo Parisinns 1546 fuit aut c-odex. qni ox o<i nianavit.

Pr.-irfnti... 1A"VII

librario et aliu manu antifjua, tbrtasse aecjuali {di. ,?>, interdnni
etiani nianu posteriore {))>. y>].

Praetcrea epistulani 12S Au<iustinus in Libruni de gestis
cuni Emerito fere totani inclusit fdesunt p. oO, 8 lioc — 1!' et
34, 1 A:i)-pJii(s 4i, cuius libri unum codicem Gratianopoli-
tanum \'y2, uunc 197 (l!'5ii saec. XIII indagare j)otui. ([Ucm
Micli. Petsciicnig milii indicavit eiusque varias lectiones niecum
liberalitei communicavit. verum tamen magnam cautionem
in boc liljro utendo adhiberi oportet, tanta enim licentia adul-
teratus est atque corruptus.M

Hreves epistulae 14G et 168 arcessitae snnt ex libro 'de
gestis Pelagi', in quem .Augustinus eas totas recepit. qui lilier
cum a Car. Vrba et los. ^ycba in CSP>L vol. XLII p. 49—122
editus sit, ea, quae necessaria videl)antur, inde de))rompsi.
codices autem recentioris tantum aetatis sunt. ])iaeter Lauren-
tianum St. Crucis plut. XVIII dextr. 4 saec. Xlll ex. ceteri
.saeculo XV non vetustiores, Laurer^tianum dico plut. XII, 0
et duo Faesulanos. nunc Laurentianos X et XV et Urbinatem 84
(118). de quibus libris quae cognitione digna sunt, Car. Vrba
et los. Zycba in cditionis praefatione j). X — XI diligenter
exposuerunt.

Epistulara 17 1 A ab Augustino ad Maximum quendani
scriptam eo tantum cognitam habemus, quod Primasius, epi-
scopus lladrumetinus, in Commentariis super Apocalypsim eius
mentionem facit magnamque partem refert. quam ut emendarem
Primasi codices perscrutatus sum, Augiensem CCXXIl saec.
VIII ex. ut antiquissimum ita corruptissimum, unde Alfr. Holder
bibliothecae praefectus, qua erat bumanitate, epistulam accu-
ratissime milii exscripsit, Parisinura 1^390 saec. IX, quo
Maurinos usos esse ex eorum rubrica epistulae adhibita co-
gnosci potest, Parisinum 2185 saec. IX— X, librum elegan-
tissime scriptum. accedit codex Casselanus 1 heol. fol. 24. qui
cum Primasi opus litteris, quas dicunt, Anglo-saxonicis saeculo
VIII — IX scriptum haberet, in foliis 1 — 50, ubi fol. 2(i et 27

') Intoriiii ^lifli. Pot.^^clicnig libnnii -(le gostis cuni Emorito" in CSEL
\o\. LIII ]). 179—196 edidit et in iirnetntione p. IX — X de codice
( Initi.iiiopolir.Mnn (lissei^nit.

I.WIII PlMof.Mtio.

epistula obtinebat. erasa anti(|ua scriptiira ideni opus ex alio
exeni])lari saeculo XII vescriptum est, cetera folia (51 — 72 1
manscrunt integra. epistula iiiitur bis scripta cst. quarum scrip-
turarum posteri(tr eam tanta licentia retractatam depravatamque
habet, ut ea supersedere decreverim, prioris quae perpauca
etiam nunc cerni possunt, quara diligentissime collegi et iu
p. G'6'2 exposui.^)

Augustinus cum libros 'de trinitate' ad Aurelium, episcopum
Cartbaginensem, mitteret, una ad eum dedit epistulam 174
petens, nt lianc epistnlum seorsum qnulem sed tamen ad caput
eoru)ideni llhrorum iuberet antejioni. atque ita factum est ueque
aliter epistula reperitur nisi coniuncta cum illis libris. quorum
codices inspexi novem, Bodleianum L«ud. misc. 126 saec. IX
in. et tres alios eiusdem saeculi IX: Palatinum 202, Laudu--
nensem.lBO, Marcianum 650; deinde tres saeculi X: Marcia-
num 632, Eporedinum 77, Vercellensem 104, 47 (recte CIV,
47); denique Vaticanum 5755 saec. XI et Trecensem G9
saec. XII. ^) integerrimam autem liabet epistulam codex Epore-
dinus, deiude laudandi sunt Paiatinus, quamquam a librario
rainus attento scriptus multum corrigebatur, ct Laudunensis
et Vercellensis; omnium vero corruptissimam praebet epistulam
Vaticanus.

Epistula 200 nisi praeposita libris 'de nuptiis et con-
cupisf^entia' in codicibus non invenitur. qui libri cum in CSEL
vol. XLII p. 207 — 320 curantibus Car. Vrba et los. Zycha
editi sint, quibus codicibus iili usi surit et varias lectiones
collegeruut, eos et ipse ad 'emendandam epistulam inde ad-
surapsi. codices autem sunt: Coloniensis 76 saec. VIII, Pari-
sinus 12212 saec. IX, Reginensis 318 saec. X, Bambergensis
Biii 16 (120), nunc Patrist. 29 saec. X, Monacensis 144^1
saec. XI, Parisinus 16860 saec. XI, Erfurtensis 0 26 saec. XII,
de (juibus quae cognitione digna sunt, illi in cditionis prae-
fatione p. XXI — XXVIII disseruerunt. praeterea alios quinque
codices ipse conquisivi, Vaticanum 512 saec. X, Bodleianum

') Cf. Forschungcn ziir (Jcscliiohte des nentestauicntliohen Kanons.
par» IV (1891). nt)i Joh. Ifanssleiter de his codicihus uberrinie disputavit
(p. 30 — 57) et epistulam ipsam oritica ratioiie tiactavit (p. 20U — 203).

-) Hio codex continet etiam librum de pi-aedestinationc sa.nctorum
cum epistulis 225 ct 226: cf. p. I.XXII -F. XXIII.

Pr.M-fatio. lAIX

145 saec. XI in.\), duos Casinenses 170 saec. XI et 166 saeo.
XI — XII, Trecehsem 201 saec. XIP», quos quidem illi item
in praefatione commemoraverunt neciue vero varias lectiones
exposuerunt. quorum omnium codicum duo esse genera ideni
illi docuerunt. unum Parisini 12212 et Erfurtensis 0 26. quihus
adiun^o Bodleianuni 145 urcudis, interpolationit)us, lacunis
insifrneni; alteruni ceteroruiii, in quibus cuiii principem locum
obtineat Coloniensis 76, propinquiore cognatione inter se co-
bacrent Vaticanus 512 et Trecensis 201 cuni Keginensi 318
et Parisino 16860, dcinde Banibergensis Biii 16 (120) et
Monacensis 14491, denique duo Casinenses 170 et 166.

Epistulaiii 207 Augustinus ad Ciaudiuni episcopuni niisit
siniul cuiii iibris 'contra luiianunr, cui adversario ut respon-
deret, illos libros conscripserat, eaiiique cuni hoc opere con-
iunctaiu nianere voluit; scribit eniiii: Adtemlc ergo lani respon-
sidncni )iieani, cuius principiHni lianc e^^isfulani suhscquetur.
ita factuHi est, ut ej)istula etiam nunc in libris niss. tantuni
modo una cuni illo opere conipareat. .huius igitur operis septeni
nactus sum codices, Bodleianuni 145 saec. XI in., cuius iam
supra mentio facta est, Aurelianenseni 162 saec. XI, Bituri-
genseni 83 saec. XI, Hotoniagenseni 115 saec. XI, duos
Parisinos 2101 saec. XII et 2102 saec. XIII, Vatieanuni 503
saec. XII ex.'') in quibus Parisinus 2101 epistulani integerri-
mani offert nuUa lectione varia, cuni proxiiuuni locuni obtineat
alter Parisinus 2102; Biturigensis auteni et Iiotoniagcnsis liber
quani maxime sunt cognati, praeter ununi enim vitium cetera
o.innia Iiabent communia.

Epistulae 214 et 215 autecedere solent Augustini librum
'de gratia et libero arbitrio', sed taiiien etiani separatae ab
illo libro anti(piitus vulgabantur et in epistularuni codices sunt
acceptac, fiuo factiuii est, ut in Monacensi 61^66 inveniantur
et (jui suht eiusdeni gCneris, in Audomaropolitano 76, in Pa-
risino nov. ac(i. 1444, in Palatino 211, qui epistula 214 caret.

't Kiiistula (|U()(|tic 2(.>7, (lc iiua iiilra dissi^rctiir. iii lioc codico inveiii-
tiir. ciiiitiilit ciuii Alc\. Soiitii-.

*) liiiiic codicciii citi-tiil;nii (|iini|iic 140 coiitiiicre .'^iipra (lictiiin cst
in 1». \.\XIX ct \I.I.\.

■') Bodlciaiuiui liliruni coutulit .\lc\. Soutcr. Aurcliauenseiii Jac. Soycr.
^alicaninn ,i(di. Mercati, cctcro.s (jiiattiior Ucnr. Lclj('guc.

LXX Praofatio.

igitur . praeter lios codices alios tredecim congessi, in quibus
epistulae cum illo libro coniunctae sunt, quorum ut anti-
quissimus ita praestantissimus est

Lugdunensis 608 (524) saec. VIII. qui cum madore ii.esus
sit, multa ita evanuerunt, ut legi nequeant. conspicuus autem
eo est, quod verba saepe aut iuncta babet {quise, aseipsis,
exadam) aut male distincta {ex pectantes, inter ivicredite),
unde colligi posse videatur ex exemplari eum descriptum
esse, in quo verba verbis erant continuata. ^)

Eadem, quae hic codex, scripta eodem ordine continent
Parisinus 2095 saec. IX et Bernensis 176 saec. XI — XII, quo-
rum ille quam maxime ad eius similitudinem accedit et est
liber fide dignissimus, in quo emendando libri ms. auxilio
operam ponebat manus aut aequalis aut non multo posterior,
quae ab ipsius librarii manu saepe vix potest discerni; hic
et ipse cum illis est maxime cognatus, utroque autem multo
vitiosior.

Neque disiungi potest ab his codicibus liber egregius Pa-
risinus 12210 saec. X, de quo, quae necessaria videbantur,
p. XXXIII — XXXIV sunt exposita, et liber Sessorianus Romae
in bibliotheca Victoris Emanuelis 97 (1542), qui quamquam
est multo recentior — scriptus enim est saeculo Xlll — ,
tamen in eorum numero videtur esse habendus.^) etenim om-
nes, quos modo enumeravi, quinque codices artiore cognationis
vinculo continentur, quo factum est, ut soli in ep. 214 p. 383, 5
verbum et conservarent, quod verum esse Graeca sacrarum
litterarum interpretatione confirmatur, similiterque res se habet
in ep. 215 p. 391, 14 deus (cf. p. X).

Deinde in bonis libris duci oportet Parisinos 2103 saec. XII,
qui saepius ab ipso librario, raro m. 2 corrigebatur, et 2807
saec. XIII. mediocris autem pretii est codex Leidensis (Vossia-
nus) Q 9rt saec. IX, quem Car. Schenkl amice et benevole
mihi excussit.

Deterioris denique notae esse patet duo codicum paria,
alterum Coioniensis 80 saec. IX et Bodleiani Laud. misc. 133
saec. X in , alterum Sangallensis 140 saec. X et Admontani 125
saec. XII (XI sec. catal.). atque de illis supra p. XXXIV —

') Accuratissime huiic codicem niilii contulit Henr. Lebegue.
-) Huius codicis epistulam 214 postquam Mich. Petschenig- in uieuui
nsum descripsit. Maxim. Lambcrtz utramque contulit.

rr:icf.iti... I.WI

XXXV. e^^iuins t;t ea siiuilitudine eos esse diximus, ut ex
eodem exerijplari transeriptos esse adtirmari possit; abest autem
epistula 21.') a libro Bodleiano. alterum par non minus est
depravatuni et siniillinia codicuni cognatione contiuetur; cuius
liber Sangaliensis satis crebra m. 2 vestigia exhibet.

Postremo codex Casiuensis 105 saec. XI — XII comme-
niorandus est. qui alteram tautuni epistnlam 215 ante librum
"de gratia et libero arbitrio" habet eamque haud leviter cor-
ru])tam.

Cum epistulis 214 et 215, quas Augustinus ad Valentinum,
abi)atem Hadrumetinum, misit. quam maxime cohaeret epi-
stula 216; ea enim Valentinus ad Augustini epistulas respon-
dit. sed haec epistula in libris niss. est rarissinia neque ali-
unde adhuc cognita fuit nisi ex illis epistularum codicibus
saeculi XV, Vaticanos dico 4V*5 et 499. uunc primum eam
in aliis quoque tribus libris ut reperirem mihi contigit, in
Sangallensi 140 et Admontanc. 125, quos maxime cognatos
esse modo diximus, atque in illo quidem ante librum "de
gratia et iibero arbitrio' e])istulis 214 et 215 additam, in hoc
ahquanto post illum ]ii)runi intercedentibus aliis duobus opu-
sculis, et in codice Parisino 2807, cuius extremam parteni
efticiunt epistulae 214. 215. 216. de quibus codicibus Pa-
risinum faciie esse praestantissimum ex eis, quae supra ex-
posuimus. nen)() non intelleget.

Epistulae 221 — 2 24 Quodvultdei ad Augustinum (221
et 223) et Augustini ad Quodvuitdeum (222 et 224) iu co-
dicibus ante iibrum 'de haeresibus ad Quodvultdeum' positae
inveniuntur. ') itaque deceni eius libri codicos conquisivi, quo-
rum duo genera discerni posse videntur: alterius princeps est
codex Viudobonensis 322, de (juo supra p. LXVI disputa-
batur; has enim epistulas unus omnium sincerissimas con-
servavit. proximum deinde locum occupant liber Bambergen-
sis A 151 (nunc Patrist. 22) saec. X in. et Augiensis LV
saec. IX. ille alias quoque duas epistulas 135 et 137 habet et,
quamquam mendis minime vacat, earum satis bonum est exem-
plum; hic priores tantum epistulas 221 et 222 continet eas-
que haud leviter corruptas, epistulae 223 et 224 desunt. prae-

') Iii epistiilaniiii cofUoibiis nm in Vaticani;< 495 et 499 t^aeo. .W
• •as non repperi.

LXXII IMaefatio.

tevea ad idera genus spectant duo codices Marciani 004 saec.
IX— X et 651 saec. XI — XII uterque vitiis valde depravatus
atque hic illo muito magis et Bononiensis 45 saec. X magna
verborum interpolatorum licentia insignis, qui extrema epi-
stulae 224 parte a p. 458, 6 et plnrimas caret. alterum genus
ex ceteris quattiior codicibus constatM et est bipartitum; hinc
enim habemus cod. Bambergensem B iv 21 (nunc Patrist. 87)
saec. VI,-) illinc duos Parisinos 2341 saec. IX et 1905 saec. X
una cum Carnutensi 73 saec. IX manifesta similitudine co-
haerentes. ioter quos mendorum multitudine eminet Parisi-
nus 2341.

Epistulas 225 et 226 ad Augustinum alteram a Prospero
alteram ab Hilario missam nisi ante librura 'de praedestina-
tione sanctoruHi' in codicibus, quos indagavi, non repperi
praeter. Trecensera 5, (|ui inter alia Prosperi opuscula etiam
illam eiusdem epistulam (22o) habet. ex novem autem co-
dicibus, quos ad has epistulas adhibui, quinque, id.est Lug-
dunensis 608 (524) saec. VIII, Parisini 2095 saec. IX et
12210 saec. X, Bernensis 176 saec. XI — XII, Parisinus 2103
saec. XII supra p. LXX sunt tractati; continent enim
et librum 'de gratia et libero arbitrio' cum epistulis 214 et
215 et librum 'de praedestinatione sanctorunr cum epistulis
225 et 226.2) ceteri quattuor codices sunt: Parisinus 9544
saec. IX, Parisinus nov. acq. 1449 saec. X — XI, duo Trecen-
ses 69 saec. XII et 5 saec. XII— XIII,

') Cf. ep. 221 p. 445, 7; ep. 222 p. 446, 5; 447. 10 ep. 223 p. 450, 17;
ep. 224 p. 451, 14: 453, 5; 6; 14.

^) Qui codex cum antca A 68 signatus fuisset et saeculo IX ad-
scriberetur. per cnoreni factum est. ut duos codices esse arbitrarer, nec
uiiruni; duas eniui diversis teniporibus collationes acceperani easquc
non prorsus inter se consentientes. itaque hoc- loco adnotandum cura-
bani Bambergensem B iv 21 et A 68 ununi eundem(|ue esse codiceni
saec. VI, nunc Patrist. 87. contulit autem mihi hunc codiccm magna
libcralitate bibliothecae Bambergensis praefectus Joli. Fischer.

^) IIoc loco non adnotare non possuni in ep. 22G p. 471. 3 cum ccteri
libri mss. malain otVerant lectionem praemmtiuhatur. unum Parisinum
210.3 servasse veram jj)«e,scjtj>r(/?<r, nisi (juod in codice Parisino 12210
ea(l(Mii lectio ni. 1 vel a('(|uali supra taalani est addita. (juos inter duos
codices alii (|uu(]uc loci cognation m ali(juam ostendunt vclut p. 459, 17;
464, 8; 466. 15; 469. 21; 470. 3: 471, 8; 13; 473. 9; 475, 14; 477, 2:
16; 479, 13.

riMcfatio. I.WIll

Atque Parisinus 9544 in optimorum librorum nuniero exi-
stiniari potest, cognatus enim est cum Lugdunensi 608 (524
et qui sunt eiusdem generis similemque se praebet eo, quod
sicut ille et Parisinus li;210 (cf. p. LXX et XXXIV) litteras,
syllabas, verba perj)eram sive iuncta sive disiuncta liabet:
j)osscil icl, (fnale ODiiqiie, dedncise, cul qxcoii, prae sclentla
quarse al.M

Codex Parisiniis nov. acq. 1440 mendosissime scriptus est
et epistulas habet valde corruptas. qui cum etiam litteras 156.
157. 08 contineat, supra p. XLIII. et p. XLVIII de eo di-
sputatum est.

Neque spernendi sunt duo codices Trecenses 69 et 5. quorum
ille mundissime elcgantissimeque scriptus neque corrig-entium
mauibus deformatus ad similitudinem codicis Lugdunensis 608
(524). Parisini 2095. Bernensis 17(5 accedit et praeter litteras
225 et 226 epistulam quoque 174 ante libros 'de trinitate'
(cf. p. LXVIll) liabet; liic unam epistulam 225 continet
eamque aliter atque ceteri codices in mediis Pros})eri oj)usculis.
qua re quo magis ab illis distat, eo magis videtur esse con-
siderandus.

Kestat, ut de aliquot epistulis, quae adnotanda mihi
videantur, adiciaiii.

Ej)istulam 228 Possidius in Augustini vitam, (|uam con-
scrij)sit, magna ex parte inclusit; oniisit cnim tantum modo
extremam tertiam a p. 492, 7. qui cum Augustini fuisset fami-
liaris, ad ej)istulam cmendandam pcrmagni interesset scire,
qualis in illa vita nobis tradita sit. sed quae eo pertinent,
nondum sunt j)raeparata. nam Maurini cum vitam ederent,
epistulam non perscribebant, scd paucis tantum verbis signi-
ticabant, dCceteris legentcs ad epistularum corj)us revocabant,
et lohannes Salinas, (jui deinde Possidi vitam critica ratione
tractabat, epistulam non j)ariter curabat, sed satis habebat
eam ex Maurinorum editione transcribcre; dicit enim ipse:
ProDide nos nite(jrani dantus cum tnimcrorunt distinciioue, quae
rcperttur in novissima editione [\. e. Maurinorum) tom.:i ej). ,2;?^',
qiiuni cmendata sit <id codices "inidtos insignioresqiie cditiones.
unde satis siiper([uc ridetur iininn aiit altcram variimtem re-
praescntarc lcctioncm opc codicum diionim bibliotliecac Siiecorum

') lliinc libruiii oontulit llciir. l.ebcguc.

].\Xl\ l'r;iPt',-iri(..

Heginae toia cum noiulis, quas e.i: velerum patrum operibus
deprompsimus^) qua re epistula in hac editione eadem est.
quae apud Mauvinos.-l cum igitur iionduni conipertum liabe-
amus. qualis sit epistula in codicibus illius vitae, ex bac
parte ad eniendandam eam nihil nobis redundat subsidii et
expectare debemus, dum Possidi vita una cuin epistula ad
librorum msf-. fidem sit restituta.

Epistula 193 cum in nuUo adhuc codice nisi in Bononiensi
58, 12 S (corr. 125) reperta sit, gratissimum est, quod plus
pars tertia etiam in libro 'de octo Dulcitii quaestionibus' extat,
in quem Augustinus epistulae posteriorem partem inde a
p. 172, 20 ad verbum tvanscripsit. quem librum cum II. C. Ku-
kula in CSEL edendum recepisset et aliquot codices iam con-
tulisset, eum adii. ut mihi, quae praeparavisset, impertiret.
cui optato ille comiter respondit atque eo referenda sunt,
quae de illius libri codicibus adnotavi.

Similis est ratio epistulae 108, in qua Augustinus com-
plures locos ex gestis concilii Bagaiensis et ex Cypriani epi-
stula ad presbyterum Maximum adfert. qui loci in libris quoque
'contra Cresconium' et 'contra Gaudentium' sunt adlati. itaque
cum Mich. Petschenig tum maxime, cum hanc epistulam trac-
tarem, novam iilorum librorum editionem pararet,^) eum rogavi
et facile impetravi. ut ex eis, quae parata haberet, ea quae
ad epistulam 108 pertinerent, mecum comraunicaret. ex illo
igitur accepi, quae de codicibus librorum 'contra Cresconium'
et 'contra Gaudentium' in adnotationibus scripsi.

') 8. Aiirelii Augiistini Hipponciitjis ei)i.scoi)i vit:i auctore S. Possidio
CHlamensi episcopo opern et studio D. lo.innis Salinas Xeapolitani.
Romae 1731 p. 105 adn.

-) Quod p. 485, 12 et in editione, quaui Salinas fecit, .deest et p. 486.
20 audimus pro andivimus est scriptum.' dubito an errore factum sit.
p. 493. 6 Salinas alterum e\ duobus codicibus suis secutus qiiid enim
si eutenus scripsit et p. 495. 12 accij)iat. (piod utrum(|ue ipsius codiceui
praebere dicit. veram lectionem esse bcne intelle.vit; etcnim niei (]uo(|ue
codices omnes liabent accipinf. Maurini autem contra Hbros mss. supc-
riorum editionum lectronem excipiat male retiiiuernnt. pr-aetei"ea Salinas
ex suis codicibus ali(juot varias lectiones adnotavit. ex alter-o p. 487. 3
ntile (pi-o vertim): 489. 13 in tua non conscientia: 491. 12 non miilti
(pro nulli) ; 494. 23 contradictiones componet sors et inter potentes definiet,
ex altero p. 487. 5 Chri.sto: 491. 8 mysteriorum (pro vmmteriorum).
p.491.24 uiile est sed Salinas in rrtro<iue libi-o ms. esse adtirmat idem^iue est
in meis omnibus; editio tantumMarrrinorrrmsicrrtsripeiuoresverbotsicarent.

•■'^ Interim haec opuscula edidit in CSEI. vol. LII et LIII.

1'raefatin. 1,.\X\

Epistula 211 Augustiuus feminis in monasterio aliquo
constitutis ^ivendi praecepta dabat, qiiae cum paulatim per
alia monasieria manare coepissent, etiam in viros ita sunt
translata, ut, nisi quae mutari necesse esset. cetera, quoad
fieri posset. retinerentur. (luam Itegulara — ita enim liaec
praeccpta vocabantur — in ej)istulae emendatione non nullius
momenti es-e eo magis patet, quod epistulae codices saeculo
XIII non sunt antiquiores, ex Regulac vero codicibus, quos
ut adhibertui mihi contigit, Parisinus 12634 est saec. VIII,
ceteri tres saeculi IX, Monacensem 28118 dico et Ashburn-
bamensem 72^) et Laudunensem 328'^'''. neque vero horum
librorum antiquitati uimis confidendum cst; nam cuni inter
epistulae codices codex Mus. Brit. llarl. oldT et Fiorentinus
XXXIX Gb ceteris sint deteriores et hic illo aliquanto corruptior,
Kegulae codices propinqua cognatione cum his libris coniuncti
sunt, maximc cuni libro Florentino (cf. p. XLIX-L. ita autem
Regulae codicibus usus sum, utea tantum adferrera, quaecum epi-
stulae codicibus eoruraque lectionibus aliqua ratione cohaercrent,
quae vero Regulae ad viros translatac propria essent, oraitterem.

Id quod inter epistulas numero 213 signatum est,
non est epistula sed acta ecclcsiastica in dcsignando Augu-
stini successore anno 42(5 confecta. quac acta antiquis.^^imis
temporil)us inter e})istulas haberi coepta sunt. ita(|Ue in ei)i-
stularuni codicibus ea inveiiimus. quorum duo sunt gcnera,
alteruni codicis Parisini 1211*3 sacc. IX ct (juos cum eo con-
iunctos csse dixiraus (cf. p. XVI— XIX), Parisini 12226
saec. IX, Sangallensis 174 saec.IX, Vaticani 3834 sacc.IX — X,
Palatini 20'J saec. X, Parisini 1958 saec. XI, alternra Parisini
1905 sacc. X-; et Parisini nov. acq. 1444 saec. XI, qui et
ipsi magna inter se continentur cognatione. quod utrumque
genus suis vitiis laborat et, quaravis illud praeferendum csse
videatur universum, hoc aliquanto raagis sit interpolntum,
tamen neutro carere possuuius. nara utruraque suas habet
lacunas. velut illud iu p. 375, 2; 7; 19, ])raecipue in \). 378,
18, hoc in p. 373, 4; 7; 8; 16 al., et deterioris generis codi-
ces soli verani servaverunt lectionem in p. 373, 2; 9; 375, 7;
12; 19; cosdem secutus suni in p. 374, 19; 375, 15.

M Niinc est l-loiciiriac cihI. Laurentianus Aslil)iiriiliaiiicnsis -24 ct
.'<aec. XI trilxiitiir.

-') In lioc lihro iii>. cum cxtrcina folia desiiit. acta ccclesiastici iii
vevbis ifgotium > idco dco •.[>. 378. 11) dctinunt.

l.XXVI Praciatio.

G. 'ET ALIA MANU'. 'AMEN'.

In scribendis litteris interdum extreiiia verba non eadem
manu, qua cetera, scribebantur; aut enim, si litterae dictaban-
tur, is, qui dictaverat, ipse sua manu in subscriptione aliquid
addebat aut alius aliquis data occasione utebatur, ut alterius
epistulae suo nomine aliquid adiungeret. tales epistulae cum,
ut vulgarentur, describebantur, librarius' id significare solebat
adiuncta adnotatione velut: Et alla manu. exempli causa
ponatur epistula 146, cuius extrema verba sunt: [_Et alia manii:']
Memor nostri incohimis domino placeas, domine dilectissime et
desiderantissime frater. id euim Augustinus ipse in libro 'de
gestis Pelagi' c. XXIX 53, postquara pusillam hanc epistulam
adtulit, inlustrat dicens: In ipsa (jiioque suhscriptione quod
jwsui, nt doniino placeat, magis Jioc esse signiftcari in eins gratia
qnam in sola hominis roltintatc. epistulae 248, quam x\ugu-
stinus ad Sebastianum misit, Alypius baec subscripsit: Ego
Alypius inpensissime saluto sinceritatem tuam omnesque tihi in
doniino coniiinctos atque, ut Jianc tamquam meam epistulam
deputes, peto; etsi enim aliam propriam mittere potuissem, tamcn
malui huic suhscrihere, ut unanimitatem nostram nna etiam
pagina testarefur. ad haec cf. ep. 95. 131. 168. 176. 181.^)
183. 201. 259; in ep. 128 duarum. in cp. 129 trium subscrip-
tionuni varietas ita adnotatur. idem significare videtur et infra,
quod in epistula 226 p. 481, 3 interpositum est. sunt autem
praeterea aliquot loci, in quibus illa adnotatio codicum auc-
toritate non satis est contirmata velut in ep. 78 p. 345, 7;
127 p. 29, 11: 134 p. 88, 12; 205 p. 339, 21. in ep. 135
p. 92, 12 codex Casinensis 162 habet ct alia manu: Mona-
censis 6266 et Audomaropolitanus 76 cf suhscrijifio, Parisinus
nov. acq. 1444 suhsrripfio. deni(iue facere non ])ossum, quin
comniemorem, cuni epistula 123 in omnibus lihris niss. epi-
stulam 195 subscquatur. in tribus codicibus. Augiensi LII, Atre-

*) lii lia(; ('iti.-^tula pnst [J-^t (dla )iia)in:^ JUiic valete frnlre^ nnn^ co(\v\
Parisiuiis 12220 ctiani iiabct et ad laliis (fiita vj /.V FeS ijc tlieoilosi afi
VII et Iniii iiii'' ic, (|ii«»d adiiitcriuiim csse iiou inuicrito censucris; ct'.

1». i.xiv:.

l^-.H-f.itio. LXXVII

batensi 096 1^621). Einsideleusi 13U id factnni csse interpositis
verbis tfem posi s^uharrijitkntcin. librarins i<>itiir aliquis pro
udditaniento bane cpistulani babuit, (juale additamentuni Augu-
stinus in ep. 187 p. 100, t) indicat, cum scribit: 7//V iam oiiortet
etinm iUam, quam post ej^isltilae tiiae satiscripiioneut <idili(ttsii,
pertractare qnaesiionem, ct in epistula 152 p. o95, 11 — 14 csse
videtur. ')

De voce amen. qua in libris niss. compiures epistulae clan-
duntur, plerumque difticile est iudicare, utrnm ab eo i))So pro-
fecta sit, qui epistulani scripserit, an librario alicui tribui de-
beat. nani ideutidem librarii voluptatem. (|uani cx perfecta
aliqua sui laboris parte capiebant, bac voce conabantur expri-
niere.^) quo factum est, ut in liac re codicum auctoritas, (jua
fere sola niti necesse est, multum labefactetur. tanien reti-
nendam illani vocem censui in epistulis 29. 41. 53. 60. 87.
93. 105. 214. 227. 270. in aliis vero codices ita variant, ut
idem facerc dubitarem velut in epistiilis 36 et 194, multo plures
epiptulae in singulis tantum codicibus voce amen terminantur
ut epislulae 37. 98. 155. 157. 174, 187. 224; in codice Pari-
sir.o nov. acq. 1672 epistulae 123 (v. p. 745, 4). 160. 161.
162. 258, iu Parisino 12193 eiusque cognatis epistulae 23 (v.
p. 73, 2!. 111. 210, in utrisque epistula 170,

H. DE l^EDAE. QUAE DICrXTUR, EXCERrTIS.

Prius{|uara de editionibus dicerc instituam, librum Bedae
cog-nominc Venerabilis opus est commcmorare, (juem si lia-
bercmus, (jualis fuisset comi)ositus, Iiaud spernendum esset
subsidium emendandis Augustini operibus. Beda enim com-
mentarios in epistulas apostoli Pauli conscripsit ita, ut quae-

') K\ cd. (|U()(l iii eitistuia 137 j». 125, 7 codo\ Casinensis 102 sorii)-
tiini habct et ciUa 7>ianu recofpwvi, apparot librariuin lioo loco in exom-
plari, (inod transoribohat. viri dooti vidisso adnotationeui: liecugnovi.

'-') Cf. 01). 214 1). .j87. 11 amen amcn umen in codioe Colonionsi 80,
amen iko gratias in (|uattuor oodicibns; 0]). 55 \). 213, 12 explicit ....
deo lande^. amoi. in codice liononionsi 58, 12 S (corr. 125); ep. 78 p. 345. 9
explicit .... deo gratiaf^. explicit nmen deo gratias in codice Parisino
nov. ac(i. 14 43.

I.XXVITI l'i;icf;nin.

cumqae in opusculis Angiistini dc hac re cxposita inveniret,
cuDCta ordine transcribenda curaret. constabant igitur iili com-
mentarii ex solis Augustini locis et, cum confecii essent ineunte
saeculo VIII, antiquissimorum codicum partes exViibebant. num-
quam autem editi sunt neque quicquam de eis amplius auditur,
nisi quod loh. Mabillon ^a. 1632— I707j eorum codicem babuit et
editiirum se esse promisit. promisso vero uon stetit. verum
tameii consimiies commentarii liedae nomine circumferuntur,
quos idem Mabillon pro veris quondam habuerat. sed, post-
quam veros adeptus est, adulterinos esse cognovit veris am-
pliores et Floro cuidam, diacono Lugdunensi. adtribuit. ^)
qui Florus cum centum et viginti circiter annis post Bedam
vixisset; etiam isti commentarii non neglegendae essent anti-
quorum codicum reliquiae. deest autem editio critica ratione
perfecta, qua quid eorum codices habeant, certo sciri possit.
recepti cnim sunt inter Bedae opera, quorum editiones Colo-
nienses a. 1612 et 1688 confectae sunt postremae, in quibus
typis sunt vulgati. quae editiones quoniam ut arte critica ita
etiam fide prorsus carent ob eamque causam ad nostrum
usum sunt inutiles, in recensendis epistulis ab his commen-
tariis abstinebam atque satis habebam hoc loco exponere,
quasnam earum partes continerent. numeri autem, quos uncis
inclusos adposui, paginas et versiculos editionum Coloniensium,
quas supra dixi, significant, quarum tomus VI. eos continet:

Ep. 22 p. 55. 21—57, 6: 59. 12— 60, 13 (239. 1&— 72).

Ep. 23 p. 67, 21—68. 16 (78, 60—79. 5«.

Ep. 28 p. 109. 11—110, 9 f418. 31—41).

Ep. 40 p. 75. 12—76. 12 f6:^5. aS— 636. 8). 77. 2—13; 73. 8—13
(352, 61—353, 3).

Ep. 47 p. 133, 19—134. 1: 136, 16—20 (369, 34—42).

Ep. 48 p. 138. 19—139, 20 (581. 51—582. 5).

Ep. 54 p. 162, 4— 163. 21 (381.' 73-^382' 36. 166. 9—167. 12 (378.
47—71). 167. 14—22 (385. 45— 52j.

Ep. 55 p. 172. 2—173, 3: 10—15 (664, 53—72). 173. 16—174. 9
(742, 47—61). 174. 10—175, 6 (303. 24—43;. 177, 13—179, 13 (665,
24-^9). 183, 20—184, 16 (T)37. 10— 27j. 190. 19—191. 3 (650, 65—71).
195, 16—197, 11 (578. 27—57). 197. 13—198, 1 (615, 14—22). 198.
2—11; 199, 16—200. 1 (100, 26—42;. 199, 3—15 (637. 11— 22). 203.
19—204, 11 (749. 64—750, 5). 213, 2—8 (336. 69—74).

Ep. 78 p. 338, 1—339, 15 (431. 1&-47J.

') (f. Hen. Gehle. <le Bedae Venerat^ilis \ it;i et scriptis. l-jigdinii
Batavonim 1838. p. r^8— 70.

rraofatio. I.XXIX

Ep. 82 p. 357. 3—9; 16—359, 10: 14—362. 5; 365. 18—366, 6;
367, 6—21: 374. 6—375. 14 (517. 1&— 519. 22). 357. 10—15: 377.
3—13 (520, 8—26). 362. 6—363. 2 (516, 55—72). 36;3, 20—364, 5
(802, 21- -29). 364. 21—365. 16; 367, 7—21 (78«. 29—66). 370, 15—16;
22—371. .': 373. 1-4) {544, 55— 545. 2). 371. 14—372, 23 (549. 62—550,
15). 378. 1—381. 2 (353, 4—73;. o^. 12-20 .555. 58— 66j.

Ep. 92 p. 437, 10—438, 4 (299. 9—22). 4H8. 4—14 (734. 54—64;.
489, 7-4-11, 9 (406. 38—73).

Ep. 98 p. 530, 21—532. 15 (100, 42—101. 7).

Ep. 99 p. 533, 19—534. 23 (393. 32— r>6).

Ep. 102 p. 546. 13—19 (101. 66—71).

Ep. 110 p. 638. 17—20: 641, 8—13 (234, 29—37).

Ep. 120 p. 720. 26—721. 9: 12— 15 (2f>8. 40—54). 721. 23—722. 9
^225, 34—45).

Ep. 127 p. 20. 3—8 ^476, 7—12).

Ep. 130 p. 47. 13—48. 15 (723. 70—724, 18). 48. 15—49, 4 i240.
45— rX)). -53. 17—54. 9 (730," 9— 19). 61, 4—13 (642. 58—67). 67. 12—68.
4; 11— 71, 15: 72. 6-^73. 14 ^62. 30- -168. 51). 73. 17—75. 15 (723.
81— 69j.

Ep. 131 p. 78. ?^^22 (.106. 35— 4Si.

Ep. 133 p. 82, 16—83. 3 ((>42, 37—46).

Ep. 134 p. 86. 3—7; 10—12; 87. 12—88, 8 (233. 46—70).

Ep. 138 p. 141. 10-142. 2 (671. 12—20).

Ep. 140 p. 162. i.>— 168. 1 io84. 21-33). 164. 2—15 (622, 65—623,
4j. 167. 1—14 (470, 49—62). 170. 8—171. 7: 172. 14; 17—24: 175.
7—11: 1.5-18; 23—177. 7 (811. 67—812. 67;. 177. 17—179, 11 (813,
3—46). 190. 12—16 :629. 44—48). 192. 6--8: 11—13: 17—193. 1 (247.
12—23). 192, 17—198, 1 (669, 3—9). 194. 1-22 (821. 59—822, 5). 195.
3—14; 18—196, 2 {m. 6—28). 196, 17—197. 1: i:i— 199. 21: 200. 5— l(i
(214, 1—64). 202. 24—203. 14 (593. ,"33- 66i. 207. 1^20: 23—212, 3:
231, 7—17 (578. 57—580. 20). 212, 11—18 (422. 11—17). 216, 21—217.
9 (643, 22— 3G). 218, 17—26: 219. 20—220, 5: 18—221, 6 (481, 64—482.
17). 224, 16—22; 225, 1—6; 226, 12—227. 9 (442, 86— 6(>). 228. 2—11
(558, 39—47). 229. 17—2:^0. 2 (536. 40—48). 288. 7—22 intM. 4—18).

Ep. 141 p. 238. 21—239, 10 (383, 47—61;.

Ep. 145 p. 267. 22—268. 18 (455, 56—456, 2;. 268. 18- -270. 3 (701.
42-74;. 270. 3—272. 19 (103, 43—104, 30).

Ep. 147 p. 284. 19—285. 3 (273, 65—73). 305. 3—21 (502, 11—29).
307. 16—308, 13: 309. 14—26; 329. 23—330. 2 (581, 7—45). 327, 2—14:
311. 6—14: 17—812. 2: .302. 14—16; 303, 4—9: 310. 6—13; 311, 2—6
(405, 64—406, 37). 328. 4—10 (461. 25—32).

Ep. 149 i>. 358. 12—359. 6 (584, 70—585. 13;. 359. 7—10: 360.
2—11: 362. 6—14: 363. 10—364, 12 (709, 49—710, 20). 369, 3—5;
]j_12; 14—16: 22—370. 3 (66:1 12-19). 372. 11—15 (658, 47— 50i.
372, 24—373, 2 (660, 1^3).

Ep. 153 p. 398. 20—400, 9 (52, 27—55), 417, 3—418. 21 (232, 19—53).

Ep. 157 p. 461. 1—17: 462, 18—463, 3; 13—23; 464, 14—21; 465,
.')— 11 '109, 50—110. 25). 462. 1—5 (635, 17—20). 462, 9—16 (465,
8-9). 466. 19—468. 16; 469, 1—21 (106, 49—107. 44). 479. 8—13
(326. 52 -^fi . 187. ^ -488. 8 ('428. 68—429. 14).

LXXX Praefatio.

Ep. 166 p. oTf). 12— r)T7. 1: 578. ;}— r)70. 4 (420. 9-5:5).

Ep. 167 1). 598. 10—599. 5 (885. ()4--;;:5(). (i). 599. 5—11 (2:^.5.
()7— 7:5). 60:}. 14—004. 7 (2:57. 50— (l:}). CfKi. 1:5— (iOS. 4 (227. 2:5—4:5).

Ep. 169 ]). (il2. 11—614. 18 (41:3. :58— 414, 25).

Ep. 170 p. H2:5. :3— 024: :5 (:51:5. 42— ()0). (i2:5. ;5— (i24. 17 (222. 1— :3;5).
628, 15— ();50. :3 !(il7. 7:3—018. 27).

Ep. 173 i).^(i4:3. 17— (i44. 22 (401. (i4— 402. 21).

Ep. 186 i>. 48, 1-)— 23 (.520. 48—54!. 75, 17—76, 7 (187. 21— 30\
76. 5—7 (417. 44—45). 77. 2:3-78. 6 (100. 22— :30).

Ep. 187 p. 9:5. 8—94. iS: 99. 18—100, 5: 10:3, 17—104. 1:3: 105.
1—5: 10(i. ;5— 17: 24—107. 11 (294, 22—295. 40). 98. e^99. 18 (:386.
44—387. 3). 107. 12—108. 15 (419. 45—70). 116. 4—118. 2 (6.56,
66—657. 38j.

Ep. 188 p. 12:3, T)— 124. 7: 14—20 (319, 68— ;320, 27). 125. 18—126.
15: 129, 11—14 ((327. 42— (i4). 127, 1—18 (558, 48— (55). 129, 19—25
(226, 14—20).

Ep. 190 p. 139. 9—142. 18: 143, 14—20 (95, (K)— iK), 57). 142.
21—143, 13 (529, 11—23). 14:3. 20—144, 5 (419, 25—31). 144, 6—147,
11 (190. 61—191. 47).

Ep. 192 p. 166, :3— 167, 8 (234. 38—70).

Ep. 194 p. 178. 17—179, 18 (l^t, 74—192, 19). 179. 18—180, 4
(180, 42—49). 180. 1—181, 13 (219, 11—40). 181. 19—182. 4 (;36, 6&— 37,
2). 18:3. 8—184. 23 (226, ,58—227. 18). 185, 4—19 (546, 2—14). 188.
8—190, 11 (160. ;39— 161, 14). 191. 5—19:5. 1 (105. 69— 10(), 43). 195^
9—196, 9; 18—197. 17 (51; 54—52, 19). 203, 1—23: 204, 8—205, 12:
16—208, 12; 193, 20—195, 2: 186, 14—188, 6 (176. 67—179, 23). 21:3.
21—214, 6 (166, 59—65).

Ep. 199 p. 243, 9—244, 6 (757, 67—74). 245, 6—246. 19: 247. 1—8;
254, ?1— 256, 8 (690. 41—601, 39). 251. 2—252. 7 (681. 70—682, 26).
252, 14—2.53, 17 ((593, 17—40). 262, 15—265, 8 (747. 32—748, 16).
267, 0—13: 2(i8, 18—269. 2: 270. Ifi— 24 (094. 10—27). 275. 6—277, 15
(682, 35—683. 15). 287, 11—289. 12 (20.5. 20—64).

Ep. 205 p. 328. 1—337, 1:3 (431, 50—434, 42).

Ep. 214 p. 382. 10— 38!3, 8 (299, 45—61).

Ep. 215 p. 388. 7—389, 3 (55, 52—69). 395, 11^-16 (110, 60—65).

Ep. 217 p. 408. 20—410. 12 (649. 3.5—650, 10). 410. 1:3—411, 23
567, 27—^3). 411. 25—412. 14 (527, 40— (iO). 412. 14—20 (186, 56—61).
415, 7—27 (474, 1—20). 417. 22—28 (710. 74—711, 5). 420, 24—421. 9
,r5l4, 68-515, 8). 122, 13—423. 9 (694, 32— .53). 42;3, 14—424, 2 (565,
48—60).

Ep. 220 p. 438. 22—23: 439, 2—4: 8—440, 5 (330, 22—48).

Ep. 243 p. ,578. 15—579. 1 (725. (i:}— 69).

Ep. 245 p. 582. 4—583. 6 (371, 47—71).

Ep. 248 p. 589, 11—590. 13 (751, 37—56).

Ep. 261 p. 618, 19— 619. 11 (297. 46-^()0).

Ep. 262 p. 621. 5—625, 17: ()2(). 1— (i27, 6: 19—631. 6 (315. 42—318.
15).

Ep. 265 p. 645. 1—646. 18 (508. 19—54).

Ep. 266 p. 648. 21—649. 9: 11—650. 4 (503. 39—68).

l'r:n'f;itio. LXXXI

I. DE EDITIONIBUS.

Augustini epistulae typis prinium vulgatae sunt anno 1490
lioc titulo postremae epistulae subscripto: Divi Aurelii Augu-
stini Hipponensis episcopi liher epistularum vigilanti accuratis-
simoque studio emendatarum et impressarum, argumentorum
quoqne novorum 2^^'nenotatione succincte et dilucide expositarum
atque opera magistri lohannis de Amerhach civis Basiliensis
perfectarum. insunt autem epistulae: 132. 135. 137. 136. 138.

92. 143. 28. 40. 71. 75. 67. 68. 72. 73. 74. 39. 81. 82.
233. 234. 235. 98. 202. 195. 123. 165. 166. 167. 172. 25.
27. 30. 31. 24. .32. 109. 243. 26. 232. 16. 17. 127. 214. 215.

93. 102. 185. 154. 155. 152. 153. 117. 118. 187. 121. 149.
86. 204. 192. 18. 22. 80. 170. 227. 8K. 249. 220. 6. 7. 245.
236. 250. 60. 41. 197. 198. 199. 48. 203. 244. 19. 120(Eugippi
tantum excerpta). 36. 210. 156. 157. 175. 181. 176. 182.
178. 177. 183. 184. 163. 164. 159. 162. 169. 212. 191. 194.
186. 217. 265. 211. 213. de salutaribus documentis.^) 147.
15. 5. 9. 14. 10. 4. 54. 55. 140. 1.30. 111. 257. 96. 259. 20.
100. 112. 97. 144. 101. 266. 99. 58. 110. 77. 78. 122. 260.
261. 264. ad Demetriadem. 188. 145. 248. 205. 33. 21. 38.
242. 3. 141. 46. 47. 258. 131. 190. 139. 133. 134. 49. 43.
44. 87. 53. 105. 89. 34. 35. 52. 76. 51. 66. 238. 239. 240.
241. altercatio cum Pascentio. 150. 228. ad Italicam et epi-
stulae 16 ad Bonifatium ladulterinae). 148. 262. 196. 90. 91.
23. 173. 174. Augustini ad Cyrillum et Cyrilli ad Augustinum
(adulterinae), quibus ex epistulis conspicuum est fundamenta
huius editionis principis iacta esse adliibito aliquo codice ex
genere Monacensis 6266, nam pleraeque inde repetitae sunt
et ipse earum ordo, quamvis aliquantum sit mutatus, universus
tamen cum illo codice miruni in modum congruit (cf. p. XI).
aliae liuius editionis epistulae ad codices spectant, qui sunt
ex cognatione codicis Parisini 12193 et Laudunensis 134.
tum septem epistulas, quas episcopi Africani ad Innocentium
papam uiiserunt et Innocentius illis respondens rescripsit

') Cf. Migue patrol. lat. XL p. 1047,

LVIII. Angustipxis. (Goldbacher)

I>XXXII Praefatic.

(175. 181. 176. 182. 177. 183. 184), ex cauonum aliquo
codice depromptas esse mauifestum est (cf. p. LXI sq.).
quae denique restant epistulae cum in aliis libris mss. in-
veniuntur tum in Parisino nov. acq. 1444, Ps.iisino 12163,
2035, Coloniensi 80, Laudunensi 129, Trecei si 40. sic col-
lectae, sic dispositae epistulae in editionibus. quae seque-
bantur, manserunt ita, ut numerus paulatim augeretur, ordo
conservaretur, dum Maurini eura dissolverent et temporum,
quibus epistulae scriptae esseht, ratione habita alium con-
stituerent.

Post editionem principem primum laudanda est, quam cu-
ravit Erasmus Roterdamus: Secundus tomus openim divi
Aurelii Augustini episcopi Hipponensis complectens illius epi-
stulas non mediocri cura emendatas per Des. Erasmum Boter-
damum. Basileae apud lo. Frohenium MJDXXVIII. qui qui-
dem de epistularum dispositione perpauca mutavit; omisit
enim epistulam 'de salutaribus documentis', quod baberet in-
doctam loquacitatera et omnino nibil Augustiui, in cuius locum
epistulam 148 collocavit; omisit ut adulterinas epistulam ad
Demetriadem et epistulam ad Italicam, «quae ex epistula 147
decerpta Augustini esse nequiret, et quas Amerbachius ex-
tremas posuit, Augustini ad Cyrillum et Cyrilli ad Augusti-
num. sedecim illas litterulas Augustini ad Bonifatium et Bo-
nifati ad Augustinum in praefatione quidem simpliciter con-
fictas vocat ueque tamen loco movit. epistula 174 casu inter-
cidisse videtur, nam indicata quidem est in indice, ab epistulis
autem abest idq^ue eo factum esse crediderim, quod in editione
principe haec epistula atque superior per errorem eodem nu-
mero 204 sunt notatae. de libris mss. Erasmus silentium tenet,
adtirmat autem vix quemquam crediturum, quantum sibi su-
doris exhaustum esset in tollendis mendis ac reponenda ser-
monis confusissima distinctione. quod quam magni momenti
fuerit, non est, cur praedicatione eflferamus, nam ea erat ille
vir doctissimus linguae Latinae et litterarum scientia.

Quadraginta annis post (a. 1569) ex eadem officina Fro-
beniana Erasmi liber iterum emissus est paucis parvisque
rebus mutatis, ex quibus id unum refero, quod pro hi et his
subsequente pronomine relativo nulla codicum ratione habita
plerumque scribebatur ii et iis eademque scriptura in edi-

Praofntio. LXXXIIl

tionibus, (iiiae insequebantiir, omnibus obtinebatur. auctus
est autem ille liber additis aliis duodequadraginta epistulis,
quarum sedecim 1189. 267. 70. 218. 208. 57. 247. 251. 1. 2.
268. 85. 59. 13. 252. 171) de exemplari Parisiensi depromptae
esse dicuntur, alterae viginti duae (119. 120. 61. 125. 126.
256. 124. 114. 113. 115. 116. 253. 254. 255. 64.65.56.69.
s3. 63. >2. 84) beneficio Martini Lipsii accessisse. atque illud
exemplai Parisiense codicem Trecensem 40 aut eius similem
fuisse, cum praeter extremam epistulaui 171 ^) ceterae omues
magnam partem eodem ordine in eo inveniantur, constare
videtur nequc aiiunde sumj)tus esse epistulas, quas Lipsius
obtulit, eadem de causa concludi potest i^ci'. p. XXIV'.

Hunc epistularura statum exceperunt tlieoiogi Lovanienses
earumque studium editione Antverpiae anno 1576 instituta
(juam maxime iiiverunt. (|Uod enim ante factum non erat,
magnam librorum mss., muxime Belgicorum copiain conquire-
bant eisque conlatis in epistularum emcndationem assidue ac
diligenter incumbebant. neque medi(icrcni operam et laborem
susceperant. vix enim (lueniquam crediturum aiunt,^) quot
locis genuinam lectionein adulterataiu atque corruptani potius
(juam emendatani deprebendissent adiectis ac mutatis, sub-
inde e medio sublatis (luibusdam vocibus aut sentcntiis atquc
prava sermonis ac confusa distinctione. (|Uod accidissc putant,
duni unusquisque, (juae non satis intellexisset, coniecturis ac
sus])icionibus vetustorum codicum nianu scriptorum auctoritate
destitutus inmutavisset, resecuisset, addidisset vel perperam
distinxisset. (juid igitur miruni. si de secundo proventu glo-
riantur innumeris locis epistulas se emendavisse dicentes.
verum etiam numerus epistularum per Lovanienses aliquantum
crevit. quae enim in novissima editione Frobeniana collectae
erant, ad eas undetriginta novas, tum incognitas adiungebant
atque primum quidem epistulas 246. 79, 8. 160. 161, deinde
quas 24 ex libris Vaticanis 495 et 499 eos adquisivisse
p. XXV dixinms, hoc ordine: 263. 94. 95. 269. 179. 237.

^) Intitiari ikjii possum liane epistulam esse potnisse in postremo
iolio cociicis Trecensis 40 post epistulam 252, (luod folium )>. XXIV
interisse diximus ita, ut epistuiae 252 initiuu) tantuui supersit. quam-
(|uam ne^iue in indice iilius codicis est neque in codice Ilarleiano 3107,
(jui in hac parte cum Trecensi 40 congruit.

-) Tom. II p. 391.

LVUi. Augustinus ((.i o Idbacbe r.) f*

LXXXIV l'raefati(>.

103. 104. 108. 216. 142. 158. 151. 180. 209. 229. 230.
231. 106. 107. 50. 11. 12. 206. Eugippi autem ex epistula
120 excerpta, quae in editione principe et apud Erasmum
pro ipsa sunt epistula, postquam in editionem Frobenianam
alteram tota epistula simul recepta est, Lovanienses omiserunt
et illas sedecim epistulas adulterinas Auj,^ustini ad Jionifatium
et Bonifati ad Augustinum segregaverunt atque in Appen-
dicem, quam dicunt, reiecerunt; Appendicem enim suo libro
adiungendam curabant in eamque praeter illas epistulas alias
tres adulterinas coUigebant, epistulam ad Demetriadem et
Augustini ad Cyriilum et Cyrilli ad Aug;u8tinum.

Annis ltx")4 et 1055 Parisiis ab Ilieronymo Vignier
foras datuni est supplementum omnium Augustini operum
ante annum MDCXIV editorum duobus tomis, quorum prior
inter alia epistulas 65 continet; sunt autem eaedem, quas in
editione Frobeniana altera et Lovaniensium ut novas acces-
sisse vidimus, eodem ordine duabus (ep. 70 et 267j casu ali-
quo praetermissis. neque tamen ullum proprium habere viden-
tur pretium, paucis enim mutatis repetitae sunt ex editione
Lovaniensium. quae deinde in tomo posteriore epistula ad
Macrobium tamquam inedita est prolata, ea errore secundum
codices ex genere Parisini 12193 'Macrobio' inscripta est;
nam est epistula 23 ad Maximinum data neque tum inedita,
sed in omnibus a principe editionibus vulgata.

Librum solis Augustini epistulis destinatum Francofurti
anno 1668 edidit Lucas Frid. Reinhart. quo in opere non
recentia librorum mss. subsidia circumspexit, sed quae supe-
riores editores congesserant, in suam rem convertens epi-
stulas emendare conabatur Lovanieusium editionem potissimum
secutus. summum autem studium in eis explicandis ponebat
atque adnotatiouibus ad marginera scriptis, inter quas locorum
ex sacris litteris adlatorum copia laudanda est, quo magis
perciperentur, efficiebat. praeterea epistularum numerum aliis
septem ex Augustini operibus adscitis auxit; epistulam enim
174, quae iara in editionem principem recepta fuerat, sed ab
Erasmo casu aliquo praetermissa (cf. p. LXXXII) in ceteris
quoque editionibus deest, ex initio librorum 'de trinitate'
repetivit et in epistularum corpus transtulit, epistulas 221 —
224 ex initio libri 'de haeresibus ad Quodvultdeum', epi-

iMacfMtio. LXXXV

slulas 225 et 226 ex initio libri 'de praedcstinatione sanc-
toruni".

Centum eirciter annis post Lovanienses uovam Augustini
editionem amplissimis fundamentis magnifice iustitntam mo-
naclii ordinis s. Henedicti e congregatione s. Mauri Parisiis
intra annos 167ii — 1700 paraverunt. quam ut omnibus, qui-
bus possent, o))ibus exoriiarent et inlustrarent, permagnam
undique librorum n)ss. )i)ultitudinem ut colligerent, nitebantur.
at(iue Gallicos codices. in (luibus u)ediis positi ad Augustini
studia incun)bebant, eos praecipue consideiavisse et maxi-
)i)um suoru))! iibrorum nu)))eru)n inde adcptos esse, id quidem
)))ini)iie tnirum est; Belgicorum codicuiu icctiones maxi)))a)ii
partem iii Lovaniensium editione paratas inveniebant; Vati-
catii iibri felici quoda)ii casu collecti conlatique in eorum
)))anus inciderunt. eteni)n papa Sixtus V anno 1587 coilegiu)ii
instituerat, (piod Augustini opera denuo edenda curaret idque
ex solis Vaticanis codicibus. itaque ])er selectos viros doctos
illi coiiiccs conciuirebantur ac confei'ebantur, ad ipsam vei-o
editioncm numqua)ii ventuui cst. variae tamen codicum lec-
tioncs ita collectae et dispositae etiaui nuuc extant in liliris
Vaticanis 4991 et 4992, quos libros papa Clemens X Mau-
riuis uteudos conccssit. atque epistularum codices, quorum
lectiones Iiber Vaticauus 4991 (fol. 1 — 125) conti))et, Aldus
Ma))utius coutulisse videtur. hunc igitur appa)atum Maurini
ad ODeudandas Augustiui epistulas adbibueruut atque liunc
solu)i) neque uliu))i alium e\ Vaticanis codicibus. Aldus autem
Mauutius cum ex duobus illis libris iiiss.. in quibus Lova-
nienses 24 novas epistulas repperisse et primos edidisse di-
ximus, id est ex Vaticanis 495 et 499 huuc tantum contu-
lisset, Mauiini quoque buuc tantu)n cognoverunt, illum ignorant
semperque in bis epistulis de uno tantum Vaticano loquun-
tur, M (lucm, quoad potuerunt, plerumque suut secuti, cum
L()vanie))ses codicem 495 utpote meliorera praeferendum esse
be))e iudicaveri))t.

Si ([uis exquirere voluerit, quauam ratione Maurini in uten-
dis libris mss. officio suo perfuucti sint, libri Vaticani pi-ae-

'1 (^ua rc .•ilii|iiaiiidiu errore iiiiplicitus teiiebar. cuiu Lovanieuses
(iuo(iuo in uuo tautuiu codice Vaticano (495) illas epistulas repperisse
]»ntabani, id (|uo(l factiiui e.'>t iu opiKtulis 11. 12. 50. 79. 94. 95.

£♦*

LXXXVT Pracfatio.

claram offerunt occasionem. qua captata Car. Vrba ostendit
Maurinos non eam, quani debuissent, adhibuisse diligentiani
et multis exeniplis demonstravit ea, quae scriberent, saepissime
leviter neglegenterque esse perscripta; varias res eos nonnum-
quam temere copulavisse ac confudisse, nonnuUa ex libidine
contra codicum auctoritatem finxisse, quae commemoranda
fuissent, praetermisisse, alia ad arbitrium addidisse.^) neque
vero in Vaticanis tantum libris ita versati sunt. egregium
enim epistularum codicem Casinensem 16 novisse quidem eos
p. XXII diximus neque tamen araplius esse perscrutatos.
codicem Bononiensem 58, 12 S (corr. 125), quem Bertinensem
longe praestantissimum appellant, primoribus tantum labris
gustasse inprimis ex epistulis 119 et 120 perspicitur, quae
accurata illius, codicis cognitione mirum quantum profecerunt;
ad ep. 120 p. 713, 4 et 21 etiam falsa referunt Bertinensem
librum finitis et ohlita habere adfirmantes et in epistula 193,
quam antea incognitam ex eodem codice primi in lucem pro-
tulerunt, totum praeterierunt versiculum (p. 172, 161. ad epi-
stulam 137 p. 106, 3 exhihet a,dnotsint: In omnihus prope Mss.
'exhihereV ; at ex meis duodecim codicibus duo inter se ma-
xime cognati, Monacensis 6266 ct Audomaropolitanus 76,
habent 'exhihet alihi exhiheret', ceteri omnes 'exhihet'; et in
eadem epistula p. 122, 1 quod Maurini scribunt: Edd. omit-
tunt 'quemadmodum diligenda sunt', non convenit in editionem
principem et Erasmianam. in epistula 175, ubi episcoporum,
qui in concilio Carthaginensi adfuerant, nomina enumerantur,
ad nomen Eustieianus scribunt: Plerique codices hoc loco
'Rusticus'; postea autem in rescripto Innocentii, quae est epi-
stula 181, hahent ' Rusticiano' , quod utrumque non est verum ;
nam in epistula 175 ex quindecim meis libris unus Parisinus
12220 habet Rusticus et in epistula 181 duodecim libri epi-
scoporum nominibus carent, unus Parisinus 12220 ea habet
ex epistula 175 transcripta, quem codicem Maurini, quamvis
magnas habeat suspiciones, nimio plus adamarunt (cf p. XLII sq.).
in epistula 177 p. 670, 8—9 Maurini certissima lectione re-
licta amplexi sunt aliam ex Ms. Oxon. suhstitutam a R. F.
Quesnelio, cui vulgata lectio contumeliosa in Romanum ponti-

*) „Beitrage ziir Geschiclite der Angustinischen Texteskritik" (cf.
Sitzungsberichto der kais. Akademie der ^Vissensciiaften in Wien CXTX
1889 p. 37—42).

l'r;icf,itiu. LXXXVII

ficem vldehatur. iicc desunt loci, iibi suo Marte taciti muta-
visse aut addidisse videantur, velut lacunas ad aibitrium
expleverunt in epistula \^2 p. 249, 3—5, quod Car. Vrba 1. 1.
p. 38 indicavit, et iu epistula 158 p. 496, 26. sed liaec qui-
dem hactenus; nolo enim quis suspicetur magnas Maurinorum
laudes extenuantem me liaec dicere; nam id unum iu aninio
hal)cbam, ut demonstrareni non ea, qua par esset, diligentia
eos libris mss. usos csse nec. (juae de eis adfirmarent aut
adtirmare viderentur. sine caulione quadam esse accipienda.

Epistularuni C(jrpus, quod editores paulatim confecerant,
Maurini additis sedecim aliis amplificaverunt. atque primum
(juidem epistulam 29 in lucem protulerunt ex codice aliquo
non amplius co<rnito, epistulas 42 et 45 ex Parisino 11G41,
epistulam 193 ex Bononiensi 58, 12 S (corr. 125), epistulae
tragmentum 171 A ex Primasii Coramentariis super Apocalyp-
sim et 250 A ex codice Montipcssulano 233; ceteras decem
ex variis Augustini aliorumquc scriptis in epistulas rettu-
lerunt: ex Augustini Quaestionibus ad Simplicianum epi-
stulam 37, ex libro 'de gestis Pela^n' epistulas 146 et 108,
ex libris 'de nuptiis et concupiscentia' epistulam 200, ex li-
bris 'contra lulianunr cpislulam 207; ex Hieronymi epistulis
epistulam 270; ex Actis coulationis Cartliaginensis epistulas
128 et 129, ex canonum codicibus epistulam 201, ex Lepori
Libello emendationis sive satisfactionis epistulam 219.^) re-
mota est autem ex epistularum numero et merito in appen-
dicem translata 'altercatio cum Pasceutio', quae tum fuerat
in omnibus a principe editionibus numero 178 signata.

Praecipuam laudem Maurini eo meruerunt, quod relicto
pristino epistularum ordine. (juippe qui caeco casu, ut vidi-
mus, ex(^rtus nibil haberet^ cui parceretur, temporum ratione
habita novum instituebant. quo factum est, ut epistulae tali
modo inter se aptae conIi^'atae(jue facilius meliusque intelle-
gerentur, Augustini vita cum privata tum publica clariore
lumine circumfunderetur, res in Africa gcstac, ecclesiasticae
maxime diligentius cognoscerentur at([ue inlustrarentur. in
qnattuor igitur partes onines epistulas diviserunt, quaruni
prima eas continet, quae scriptae sunt, cum Augustinus non-

') Ali(Hi;iiito post editiiMicin .M^iniiiioriiiii ad ppistuhiniiii coii)us duae
iiovao acccsscrunt; ei»i8tul;ic eniiii 184 A et 2U2 A e.\ codicc Gottvicensi
a Godofrido Besselio abbatc anno 1732 editae in Patrologiani Migiiia-
n;im sunt rcccptac.

LXXXVIII rr.iffati...

duiii erat episcopus (a. 386 — o9oK altera ej)istulas ante eou-
lationem cum Donatistis liabitam Augustino episcopo scriptas
(a. 396 —410), tertia epistulas reliqui vitae temporis (a. 4 11 — 430) ;
quartam partem efficiunt epistulae, quarum tempus minus
est compertum. in tanta epistularum multitudine perquirere,
quando (luaecjue scripta esset. res erat permulti laboris, quae
magnam eruditionem atque doctrinam, diiigentiam et perse
verantiam tlagitabat. in qua quaestione expedienda conticien-
daque Maurini magna cuni laude versati sunt: undique enini
omnia temporum indicia coUigebant. quae aut in ipsis epi-
stulis earumque inter se condicionibus reperiebant aut ex
litteris rebusque gestis cum profanis tum ecclesiasticis pote-
rant investigare. magna autem est in hac re epistuJarum va-
rietas. in paucissimis enim accurate subtiliterque, quando
scriptae sint, constitui potest, in multis obiter inita temporis
descriptione contenti esse debemus. qua re magnae indc nas-
cuntur difficultates neque est, cur mircmur, si rei, quae pri-
mum est temptata, nonnulla inhaerent, quac corrigendi opera
indigeant. praecij)uae autem dubitationes Maurinis oriebantur
eO; (]Uod in epistularum ordine unicuique ej)istulae, etsi,
quando scripta esset, incerti inter complures annos fiuctuarent,
certus quidam locus erat adsignandus, unde facile tieri po-
terat, ut locus ipse, quem delegissent, temporis descriptionem
turbaret, ut diligentia atque subtilitas minueretur, erroribus
materia daretur. velut, unum ut ponam exemplum, ej)istula 49
quando scripta sit, aceuratius definiri non potcst, quam ut
inter annos 396 — 410 id factum esse dicamus. ex duabus
autem epistulis, inter quas Maurini eam conlocaverunt, alteram
forte anno 308 scriptam esse aiunt, alteram forte anno 390;
quod si adfirmant epistulam 49 circa idem tempiis scriptam
esse, haud scio an nemo epistulae tempus vera cogitatione
sibi depingat. cui incommodo ut mederer, in indice, quem
'de epistularum ordine atque temjioribus' in hoc vohimine ad-
dendum curavi, quoad fieri poterat, temj)oris terminos defi-
nire conabar, intra quos ej)istula scr.ipta esse videretur.

Ad extremum, quae de hac ipsa editione dicenda sunt,
paucis exponam. atque oranium primum id erat contendendum
et laborandum, ut ea librorum mss. copia colligeretur, quae
emendandis tot epistulis videretur necessaria. quorum tantum
aberat ut inopia urgueremur, ut opprimeremur multitudine.

Pracfatio. I,X\XIX

itaiiiie anti(|iiissiuiuni (luemque opeii adliibcre coeinmus atque
protecto plerisque epistulis liac ratione satis firma subsidia
sunt comparata. verum tanieii perraultae sunt litterae, quae
rarissimae inveniantur, ut recentioribus codicibus circumspectis
usque ad saeculum XV Cuerit descendendura. ad boc cum
accedat, quod cpistulae aliae aliis codicibus sunt traditae et
muiti codiccs paucas tantum vel etiam singulas epistulas ba-
bent ne^pie tamen niinore considcratione digni sunt quani
ma^ui epistularum iibri (cf. p. XXVIII), numcrus co<li-
cum, quibus in hoc opere utendum fuit, in dics crevit, ut
denique facti sint ducenti vig:inti tres. quorum maxiniam
partcm ipse, ut accuratissimc potui, contuli; quod ubi per ab"os
tieri necesse fuit, in praefatione suo loco id indicavi. neque,
si (]uando utile videretur itcrata cura codicem conferre, hoc
labore supersedebam.

Cuni tanta bbrorum mss. multitudo inter tara multas epi-
stulas maxima varietate csset divisa et distracta, aptissimum
csse mihi visum est suos unicuiquc epistulae libros mss. ad
aetatis ordinem compositos nominatim adponere. (lua re alteri
quoque difticultati ut occurreretur, eveuit. codices enim cum
tam niulti sint, vix fieri posse videtur, ut suum cuique si-
i;num excogitetur, et si quis niiiiio artificio usus id teniptare
voluerit. vereor ne experimento cognoscat, magnis difticulta-
tibus sc implicavisse, perspicuitatem tidemque operis immi-
iiuissc. meudis, vitiis, erroribus viam patcfecisse. in eligendis
igilur signis singularum tantum epistularum codices spectabam
ita tamen, ut, si cui libro signuin abquod semel coustituisscni,
id, quoad ficri posset, retinere studerem, velut codex Mona-
censis 62(5(3 semper littera M, Sangailensis 174 littera S,
Tasinensis 1<) littcra C est designatus; P oninium l'arisinorum
littera ita est coinmunis, ut, in qua epistula duo vel jilurcs
commemorandi sint, ei distinguantur numeris: PPU^-P' ctc.
iiac ratione contigit, ut in omnibus codicibus designandis un-
cialibus litteris uti mibi licuerit, quod haud parvani utilitatem
iiabcre nemo non concedct. ita eniin factum est, ut spcrare
nie po.sse putem apparatuin criticum ((uam niaxiine perspicuuni
esse et erroruni mendorumque expertem. (luamquam si quando
variae epistulae inter se comjiarentur, necesse est, noniina
potius codicum quam signa suiit ol^servanda.

Quae verba in libris mss. transitum ab alia ad aliam epi-
stulam signilicare solent [e.rplicit etc, incipit etc.i, cum ple-

XC Prnefatio.

rumque nullius sint momenti, in adnotationibus proferrenolebam,
nisi si epistulae inscriptioautdubiaestautvariatautomninodeest.

Simili ratione res, quae solam orthograpliiam spectant velut
ae, ^, e; cepil^ C(;pit^ caepit, coepit; caedo, cedo; adque, inquid,
set, inprimis autem nominum propriorum varias scripturas,
quae maxime deformata esse solent, ut Agustinus, Ippo, Car-
tago, Kartago, Ghartago al., nisi quae singularis causa inter-
cedebat, neglegebam. in ipsis autem epistulis eam scribendi
rationem secutus sum, quam vetustissimis optimisque libris
prpbatam esse intellegebam.

Superiorum editionum rationem habebam ita, ut, quaecumque
in epistulis aliter scriberem, atque est apud Maurinos, ea
omnia adnotarem; quod cum facerem, neque ceteras editiones,
si aut omnes aut aliquae cum Maurinis congruunt, neglegebam;
praeterea nisi gravioribus causis commotus eas non curabam.
quas porro Maurini et Lovanienses ex suis codicibus varias
lectiones adferunt, eas recipere dubitabam, quoniam non ita
sunt comparatae, ut fidenti animo eis uti potuerim. tantum
modo ubi raeis codicibus parum adiuvabar, maiorem curam
editionibus adhibebam.

Libri mss. adhuc nuraerabantur potius, quani ponderabantur
atque ex raultitudine magis aestimabantur quam ex bonitate.
neque ea, qua par erat, diligentia et subtilitate excutiebantur,
sed strictim tantum conferri solebant carptimque. qua re factum
est, ut multa errata, quae ex codicibus faciie corrigi potuis-
sent, per omnes editiones intacta manerent, id quod praecipue
accidit in verborum conlocationibus. itaque in paranda hac
nova editione priraum et praecipuum miinus erat antiquissimura
quemque codicem optimumque epistularum emendationi potis-
simura adhibere, librorum mss. genera cognationesque investi-
gare, quippe quae ad artem criticam bene exercendam plurimura
valerent, ipsos libros quam accuratissime confcrre ac perscru-
tari. quod quantae utilitati fuerit, quivis perspiciet, quera non
pigebit perquirere, quotiens a Maurinorum ceterorumque edi-
tionibus fuerit discedendum. atque ut insignia aliqua exempia
proferara. epistulam 157 memoro et epistulam 186, cui emen-
dandae codex Vindobonensis 873 magno erat usui (cf. p. LlX —
LX); codice Parisino nov. acq. 1672 perraultum profectum
est in epistulis 150. 160—163. 170 et in epistulis 95. 108.
151. 158, quae adhuc ex solis codicibus Vaticanis 495 et 499
saec. XV erant cognitae: atque epistula 151 nunc demum

Pr.ipf.itio. XCI

talis est, ut penitus intelleg-i queat. raulta, quae in editionibus
desunt et mterdum ita desunt, ut loci sententia eo turbata
sit et interrupta, ex libris mss. ut restituerem, mihi contigit
inprimis ex eodem codice Parisino nov. acq. 1672 velut in
ep. 95 p. 508, 24 et 506, 9; in ep. 108 p. 613, 3 et 629, 26
et 634, 2; m ep. 150 p. 381, 20 et 22; in ep. 151 p. 386,
14 et 19; iii ep. 160 p. 506, 2; in ep. 162 p. 516, 11 et 519, 8,
et 520, ."<; in ep. 170 p. 626, 10 et 12; ex codice Gottvicensi
14 (33. in ep. 143 p. 252, 15 et in ep. 202 A p. 313, 5:
ex codicp Bononiensi 58, 12 S (corr. 125) in ep. 193 p. 172, 16
(cf. p. LXXXVII); ex codice Cheltenharaensi 2173 in ep. 45
p. 123, 1; praeterea cf. ep, 140 p. 223, 7; ep. 186 p. 80 3 al.
epistulani 219 codice Valliceliiano lom. XVIII quarta parte
maiorem fuctum esse p. XLVI denionstravimus.

Haud raro epistulae iu editionibus, maxime in Patrologia
Migniana prava orationis intcrpuuctione laboiant. itaquc ad
hanc rem diligentissime animum adtendi atquc id me con-
secutum esse opinor, ut multis locis faciliores apertioresque
sint ad intellegenduni. inprjmis autem id factum est. si quando
Augustinus longis periodis utitur, (juod interdum largissime
fieri videmus; tum cnim saepissime, quo modo sententiae
inter se oratiouisque menibra cohaereant, niala distinctione
obscuratum est. eodem pertinet et nominatim proferendura
est, quod parentheses, quas granmiatici vocant, cum satis multae
sint et a!iquando etfusissimae, editores pl-erumque non animad-
vertebaur aut indicabant, qua re in easdem, quas dixi, diffi-
cultates incurrel)ant. ex quibus ut evaderent, quid mirum, si
tales locos etiam coniecturis temptare atque corrigere conaban-
tur? ut aliqua proponantur exempla, cf. ep. 118 p. 678, 24—679,
9; ep. 119 p. 699, 1—25; ep. 120 p. 714, 6—13; ep. 162
p. 515, 16—516. 19; ep. 177 p. 681, 8—682, 4; ep. 219
p. 428, 15— 429..16; multis parenthcsibus insignis est ep. 186.

Inter viros, qui ad Augustinum scripserunt, propria oralionis
indole aliqui sunt n)axime conspicui. (juorum litteris cautio
(piaedam erat adhibenda, quo caveretur, ut ne scriptorem
potius ipsum quam librariorum vitia corrigeremus. velut stilus
papae Innocenti lep. 181 — 184) durus est et gravis, quae-
sitis verborum conlocationibus contortus (p. 705, 3 — 4; 714,
8—10; 722, 10; 727, 2j neque satis purus, qua re eius epi-
stulae in libris rass. sunt valde corruptae. anacoluthon admisit
in p. 725, S — 13 et, cum in p. 722, 11 — 16 {inJ)ewus

Xf'II Pi-acfntio.

ut cis mediclnam solitam ..... uou ucgari) coniunctio

nt omnibus novem codicibus et editione principe confirmetur,
etiam lioc anacolutbon quamvis audacissimum retinendum
censui. quae cum ita sint, in p. 721, 1 — 2 antiquissimos co-
dices secutus scribere non dubitavi: Sinite infantes et nolitc
eos prohihere ad me. mira sane constructio, qnam vocant, ad
sensum! Evodius (ep. 158. 160. 161. 163) de se ipse dicit:
Tnperite et rustice scripsi atque, ut erat animo conturbato *et
incerto, ita eius oratio interrupta et anacolutbis insignis. Con-
sentius (ep. 119) bene quidem latine scripsit, sed longis
periodis, identidem interruptis, implicatis et tortuosis (cf. p. 699,
1 — 25; 700, 15 — 24). Longinianus (ep. 234) nimia ubertate
et tumore laborat; eius oratio impedita est languida verborum
continuatione (cf. p. 519, 6 — 520, 3). Darius (ep. 230) copu-
latis verbis idem significantibus gaudet: ir e ac 2>€rgere (\i. b02,
21), in perpetunm ac semper (p. 503, 5) et copulam ac ada-
mavit. qui cum antiquorum scriptorum locos adtingere con-
sueverit, qua re Augustinus (ep. 231) aliis ex Persio, Ennio,
Horatio repetitis ei respondet, in p. 501, 20, ubi adbuc scri-
bebatur: qiiandoque te nsque in caelnm tollis, ex codice Pa-
risino nov. acq. 1672 et Laurentiano St. Crucis plut. XVII
dextr. 2 serus pro usque restituere non dubitavi secundum
illud Horati: Serus in caelum redeas (carm. I 2, 45). Mar-
celHnus in epistula 136 satis brevi vocem partis sexies re-
petivit. qui cum in p. 95, 2 male scripsisset quod ante factum
non recte proharetnr., Augustinus respondens correxit qtiod auie
non recte factum proharetur (ep. 138 p. 127, 10) idemque
fecit de duobus vitiis, quae Macrobius admisit (cf. ep. 107
p. 611, 22 et 612, 2 cum ep. 108 p. 612, 11 et 613, 10).

Novae epistulae ad hanc editionem accesserunt duae item-
que fragmentum pusillum epistulae tertiae (cf. p. XXIX et
XL — XLI). quas signavi numeris 92 A; 173 A; 185 A. nam
epistularum ordo atque numeri ne iterum innmtarentur, tales
conservare placuit, quales constituti sunt a Maurinis.

Molestissimum autem mihi erat, quod sero comperi ante
hos duodecim annos G. Morin novam epistulam in codice Mo-
nacensi 8107 (Mag. 7) saec. IX invenisse et edidisse.^) quae
ne omnino absit ab bac editione, hoc loco eam addere liceat:

') Cf. Revue Benedictine XVIII (1901) p. 241-244.
rraeterea hic codex inter alia etiam epistulas 187. 214. "215 con-
tinet. ut ob lianc quorjue causani dolenduui sit euni nu' fugissc. iieque

l^iaofatio. Xrill

DOJIINO DILKCTISSUIO ET IX CIIIUSTI VISCE-

niBIS A3II'LECTFXD0 EliATBI VALEXTINO AU-

GrSTIXUS IX DOMIXO SALUTEM.

Magnas qiiideiii ago gratias caritali tuae, qiwd milit desi-
deranti fratrem Elorum nnsisti, et deo nostro uheriores, qiiia
eion talem rcpperi. qualem ojituvcram. sed (/uamvis tardiiis
ad vos remcasse videatnr, ininus tamcn, quam veJlem, mecnm
fuit. pracsente quippe ipso me inheciUitas corporis et talis et
tam muttis dichus tenuit, ut cum illo csse non possem, domine
dilectissime ct in (.liristi viscerihus amplectoide fratcr. undc
iternm rogo, nt iam non mcum solum sed utrius({uc nostrum
desidcrium implcre digneris et cum rursus mittcrc, ut alujuamdiu
not)iscum sit. extstimo enim hoc et ipsi ct nohis non infriic-
tuosuni futurum et eius, quae per )ios cs.se domino adiuvante
potucrit, ahunda)itiorcm i)istructione))i etiam fratrihus profutu-
ram. semper deo placeas.

In epistularura igitur ordiue liaec epistula ponenda est inter
epistulani 215 et 216. illa enim extrenia Au^^ustinus Valen-
tinum rogavit, ut fratrem Floruni sfbi mitteret: Si (juid de
rohis mercor, vcnict ad me frater Elorus. quod factum esse
et Florum ad \'alentinum iam reverfisse ex hac nova epistula
discimus. qua Augustinus simul petivit, ut Florus iterum mitte-
refur. neque cunctatus est Valentinus, nam Florus is est, qui
epistulam 21G ad Augustinum adtulit (cf. p. 402, 2—b).

t.unon (lotriiiionti (|iiic(|f,;iiii iiulo ost ;u-oo))tuin; nain codicuui, (juos in
liis opistulis adliihui, oa o.st copia atijuo condicio, ut lioc codice facilc
carero possimus. jiraosortim cum intorjiolationibus haud leviter sit cor-
ruj)tns \olut in ojp. 187 p. 90, 20 excellenda liabetur yiam: 91. 14 cur-
puris: 92. 11 cu/we] el (luud; 93. 8 quas] ut quasi: 14 sayictum eu quod
totuin corpus nostra anima: 97, G (fialitatilius; 107, 8 non eas ohdurant:
113. 17 temphim; 116. 5 praesens'] ubique praesens; 24 arbitrabimur;
117. 23 dutum'} omnibus datum: iii ojt. 214 p. 385. 12 soc. Vulg. apud eum
inceniri in puce et domiui iiostri lougauimitatem salutem existimate

secuudutn datam sibi supu-ntiam: in ep. 215 p. 390. 2

rcscripsi: o'.t2. 5 deducet; 395, 3 nun] ne. ne^juo \ ero facere possum,
(juin addam in oi). 187 p. 104. 14 etiani codicom Monaconsem 8107 illud
et consorvasse. (pu)d nnum Parisiuum nov. acij. 1G72 habere diximus ot,
ciuu (iiaoca sacraruui litterarum interpretatione conlirmetur, verum esse
constat. opistiilas aiitoiii 214 et 215 huius codicis ox optimo fonte flu-
xisso apparct. nain in p. 383, 5 et accepisti scriptum habent et in ji. 391.
14 deus, fjuas loctiones optiinorum codicum proprias esse et cum Graeca
sacrarum littoraruui intorjirotationo con^Tuero sujira ji. LXX expo-
sninius.

XCIV Pr;K'f:iti().

Anno 1S72 hanc novani Augustini epistularnm editioneni
parandam suscepi sane non satis couscius, quantum onus
humeris meis sustinere conarer. nam opus dum in manibus
habebam ad eam magnitudinem crescebat, ut per amplius
quadraginta annos me occupatum teneret rara neque magna
umquam intercapedine facta. quod cum permultis libris mss.
quam maxime variis dispersisque fundari necesse esset, in
eis investigandis et perscrutandis multorum virorum doctorum
opem auxiliumque expetere cogebar neque umquam deside-
ranti mihi eos defuisse lubentissimo animo profiteor. in quibus
bibliothecarum praefecti laudandi sunt, qui de thesauris cu-
stodiae suae creditis, quibus libris opus erat, eos liberalissime,
ut pervestigarentur, permittebant. tum, ubi ipse sufficere non
poteram, per alios viros codices conferri et, si quid dubita-
tionis superesset, iterata cura, ut tolleretur, effici oportebat;
quos in hac praefatione omnes suo quemque loco nominare
non supersedebam. denique in tanta varietate rerum, quae
tot et tam variis epistuHs continentur, identidem facere non
poteram, quin eos adirem, a quibus edoceri me posse putarem,
atque summam voluntatem nusquam non reperiebam. qua re
omnibus, qui hac ratione laborem nostrum tam longinquum,
tam operosum adiuverunt maximas agimus gratias. inprimis
autem gratum me praebere debeo Augusto Engelbrecht,
viro doctissimo, qui posteaquam administrationi Corporis scrip-
torum ecclesiasticorum Latinorum est praepositus, de confi-
ciendo tomo III et IV optime est meritus. etenim non modo
innumerabilibus meis percontationibus postulatisque paratissimo
animo respondebat sed etiam in emendandis plagulis diligen-
tissime me adiuvare non destitit, quod cum faceret, multa me
monuit, muita suppeditavit, quae operi erant utilitati.

Nec vero in tanta horum temporum necessitate mihi con-
tigisset, ut hoc volumen viderem impressum, nisi transmarini
extitissent "amici, qui studiorum liberalium et artium bonarum
semper fautores suis efficerent impensis, ut l)ae plagulae typis
describerentur. quamobrem singulariter de uobis meriti sunt
James H. Ropes, professor universitatis Harvardianae Canta-
brigiensis, eiusque amici, quos gratissima semper prosequi
par est memoria.

Scribebam Graecii Idibus Augustis 1913, recognoscebam
anno 1923.

Al. Goldbacher.

TABULA LIBRORUM MSS.

Admontanus 125 p. XXVI. LXX. LXXI.

Ambrosiaiuis G 58 &up. p. XXXIII.

Ambrosianus 0 210 sup. p. LVI.

Ambrosianus R 42 sup. 3 p. LXVI.

Ashburnhamensis 72 p. LXXV.

Ashburnhamensis 75 p. XLI.

Atrebatensis 644 (572j p: XLV. LXI.

Atrebatensis 696 (621) p. XLV. LVII. LXXVI.

Atrebatensis 945 (350; p. XXXIX. XLV. XLIX.

Atrebatensis 949 (339). p. XLV. XLVHI.

Audomaropolitanus 76. 8, 9 >) p. XL XII. XIV. XL XLIV XLV LI
LJV. LVJII. J.XIX. LXXVI. LXXXVI.
Audomaropolitanus 142 p. VI. XXXVI.
Audomaropolitanus 254 p. XXXJX.
Audomaropolitanus 311 p. XXXVl— XXXVJI.
Augiensis LII p. VI. LL LIII— LIV. LV— LVJ LXXVI
Augiensis XV p. LXXI.
Augiensis XCV p. XL.
Augiensis CXCV p. XL.
Aupensis CCXXII p. LXVJI.
Aureiianensis 162 p. lAIX.
Aurelianensis M 169 v. Fra;:in. Aurelianensia M 169.

Bamber-rensis A 68 p. LXXII adn. 2.

J^ambergensis A 151 p. XXXIII adn. LXXI.

liambergensis B III 16 (120) p. LXVIII— LXIX.

liambergensfs B IV 21 p. LXXII.

Jiarberiniis XIV 52 p. LXIII.

Bernensis 176 p. LXX. LXXJI. LXXIJI.

Biturigensis 83 p. LXIX.

Bodleianus 94 p. XXVI. XLIX-

Bodleianus 145 p. LXIX.

Bodleianus 516 p. XXXJX— XL.

Bodleianus 572 p. XXXVIIl. XLIV.

Bodleianus 632 p. LXVI.

Bodleianus Laud. misc. 126 p. LXVIII.

Bodleianus Laud. miso. 133 p. XXXIV-XXXV. XLVIII. LIX. LXX

Bodleianus Laud. miso. 252 p. LIIL
Bononiensis 45 p. LXXII.

',) NunuMos 8, 9 ex quo supei-osse oompereram, omittebam.

X('\'I Tabula 1 iUrorinii iuss.

Jiononiensis 47 p. XXXVII.

Bononiensis 58, 12 S (corrigendum est 125) p. VI. XXIII. XXXV —
XXXVl. XLV. LXXIV. LXXVII adn. LXXXVI. LXXXNTI. X( 1.

Carnutensis 73 p. LXXII.

Casanatensis B IV 18-p. XL.

Casinensis 11 ^ p. XLV— XLVI.i)

Casinensis 161» p. XIX— XXIII. XXVL XXVII. LL LVIIL
LXXXVI. LXXXIX.

Casinensis 162 i^ p. XXXIII. LXXVI. LXX\'JI adn.

Casinensis 165 ^^ p. LXXI.

Casinensis 166 <» p. LXIX.

Casinensis 170 « p. LXIX.

Casinensis 232 ^ p. XLVII— XLVIII. LJX.

Casselanus TJieoJ. Fol. 24 p. LXVII.

CJieJtenJiamensis 1712 (M 504) p. XXXf— XXXII.

ClieltenJiamensis 2173 p. XXVJ. XXLX— XXX. XLII. LVIIL XCL

CJieJtenliamensis 12261 p. XXXII.

ClieJtenliamensis 12268 p. XLVI.

Cheltenhamensis 16588 p. XLVl— XLVII.

Coloniensis 33 p. XXXV. XLIV.

Coloniensis 35 p. LIII.

Coloniensis 60 p. Lll.

Coloniensis 76 p. LXVIII— LXIX.

Coloniensis 78 p. XXXVIII.

Coloniensis 80 p. XXXIV— XXXV. XLII. XLVIII. LIX. LXX—
LXXI. LXXVII adn. LXXXII.

Coloniensis 113 p. LXII.

Coloniensis 115 p. LXV.

Coloniensis 118 v. Fragm. cod. Coloniensis 118.

Einsidelensis 130 p. VI. LI. LIII— LIV. LV— LVI. LXXVJL

EinsideJensis 191 p. LXI.

Eporedinus 77 p. LXVIII.

Erfurtensis 0 26 p. LXIX.

F>Iangensis 272 p. XLVI.

Escorialensis a II 3 p. LI. LIV— LVI. LVIL

Escorialensis & I 14 p. Ll. LIV— LVL LVIL

P^aesulanus, nunc Laurentianus X p. LXVII.

Faesulanns, nunc Laurentianus XV p. LXVII.

Florenlinus XXXIX 65 p. XLIX. LXXV.

Frdgm. Aurelianensia M. 169 p. XXX. XXXI 1. XXX VII.

Fragm. cod. Augiensis XCV p. XL — XLI.

Fragm. cod. Cheltenhamensis 16588 p. XLVI— XLVII.

Fragni. cod. Coloniensis 118 p. XLIII.

Fragm. cod. Herbipolitani Mp. th. 49 p. XXXVIIJ.

^) Nunieros, quos in signandis codicibus Casinensibus supra ad-
posui (1. 19. 17. 11. 9), supervacaneos esse sero me cognovisse doleo.

'lalinla lihronim iiiss. XCVIl

FiJig:m. io»l. Miis. Brit. Harl. 31(i7 p. XXUI lep. 57).
I'ra,i:ni. cod. Parisiiii 528 j). XM.
Fragiii. cod. Farisiiii 2151 p. XXX \' II.
Fragui. cod. Saii-;aIIeiisis 190 p. XXXVll.
l"raf;iii. cod. Veroiiensis XXXI II ,51 p. L\ il.
Fra<,nii. cod. Xiiidohonciisis .'522 p. f.XVI adii. 2.

(iollviceiisis 14 (iVSi p. XL\ II. FI. LXXX\I1 adn. X(,'I.
(iratianopolitanos l.")2 p. LX\li.

Herhipolitaiuis .Mp. tli. -19 v. l"ia^iii..ilcrbip()litani Mp. tli. -19.
Herhipolitanus Mp. tli. 56 p. XXXIX. XLl -XLII.

Lauduiiensis 129 p. XXXIX. LXXXil.

Laudunensis 130 p. LX\'11I.

Laudunensis 131 p. XU adn. X.MIl. X.\l\. XX.\lil -XXXIV.
LXXXl.

Lauduiieiisis 200 p. LX\'.

Lauduiiensis 328'^'= p. LXX\'.

Laureniianus Aed. Flor. eccl. 82 p. LXIII.

Laurentianus St. (/rucis plut. Xll (i i». L.Wll.

Laurentianus St. Crucis plut. X\il ,de.\tr. 2 p. XX\1. XXX\'.
XXXVIII. XLIII— XLIV. XCll.

Laurentiaiius St. Crucis plut. X\11I dcxtr. 4 p. LX\'1I.

Leidensis (Vossianus) Q 98 p. LXX.

Lugdunensis (iOS (.524) p. LXX. LXXil -LXXllI..

Marcianus 6(;4 p. LXXIl.

Marcianus 630 p. LXVIIl.

Marciauus 632 p. LXVIII.

Marcianus (i37 p. XXX VII. XLVIII.

Marcianus m9 p. XXXIX.

Marcianus 651 p. LX.XIl.

Monacensis 496 p. L.

Monacensis 6266 p. V. XI. XII Xlll. Xl\ . XV. XVI. XXII. XXlll.
XXIV- XXV. XXVI. XXX. XXXIV. XL. XLF-XLIl. XLIIU-XLV.
XLV— XLVIIL LL LIV. LVII. LVIIL LIX. LXI. LXIX. LXXVl.
LXXXI. LXXXVI. LXXXIX.

Monacensis 8107 i,Mag. 7j p. XCII sq.

Monacensis 14491 p. LXVIII— LXIX.

Monacensis 28118 p. LXXV.

Montipessulanus 233 p. XXXIII. LXXXVII.

Mus. Brit. Add. 24902 p. LV. LVll.

Mus. Brit. Harl. 31(j7 p. IX. XXIII— XXI\ . XXV. L. LIX. LXXV.
LXXXIII adn.

Mus. Brit. Hejr. 5 D VI p. XI. XIV. XXXIV. LI. LVIII.

Palatinus 202 p. LXVIII.

Palatinus 209 p. XVI— XVII. XVIII. XXIII. XXXV. LXXV.

Palatinns 210 p. XXXI-XXXIL XXXVII. XXXVIII. XLII.

XCVIII Tal»iil;i librortitii niss.

Palatiims 211 p. XXXIII adn. 1. XXXVIII— XXXIX. XL. XLI—
XLII. LIX. LXIX.

Parisinus 528 v. Frapn. i-od. Parisini 528.

Parisinns 989 p. LIX.

Parisinus 1452 p. LXV.

Parisinus 1453 p. XLIII. LXV.

Parisinus 1454 p. LXI. LXII.

Parisinus 1455 p. LXI. LXIT.

Parisinus 1546 p. LXVI.

Parisinus 1686 p. XXXII— XXXIII.

Parisinus 1790 p. LVII.

Parisinus 1798 p. XLIX.

Parisinus 1862 p. VI. IX. LVI.

Parisinus 1868 p. LT. LV aUn.

Parisinus 1905 p. LXXII. LXXV.

Parisinus 1928 p. XII. XV. XXXlV.

Parisinus 1929 p. VI. XXTII. XXTV. XXVTI. XXXIV. XXXVT.

Parisinus 1958 p. XVI— XVIT. XVTIT— XTX. XXXV. LXXV.

Parisinus 2035 p. XXXVI. LXXXII.

Parisinus 2092 p. XXXVI. XLIX.

Parisinus 2095 p. LXX. LXXTI. LXXIII.

Parisinus 2101 p. LXIX.

Parisinus 2102 p. LXIX.

Parisinus 2103 p. XXXVI. LXX. LXXIT.

Parisinus 2151 v. Fragm. ood. Parisini 2151.

Parisinus 2185 p. LXVTI.

Parisinus 2316 p. LXV.

Parisinus 2341 p. LXXII.

Parisinus 2394 A p. LIX.

Parisinus 2715 p. XLVIII.

Parisinus 2730 p. XXXVIII.

Parisinus 2807 p. XXVI. LXX— LXXI.

Parisinus 2983 p. XXXIV. XXXV.

Parisinus 3837 p. LXV.

Parisinus 3838 p. LXV.

Parisinus 3839 p. LXV.

Parisinus3840 p. LXV.

I'arisinus 3841 p. LXV.

Parisinus 3842 A p. LXl. LXIT.

Parisinus 3848 A p. LXI.

Parisinus 3852 p. LXTI.

Parisinus 4278 p. LXV.

Parisinus 4883 A p. LVIT.

Parisinus 9544 p. LXXTI— LXXITI.

Parisinus 11641 p. XXVT. XXVITI— XXX. LVTII. LXXXVTT.

Parisinus 12163 p. VT. LT— LIT. LIV. LXXXII.

Parisinus 12193 p. XV T. XVTT. XVTTT— XTX. XXII. XXIII. XXXV.
XLT. XLTV. XLVI— XLVIL LVTI. LXVI adn. 2. LXXV. LXXVIT.
I.XXXT. LXXXTV.

Tabnln lilin)niiii uiss. XCIX

Paiisinus 12207 XXXVII.

Parisinus 12210 p. XXXIII— XXXIV. LXX. LXXII— LXXIIl.

Parisinus 12212 p. LXIX.

Parisinus 12220 p. XXXVU. XLIl— XLIII. XLVIIL LXI. LXIV.
LXXVI adn. LXXXVI.

Parisinus 12226 p. XVI— XVII. XVIll. XXXV. XLI. LXXV.

Parisinus 12634 p. LXXV.

Parisinus 13047 p. LII.

Parisinus 13390 p. LXVII.

Parisinus 14480 p. V. XII. XV. XVIll. XX\'.

Parisinus 16860 p. LXVIII— LXIX.

Parisinus nov. acq. 1443 p. XV— X\ L XVI. XXII adii. XXXIl.
XLIX. LIX. LXI. LXXVIl adn. 2.

Parisinus nov. acq. 1444 p. V. XI. XI!. XIV. XXII. XXXVll.
XXXVIII. XL. XLIV. XLYI. Xi>VllI. Ll. LIV. LVIII. LXIX. LXXV.
LXXVI. LXXXII.

Parisinus iiov. acq. 1448 p. XXXI XXXI l. XXXVII— XXXVIII.

Parisinus nov. acq. 1449 p. XLIII. XLVIII. LXXII— LXXIII.

Parisinus nov. acq. 1672 p. V. X\T. XI. X- XXII. XXVI— XXVII.
XXXIV— XXXV. XXXVII. XLIII— XLIV. LI. LV. LVIII. LXXVII.
XC. XCII. XCIII adn.

Kcgiiiensis 140 p. XLI.
Kejrinensis 286 p. LVII.
Heg-inensis 318 p. LXVIII— LXIX.
Kejiinensis 331 p. XXX. XXXI X. XLII. XLIX.
Kegineiisis 1382 p. LIX.
Kotoniagensis 115 p. LXIX.

.<alisbui-ensis X 29 p. XL XII. XI 11. XI\'. XL. XLIV. Ll. LVIIl.

Sangallensis 29 p. LXVI.

Saiigallensis 139 p. XVII adn. 4. XLIX.

San-allensis 140 p. XXVI. LXX— LXXI.

Sangallensis 148 p. XXXIX. XLIV— XLV. XLIX. LIX.

Sangallensis 159 p. LIII.

Sanjrallensis 174 p. XVI— XNTII. XXXV. LXXV. LXXXIX.

Sangallensis 190 v. Fragm. cod. Sangallensis 190.

Sessorianus 97 (1542; p. LXX.

Taurinas (} V 26 p. XXX.
Trecensis 5 p. LXXII— LXXIII.

Trecensis 40 p. V— VI. IX. XXIII— XXV. XXXIV. XXXVI. LXXXII.
LXXXIII.

Trecensis 69 p. LXVIII. LXXIl— LXXIII.

Trecensis 196 p. XII. XV.

Trecensis 201 p. XXXIX. XLIX. LXIX.

Trecensis 414 p. XXXVII.

Trecensis 804 p. XXXIX— XL.

Trecensis 813 p. XXXIX— XL.

Trecensis 2405 p. XXXII— XXXIII.

C Taliiila libroruin ms9.

Urbinas 84 (118) p. LXVII.

Vallicellianus A 5 p. LXIII.

Vallicellianus Toni. XVIII p. XLV— XLVI. XCI.

Vaticanus 202 p. XLIII.

Vaticanus 341 p. LII.

Vaticanus 355 p. LII.

Vaticanus 445 p. LXVI.

Vaticanus 494 p. XXV.

Vaticanus 495 p. VI et a<ln. XXII. XXV— XXVH. XXXIV. XLIV.
XLIX. LVIII. LXI. LXXI et adn. LXXXIII— LXXXIV. LXXXV et
adn. XC.

Vaticanus 496 p. XXV. XXVI.

Vaticanus 499 p. V. VI et adn. XXII. XXV— XX VII. XXXIV. XLIV.
XLIX. LVIII. LXI. LXXI et adn. LXXXIII— LXXXIV. LXXXV et
adn. XC.

Vaticanus 503 p. LXIX.

Vaticanus 512 p. LXVIII— LXIX.

Vaticanus 1342 p. LXIII.

Vaticanus 3787 p. LXIII— LXIV.

Vaticanus 3834 p. XVI— XVII. XVIII. LXXV.

Vaticanus 4961 p. LXIIL

Vaticanus 5755 p. LXVIII.

Vaticanus 5762 p. LII.

Vercellensis 76. 46 p. LXIII.

Vercellensis 10.4, 47 p. LXVIII.

VerceUensis 165, 6 p. XXXIII.

Veronensis XVI 14 p. LI adn. LIII.

Veronensis XXXIII 31 v. Fragm. cod. Veroncnsis XXXIIl 31.

Veronensis LXII 60 p. XXXIIL

Vindobonensis 322 p. LXVI. LXXL

Vindobonensis 735 p. XLIX.

Vindobonensis 873 p. LIX— LX. XC.

Vindobonensis 875 p. XLV. LIX.

Vindobonensis 1021 p. XXXVIII.

Vindobonensis 2141 p. LXI— LXIL

Vindobonensis 2147 p. LXI— LXII.

INDEX I.

NOMINA EORUM, AD QUOS ET A QUIBUS SCRIPTAE
SUNT EPISTULAE, PRAETER IPSUM AUGUSTINUM.

[Acta ecclesiastica 213.]

Abrahae v. Petro.

Albinae 12G; Albinae, Piniano et
Melaniae 124.

Alypio 29. 83. 125. 227; Alypio
Paulinus et Therasia 24; Alypio
et Augustino Hieronymus 202;
V. Innocentius; — Alypius et
Augustinus Aurelio 41. Castorio
69, lulianae 188, Naueellioni 70,
Paulino 186, Paulino et Thera-
siae 45, Peregrino 171; v. Gene-
roso, Innocentio, Severo.

Anapsychiae v. Marcellino.

Anastasio 145.

Antonino 20.

Apring-io 134.

Armentario et Pauiinae 127.

Asellico 196.

Audaci 261; — Audax 260.

Aurelio 22. 60. 174; Aurelio Aly-
pius et Augustinus 41, Honorius
et Theodosius 201; v. Innocen-
tius. — Aurelius v. Innocentio,
Marcellino, Proculo.

Auxilio 250.

Benenato 2.53. 254.

I^onifatio comiti 185. 185 A. 189.

220.
Bonifatio episcopo 98.

Caeciliano 86. 151.

('aelestino 18.

Caelestino 192 (diacono). 209 (pon-

tifici Romano).
Cartha^inense conciliiim v. con-

cilium.

Castorio Alypius et Augustinus
69.

Casulano 36.

Celeri 56. 57.

Ceretio 237.

Christino '256.

Cillenio v. Proculo.

Cirtensibus 144.

Classiciano 250 A.

Claudio 207.

Clero, senioribus et universae plebi
ecclesiae Hipponiensis 78; con-
clericis et universae plebi 122.

Coloniae Sufetanae v. ductoribus.

Coniiti V. Deogratias.

Concilium Carthaginense Innocen-
tio 175, Milevitanum Innocentio
176, Zertense ad Donatistas 141;
— concilio Carthaginensi Inno-
centius 181, Milevitano Innocen-
tius 182.

Conclericis et universae plebi 122.

Consentio 120. 205; — Consentius
119.

Cornelio 259.

('resconio 113.

Crisimo 244.

Crispino 51. 66.

Cj priano 92 A.

Dardano 187.

Dario 229. 231; — Darius 230.

Deogratias 102; Deogratias et

Tlieodoro et Titiano et Comiti

173 A.
Deuterio 236.
Dioscoro 118; — Dioscorus 117.

Index I.

Donatistis 76. 105; ad Donatistas
concilium Zertense 141.

Donato presbytero partis Donati
173.

Donato 100 (proconsuli). 112.

Ductoribus ac principibus vel se-
nioribus coloniae Sufetanae 50.

Dulcitio 204.

Ecdiciae 262.

Eleusio V. Glorio,

Elpidio 242.

Emerito 87.

[Eraclium quando sibi successo-

rera elegit, gesta ab Augustino

confecta 213.]
Eudoxio 48.
Eufratae v. Saturnino.
Evodio 159. 162. 164. 169. v. Inno-

centius; — Evodius 158. 160.

161. 163; V. Innocentio.
Eusebio 34. 35.

Fabiolae 267.
Felici 252.

Felici (?) Manichaeo 79.
Felici et Hilarino 77.
Feliciae 208.
Felicibus v. Glorio.
Felicitati et Rustico 210.
Festo 89.
Florentinae 266.
Florentino 114.
Florentius v. Proculo.
Fortunatiano 148.
Fortunato 115; — Fortunatus v.
Generoso.

Gaio 19.

Generoso (Constantinensi) Fortu-

natus, Alypius, Augustinus 53.
Generoso (Numidiae consulari)

116.
[Gesta ab Augustino confecta,

quando Eraclium sibi successo-

rem elegit 213.]

Gloria, Eleusio, Felicibus, Gram-
matico 43; P^Ieusio, Glorio et
Felicibus 44.

Grammatico v. Glorio.

Hermogeniano 1.

Hesychio 197. 199; — - Hesychius

198.
Hieronymo 28. 40. 67. 71. 73. 82.

166. 167; — Hieronymus 39. 68.

72. 75. 81. 123. 172. 195; Hiero-

nymus Alypio et Augustino 202,

Marcellino et Anapsychiae 165.
Hilarino v. Felici.
Hilarius (Gallus) 226.
Hilario (Syracusano) 157; — Hl-

larius 156.
Hilario episcopo 178.
Hipponiensi ecolesiae v. clero,
- plebi.
Honorato 140.
Honorato episcopo 228.
Honorato episcopo partis Donati

49.
Honorius et Theodosius augusti

Aurelio 201.

lacobus V. Timasius.

lanuario 54. 55.

lanuario (Donatistae) clerici catho-
lici regionis Hipponiensium Re-
giorum 88.

Innocentio concilium Carthagi-
nense 175, Milevitanum 176; lu-
nocentio Aurelius, Alypius,
Augustinus, Evodius et Possi-
dius 177; — Innocentius conci-
lio Carthaginensi 181, Milevi-
tano 182; Innocentius Aurelio,
Alypio, Augustino, Evodio, Pos-
sidio 183; Innocentius Aurelio
et Augustino 184.

lohanni 179.

Italicae 92. 99.

lulianae Alypius et Augustinus
188; Probae et lulianae 150.

Index I.

Laeto 243.
Larapadio 246.
Largo 203.
Licentio 26.
Longiniano 233. 235;
anus 234.

— Longini-

Macedo-

Macedonio 153. 155;

nius 152. 154.
Maorobio 106. 108.
Madaurensibus 232.
Manicliaeo cuidam presbytero 79;

V. Felici Manichaeo.
Marcellino 133. 138. 139. 143;

Marcellino Aurelius, Silvanus et

iiniversi episcopi catholici 128.

129; Marcellino et Anapsychiae

Hieronymus 165; Marcellinus

136.
Marciano 258.
Maximae 264.
Maximino 23.
Maximo (medico) Alypius et .\ugu-

stinus 170. 171 A.
Maximo grammatico Madaurensi

17: — Maximus grammaticus

Madaurensis 16.
Maximus et Theodorus 107.
Melaniae v. Albinae.
Memorio 101.
Mercatori 193.
Milevitanum concilium v. conci-

lium.
Monachis 211.

Naucellioni Alypius et Augustinus

70.
Nebridio 3. 4. 7. 9. 10. 11. 12. 13.

14; — Nebridius 5. 6. 8.
Nectario 91. 104: — Nectarius 90.

103.
Nobilio 269.
Novato 84.

Oceano 180.
Olympio 96. 97.

Optato 190. 202 A.
Orontio 257.

Palatino 218.

rammacliio 58.

Pancario 251.

Pascentio 238. 239. 241. — Pas-

centius 240.
Paulinae 147; Armentario et Pau-

linae 127.
Paulino 27. 149; Paulino Alypius
et Augustinus 186; Paulino et
Therasiae 31. 42. 80. 95; Pau-
lino et Therasiae Alypius et
Augustinus 45: — Paulinus 121
Paulinus et Therasia 25. 30. 94
Paulinus et Therasia .\lypio 24
Romaniano 32.
Paulo 85.
Pelagio 146.
Peregrino Alypius et Augustinus

17L
Petro et Abrahae 184 A.
Piniano v. Albinae.
Plebi (Hipponiensi) 268; plebi ec-

clesiae Hipponiensis v. clero.
Possidio 245; v. Innocentius; —

Possidius V. Innocentio.
Praesidio 74.
Principibus coloniae Sufetanae v.

ductoribus.
! Probae 130. 131; Probae et lulia-
! nae 150.
i Proculeiano 33.

: Proculo et Cillenio Aurelius,
I Augustinus, Florentius et Secun-
; dus 219.
; Profuturo 38.
I Prosper 225.
Publicolae 47: — Publicola 46.

Quintiano 64.
Quintiliano 212.
Quodvultdeo 222. 224;
vultdeus 221. 223.

Quod-

Index I.

Kestituto 249.

llomaniano 15: Romaniano

Pfli'

limis et Therasia 32.
Romiilo 247.
Rustico 255; Felicitati .et Rustico

210.

Samsucius v. Severo.

Sanctimonialibus 211.

Sapidae 263.

Saturnino et Eufratae 142.

Sebastiano 248.

Secundus v. Proculo.

Seleucianae 265.

Senioribus coloniae Sufetanae v.

ductoribus; Senioribus ecclesiae

Hipponiensis v. clero.
Severino 52.
Severo 63. 110; Severo Alypius

et Augustinus et Samsucius 62:

— Severus 109.
Silvanus v. Marcellino.
Simpliciano 37.
Sixto 191. 194.
Sufetanae coloniae v. ductoribus.

Theodoro 61. — Maximus et Theo-

dorus 107.
Theodoro presbytero v. Deogra-

tias.
Theodosius v. Honorius.
Therasiae v. Paulino; — Therasia

V. Paulinus.
Timasius et lacobus 168.
Titiano v. Deogratias.

Valentino 214. 215; ^) — Valenti-

nus 216.
Valerio (comiti) 200. 206.
Valerio episcopo 21.
Victoriano 111.
Victorino 59.
Vincentio 93.
Virginibus v. monachis.
Vitali 217.
Volusiano 132. 137; — Volusianus

135.

Xanthippo 65.

Zenobio 2.

Zertense concilium v. concilium.

1) Tertiam Augusiini ad Valentinum epistulam pusillam, quam
me sero cognovisse doleo, in praefationis p. XCin addendam curavi.

Ignotum est, quis scripserit ep. 270.

INDEX 11.

EPISTULARUM ORDO ANTE MAURINORUM
EDITIONEM.

Maur.

Ante

Maur.

Ante

ed.

Maur. ed.

ed.

Maur. ed.-

1

213

34

168

2

214

35

169

3

151

36

86

4

117

37

—

5

114

38

149-

6

71

39

17

7

72

40

9

8

245

41

77

9

115

42

10

IIG

43

162

11

268 (269 Reinh.*)

44

163

12

269 (270 „ )

45

13

218

46

153

U

115

47

154

15

113

48

81

16

43

49

161 i

17

44

50

267(268Keinh.)

18

63

51

172

19

84

52

170

20

126

53

165

21

148

54

118

22

64

55

119

23

203

56

237

24

35

57

210

25

31

58

134

26

39 (40.41)

59

217

27

32

60

76

28

8

61

223

29

—

62

241

30

33

63

240

31

34

64

235

32

36 1

65

236

33

147 1

66

173

♦ Epistnlae -.'53 numc

ro in Lo

»aniensium editionc bis

numerorum 254—270 error eio

rtns est,

quem in sna editione co

Maur.
ed.

Ante
Maur. ed

67

12

68

13

69

238

70

207

71

10

72

14

73

15

74

16

75

11

76

171

77

136

78

137

79

244

80

65

81

18

82

19

83

239

84

242

85

216

86

60

87

164

88

68

89

167

90

201

91

202

92

6

93

48

94

249

95

250

96

124

97

129

98

23

99

133

deinceps

Index II.

Maur. Ante
ed. Maur ed.

100 127

101 131

102 49

103 253 (254 Reinh.)

104 254(255 „ )

105 166

106 265 (266 Reinh.)

107 266(267 „ )

108 255 (256 „ )

109 37

110 135

111 122

112 128

113 229

114 228

115 230

116 231

117 55

118 56

119 221

120 222. 85

121 58

122 138

123 26

124 227

125 224

126 225

127 45

128 —

129 —

130 121

131 156
182 1

133 159

134 160

135 2

136 4

137 3

138 5

139 158

140 120

141 152

U2 257 (258 Reinh.)

Manr. Ante
ed. Maur. ed.

143 7

144 130

145 144

146 —

147 112.181

148 111
• 149 59

150 179

151 259 (260 Reinh.)

152 53

153 54

154 51

155 52

156 88

157 89

158 258 (259 Reinh.)

159 100

160 246

161 247

162 101

163 98

164 99

165 27

166 28

167 29

168 -

169 102

170 66

171 220

172 30

173 204

174 272 Reinh.

175 90

176 92

177 95

178 94

179 252

180 260

181 91

182 93

183 96

184 97
184 b -

Maur. Ante
ed. Maur. ed.

185 50

186 106

187 57

188 143

189 205

190 157

191 104

192 62

193 —

194 105

195 25

196 200

197 78

198 79

199 80

200 —

201 —

202 24

202 b -

203 82

204 61

205 146

206 270(27lReinh.)

207 —

208 209

209 261 (262 Reinh.)

210 87

211 109

212 103

213 110

214 46

215 47

216 256 (257 Reinh.)

217 107

218 208
219

220 70

221 273

222 274

223 . 275

224 276

225 277 ■

226 278

[nrlc.\ II

Maiir.

Ant.!

Maur.

Ante

ed.

Maur. ed.

,

ed.

Maur. ed.

227

67

i

242

150

228

180

243

38

2'29

262 (263 Reinh.) ■

244

83

230

263 (264

n ) :

245

73

231

264 (265

" )i

246

243

232

42

'

247

211

233

20

248

145

234

21

249

69

235

22

250

75

236

74

251

212

237

253

252

219

238

174

253

232

239

175

254

233

240

176

255

234

241

177

256

226

Maur.
ed.

Antf
Maur. ed

257

123

258

155

259

125

260

139

261

140

262

199

263

248

264

141

265

108

266

132

267

206

268

215

269

251

270

—

Ante
Maur. ed.

Maur.
ed

Ante
Maur ed.

Mattr.
ed.

Ante
Maur. ed.

Maur
ed.

1

132

25

195

51

154

2

135

26

123

52

155

3

137

27

165

53

152

4

136

28

166

54

153

5

138

29

167

55

117

6

92

30

172

56

118

7

143

31

25

57

187

8

28

32

27

58

121

9

40

33

30

59

149

10

71

34

31

60

86

11

75

35

24

61

204

12

67

36

32

62

192

13

68

37

109

63

18

14

72

38

243

64

22

15

73

39 (40.41)

26

65

80

16

74

42

232

66

170

17

39

43

16

07

227

18

81

44

17

68

88

19

82

45

127

09

249

20

233

46

214

70

220

21

234

47

215

71

6

22

235

48

93

72

7

23

98

49

102

73

245

24

202

50

185

74

236

10

Tndex

II.

Ante

Maur.

Ante

Maur.

Ante

Maur.

Maur. ed.

ed.

Maur. ed.

ed.

Maur. ed.

ed

75

250 i

118

54

161

49

76

60

119

55

162

43

77

41

120

140

163

44

78

197

121

130

164

87

79

198

122

111

165

53

80

199

123

257

166

105

81

48

124

96

167

89

82

203

125

259

168

34

83

• 244

126

20

169

35

84

19

127

100

170

52

85(fragin.ep

222) 120

128

112

171

76

86

36

129

97

172

51

87

210

180

144

173

66

88

156

131

101

174

238

89

157 ■

132

266

175

239

90

175

133

99

176

240

91

181

134

58

177

241

92

176

135

110

178

App. 20

93

182

136

77

179

150

94

178

137

78

180

228

95

177

138

122

181.112

147

96

183

139

260

182-197

App.1-16

97

184

140

261

198=111

148

98

163

141

264

199

262

99

164

142

App. 17

200

196

100

159

143

188

201

90

101

162

144

145

202

91

102

169

145

248

203

23

108

212

146

205

204

173

104

191

147

33

205

189

105

194

148

21

206

267

106

186

149

38

207

70

107

217

150

242

208

218

108

265

151

3

209

208

109

211

152

141

210

57

110

213

153

46

211

247

111

148

154

47

212

251

112.181

147

155

258

213

1

113

15

156

131

214

2

114

5

157

190

215

268

115

9.14

158

139

216

85

116

10

159

133

217

59

117

4

1 160

134

218

13

Index II.

11

Ante

Maur.

Ante

Maur.

Ante

Maur

Maur. ed.

ed.

Maur. ed.

ed.

Maur. ed.

ed.

219

252

237

56

254 (255 Reinh.^

104

220

171

238

69

255 (256

)

108

221

119

239

83

256 (257

n

216

222 . 85

120

240

63

257 (258

„ "*

142

223

61

241

62

258 (259

„ '

158

224

125

242

84

259 (260

n

151

225

126

243

246

260 (261

„

180

226

256

244

79

261 (262

«

209

227

124

245

8

262 (263

n

229

228

114

246

160

263 (264

n >

230

229

113

247

161

264 (265

„

231

230

115

248

263

265 (266

n

106

231

116

249

94

266 (267

„

107

232

253

250

95

267 (268

n

) 50

233

254

251

269

268 (269

^

11

234

255

252

179

269 (270

n /

12

235

64

253

237

270(271

„

206

236

65

253 (2

54Rcinh.) 103

INDEX III.

DE EPISTULARUM ORDINE ATQUE TEMPORIBUS.

Cum Augustinus ab autumno a. 386 usque ad Aprilem a, 387
in rure Cassiciaco versaretur, scriptae sunt epistulae

1. 2. 3. 4. 13.

atque epistula 1 paulo post libros contra Academicos sub finem
a. 386 confectos; epistula 3 non multo post soliloquiorum libros sub
initium a. 387 emissos; . epistula 4 post ep. 3. — epistulam 13 eodem
tempore scriptam esse omnia conveniunt et res cum Nebridio trac-
tata de natura sensibili atque intellegibili ut in ep. 3 et 4 et quod
dicit Augustinus: Ex quo abii abs te et hiemales nimis longae noctes;
Nebridium enim Mediolani reliquerat, cum ipse hiemem in rure Cassi-
ciaco transigebat.i)

Cum- ab autumno a, 388 ferme triennio apud Tagasten vitam
monachorum similem degeret Augustinus, Nebridius in rure suo
haud procul a Carthagine habitaret, inter eos datae sunt epistulae

5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 14.

epistula 7 respondetur epistulae 6, epistulae 8 epistula 9; praeterea
epistula 7 memoratur in ep. 9, — epistula 10 et 11 eo inter se iunctae
videntur, quod in utraque sermo est de desiderio una vivendi. —
quod est in ep. 12 sermocinationum nostrarum, id significare videtur
ep. 11 c. 2 — 4. — in ep. 14 p. 34, 10 — 12 tangit Augustinus quaestio-
nem de homine Christo a Nebridio propositam, quae fusius explicata
est epistula 11,

Eidem tempori, antequam Augustinus presbyter factus est, ad-
scribendae sunt epistulae

15. 16. 17. 18. 19. 20.

epistula 15 scripta est, cum in eo esset, ut Augustinus librum de
vera religione Romaniano mitteret, quem librum a. 389 — 390 compo-
suerat. — epistulam 17, qua respondetur epistulae 16, scriptam esse
veri simile est ante legem de prohibendo idolorum cultu pridie Kal.
Mart. a. 391 latam. — epistula 18 data fest confectis aliquot adversum
Manichaeos libris, qui quin eidem fuerint atque opus libris quinque
confectum vel Pentateuchus, quae in ep. 24 p. 74, 14 et in ep. 25

1) Maurini hanc epistulam in secessu Tagastensi a, forte 389,
certe ante a. 391 scriptam esse censuerunt.

Index III. 13

p. 78, 12 et 79, 17 memorantur, non est, quod dubitemus, id est 'de
moribus ecclesiae catholicae et de moribus Manichaeorum' libri duo,
'de genesi contra Manichaeos' libri duo, 'de vera religione', qui oranes
a. 388 — 390 scripti et una editi esse videntur; praeterea epistulae
18. 19. 20 in omnibus codicibus iunctae sunt et inter epistulas huius
iietatis traditae, ad quas etiam similitudine quadam accedunt.

Ab anno 391 ineunte ad exeuntem annum 395, cum Augustinus
presbyter erat Hipponiensium Regiorum, scriptae sunt epistulae

21—30.

cpistula 21 Augustinus parvum tempus velut usque ad pascha a
Valerio episcopo impetrare voluit, ut ad subeundum presbyteri ofti-
cium praeparare se posset; scripta est igitur a. 391 aliquanto ante
pascha. — epistulam 22 ad Aurelium, episcopum Carthaginensem,
de opprimendis in ecclesiis et cimiteriis comissationibus et ebrietati-
bu8 scripsit, cuius mali tantam esse pestilentiam, ut sanari prorsus
nisi concilii auctoritate non possit.^) neque frustra fuisse videtur
eius conatus; in concilio enim Hipponiensi VIII Id. Octobris a. 393
habito placuit, ut nulli episcopi vel clerici in ecclesia conviventur,
nisi forte transeuntes hospitii illic necespitate reficiant; populi etiam
ab huius modi conviviis, quantum potest fieri, prohibeantur.^) scripta
est igitur epistula paulo ante illud concilium circa a. 392. — epistula
24 et 25 altera ad Alypium altera ad Augustinum data est a Paulino
presbytero, postquam ex Hispania in Italiam transgressus relictis
omnibus bonis voluntaria paupertate a. 394 Nolae consederat; ^)
utraque epistula eisdem diebus scripta est ante hiemem *) a. 394 at-
que epistula 25 prior; *) Augustini responsum habet epistula 27,
quae noncum in Paulini manus pervenerat, cum ille impatiens data
occasione alteram epistulain, id est ep. 30 ad Augustinum misit. —
simul cum ep. 27 scripta esse videtur epistula 26 et eidem perlatori
Romaniano data, qui eam Licentio filio redderet, prius autem una
cum Licenti carmine Paulino legendam proponeret.») — epistulam
28 adhuc presbyterum se ad Hieronymum mittendam praeparavisse
ipse Augustinus dicit in ep. 71 p. 249, 13 — 14. accedit, quod p. 104,
•2 — 3 Alypius beatissimus nunc episcopus appellatur. unde efficitur
scriptam esse hanc epistulam a. 394 aut 395. quam cum is, cui dala
est, ne perferret, impediretur,") evenit, ut nisi multis annis post ab

1) p. 57, 22; cf. p. 55, 21.

2) Mansi concil. coll. III p. 923 C.

') p. 76, 13—19; 81, 14—18. «) p. 123, 9—10. ^) p. 74, 18.

•) p. 99, 10—14; 102, 5—7.

7) II p. 249, 15—250, 3; 255, 12—256, 1.

14 Index III.

Augustino iterum inissam Hieronymus non acceperit neque ante re-

spondere potuerit, quam scripsit epistulam 75. epistula 29 Aug^u-

stini ad Alypium cum scribebatur, Alypius iam aliquamdiu erat
episcopus Tagastensium: ^) episcopus autem factus est a. 394 aut
395 ante quam Augustinus.^) qua epistula de tumultu agitur, qui
inter Hipponienses sollemnitatis causa exortus erat, cum quae con-
vivia in ecclesiis agitari solebant, tum ex concilii Hipponiensis de-
creto prohiberentur. sollemnitas autem, ut ex epistulae titulo coni-
perimus, die natali Leonti fuit, qui celebrabatur IV Non. Maias.'') Aly-
pium igitur, qui ante ipsum tumultum Hippone fuerat,*) Augustinus,
quid post eius discessum accidisset, certiorem facit. quae si reputa-
verimus, concludere non dubitabimus Alypium a. 494 episcopatum
inisse; mense Aprili a. 495 Hippone cum Augustino versatum esse;
unde cum discessisset, quam primum, qua ratione interim declinatum
esset illius sollemnitatis periculum, hac Augustini epistula accepisse.
Epistulae 33 et 36 utrum a presbytero an ab episcopo Augustino
scriptae sint, haud satis constat. id quidem certum est illam vivo
etiam tum episcopo Valerio,^) id est non post a. 396, quo ille videtur
decessisse,*) scriptam esse; in hac autem Augustinus de Ambrosio
episcopo ut de homine vivo loquitur; '') mortiuis est autem Ambrosius
pridie Non. Aprilis a. 397.

Episcopus designatus est Augustinus a. 395 imminente Christi
die natali.

In ep. 31 p. 4, 11 — 12 Augustinus Paulinum et Therasiam cer-
tiores facit coepiscopatus sarcinam sibi inposuisse Valerium simul-
que mittit libros de libero arbitrio ^) a. 395 confectos. scripta est
igitur haec epistula exeunte a. 395 aut ineunte a. 396.

Epistula 32 superiorem quam brevissimo temporis spatio sub-
secuta est; postridie enim, quam epistulam 31 acceperunt, Paulinus
et Therasia novam Augustini dignitatem Romaniano rettulerunt
(c. 1 et 2).

" Epistula 34 et 35 Eusebio inscriptae sunt atque posterior re-
sponsum habet ad ea, quae Eusebius priori responderat; hoc Eusebi
responsum non extat. igitur cum tempore non multum distare vide-

^) Cf. epistulae titulum — inscriptio enim deest — et ipsius
epistulae p. 122, 16—18.

2) Baron. ann. eccl. IV p. 700 D.

3) Rauschen, Jahrbucher der christl. Kivche p. 459.
*) p. 114, 13—17. 5) p. 21, 15.

«) Gams, series episcoporum p. 466.

7) p. 62, 3—4; cf. p. 161, 2. ») p. 7, 2—6.

ADDKNDA.

Ad pag. L:

Quod liae epistulae oinnes etiani in eoUectionihus llieronyuii epi-
stularuni impressis leguntur, operae pretiuni videtur conspectuin locornni
I)roponere. quibus singulae epistulae in novissiuia epistularuni Hieronyniia-
naruni editione critica, quam curavit Isidorus Ililberg (CSEL vol. LIV —
LVI, Vindobonae 1910. 1912. 1918), exhibentnr. respondent igitnr
ppistulis in Augustini corpore epistulae in Hieronymi corpore

28 56 (LIV 496 H.)

40
67
71
73
82
166
167

39

68

72

75

81
123
172
195
202

74
165

[202 A 144 (LVI 294 11.)]

Adpag. LVlll:

Kpistuiae .Paulini ad Augnstinnm 25. 30. 94. 121, ad Alypiuni 24.
ad Romanianuni 32 in editionibus Paulini (cf. G. Hartelii editio critica
in CSEL vol. XXIX p. 18. 39. 379. 404. 13. 42) numeris 4. 6. 45. 50. 3. 7
siirnatae sunt.

67

(LIV 666 II.)

101

(LV 232 H.)

104

(LV 238 H.)

110

(LV 356 H.)

116

(LV 397 H.)

131

(LVI 202 H.)

132

(LVl 225 H.)

103

(LV 237 H.)

102

(LV 234 H.)

105

(LV 242 H.)

112

(LV 367 H.)

115

(LV 396 H.)

142

(LVT 291 H.)

134

(LVI 261 H.)

141

(LVI 290 H.)

143

(LVI 292 H.)

111

(LV 366 H.)

126

(LVI 142 H.)

LVIIl. Augustiout. (Goldbachei.)

SIGLORUM CONSPECTUS.

a = editio princeps Amerbachiana.

e = Kraami editio Frobeniana.

f = oditio Frobeniana altera.

l = I^v^aniensium editio.

s = supplementum Vigiiieri.

r = lleinharti editit).

wj = Manrinorura editio.
edd. = omnes epistularum editiones.
|!|||| = rasura

« = rasura unius litterao

I = finis versiculi

II == tinis paginae.

TNDICES.

LVIU. Augustinns (Goldbacher )

Index III. 15

antur et Augustinus p. 26, 21 episcopatus se appellet tironem, utrara-
que priinis episcopatus annis esse attribuendam apparet.

Epistulam 37 scripsit Augustinus, cum libros duos de diversis
quaestionibus ad Simplicianum mitteret eique commendaret. quos
libros a. 397 confectos esse non est quod dubitemus.

Epistula 38 scripta est dies ferme viginti quattuor a deposi-
rione corporis Megali, Numidiae primatis,i) id est circa medium
fere annum 397. etenini in concilio Carthaginensi V Kal. Septembris
a. 397 habito Aurelius litteras a Crescentiano ad se datas jjroposuit,
in quibus ille se Numidiae primatem factura esse significavisset.*)
Megalius igitur paulo ante erat defunctus.

EpistuUi 39 Hieronymi et 40 Augustini eodera fere tempore
sunt scriptae. in utriusque enim initio sermo est de epistula qua-
dam, quara Hieronymus pro salutatione ab Augustino in alterius epi-
stula subscripta reddiderat, quae epistula non amplius extat. atque
riieronymus anno praeterito eam se raisisse dicit, Augustinus pro
accepta gratiara refert neque vero simul epistulae. 39 mentionem
facit. quo hanc epistulam tuni nondum ad euni pervenisse conchidi
potest. praeterea epistula 39 Augustino iam episcopo scripta esf,
cum eodera nomine sicut Alypius episcopus appelletur papa, et pri-
raara fuisse epistularum ab Hieronymo ad Augustinura raissarura,
quae quidera ad nostram raeraoriam manserunt, eo apparet, quod
nuUum in ea est vestigium illius offensionis Augustini epistula 40
concitatae, cum epistulae. quas deincei)s Hieronymus ad Augustinum
scripsit, 68, 72, 75, 81 omnes ea sint refertae. quonam autem tem-
pore confecta sit epistula 40, perspicuum praebet iiulicium Hierony-
mus in epistula 72 a. circiter 40:3 — 404 scripta, cum dicit fratreiii
Sisinnium eam in insula Hadriae ante hoc ferme quinquenninm rep-
perisse,'^) id est anno ferme 398. etenim epistula 40 simili fortuna
usa est atque epistula 28 neijue ad Hieronyinuiu pervenire potuit*)
sed Romam ablata est et in Italiam, ubi in insuUi aliqua Hadriae
Sisennius eara describendara curavit et exeraplar sine subscriptione
ad Hieronyraum pertulit.s) fiagitante deinum Hieronymo, ut eadem
epistula Augustini subscripta manu sibi mitteretur,*) Augustinus,
sicut iam ante decreverat,") hanc una cum 28 iterum misit et Hiero-
nymus ad ea. quae ille reprehenderat, longiore epistula 75 respondit.
scriptae igitur sunt epistulae 39 et 40 a. circiter 396 aut 397 vel
potius 397; nam cura Hieronyraus in epistula 39 Augustino de epi-
scopatus honore gratulatus non sit, consentaneura est, quod Maurini

1) p. 65, 11—13. 2) Mansi concil. coll. III p. 733 B.

•■') p. 256, 5—7. *) p. 268, 9—269, 3; 383, 5—14.

*) p. 255, 10—12: 256, 3—7. «) p. 257, 11—12.

n p. 249, 7—9; 13—250, 4.

16 Index III.

censuerunt, id eum fecisse in ea epistula, quam anno praeterito se
misisse dicit, qui annus nisi 396 esse non potuit,

Epistula 41 Alypius et Augustinus episcopi gratias agunt Aure-
lio epi?copo, quod presbyteris, sermones ad populum praesente tpis-
copo ut habercnt, concessisset. itaque cum Possidius in c. V vitae
Augustini tradat episcopum Valerium idem Augustino concessisse di-
cens: Eidem presbytero potestatem dedit coram se in ecclesia evan-
gelium praedicandi ac frequentissime tractandi contra usum guidem
et consuetudinem Africanarum ecclesiarum, unde etiam ei nonnuUi
episcopi detrahebant, quis dubitabit, quin Aurelius Valeri exemplo
commotus illud fecerit? quod si ita se habet, epistulam paulo po?t,
quam Augustinus episcopatum inierat, scriptam esse dicemus.

Epistula 42 ad Paulinum et Therasiam data Augustinus con-
queritur, quod iam diu nullam ab eis accepisset epistulam: Quid est,
gui duas aestates easdemque in Africa sitire cogamur? ^) novissi-
mam autem epistulam, id est ep. 30 Paulinus a. 395 ad Augustinum
m.iserat; itaque hanc aestate anni 397 scriptam esse efficitur.

Epistulam 43 Augustinus ad Glorium, Eleusium, Felices, Gram-
maticum Donatistas, ut ea, quae in disputatione cum eis habita
egerat, denuo breviter dissereret, misit florente etiam tum Optati
Tamugadensis episcopi Donatistae Gildoniani potentia,^) quae Gil-
done seditionis in Africa auctore a, 397 condemnato et a. 398 de-
victo atque interfecto dilapsa est. cum hac temporis descriptione
congruit, quod c. 26 Augustinus de discidio inter ipsos Donatistas
orto loquitur et consentaneum fuisse videtur etiam commemorare,
quantis id damnis Optati Tamugadensis interventu a. 397 esset com
positum. quod cum factum non sit, epistulam ante illud tempus
intra a, 396 et ineuntem 397 esse scriptam veri simile est,

Ad idem tempus spectat epistula 44, quoniam Ambrosius,
episcopus Mediolanensis, qui pridie Non, Aprilis a, 397 decessit,
p. 115, 9 ita commemoratur, ut eum tum in vita fuisse recte possit
concludi.3) data est autem haec epistula ad eosdem Donatistas, ad

1) p. 84, 8. 2) p, 106, 8—9,

3) Cf, ep, 36 p. 62, 3 et ep. 54 p. 161, 2. igitur conloquium cum
Fortunio accidisse videtur paulo post, quam Augustinus episcopatum
erat adeptus, ineunte forte a. 396, cura ad episcopi ordinationem
Cirtam pergeret. ordinandus vero episcopus non fuit successor Pro-
futuri, Fortunatus, id quod Maurini censuerunt, sed ipse Profuturus,
qui postquam sub tinem fortasse anni 395 ab Augustino presbytero
epistulam 28 ad Hieronymum perferendam accepit, cum proficisci
pararet, episcopus Cirtensium factus et "brevi defunctus est (p. 249,
15 — 250, 3). quae si ita se habent, fieri potuit, ut Fortunatus eodem
tempore, quo Megalius, episcopus Calamensis, mortuus est, id est

Index III. It

quos epistula 43, ad Eleusium, Glorium, Felices, quibuscum Augusti-
iius conloquii eventum communicat, quod in itinere, cum ad episco-
pum ordinandum Cirtam pergeret, Tubursicu cum Fortunio episcopo
Donatista habuerat; laudat Fortuni facilitatem humanitatemque et
viam inventam esse sperat, qua miserum illud discidium sanari pos-
set; commonerent itaque episcopum suum, quae in conloquio pro-
misisset, et, ut res coepta perageretur, gnaviter instarent; *■) deni-
que locum proponit, quo iterum convenire et susceptum tam
magnum negotium conficere possent; rescriberent sane, quid de hac
re vel ipsis vel illi videretur.*) quae cum ita sint, non est quod
dubitemus, quin disputatio, quam cum Glorio, Eleusio, Felicibus
habitam esse ex epistula 43 cognovimus, quamvis f^ortunius ibi i»on
nominetur, sive particeps fuerit sive non fuerit, ea ipsa sit, quae ut
confieret, in extrema epistula 44 ab eisdem Donatistis, Glorio, Eleu-
sio, Felicibus flagitat Augustinus. cui sententiae etiam ipsae opi-
stulae suffragantur. etenim in epistula 44 magnam ostendit liberali-
tatem benignitatemque, Donatistas ad restituendam concordiam para-
too esse laetatur, id unum agit, ut opportunum illud tempus ne
praetermittat; in epistula 43 autem post disputationera, in qua
frustra operam consumpsisse videtur, quanta esset Donatistarum in-
iuria, magna cum severitate ac tristitia denuo exponit eosque, ut
ad ecclesiam catholicam redirent, hortatur; quod qua animi affec-
tione fecerit, extrema verba satis demonstrant: Erit autem, inquit,
vobis hic sermo correctio, si velitis, testis vero, etsi nolitis.^) erra-
visse igitur Maurinos in harum epistularum ordine et epistulam 43
post epistulam 44 pcnendam esse nemo non concedet.

Epistula 45 p. 122, 5: Ecce per totum biennium, ex quo Roma-
nus et Agilis ad vos remeaverunt, nullas a vobis litteras sumpsimus.
Romanub et Agilis epistulam 30 a Paulino ad Augustinum pertu-
lerant*) et paulo post accepto Augustini responso ad Paulinum re-
dierant.-^j quod cum accidisset circa finem a. 395 aut initium a. 396,
hanc epistulam ineunte fere a. 398 scriptam esse apparet.

Epistula 46 Publicolae ad Augustinum episcopum et 47, quae
Augustini habet responsum, scriptae sunt inter a. 396 et 399, quippe
cum de idolorum sacrificiis sermo sit ita, ut eorum usum etiam tum
publicum fuisse perspiciamus necdum cognitam legem XIII Kal.

sub medium a. 397 Profuturo succederet itaque Possidio, Megali suc-
cessori, episcopatus dignitate praestaret (cf. ep. 176 p. 663, 5), id
quod Maurinos in describendo harum epistularum tempore pertur-
bavit (cf. Migne patrol. lat. XXXIII p. 21, 22 37).

0 p: 120, 19—21. 2) p. 121, 8—25.

3) p. 109, 10—12; cf. p. 86, 18. «) ep. 30 p. 125, 1.

5) ep. 31 p. 2, 6; 23.

I-VIII. Aiigustinus. (Gol dbacher.J O

18 Iiulex III.

Septembris 399 proconsuli Africae missam, qua, illa sacrificia ne
fierent, interdictum est.^)

Epistula 48 p. 139, 26: Nunc fratres, qui venerunt a vobis
Eustasius et Andreas bonum Christi odorem de vestra sancta con-
versatione ad nos adtulerunt, quorum Eustasiiis in eam requiem
praecessit, quae nullis fluctibus sicut insula tunditur, nec Caprariaju
desiderat, quia nec cilicio iam quaerit indui. quorum virorum in
Africam adventus si factus est in expeditione, qua Mascezel ad
opprimendam seditionem Gildonianam profectus Caprariam insulam
adiit, unde secum sanctos servos dei aliquot permotos precibus suis
sumpsit^) haec epistula Gildone a. 398 superato, cum Andreas Ca-
prariam reverteretur, scripta est.

Epistula 49 episcopi Augustini ex eo genere est, de quo in
epistula 43 p. 85, 19 dicit: TJnde factum est, ut etiam ad nonnullos
Donatistarum primarios scriberemus non communicatorias litteras
sed privatas, velut ep. 23. 33. 43. 44. 51. 52. 56. 57. 66. 87. 93.
106. 108, quarum postrema ex anno 410 esse videtur. itaque cum
tompus accuratius describi non possit, eam intra annos 396 et 410
cadere. censebimus.

Epistula 50 Augustinus loquitur de tumultu, qui ob eversum
Herculis simulacrum in cqlonia Sufetana modo erat exortus. quod
si subsecutum est illam legem, qua a. d. VI Id. lul. a. 399 data paga-
norum templa ut diruerentur, praeceptum erat,') haec epistula haud
multo post scripta esse videtur.

Epistula 51 scripta est mortuo Optato Tamugadensi,*) qui
paulo post Gildonis seditionem a. 398 oppressam in carcere inter-
fectus est, et vivo etiam tum Praetextato Assuritano,^) quem Augu-
stinus in extremo libro III contra epistulam Parmeniani «) nuper
defunctum esse dicit. quod opusculum cum a. 400 confectum esse
constet, hanc epistulam intra a. 399 et 400 scriptam essc efficitur.

De epistula 52 idem dici potest atque de ep. 49, nisi quod
tum iam extincta fuisse videtur decennalis (a. 388 — 398) Optati
Tamugadensis potentia.^)

Epistula 53 scripta non est ante annum 398, quo Anastasius
episcopatum Romae iniit,**) neque post annum 400, quo Praetexta-
tum Assuritanum diem supremum obiisse modo diximus; etenim
tum eum vixisse ex p. 157, 3 — 15 patet.

Epistulas 54 et 55 Augustinus ipse in opusculorum suorum
ordine inter libros septem de baptismo et librum de opere monacho-

1) Theodos. lib. XVI 10, 17 et 18. ^) Oros. hist. VII 36, 5.

3) Theodos. lib. XVI 10, 16. *) p. 147, 4.

5) p. 147, 14—19. «) Migne patrol. lat. XLIII p. 108, 29.

') p. 151, 11—13: cf. p. 106, 6—9. «) p. 1.54, 8.

Index III. 19

rum posuit,'i quod utruriKiue opusculum anno 400 exaravisse existi-
iualur.

l"-pistulae 56 <'t 57 non (•(Mliorcni tomporis descriptionem ad-
mittunt quam e)). V.K (luipiic cum AuLTUstinus episcopus Celerem
(juendam Donatistam. virum luimarium. (lui postea a. 429 pro con-
sule in Africa fuit. cum eius amicis et scripta suppeditans, (|uae
in Donatistas composuerat. et conloquia offercns ab illo errore revo-
care conetur.

Epistulam 58 Auf^ustinus Komam ad Pammachium senatorem ')
ut mitteret, dedit quibusdam fratribus, qui ut de haereticorum in-
sidiis conquererentur. eo erant profecturi. insidias, dicit in ex-
trema epistula. qiias ipsi hacrctiri distorto cordc moliuntur, quoniam
risi cos arl>itratos valcre aliquid in possessione Christi animo tuo,
nec scribcre rolui; audies tamen hacc a fratribus meis, quos pluri-
nium commcndo c.rimietnti tuae. qui fratres cum concilii alicuius
lojrati fuisse videantur, Maurini de concilio Carthaginensi anno 401
habito cof^itabant. illo autem anno duo erant concilia alterum XVI
Kal. lulias, cui lejrationem ad Anastasium, episcopum Romanum
mittere placuit, alterum post tres menses Idibus Septembriljus, post-
(|uam lef^ati cum Anastasi responso reverterunt.^) epistulam ifritur
Aujrustinus si his lefratis tradidit. circa mensem lulium a. 401 id eum
fecisse perspicurun est. vcrum tamen ex aliis (pio^iue conciliis Car-
thag-inensibus a. 404. 407. 408 legationes de eadem Donatistarum
causa in Italiam missae sunt.*) quarum item rationem habere possi-
mus; anno autem 410 Pammachius mortuus est.

Ex ei)istula 59 comperinnis contentionem tunc fuisse inter
Victorinum et Xanthii^pum episcopos, cum uterque primatum Xumi-
diae vindicaret. XanThippus autem in synodo Milevitana VI Kal.
Septembris a. 402 habita cum episcopus primae sedis Sumidiac
(tppcUetur,^) hanc epistulam ante scriptam esse apj^aret ne(|ue vero
iiiulto ante. (luoniam Aufrustiiuim iam per ali^piot annos episcopum
fuisse ex ipsa epistula cou-noscitur."!

In epistida 60 ad Aurelium episcopum data agitur de duobus
fiatribus. ((ui monasterio sua spoiite deserto ad Aurclium pervene-
rant, ut in clerum rcciperciitur. (juoruin alter cum iam ordinatus
csset. aiite(|uam i\v hac rc aliffuid iu concilio Idiltus Septembrilius
a. 401 Carthaginc hal)ito statueictur.") de altero Augustinus senten-

•) Kectract. II 20. -) p. 217. 14: 218. 7.

=») Hefele, Concilienjrcschichtc -' II i). 80—82.
*) Hefele, Concilienjicschichte -' 11 p. 98. 100. 102.
5) Mansi concil. coll. lli ]). 7S:; ('. «i p. 210. 17.

^) p. 222. S. statutum cst autcm. uf si f/uis de a/tcriiis niona-
sfcrio susccpl iini rcl ad clciiralinii /ironiorcrc roliicrif rcl iii siio

20 Ir>iex 111.

tia siia graviter exposita sperare se dicit Aiirelium factmum, qiiod
membris ecclesiae sahibre perspcxisset. epistula igitur non multo
post illud concilium scripta est, id quod etiam ex primis eius verbis:
Litteras riullaf: tuae venerahiUtatis, e x quo ab inv i c e m cor ■
poraliter uigressi sumus, accepi, conici potest.

Epistula 61 Theodoro presbytero interroganti, quo modo sus-
cipiendi essent clerici ex parte Donati, si vellent esse catholici,
Augustinus respondet sic eos se suscepturum, ut non solum baptis-
mum Christi, quem accepissent, ipsum haberent sed etiam honorem
pactimonii et continentiam.M cuius rei potestatem habuit concilii
Idibus Septembribus a. 401 Carthagine habiti decreto, quo, si qui
cierici Donatistae correcto consilio ad catholicam unitatem transive
vellent, secundum uniuscuiusque episcopi catholici voluntatem atque
consilium, qui in eodem loco gabernaret ecclesiam, si lioc paci
Christianafe prodesse visum esset, in suis honoribus susciperentur.-)
itaque et interrogatio et responsum ad proximum post illud con-
cilium tempus spectant.

In epistula 62 et 63 Timothei causa agitur, qui cum Severo,
episcopo Milevitano iuravisset se ab eo omnino non recessuruin.
postea in dioecesi Hipponiensi apud Subsanam diaconus ordinatus
est. quam ob rem cum irasceretur Severus, Augustinus una cum
Alypio Tagastensi et Samsucio Turrensi episcopo eum placare cona-
tus est et, cum ille satis acriter respondisset,'') altera epistula exponit
praeter suum consilium et voluntatem ordinatum esse Timotheum.
itaque se illius voluntati iam obtemperavisse atque Timotheum remi-
sisse. ceterum considerahdum esse Timotheum iam ante, quam illud
ius iurandum dedisset, lectorem fuisse in dioecesi Hipponiensi,
quoniam et Subsanae et in aliis civitatibus legisset; par igitur esse
a Severo idem fieri, quod ipse fecisset, et Timotheum sibi remitti. ex
qua Augustini argumentatione epistularum tempus constitui videtur
posse. etenim cum in concilio Milevitano a. d. VI Kal. Septembris
a. 402 habito decretum sit, ut quicumque in ecclesia vel semel legerit,
ab alia ecclesia ad clericatum non teneatur,*) facile concludas Timo-
thei causam huius decreti ansam dedisse neque multo ante scriptam
es&e utramque epistulam.

In epistula 64 p. 231, 14 — 17 loquitur Augustinus de recenti
concilio, quo statutum esset, ut, de aliquo monasterio qui recessissent

monasterio maiorem monasterii constituerit, episcopus, qui hoc fece-
rit, a ccterorum communione seiunctus suae tantum plebis com-
muuione contentus sit (Mansi concil. coU. III p. 779 D),

») p. 222, 1&— 19; 224, 15—17,

2) Mansi concil. coll. ITI p. 771 E; 774 A— B.

••«j p. 226, 19—26. «) Mansi concil. coll. TII p. 787 C.

Iiidex III. 21

vel proiecti fuissent, non fierent alibi clerici aut praepositi mona-
steriorum. quod cum, ut supra ad ep. 60 adnotavimus, Idibus Sep-
tembribus a. 401 in concilio Carthaginensi factum sit atque illud con-
cilium recens appelletur, hanc epistulam brevi post scriptAm esse effi-
citur, certe ante concilium Milevitanum, quod insecutum est VI Kal.
Septembris a. 402. neque enim ea, quae sunt in p. 231, 20 — 25 ita
scripsisset Au^ustinus, si afttecessisset illud decretum concilii Mile-
vitani de lectoribus, quod modo ad superiorem epistulam commemo-
ravimus.

Epistula 65 p. 233, 21: Audivi causam eius, cutn centum dies
essent ad dominicum paschae, qui futurus est VIII Id. Aprilis. cen-
tesimus dies ante VIII Id. Aprilis est V Kal. lanuaiias; scripta est
igitur epistula intra diem V Kal. lanuarias et VIII Id. Aprilis luense
lanuario aut Februario aut Martio atque eo anno, quo dies dominicus
paschae erat VIII Id. Aprilis, quem annum 402 fuisse temporum
computator(,'S confirmant.*)

Mappaliensium rebaptizatio, quae Augustinum, ut epistulam 66
ad Crispinum, Calamensem episcopum Donatistam, mitteret, per-
movit, quando facta sit, accurate definiri non potesL dicit tamen
Augustinus de ea re in libro II contra litteras Petiliani c. 83: Quid
nu p e r , quod ipse ad huc lu g e o , nonne Crispinus vester Cala-
mensis, cum emisset possessionem ct hoc emphyteuticam, non dubi-
tavit in fundo catholicorum imperatorum, quorum legibus nec in
civitatibus esse iussi estis, uno terroris impetu octoginta ferme
animas miserabili gemitu mussitantes rebaptizando submergere? *)
qui liber exaratus esse videtur a. 401.'')

Epistulam 67 Augustinus per Asterium hypodiaconum, qui
iterum *) in Palaestinam proficiscebatur, ad Hieronymum misit ^)
atque Hieronymus epistula 68 respondit eamque epistulam eidem
Asterio in Africam revertenti ad Augnstinum perferendam dedit.*)
cuius epistulae in parte extrema Hieronymus Rutinum maledicum
sibi misisse opusculum ') conqueritur, sed ipsum iam breviter ex
parte respondisse ") dicit et eius libelli exemplum una cum epistula
se mittere latius opus, cum opportunum esset, prirao missurum tem-
pore. Rufini autem maledicta conscripta esse dicuntur a. 400 aut
401. Ilieronymi responsio prior a, 402; tempore, quod inter hanc et

*) Mas Latrie, Tresor de Chronologie p. 107.

■) Migne patrol. lat. XLIII p. 316, 39—317, 2.

') Ribbeck, Donatus und Augustinus, Elberfeld 18.58, p. 391.

*) p. 67, 4. ») p. 240, 4^. •) p. 264, 2—4.

") Rufini apologiae in Hieronymum libri duo (Migne patrol.
hit. XXI p. 541—624).

*) Hieronymi apologiae adversus libros Rufini libri duo
(Migne patrol. lat. XXIII p. 397^56).

22 Indcx 111.

latiurs ()i»us, quutl Augustiiio proiiiittit iie(|ue luulto potst coniitosuit.' i
intercedebat, epistula 67 et (>8 missae sunt.

Maxiinianus, Bagaiensis episcoitus, cuni ob varia inconnnoda
episcopatu se abdicavisset, Augustinus et Alypius epistula 69 eius
tratrem Castorium exhortabantur, ut ipse in fratris locum succederet.
illa autem Maximiani abdicatio eo potissimum orta esse videtur.
(|Uod in actis concilii Milevitani YI Kal. Septembris a. 402 habiti
legimus: De Maximlano aittem Bagaiensi et ad eum et ad ipsam
plebem placuit de concilio Utteras dari, ut et ipse ab episcopatu
discedat et illi sibi aliiim requirant?) quae cum ita sint, Augustini
et Alypi epistulam paulo post illud concilium scriptam esse apparet.

De tempore epistulae 70 nihil aliud statui potest nisi eam
scriptam esse, posteaquam a. 397 Felicianus Mustitanus ex Maxi-
miani schismate in integro rursus episcopatus sui honore a Dona-
tistis receptus est, id quod in epistula disputatur, vel, si quid ex
silentio conicere licet, post a. 400, quo Praetextatus Assuritanus
mortuus esse videtur,^) quippe qui in eadem condicione fuerit qua
Felicianus, in superioribus epistulis 51 et 53 semper una cum Fe-
liciano nominetur, in hac vero epistula ut in epistula 76 sileatur.
(juando autem post illud tempus scripta sit, cum omni indicio
careat, praetenjuam quod recentem eius rei memoriam significare
videatur, frustra perquiras.

Epistulam 71 Augustinus Cypriano diacono ad Hieronymum
perferendam dedit sperans eum Hieronymi responsum esse rela-
turum; *) ipsum .enim duas iam epistulas misisse. nuUam autem
Hieronymi postea recepisse: easdem ipsas igitur rursus se mittere
velle credentem eas non pervenisse: primam etiam. quam etiani tuni
presbyter praeparavisset, sed perlatoris causa mittere nequivisset.
tunc mittere velle.^) quae tres epistulae sunt epistula 28. 40. 67.
Augustinus igitur cum scriberet epistulam 71, nondum habebat
epistulam 68, sicut Hieronymus cum scriberet epistulam 68, respondc-
bat epistulae 67 neque dum noverat epistulam 71. itaque epistulas 71
et 68 simul in via fuisse et eodem fere tempore scriptas esse
intellegitur, id est a. 202—203.

Deinde id, quod Augustinus speraverat. evenit: Cyprianus
epistulam 71 Hieronymo reddidit et Hieronymus respondens epistu-

^) Liber tertius vel ultima responsio Hieronymi advcrsus
scripta Kutini (Migne patrol. lat. XXIII p. 457^92).

-) Mansi concil. coll. III p. 787 A.

') Augustinus in libro de unitate ecclesiae. ((uem at\no 402
adtribuere solent: Nonne Fraetextatus Assuritanus, in quo damnatus
erat honore, susceptus et in vestra communione defunctus est?
(Migne patrol. lat. XLIII p. 426. 39—43).

V) p. 248. .5—249, 1. ") V- ^49, 8—250, 4.

liulex III. 23

laiii 72 scripsit. quaiii idem Cyprianus in Africain rediens a<l
Augustinum perferret. quo facto cum etiam epistulae 28 et 40, quas
Augustinus mittere se velle dixerat neque vero una cum epistula 71
miserat/ in Hieronymi manus pervenissent, Hieronymus confestim
ad ea, quae Augustinus in illis epistulis iuvenili quodam ardore
ductus ei exj^robrayerat, epistula 75 satis longa respondit eamque
ej)istulam eidem Cypriano dedit.*) quae dum {^eruntur, Aujrustinus
(luo epistulae 68 responderet, epistulam 73 scripsit *) et ad Hierony-
mum mittendam curavit, priusquara Cyprianus ad eum rediit.')
itaque j^erlator epistulae 73 et Cyprianus cum epistulis 72 et 75
simul in itinere fuisse et illae tres epistulae intra breve temporis
spatium a. 403 — 404 scriptae esse videntur. cum qua temporis
descriptione congruit, quod est in epistula 75 p. 289, 15: Qidd dicom
de lohunne, gui dudum in pontificali yradu Constantinopolitanam
rcxit ecclesiatny amotus est cnim ab episcopatu lohannes Ciiryso-
stomus medio anno 403.

Lecta epistula 68 cum perspexisset Auf^ustinus. quanta offen-
f-ionp Hicronymuni affecisset, non satis liabuit quam primum epi-
stula 73 id, (juod peccavisset, corrigere, sed etiam Praesidi auxiliuiii
imploravit ei(jue illam epistulam tradidit rogans, ut ipse eam
Hieronymo mitteret suis^iue litteris adiuvare non gravaretur. id
factum est epistula 74 siniul ciim epistula 78 scripta.

f]pistula 76 scripta est iion multo post concilium VIII Kal.
Septenibris a. 403 Cartliapine habitum. in quo concilio cum decretuin
csset. ut Donatistaruin episcopi convenirentur et ad conlationem
provocarentur, qua, quicquid ({uaestionis esset, (juod illorum a
catholicis separaret cominunionem. cum pace disputaretur et taii-
dem ali^juando finem vetcrnosus error acciperet,^) illi respoiiderunt
cerbis dolo, maledictione, amariludiiie plenis'^) et Proculeianus,
episcopus Donatista Hipponiensis. cum primo dixisset episcopos
partis suae .concilio facto, (|uid respondere deberent, deliberaturos
esse, deinde omnem pacifuam conlationem recusavit.') qua re
Augustinus hac epistula i[>sani Donatistarum plebem appellat ct.
quo cognoscereiit, quae eorum episcopi disputare nollent, discidii
causam breviter exponit: vobis laicis, dicit in extrema epistula, ad
ista respondeaiit episcopi restri, si nobiscum loqui nohint; si lupi
concilium fecerunt. ut^ pastoribus 7ion respondeant, qua rc oves
consilium perdiderunf, iit ad luporum speluncas accedant?

») cf. p. 257. 11—12. -•) p. 381. 5—6: 387, 6.

3) p. 264, 2—4. *) p. 263, 4—6.

^i Mansi concil. coll. III p. 791 C— 794 C.
") cf. Aug. contra Cresconium 1. III c. 45 (Migne patrol. lat.
XLIII p. 523, 6—21).

') ep. 88 p. 413, 8—16.

'2i Iiidex III.

Epistula 77 ct 78 eo inter se iuiictae sunt, (juod iu utia(|ue
Bonifati et Spei causa tractatur. :itque prior est epistula 77, quoniani
in hac Augustinus Bonifati nomen de numero presbyterorum neque
delere neque supprimere se audere dicit,^) in illa \ero addit se non
adversari, si placeret, ut nomen eius ex clericorum tabula non
recitaretur.-) tempus autem epistularum eo circvmscribi potest,
(|uod legimus in p. 342, 9 — 12. ubi de lapsu duoium diaconorum
disseritur, qui ex parte Donati venerant atqun ex disciplina
Proculiani, episcopi Donatistae Hipponiensis. illi enim diaconi ab
Augustino in suo quisque lionore suscepti sunt. id v(uod ex decreto
concilii Carthag^inensis Idibus Septembribus a. 401 habiti unicuique
episcopo suo arbitratu facere permissum est^) et Augaistinus in
epistula 61 p. 224, 14 — 17 se facturum esse pronuntiavit; et Pro-
oulianus non infra a. 408 mortuus est.*) itaque epistulae scriptae
sunt intra a. 401—408.

Epistula 79 sine inscriptione nobis tradita non habet nomen
eius, ad quem data est, sed Manichaeum fuisse, quem Augustinus
ad disputationem provocat, quamquam ipsius provocationis verba
interciderunt, satis patere videtur: nam si paratus es, inquit, soh'e
quaestionem, in qua defecit praecessor tuus Fortunatus; Fortunatus
autem Manichaeus publica disputatione devictus est ab Augustino
presbytero a. d. V et IV Kal. Septembris a. 392 Hippone Regio.
qua re cum a. 401 a. d. VII et pridie Id. Decembris Augustinus dis-
])utaret cum Felice Manichaeo, dubitari non potest, quin haec epistula
ad Felicem missa sit, qua ad disputandum eliceretur. accedit. quod
in Retractationum quoque 1. II c. 8 Felix cum Fortunato comparatur
atque illo versutior dicitur et id, quod est in epistula p. 345, 12:
Betie. quia non times mortem merito referri potest ad id, quod
Augustinus in actis cum Felice Manichaeo I c. 12 ex. refert publice
euni clamitavisse cum codicibus suis se paratum esse incendi, si
ali(iuid mali in ipsis fuisset inventum. epistulam igitur a. 404 ante
ipsam disputationem scriptam esse dicemus.

In epistula 80 p. 347, 7 — 11 Augustinus reditum Tlieasi et
Evodi episcoporum iam iamque se sperare dicit. qui cum XVI Kal.
lulias a. 404 concilii Carthaginensis decreto ad imperatorem Ro-
manum missi essent,') epistulam aliquot mensibus post illud concilium
scriptam esse apparet proficiscentibus etiam tum Tlieasio et Evodio.

Epistulam 81 non ita multo post epistulam 75 Hieronymus
ad Augustinum dedisse videtur. illa enim epistula cum ea, quae

') p. 330, 5—12. =) p. 336, 19—337, 3: 337, 12—18.

=•) Mansi concil. coll. III p. 771 E: 774 A— B.
*) cf. ep. 107 paulo ante a. 410 scriptam, ubi Macrobius Pro-
culiaiii successor se nuper ordinatum esse dixisse dicitur (p. 612, 1).
^) Mansi concil. coU. III p. 794 D.

Index III. 25

.\uj,'iistiiius in eius scriptis reprehenderat, non sine acerbitate refu-
tare conatus esset, veritus, ne amici animum dolore affecisset, facere
non potu t, quin priusquam responsum acciperet, occasione oblata
hac brev epistula se purgaret ostendens provocatum se causam
lantum s- am defendisse et, si qua culpa subesset, multo maiorem
esse provocantis quam defendentis.

Eplstuhi 82 Aujrustinus respondit ad epistulam 81 neque ad
eam solarrt sed simul etiam ad epistulas 72 et 75, ad quas nondum
rescripserat.^) cuius epistulae in initio cum superiorem ipsius epi-
stulam, id est epistulam 73 intra a. 403 — 404 scriptam iam pridem
se misisse dicat, est, quod contendamus ante a. 405 eam scriptam
non esse neque vero multo post, quoniam arte cohaeret cum
epistula 75 item intra a. 403 — 404 scripta neque veri est simile
Augustinum longiorem respondendi moram interposuisse super-
veniente etiam atque urgente epistula 81.

F.pistuhi 83 duos habet locos. qui in tempore constituendo
adferri jiossunt. alter est p. 390, 23. ubi Augustinus di( it Thiavcn-
sium causam, quae tunc agebatur. Samsucio, episcopo rarrensi, se
narravisse. Samsucius autem, qui iam episcopus erat, cuni Augusti-
nus episcopatum iniret^) et una cum Alypio et Augustino paulo
ante a. 402 epistulam 62 ;i'1 Severum misit, nisi in hac epistula 83
non amplius memoratur. alter locus est p. 388, 13: Qui (id est
Thiavenses) nunc catholicae paci accesserunt; cogitare enim fortasse
velis de illo tempore. (|uo severissimis legibus a. 405 in Donatistas
editis permultae eoruin i)lebes ad catholicam ecclesiam reverterunt.')
verum tamen utrumtiue locum incertissimam tantuni teniporis cir-
cumscriptionem admittere nemo negaverit.

Epistula 84 data est ad Novatum, episcopum Sitifensem,
atque, ut ex p. 392, 11 — 14 intellegitur, priniis episcopatus annis.
episcopus autem factus esse videtur paulo post Possidium, qui
a. 397 episcopatum adeptus est: etenim in serie episooporuni, qui
concilio Milevitano adfuerunt et in epistula 176 enumerantur, proxi-
mus est a Possidio. deinde compertum habemus eum anno 411 in
conlatione Carthaginensi interfuisse et auctoritate floruisse.*) quae
si consideraverimus, epistulae tempus aliquot annos distare dicemus
hinc ab anno 397 illinc ab anno 411.

Yahle incertum est tempus epistuhie 85 Paulo ei)iscopo
niissae. qui quando episcopatum adsecutus sit, ignoramus: dofunctus
juitem iam erat anno 408 eiciue successerat in episcopatu Cata-

1) p. 387. 5. -) ep. 34 p. 27, 1—7.

*) Ribbeck, Donatus und .\ugustinus, Elberfehl 1858, p. 451
us(]ue ad 456.

*) Mansi concil colh IV p. .52 D; 80 D; 142 B.

26 Index 111.

(luensi Bonifatius. ut ex epistulis illius nnni (Ki et 1)7 apparet.M
neque vero prioribus episcopatus annis haec epistula attribucntla
est: Augustinus enim narrat Paulum in Christo lesu per evan-
gelium a se genitum multos in ecclesiam catholjcam coUejrisse et
[)aulatim tantum curis saecularibus impeditum veram episcopalem
vitam cultumque reliquisse, ita ut amplius ei communicare nequiret.

Epistula 86 Augustinus Caecilianum rogat, ut, quantum per
alias Africae terras unitati catholicae mirabili efticacia consuluissct,
tantum etiam regionem Hipponiensium Regiorum et ei vicinas partes
praesidiali edicti sui vigore adiuvaret. Caecilianus quidem quo anno
Africam administraverit, incognitum est, sed id quod Augustinus
de unitate catholica dicit, mire quadrat ad illud tempus, quo acer-
rimis legibus a. 405 mense Februario in Donatistas latis res catholica
tantopere superabat, ut non illi aut illi horaines, sed multae civi-
tates, quae fuissent Donatistae, tum essent catiiolicae -) et Idatius
scribere posset eo anno intra catholicos et Donatistas unitatem esse
factam.') neque abhorret ab liac temporis ratione, quod idem, ut
videtur, Caecilianus a. 409 praefectus praetorio fuisse traditur.*)

In exordio epistulae 87 cun. Augustinus Emeritum se neque
nosse neque umquam cum eo conlocutum esse significet, uterque
autem in conlatione Carthaginensi a. 411 habita interfuerit princi-
pemque locum obtinuerit, sequitur epistulam ante illum annum
scriptam esse. ex altera parte in c. 4 et 5 de Optati Tamugadensis
potentia, quae a. 398 fracta est, ita fit mentio, ut complures annos
intercessisse manifestum sit, et, quod in c. 7 et 8, maxime p. 404.
8 — 19 de implorata principum et magistratuum potestate disseritur,
nisi de legatione a. 404 ex concilio Carthaginensi missa et de severi-
tate legum ineunte anno 405 in Donatistas promulgatarum intellegi
non potest. inserenda igitur est epistula inter a. 405 et 411.

Epistulam 88 aliquamdiu post leges anno 405 datas scriptam
esse ex eo apparet, quod illae leges p. 412, 14 recentiores appellantur
earumque inter Donatistas effectus p. 414, 8 — 415, 10 describitur.
deinde p. 416, 20 — 22 legatio quaedam commemoratur Donatistarum,
qixae in Italiam navigavisset et apud praefectos dixisset
se audiri venisse. quam legationem eandem esse atque illam,
de qua in actis conlationis Carthaginensis a. 411 habitae disseritur,
non est quod dubitemus. legimus enim in actis diei III c. 124:
Fortunatianus episcopus ecclesiae cathoUcae dixit: 'Si praecipis,
cjesta recitamus in iudicio habita praefecturae, uhi s e par s
ad V e r s a audir i tantopere flagitavif, quod quando

1) p. 515, 2; 6: 13—14; 518, 15. -) p. 461, 11—13.

^) Migne patrol. lat. LI p. 912, 52.

'j Theodos. lib. IX 2, 5; 6; 3, 7; 16, 12; 31, 1; 36, 2; 37, 4;
XI 8. 3; 39. 13.

liHlex III. 27

f;u-tuiii sit. (lisciinus ex o. 141: MartiaUs exceptor recitavit: 'Exem-
pliivi uctortttn hubitorum sub die tertio Kalendas Fcbruarias liu-
cennue D. N. Arcudio PP. Auf/usto ef Probo IV considibus',^) i. e.
aimo 406. denique cum p. 416. 11 — 417, 18 a Donatistis gravissime
postuletur, ut cum episcopis catliolicis pacillce conferre ne grava-
rentur, quod nisi ante illam conlationem mense lulio a. 411 habitam
tieri non potuisse patet, scripta est epistula inter annos 406 et 411.

Epistula 89 et ipsa ante a. 411, i. e. ante conlationem Cartlia-
{iinenseni 'scripta est, quae si iam facta fuisset, ea est epistulae
ratio, ut taceri omnino non i)0tuerit. deinde manifestum est p. 420,
1 — 7 eas leges sifjnificari, quae a. 405 mense Februario in Donatistas
sunt constitutae. inter utrunique ijritur terminum epistula est
collocanda.

Epistulae 90 et 91 Nectari ud Augustinum et Augustini ad
Nectarium scriptae sunt in causa Calamensium, a quibus contra
recentissimas leyes, ut ait Augustinus p. 432, 17 — 21, Kalendis
hiniis festo payanorum sacrilega solletnnitas agitata
est neminc prohibentc taryi insolcnti ausa, ut petulunlissima turlxi
saltuntium untc fores trunsirct ecclesiae ipsamque identidem lapi-
daret. nefpie dubium est, quin lex recentissima, contra quam Cala-
menses ista perpetravisse dicuntur, fuertt ea, quae data est Romae
a. d. XVII Kal. Decembris a. 407 et proposita Carthagine in foro
Xonis luniis a. 408, qua non licebat omnino in honorem sacrile g i
r i t u s quicquam s o 1 1 e m n i t a t i s a g i t a r er) de qua iniuria ut
((uerelam deferret 1'ossidius, episcopus Calamensis catholicus, ad
imperatorem profectus est, Nectarius autem. quo civibus suis veniam
impetraret suppliciacjue deprecaretur, epistulam 90 ad Augustinum
misit. cui cum epistula 91 responderet xVugustinus, Possidius, prius-
()uam in Italiam transmitteret, cum eo erat mense, ut videtur,
Augusto: id enim cognoscimus ex epistula 104, ubi Augustinus
alteram Nectari epistulam, id est ep. 103 se accepisse dicit VI Kal.
Aprilis post menses ferme octo, quam rescripsisset ad priorem.^)
iiaec autem epistula 104 scripta esse videtur mense Aprili paulo post
Tossidi reditum, quippe cuius opera iam usus est Nectarius in red-
denda epistula 103.*) deinde Possidius concilio, quod medio lunio
a. 410 luibebatur. interfuit.*) (|uae cum ita sint. Calamensem illam
Kalendarum luniarum sollemnitatem fuisse constat anno 408 aut
409, cum Augustino fuit Possidius mense ferme Augusto a. 408 aut
409, ex itinere rediit ant€ extremum mensem Martium a. 409 aut

1) Cf. Mansi concil. coll. IV p. 207 A et 210 E.
= ) Theodos. lib. XVI 10, 19 cum const. Sirmond. 12, ed.
Mommsen. p. 903 et 917.

^) p. 582, 5—9. *) ep. 104 p. 582, 8.

^) Mansi concil. coll. III p. 810 D.

28 Index III.

410. scripta i^itur videtur epistula 91 meiise Augusto a. 408 aut 409
et paulo ante mense lunio vel lulio epistula 90.

Epistula 92 ad Italicam quando scripta sit, si perquirere
volueris, adiumento erit epistula 99 item ad Italicam data. in hac
enim prima Romae obsessio sub finem anni 408 ab Alarico facta ut
res novissima sig^nificatur, cuius tunc nondum amp5ius quam incerta
fama Hipponem pervenisset.^) quantum autem temnoris inter utras-
que litteras intercesserit, accuratius unde conicias non habebis nisi
ex eo, quod in illa Augustinus Italicam de morte coniugis consolatur,
in hac eius p a r v u I o s resalutat et in Christo grandescere optat.
praeterea duae interim ab Italica accepit epistulas alteram, qua
priorem Augustini epistulam, id est ep. 92 pervenisse indicabat,
alteram, quae benivolentissimam pro eo curam continebat, cui
responsum est epistula 99.*)

Una cum epistula 92 missa est epistula 92 A; in hac enim
Augustinus Cyprianum presbyterum rogat, ut illam ad Italicam ipse
perferre ne gravetur.

In epistula 93 Augustinus de legibus loquitur mense Februario
a. 405 in Donatistas constitutis,^) cum eas comprobat prosperumque
eventum laudat, quo factum esset, ut multorum iam correctione
ecclesia gauderet, qui veraciter unitatem catholicam tenerent atque
defenderent et a pristino errore se liberatos esse laetarentur.*) neque
illos aut illos homines sed multas civitates, quae fuerunt Donatistae,
tunc esse catholicas, detestari vehementer diabolicam separationem,
diligere ardenter unitatem.'*) quod Augustinus adfirmare ut potuerit,
ex quo illae leges promulgatae sunt, unum aut alterum annum trans-
isse cum necesse sit, epistula ante annum 407 scribi potuisse non
videtur. alter autem terminus, post quem epistula non sit con-
locanda, nisi ex silentio statui nequit. etenim cum Augustinus Do-
natistarum causam longo sermone exponat, fieri non potuit, ut de
conlatione Carthaginensi medio anno 411 habita taceret, si epistulam
post a. 410 scripsisset. quin etiam post a. 408 vix ponendam esse
censuerim. Stilicone enim mense Augusto illius anni interfecto Do-
natistae denuo se erigebant, leges contra se latas iam nihil valere
arbitrabantur. et iactabant, mendaciis totam Africam implebant.®) de
qua re nullum est in epistula 93 indicium, quamquam de illis maxime
legibus disseritur. itaque scriptam esse hanc epistulam intra annos

*) p. 533, 14—634, 4. ') p. 533, 7—14.

') p. 464, 1—13; 447, 12; 462, 24; 471, 8; 493, 13; 22;
of. Theodos. Jib. XVI 6, 4.

*) p. 445, 15—17. <») p. 461, 11—14; 462, 1—6.

•) cf. ep. 97 p. 517, IS— 19; ep. 100 p. 538, 2—4; ep. 105
p. 599, 3.

Index III. 29

407 et 410 adflrmare potueris, atque adeo cum dicas intra annos
407 et 408, a vero haud scio an non aberraveris.

Epistula 94 et 95 Paulini ad Augustinum et Augustini ad
Paulinuni ex eo sunt tempore, quo Calamensem tumultum exarsisse
supra p. 27 diximus. Possidius enim, Calamensis episcopus, ob eani
rausam ad imperatorem Romam profecturus cum mense, ut videtur,
Augusto a. 408 aut 409 Augustinum convenisset, epistulam 95 ad
Paulinum perferendam accepisse videtur.*) Paulinus tunc nondum
erat episcopus, id quod ex epistulae inscriptione apparet, factus est
autem episcopus a. 409; anno enim 410, cum Nola a Gothis diri-
peretur, iam erat episcopus.*) alteram epistulam 94 cum Paulinus
ipse Idibus Mais se ad Augustinum dedisse scribat ^) eique mense
Augusto ab Augustino responsum esse videatur, utramque epistulam
eodem anno intercedentibus tribus ferme mensibus conscriptam esse
veri est simillimuni, i. e. anno 408 aut 409; ea enim erat inter illos
viros epistularum assiduitas.*)

p]pistulae % et 97. Stilichone X Kal. Septembris a. 408 inter-
fecto Olympius in eius looum successerat. quod simulac fama in
Africam pertulit, quamquam, utrum vera esset, nondum satis erat
confirmatum,'^) Augustinus oblata occasione usus Bonifati, episcopi
Cataquensis, causam quandam Olympio epistula 96 commendare pro-
peravit. neciue multo post media hieme ad eundem alteram epi-
stulam dedit.") etenim cum Olympius litteris interim missis beni-
volum atque benignum erga ecclesiam catholicam animum ape-
ruisset,^) Augustinus iterum eum adiit flagitans, ut inimicis ecclesiae
quam primum ostenderet leges illas, quae de idolis confringendis et
haereticis corrigendis vivo Stilichone in Africam missae essent,
voluntate imperatoris esse constitutas neque Stilichonis morte earum
auctoritat^m posse aboleri. cuius epistulae fructus fuisse videtur
lex XVIII Kal. Februarias a. 409 in illam sententiam lata.'')

*) Cf. p. 506, 16 — 18. Maurini epistulam 95 hieme conscriptam
esse censuerunt inducti prava lectione 'hiemares' in ep. 121 p. 736, 7,
quo factum est, ut epistulam, de qua ibi loquitur Paulinus, epistu-
lam 95 esse putarent. eodemerrore epistulam 121 in annum 410
rettulerunt, ut modico eam temporis intervallo cum ep. 95 con-
iungerent. ceterum neque quod in ep. 121 a Paulino neque quod
in ep. 149 p. 349, 12—15 ab Augustino de illa epistula memoratur,
ne minime quidem congruit cum ep. 95.

*) Aug. de civ. dei I c. 10. ') p. 505, 17—19.

*) Cf. ep. 42 p. 84, 8 et ep. 45 p. 122, 5.

") p. 514, 7—10; 516, 16—17. «) p. 517, 10; 518, 13—15.

') p. 516, 19—22.

*) Theodos. Jib. XVI 5, 46 cum const. Sirmond. 14. ed. Momm-
scn. p. 870 ot 918.

30 Index III.

Epistula 98 Bonifatio episcopo est inscripta. qui si idem fuit
atque episcopus Cataquensis Bonifatius, cuius causa Augustinus
epistulam 96 ad Olympium misit, episcopum factum esse paulo ante,
quam Augustinus ad Olympium scripsit, id est paulo ante medium
annum 408 illa ipsa epistula ostendit et epistula 98 cum ad episco-
pum data sit, ante illud tempus scripta esse nequit. eundem autem
esse utrumque Bonifatium ex eo patere videtur, quod, quae de
utroque prodit Augustinus, mirifice congruunt. illum enim dicit
solitum esse vehementer cavere mendacium,*) hunc, cum episcopus
fieret, agros aliquos a Paulo praecessore cum fisci fraude comparatos
suscipere noluisse totumque confessum esse, ut eos agros ecclesia
non occulta episcopi iniquitate sed manifesta Christiani imperatoris
iiberalitate possideret.-) verum tamen ut exploratum habere vide-
mur, ante quod tempus epistula 98 scribi non potuerit, ita occultum
manet, quando scripta sit, ex quo Bonifatius episcopus factus est;
nullum enim huius rei extat indicium. ceterum Bonifatium, Cata-
quensem episcopum, conlationi Carthaginensi a. 411 interfuisse
audimus ^) et, quem Augustinus a. 412 in epistula 139 et 143*) et
a. 414 in epistula 149 ®) sanctum fratrem et coepiscopum suum Boni-
fatium appellat, quin et ipse fuerit episcopus Cataquensis, non est
quod dubitemus.

Epistula 99, v. ep. 92.

Epistula 100 Augustinus adlocutus est Donatum, cum a. 408
provinciam Africam pro consule administrabat, rogans, per edicta
faceret, ut novissent haeretici Donatistae manere leges contra
errorem suum latas, quas iam nihil valere arbitrarentur et iactarent.®)
quod idem cum Augustinus isdem fere verbis in epistula 97 ab
Olympio peteret, quoniam inimici ecclesiae leges vivo Stilichone in
Africam missas illo interifecto inritas esse factas sive dolose iacta-
rent sive libenter putarent,") utramque epistulam ut eodem consilio
ita eodem quoque tempore, id est sub finem anni 408 scriptam esse
facile conicias alteram ad Donatum proconsulem alteram ad Olym-
pium magistrum officiorum. cui temporis rationi documento est
etiam, quod Augustinus priore epistulae parte a Donato flagitat, ne
supplicia exercere vellet in puniendis Donatistis; spectat id enim
ad rescriptum VIII Kal. Decembris eiusdem anni ad ipsum Donatum
missum, in quo dictum est: In eos igitur, qui aliquid, quod sit catho-
licae sectae contrarium adversumque, temptaverint, supplicium
iustae animadversionis expromi praecipimns.

') p. 528, 10. *) p. 515, 14—20.

^) Mansi, concil. coll. IV p. 53 A: 80 D; 265 D.

*) p. 150, 14; 250, 12. '') p. 349, 21.

«) p. 538, 1—4. ") p. 517, 13—17.

") Theodos. lib. XVI .5, 44.

Index III. 3i

Epistulam 101 Augustinus Possidio, episcopo Calamensi, ad
Memorium episcopum perferendam dedit.*) quod quando factum
sit, facile coniectura adsequi poteris. cum Augustino enim erat
Possidius, uti supra ad ep. 90. 91 et 94. 95 ostendimus, anno 408
aut 409 mense, ut videtur, Augusto, cum propter paganorum iniurias
in Italiam erat profecturus. ea igitur occasione Augustinum ut
epistulam 95 ad Paulinum ita epistulam quoque 101 ad Memorium
exaravisse et utramque Possidio dedisse concludimus ferendam
alteram Nolam alteram Capuam, quippe cum non sit, quod dubi-
temus, quin hic Memorius luliani Campani-) fuerit pater, quem
Augustinus secum non parvam dicit^) inisse amicitiam conloquio
litterarum.

De tempore epistulae 102 iiihil aliud statui potest, nisi quod
ex ordine, quo Augustinus in Retract. 1. II. c. 31 hunc libellum posuit,
eum inter annum 406 et 412 confectum esse cognoscitur.

Epistula 103. 104. In epistularum commercio inter Nectarium
et Augustinum epistula 90 Nectari, ut supra exposuimus, statim ex
tumultu Calamae Kalendis luniis a. 408 aut 409 exorto ad Augusti-
lium missa est. cui Augustinus epistula 91 mense, ut videtur,
Augusto respondit. quo facto octo ferme menses transierunt, donec
alteram Nectari epistulam ^ep. 103) VI Kal. Aprilis a. 409 aut 410
.\ugustinus accepit. neque se scire dicit, utrum Nectarius tam sero
scripserit aii mora facta sit in reddendis epistulis.*) paulo post
acceptas litteras 103, quo tempore, quid impetravisset Possidius,
nondum erat compertum,^) mense fortasse Aprili Augustinus respon-
sum dedit epistula 104.

P^pistula 105 ante extremum annum 408 scripta non est. nam
quod legimus p. 599, 3: Mendacio vestro subito totam Africam
implestis, aperte significat rumores, quos Stilichone anno 408
a. d. X Kal. Septembris interfecto Donatistae spargebant, leges, quae
Stilichone vivo in se datae essent, imperatore nesciente vel nolente
esse constitutas.*) ex altera autem parte in hac epistula Donatistis
inscripta ne minimum quidem est indicium conlationis a. 411 in-
eunte mense lunio cum Donatistis Carthagine habitae, quamquam.
si illa conlatio iam fuisset vel etiam institisset, ea est epistulae
ratio, ut silentio praeteriri omnino non potuerit.'') igitur cum primus

») p. 539, 18.

') Prosperi Aquit. in .\ugustini obtrectatorem epigr. v. 6
(Migiie patrol. lat. XLV p. 1857j.

') Aug. contra lulianum I 4, 12 (Migne patrol. lat. XLIV
p. 647, 37 j.

*) ep. 104 p. 582, 4—12. ») p. 582, 13—27.

") ep. 97 p. 517, 13—17.

■) cf. p. 596, 10—12: 600, 24— 601. 2: 602.11-12; 604,26: 610,2—3.

32 Index III.

gradus instituendae conlationis factus sit edicto pridie Id. Octobris
a. 410 ad Marcellinum dato/) sequitur epistulam scriptam esse intra
a. 409 et Septembrem anni 410.

Epistulam 106 Augustinus per Maximum et Theodoruit- ad
Macrobium, episcopum Donatistam, misit, ne subdiaconum quendam
rebaptizaret; epistula 107 illi renuntiant reddidisse se epistulam,
Macrobium autem, quod flagitaretur, recusasse; quo facto Augustinus
longiore epistula 108 Macrobio exponlt, quae esset in iterando
baptismo iniuria et quae vanitas in tota Donatistarum separatione.
rei igitur similitudine haec epistula prope accedit ad epistulam 105
eademque de causa, qua illam, etiam hanc nisi ante conlationem
Carthaginensem scribi non potuisse certum est. sed tempus multo
accuratius definiri potest eo, quod est in p. 632, 17: Ante istam
legem, qua gaudetis vobis redditam libertatem. neque enim alia
iex est, quae hoc loco significatur, nisi ea, qua Honorius exeurite
anno 409 omnibus haereticis liberam in rebus sacris voluntatem
concesserat. quae lex quo rescinderetur, cum ex concilio XVIII
Kal. lulias a. 410 Carthagine habito legatio ad imperatorem missa
esset,*) libertas illa sublata est alia lege VIII Kal. Septembris
a. 410 data, qua priores in haereticos poenae sunt restitutae.*) illo
brevi igitur temporis spatio ab extremo anno 409 usque ad mensem
Augustum a. 410 scripta esse videtur epistula 108, quippe cum
Augustinus de liberta'te loquatur etiam tum vigente; proxirae autem
antecesserant epistulae 106 et 107.

Epistula 109 Severi episcopi ecclesiae Milevitanae ad Augusti-
num episcopum et epistula 110 Augustini responsum ad Severum
haud quicquam habent, quo, quando scriptae sint, investigari possit,
et eo incertiores sumus, quod eodem ferme tempore uterque episco-
pus factus est*) neque amplius quinque annis Augustinus Severo
superstes fuit.^) id unum tamen Severi epistula constare videtur
Augustinum tunc maxima iam floruisse auctoritate.

Epistula 111 p. 643, 2: Totus mundus affligitur cladibus . . .

quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria per-

petrata sint, etiam vos latere non arbitror; de Hispanis quoque tot
provinciis, quae ab his malis diu videbantur intactae, coeperunt iam
talia nuntiari. quae ut novissima memoratur res, cuius tunc primi
nuntii in Africam pervenissent, Alanorum, Sueborum, Vandalorum
inruptio est in Hispaniam autumno anni 409 facta, unde efficitur
epistulam scriptam esse extremo anno 409.

^) Migne patrol. lat. XLIII p. 816, 63 sqq.

=>) Mansi, concil. coll. III p. 810 D.

3) Theodos. lib. XVI 5, 51.

*) ep. 32 p. 8, 21—9, 1; ep. 31 p. 8, 5—6.

•') ep. 213 p. 374. 2—6.

Tndex III. 33

Epistuia 112 ad Donatum scripta est, postqiiam magistratum,
quem pro consule, ut supra ad ep. 100 diximus, anno 408 in Africa
obtinuerat, deposuit, atque recens illius administrationis memoria
ostentat haud longum temporis spatium inde intercessi^se. quam-
quam si quis quaerat, quando Donatus magistratu se abdicaverit,
niliil aliud potest adfirmari, nisi anno 410 Macrobium quendam ibi-
dem pro consule fuisse; ad eum enim missa est lex a. d. VII Kal.
lulias a. 410 Ravennae data.*) itaque huius epistulae tempus intra
annum 409 et 410 verissime constitueris.

Epistulas 113 — 116 Augustinus omnes uno fere tempore in
Faventi cuiusdam causa scripsit primam ad Cresconiura, alteram
ad Florentinum, tertiam ad Fortunatum, ad quem simul quartam
misit rogavitque, ut eam Generoso, consulari Numidiae, redderet.
quam causara ut defenderet, legem adfert, qua concessum est, in-
quit, eis, qni praecipiuntur ab aliqua potestate iu-
diciis exhiberi, ut ad gesta municipalia perducantur atque
illic interrogentur, utrum v elint triginta die s in
e a civitate, ubi tenentur, agere sub moderata custo-
d ia a d parandos sibi f ru c tu s vel r e m suam , sicut
necesse fuerit, ordinanda m?) hanc legeni esse eam, quae
imperatore Honorio a. d. XII Kal. Februarias a. 409 Ravennae data
est: Si quos praecepto iudi c um praemisso inscriptionis
vinculo reos factos adminiculum curiae propriae dirigere iussum
fuerit, municip alib u s actis interrogentur, an v elint
iuxta praeceptum friumphalis patris nostri XXX die bu s sibi con-
cessis sub moderata et diligenti c u s t o d i a propter o r d i n a-
t ione m d o mus propriae parandosque sibi sum p tu s
in civ it ate residere,^) ex verborum similitudine nemo non in-
telleget. siout autem non ante annum 409 scribi potuerunt epistulae,
ita non ''Ost annum 423, quo Honorius mortuus est. quod enim dicit
Augustinus 'qliod imperatoris lege praecipiluf, 'quod lex impera-
foris iubef, cuius rei publicae miUtas\ 'ut ab imperatore praeceptum
est\*) nisi vivo Honorio dici non potuit. scriptae sunt igitur inter
a. 409 et 423.

Epistulae 117. 118. 119.-122. 124. 125. 126 omnes scriptae sunt
circa id tempus, quo Augustinus valitudinis intlrmitate, ut aliquam-
diu ruri esset, ab Hippone discedere coactus erat.*) quod quando
factum sit, ex epistida 124 discimus, qua se modo regressum Hippo-
nienses de absentia sua periculosissime scandalizatos comperisse
dicit.*) namque misit hanc epistulam ad Albinara, Pinianum, Mela-

') Theodos. lib. XI 28, 6.

*) p. 660, 23—27; cf. p. 660, 6—10; 662, 5—8; 21—23.

=*) Theodos. lib. IX 2, 6. ♦) p. 660, 6; 661, 5—0; 662, 21.

•') Ep. 118 p. 698, 5—6. «) p. 2. 9—10.

LVIII. Aagustinns. (Gol dbach er.) g

34 Index III.

niam, qui eo anno, quo Gothorum turbae duce Alarico Roma ex-
pugnata direptaque Italiam pervagabantur, i. e. anno 410 profugi
fagasten pervenerant,*) et se excusat, quod propter duram hieraem
et ecclesiae suae condicionem ad eos visendos advolare non possit.
seripta est igitur epistula 124 hieme anni 410 — 411 et Augustinus
a. 410 Hippone relicta fus se abdiderat. quod cum teneipus, ceterae
epistulae facile adiungentur. etenim epistulam 117 Dioscori Augu-
.stinus aeger Hippone, priusquam rus abiit, accepit; epistula autem
118, i. e. Augustini responsum, etsi quam celerrime sequi dedebat,-)
illo discessu factum est, ut tardius, quam posset, mitteretur.') Augu-
stinus tum annum agebat quinquagesimum sextum, ita ut Alypius,
quem in Confessionum 1. VI 7, 11 se natu minorem dicit, in hac
epistula senex appellari possit.*) neque minus congruens est, quod
in ep. 118 c. 12, ubi multae haereses nominatim adferuntur, Dona-
tistarum, Maximianensium, Manichaeorum, Arrianorum, Eunomi-
anorum, Macedonianorum, Cataphrygarum, Marcionistarum, Sa-
bellianorum, Pelagianae haeresis nulla fit mentio; haec enim non
ante extitit quam anno post Pelagi et Caelesti Carthaginem adventu.
— Epistulam 119 Consentius Augustino ad villam misit, quo se
valitudinis causa contulerat.^) — Epistulam 122 Augustinus ex rure
clericis et plebi Hipponiensium scripsit absentiam suam excusans
et misericordiae opera commendans. in qua epistula quod Augusti-
nus de contritione mundi huius loquitur, cui talia acciderent, qualia
dominus et redemptor noster ventura praedixisset, optime referri
potest ad a. 410, qub urbe a Gothis occupata direptaque tanta
mala in imperium Romanum inruebant, ut mundi huius ruina
crebrescentibus fribulatisnibus propinquare putaretur.*) — Epi-
stulae 125 et 126 ea fuit causa, quod, cum Pinianus visendi gratia
ad Augustinum Hipponem venisget, Hipponienses hominem prae-
divitem magna importunitate apud se retinere et ad clericatum in
ipsorum civitate suscipiendum cogere conabantur, qua re avaritiae
suspicionem sustinebant. itaque altera epistula Augustinus cum
Alypio de hac re communicat, altera Albinam de eo, quod Piniano
genero acciderat, consolatur, nimias eius suspiciones diluit, rem,
quo modo gesta sit, enarrans avaritiae famam defendit. quod si
Pinianus, ut consentaneum esse videtur, cum primum hiems prae-

*) Cf. Rufini epistulam ad Ursacium typis expressam in adnot.
Valesi ad Eusebi eccl. hist. 1. VI c. 38 (ed. Gul. Reading Canta-
brigiae 1720 p. 300); Palladi hist. Laus. c. 118 (Migne patrol. gr.
XXXIV p. 1229, 13—19; 39—47); de vitis patrum II. praeludia
(Migne patrol. lat. LXXIII p. 725, 52—726, 8).

') p. 664, 11; 15; 18; 665, 5—6; .698, 5—9.

^) p. 698, 7—9. *) Ep. 117 p. 664, 1.

*) p. 698, 16—18. •) p. 743, 20—21; 26—744, 1."

Index Ilt.

35

teriit, salutandi causa Hipponem properavit, epistulae scriptae sunt
vere anni 411 atque epistula 125 prior.*)

Epistula 120, quam Augustinus ad Consentium rescripsit, nihil
continet, quo tempus perspici possit, nisi quod in p. 715, 19—21
libros de trinitate in manibus se habere dicit et propter magni-
tudinem tam difficilis quaestionis nondum posse explicare. quam-
fiuam id haud multum nos iuvat, quippe cum Augustinus in ep. 174
p. 650, 15 hos libros iuvenem se inchoavisse, senem edidisse dicat.

Ad epistulam 121 Paulini respondit Augustinus epistula 149.
neque vero hoc primum eius responsum fuit, sed interciderunt inter
illas litteras duae aliae, quarum altera Augustinus continuo rescrip-
serat ad ea, quae quaesita erant in ep. 121,*) altera Paulinus prospe-
rum Quinti adventum nuntiaverat.^) neque plures litteras scriptas
esse hoc temporis spatio ex epistulae 149 c. 1 et 2 bene colligi
potest; cuius enim p. 349, 12—22 mentionem facit Augustinus,
antecesserat epistulam 121; eadem enim est atque ea, quae in
hac ipsa significata est p. 736, 5—7. quae cum ita sint, pro
litterarum inter Augustinura et Paulinum frequentia*) recte ae
merito dicere poterimus epistulam 121 vix amplius biennio ante
epistulam 149 esse scriptam;'^) epistula autem 149 data est circa
a. 414-^16.

Epistula 123 p. 746, 2: Capta Hienisalem tenetur a Na-
buchodonosor nec Hieremiae vult audire consilia; quin potius
Aegyptum desiderat, ut moriatur in Taphnes et ibi servitute pereaf
sempiterna. quam allegoriam si ita recte interpretamur, ut Alaricum
significatum esse dicamus, qui urbe Roma Augusto anni 410 capta
et direpta insatiabili terrarum expugnandarum cupidine duotus in
yiciliam. et AegAptum expeditionem parabat, haec scida soripta est
autumno anni 410 ante Alarici mortem.

Epistulam 127 Augustinus paulo post Romam ab Alarico
extiemo mense Augusto anni 410 captam compilatamque scripsit,
quod perspicue significavit dicens: Modo cum ipsa Roma, domi-
cilium clarissimi imperii, barbarico vastaretur incursu, quam multi
vitae huius temporalis amatores, ut eam vel infeliciter producendam
nudamque redimerent, dedcruitt omnia, quae illi non solum oblec-
tandae et ornandae veru?n etiam sustentandae tnendaeque ser-
vabant! *)

\) ep. 116 p. 16, 13.

*') p. 349, 5—12; 22—23. ■') p. 348, 5—7: 349. 6-7.

'j Cf. quae diximus ad ep. 95.

■') Maurini hanc epistulam anno 410 attribuerunt, quo eam
propius ad ep. 95 admoverent. quod cur factum sit, ad ep. 95
adn. 1 l)reviter exposuimus.

") p. 23, 4—9.

oG IndexIII.

Marcellinus ah imperatore Honorio in Africam missus, ut dis-
putatione inter episcopos catliolicos et Donatistas instituta eorum
controversias componeret, ineunte anno 411 edictum proposuerat.
quod locum, tempus, alias condiciones illius disputationis hab.^bat.
et admonueral utramque partem, ut sibi indicarent, num ea, quae
statuisset. placerent. qua re episcopi catliolici epistulam 128 ei
miaerunt, Donatistae notoriam, quam vocahant. quae notoria cum
data esset a. d. VIII Kal. lunias,*) catholicorum quoque epistulam
mense Maio scriptam esse non dubitamus contendere; Kalendae
enim luniae iam primus erat conlationis Carthaginensis dies. simulac
autem episcopi catholici Donatistarum notoriam cognoverunt, altera
epistula i. e, ep. 129, quid contra sentirent, Marcellino aperuerunt.
etiam hanc epistulam ante Kalendas lunias scriptam esse proba-
bile est.

Ep. 130. Eodem anno eademque de causa, qua Albinam cum
suife Tagasten venisse supra ad epistulam 124 diximus, Proba quoque
ex nobilissima Aniciorum gente cum luliana nuru eiusque filia
Demetriade, postquam urbe ab Alarico expugnata in Gothorum
manus inciderunt, captivitatem eCfugientes Africam petiverunt.^)
ubi cum Proba Augustinum adisset, ut de orando deo sibi aliquid
scriberet, Augustinus id se facturum esse promisit, promissum
epistula 130 persolvit,^) id quod, quoniam Proba sub finem demum
anni 410 in Africam venisse videtur, ante annum 411 fieri non
potuit. neque dubium est, quin epistula prius scripta sit, quiia
Demetrias perpetuae virginitatis votum susceperit. nam Augustinus
Demetriadis ipsius, quamquam non deerat occasio,*) nullam facit
mentionem, quod profecto non praetermisisset, si iam tum monaclia
fuisset facta, quippe qui in ep. 150 tanta animi elatione illud votum
concelebret. recepta autem in monacharum coetum esse videtur
Demetrias anno 413. in libro enim de bono vidtiitatis a. 414 scripto,
ubi- Probae de oratione epistulam (i. e. ep. 130) se scripsisse com-
memorat '') Augustinus, Demetriadem m o d o monacham esse coe-
pisse dicit*) et Hieronymi quoque epistulam 150, qua monacham
recentem patrio animo cohortatus est, ad eundem annura 414 re-
ferunt. itaque epistula 130 scripta est intra annum 411 et 413 ante
Demetriadis consecrationem.

Epistula 131 ad eandem Probam data sicut epistula 130 ante
annum 411 scribi non potuit, cum ex utraque constet quaestionum

') Mansi concil. coll. IV p. 60 B.

») Cf. Hieron. ep. 130 c. 4—7 (Migne patrol. lat. XXII p. 1109,
41—50; 20—21; 1110, 39—50; 1111, 36—37; 42—1112, 2; 1112, 34—38).
=•) p. 40, 5—9. ♦) Cf. p. 76, 4—6.

») c. 29 (Migne patrol. lat. XL p. 450, 31—33).
•) c. 24 (Migne patrol. lat. XL p. 446, 51).

1ii(Il-.\ III. 37

^acraruin cuii.siutudinem iani fuisse Probae cuiii Aufiustino. ne(|ue
aiiud teniporis indicium praesto est, nisi tiuod addi licet Auj^u-
stinuin in libro de bono viduitatis narrare Probam iam gran-
daevam fuisse, cum de oratione epistulam i. e. ep. l;30 ei scriberet.')

Epistulam 133 Augustinus ad Marcellinum tribunum misit,
cum Donatistae crudelissima quaedam facinora in catliolicos coiii-
misissent atque in eo esset, ut suppliciuin iii alicpios constitueretur.
cui epistulac adiecit alteram i. e. cp. 134. (luam Marccllinus ipse
redderet Apringio, qui eius frater erat et Africam tum pro consule
administrabat.-') ro{?at Augustinus utrumque. ne le^rum severitate
sed Christiana mansuetudine maletici punirentur. t|uae eiiistulae
cum in ep. 189 hieme anni 411 — 412 scripta coinmeinorentur,*) collif;i
potest scriptas esse a. 411 jxist conlationem ('arthaj;inensem ineunte
inense lunio habitam, cuius eventu Donatistae exasperati ad tani
scelesta ac nefanda facinora ablau esse videntur. ut lej^e III Kal.
Februarias a. 412 data*j superiores poenas. (|uae in eos constitutae
erant, renovari et novas severiores((ue addi placuerit.

Ep. 132. 135. 136. 137. 138. 139. 140. 141.

Epistula 132 Auf^ustini est ad Vohisianum. cui Volusianus
epistula 135 respondit. porro utrius(|ue Jiuius epistulae inentioiiem
facit Marcellinus in ep. 136 ad Aufjjustinum data •') et Aufrustiniis
ad epistulam 135 Volusiani et 136 Marcellini rescripsit missis epi-
slulis 137 et paulo post 138. (|uae oiiines litterae jtarvo temporis
ihteivalio disiunctae fuisse videntur,'*) (jiiando autein scriptae sint.
cognosci potest ex ep. 139, in (pia epistulae 1.37 et 138 ut receiis
missae coinmemoraiitur.') huius eiiim epistulae tenipus satis accu-
late definiri potest. iiani cuiii Ajiriiifrio etiani tuin proconsule scripta
sit,**j pridie autem Kal. Martias a. 412 iam Eucharius eius successor
in Africa fuerit,") deinde Breviculus coiilatioiiis ('artiiairinensis
antecesserit,'") (piod opusculum satis operosiim sub fiiieni a. 411 con-
fectum est. intellef^itur epistulam 13!) hieme a. 411 — 412 scriiitam
esse,") paulo ante ceteras. (nio ordiiie niodo diximus. epistulas.

') c. 23. 2<»: cf. c. 1!». 24 (Mipie patrol. lat. XXII p. 4.')(t,
32—33: 446. 2()— 31 i.

-) p. 83. 15—18: 8."). 7. ■=) p. 151. 8—13.

*) Theodos. lil). XVI 5, 52.

••) p. 93, 4— ;5: 8—1(1: 14—94, 3.

«) p. 97, 4—6. •) p. 153. 5—7. N p. 151, 8—13.

») Theodos. lib. VI 29, 9: VIII 4. 23: XI 1. 32: 7, 19; 20.
'"i p. 152, 20—153, 2.

") Maurini circa mensem Maiuiii a. 412 id factum esse statuc-
ruiit; putabant enim Donatistas lej^e III Kal. Eebruarias a. 412 data
ad illa nefanda facinora esse ablatos, cum contra lex facinora sit
consecuta, sicut supra ad ep. 133 et 134 exposuimus.

38 Index III.

neque hanc temporis descriptionem turbat, quod Augustinus in
ep. 139 dicit epistulam 141 ad laicos Donatistas se modo aliquot
lucubrationibus terminavisse,^) in ipsa autem illa epistula extrema
additum est: Haec ad vos scripsimus XVIII Kal. lulias piissimo
Honorio Augusto VIIIl cons. id est a. 412. ex Retractationum enim
1. II c. 40 appafet Augustinum illam epistulam primo ipsum per
se Donatistis misisse, postea autem, quam in concilio Zertensi eam
proposuerit, omnibus placuisse et ,die adscripta concilii epistulam
esse factam. — Denique epistulam 140 de gratia novi testamenti
ad Honoratum in manibus se habere atque c o n t i n u o absolvere
debere in eadem epistula 139 Augustinus confirmat.'')

Epistulam 142 post conlationem Carthaginensem cum Dona-
tistis scriptam esse ex c. 3, quamvis lacunis, id quod dolendum est,
sit corruptum, satis intellegitur. praeterea in eodem capite inter
hanc epistulam et epistulam 141 ea est sententiarum verborumque
similitudo,^) ut Maurini recte iudicavisse videantur, cum censerent
utrasque. litteras tempore quoque haud multum inter se distare.

Epistula 143 Augustinus respondit ad Marcellini quandani
epistulam, quam acceperat per episcopum Bonifatium.*) Bonifatius
autem cum Marcellino fuerat, quo tempore scribebatur epistula 139,^)
id est hieme a. 411 — 412. quo circa cum dubitare non possimus, quin
ea occasione Bonifatius illam Marcellini epistulam ad Augustinum
pertulerit, Augustini responsum a. 412 redditum esse probabiie cst.
sed etiam cum ep. 137 ad Volusianum data aptissime coliaeret epi-
stula 143. in illa enim Augustinus interrogatus c. 2 — 10 de mirabili
virginis Mariae partu locutus erat. quae cum Marcellinus quoque
legisset®) atque sibi non sufficere videri scripsisset, Augustinus in
extrema epistula 143 respondens: De virginitate autem, inquit,
sanctae Mariae si hoc, quod scripsi, non persuadet fieri potuisse,
neganda sunt omnia, quac mirabiliter in corporibus acciderunt.
brevi igitur temporis spatio concluduntur epistulae 137. 139. 143.

Epistulam 144 Augustinus episcopus Cirtensibus misit, qui a
Donatistis ad catholicorum partem se transisse ei nuntiaverant. in
cuius epistulae initio cum legatur: Si duritia cordis humani resistens

^) p. 153, 3—5.

^) p. 153, 7 — 10; cf. Retract. II 36: Eo ipso tempore, quo
contra Donatistas vehementer exercebamur et contra Pelagianos
exerceri iam coeperamus, amicus quidam mihi misit quinque a
Carthagine quaestiones.

3) Cf. p. 249, 2—3; 6—12 cum p. 238, 5—7; 12—13; 24—239, 5:
240, 8—14.

*) p. 250, 12—13. ^) p. 150, 14—15.

*) Ita etiam epistulam 132 et 135 Volusianus cum Marcellino
communicavit (p. 93, 1 et 94, 3 — 5).

Index III. 39

m a n i f e s ti n s i m a e et quodam modo publicue v e r it ut i eius-
dem potentia veritatis evicta est et in epistula 141, id est in

epistula concilii Zertensis p. 246, 10 — 12: Si autem mani-

festissima v e r itat e c onv ic t am partis Donati falsitatem
udhuc sequi desideratis, Maurini concludi posse putaverunt Cirten-
snini conversionem coniunctam fuisse cum illa «concilii epistula
ideo(jue epistulam 144 scriptam esse circa a. 412 post concilii epi-
stulam XVIII Kal. lulias datam. verum tamen quam levi causa
nitaiitur Maurini, quis non intellegitV atque mirum videri necesse
est, quod tota epistula nuUum conlationis cum Donatistis niedio
a. 411 habitae deprehendi potest vestig^ium, atque eo magis mirum,
quod in capite 3, ubi Augustinus eos appellat, qui nomlum trans-
gressi erant, et transmarinorum iudiciorum, in quibus victi essent
Donatistae, eos commonet, illius conlationis etsi tali occasione
oblata mentio tit nulla. qua re haud scio an propius ad veritatem
accedamus dicentes epistulam 144 ante a. 411 esse conscriptam.

Epistula 145 ex eo est tempore, quo primum Pelagiana hae-
rosis in Africa divulgari coepta est. quam doctrinam Augustinum
hac epistula impugnare manifestum est neque vero eos, pt"opter
quos disserit, nomine appellat, sed: Propter quosdam, inquit,
qui nimium adrogant humanae voluntati, quam lege data putant
ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis
gratia sanctae inspirationis adiufam.^) quod idem Augustinum
observavisse in primo, (juod a. 412 contra Pelagium exaravit, opere
commeraoratione dignum est: dicit enim ipse de eo in libro de
gestis Pelagi,c. 23, 47: Nec tamen operi meo, quo eundem librum
rtfelli, Pelagi nomen inserui facilius me existimans profuturum,
si servata amicitia adhuc eius verecundiae parcerem, cuius litteris
iam parcere non deberem. cpistula igitur scripta esse videtur
a. 412 aut 413.

Eiusdem temporis esse probabile est epistukun 146 ipsi Pelagio
inscriptam brevissimam (juidem eandemque frigidissimam. neque
caret aculeo, (juii^pe cum Augustinus Pelagium, qui praeconiis eum
cumulaverat. admoneat. ut potius oret pro ipso, quo talis a domiiio
tioret. qualem se iam esse arbitraretur. nam orare Pelagiani supcr-
vacaneum esse putabant. cum suflicere dicebant hominis volun-
tatem.') ceterum hanc epistuhim Augustinus in libro de gestis Pe-
lagi a. 417 emisso adtulit et interpretatus est.-') uiide ad nostram
pervenit memoriam.

Epistuhi 147 de videndo deo ad Paulinam missa cum epi-
stopus quidam se laesuin putaret, Aiigustinus commonitorium, id
cst epistulam 148 ad Fortunatiaiuim, episcopum Siccensem, dedit

*) p. 272, 22—25. -) Cf. ep. 145 p. 272, 22—273, 4.

^) c. 26, 51—29, 53.

40 liidcx III.

flagitansi, ut illum videre et rogare dignaretur, ut igno^sceret, si
quid .durius et asperius in se dictum accepisset.*) siraul idem argu-
mentum, quo modo deus videatur, iterum tractat. coniunctissimae
igitur sunt epistulae 147 et 148, qua re etiam una eas recensuit
Augustiuus in Retractationum 1. II c. 41 dicens utramque se invenisse
in eodem suo codice. quo Retractionum loco quoi .am opera. quae
antecedunt^ a. 412 confecta sunt et opera, quae sub.sequuntur, a. 415.
medio tempore, id' est circa a. 413 et 414 scriptas esse epistulas
eflicitur.

Quae ratio intercedat inter ep. 149 et 121 ad hanc epistulam
iam exposuimus. ipsa autem epistula 149 scribebatur, quo tempore
Urbanus Peregrino diacono comitatus, ut episcopatum susciperet,
Siccam perrexerat; necdum Peregrinus Hipponem remeaverat, salvos
tamen eos esse et litteris eorum et fama nuntiante Augustinus
cognoverat.*) Urbanus enim Fortunatiani successor fuit, qui, cum
epistula 148 ad eum data est, etiam tum episcopus erat Siccensis.^)
quam epistulam cum circa a. 413 — 414 scriptam esse supra dixerimus,
epistulam 149 ante a. 414 scriptam non esse veri est simillimum.
neque vero post a. 416, quoniam scripta est, quo tempore Urbanus
episcopus factus est, episcopus autem factus est non infra annum 41().
id intellegitur ex eius contentione cum Apiario, presbytero Siccensi,
qui propter varia delicta ab eo a munere remotus et excommunica-
tus erat. etenim Apiarius Romam profectus a suo episcopo appel-
lavit episcopum ecclesiae Romanae Zosimum et Zosimus appellatione
admissa controversiam ita diiudicavit, ut Urbani iudicium impro-
baret et Apiarium excommunicatione sublata in integrum restitui
iiiberet. gravissimae inde offensiones concitatae sunt in ecclesia
Africana ob eamque causam in concilio Knl. Mais a. 418 Carthagine
habito decretum est, ut presbyteri, diaconi vel ceteri inferiores
clerici in causis, quas habuissent. si de iudiciis episcoporum suorum
questi fuissent, a vicinis episcopis audirentur et inter eos, quicquid
esset, finiretur: quod si et ab eis provocandum putavissent, non
provocarent nisi ad Africana concilia vel ad primates provinciarum
suarum; ad transmarina autem qui putavisset appellandum, a nullo
intra Africam in communionem susciperetur.*) quibus rebus gerendis
cum anni spatium vix suffecisse credideris, haud inmerito Urbanum
non infra a. 416 episcopatum inisse concludas, ita ut epistula 149
circa annos 414 — 416 data esse videatur.

Epistula 150 Augustinus gaudio exultans Probae et lulianae,
eius nurui, gratulatus est, cum certior factus esset Demetriadem,
lulianae filiam, sanctimoniam virginalem esse professam. quod

') p. 332, 3—8. -) p. 380, 5—10.

") Augustin. Retract. II 41.

♦) Mansi concil. coll. III p. 8221); 830 E— 835 A.

Index III. 41

a. 413 faetuni esse ad ep. 130 certis argumentis contiiinatuin esso
existimo, quae si reputaveris, iianc gratulationem a. 413 exeunto
aut ineudte a. 414 missam esse invenies.

E{j:.^tulae 151 tempus definitum est seditione Heracliani a. 413
facta. (|t."im cum comes Marinus vixdum exortam uno certamine
oppressif-set, Cartliaginem profectus simul cum seditionis auctore
etiara Ma cellinum tribunum mcerturn, inquit Orosius,*) zelo ytiwu
latus an nuro corruptus occidit. de cuius morte Augiistinus recenti
dolore affectus tota liac epistula ad Caecilianum data agit mortuuni
amicum omnibus laudibus ornans, id quod extremis anni ilS mcn-
sibus eum fecisse probabile est. interfectus est enim Marcellinus. ut
ex Augustini verbis colligi posse videtur, die terlio ante beati
Cypriani sollemnitatem.-j id est pridie Idus Septenibris.

Epistulae 152. 154 Macedoni Augustino et 153. 155 Augustini
Macedonio scriptae esse videntur intra annos 413 et 414. etenim
epistula 152 Macedonius. Augustinum cum interrogavisset, cur Ciiri-
stiani officium sacerdotii sui esse dicerent intervenire pro reis ei.
nisi obtinerent, offendi. ipsum enim vehementer ambigere. utruni
istud ex religione descenderet, ad extremiun commonet scripta
aliqua eum sibi promisisse neque misisse; proinde nunc mitteret ct
ad lianc epistulani suam responderet. tum in epistula 153 Augii-
stinus respondet ad ea, (|uae erat interrogatus. interea Macedonius
scripta. quae expectaverat. accepit, (juae cum in ep. 154 laudat.
libros de civitate dei fuisse cognoscimus. accuratius autem ex
Augustini responso [ep. 155) comperimus tres priores libros de civi-
tate dei Macedonium accepisse, ((uippe cum locus ex primo libro
adferatur.^) iam vero constat illud opus non totum sed per partes
ab Augustino esse editum atque primam partem tres priores libros
continentem confectam esse a. 413. itaque epistulas 152 — 155 intra
illum et insequentem annum datas esse patet.

Epistula. 156 Hiiarius Syracusanus Augustinum de nonnullis
quaestionibus Pelagianis potissimum consuluit, epistula 157 .\ugu-
stinus, quam primum potuit. respondere properavit.*) (juod resj)on-
sum a. 414 aut ineunte a. 415 datum esse certissima sunt documenta.
atque primum (luidem Paulus Orosius a. 415 ab Hippone in Pa-
laestinam profectus epistulam 157 ab Augustino sumptam HI Kal.
Augustas Hierosolymis in sacerdotum conventu legit eam(|ue epistu-
lam nuper ab .Augustino in Siciliam missam esse dixit.*) deinde

^) Hist. adv. pag. 1. VII 42, 17: cf. Hieron. dial. adv. Pelag.
lll 19 (Migne patrol. lat. XXIII 2 p. 588, 44—589, 1).

•^) p. 386, 22—387. 7; 387, 16—18.

') p. 432, 6—10. V) p. 449, 13.

•"') Oros. lib. apolog. 3, 5; 7, 1; cf. Nicophori Call. Xantliop.
cccles. hist. I. VIII c. 50 in.

42 Index III.

Hieronymus iii dialogo contra Pelagianos, qui sub tinem anni 415
emissus est, Augustinum libros de baptismo parvulorum a. 412
exaratos d u d u m scripsisse dicit, epistulam autem ad Hilarium
n u p e r.*) denique in synodo Diospolitana mense Decembri a. 415
habita librum ad Hilariiwn, id est epistulam 157 commemoratam esse
apud ipsum Augustinum legimus in libro de gestis Pelagi 11. 23.

Epistulae 158. 159. 160. 161. 162. 163. 164 inter Evodium et
Augustinum datae.

Ad Evodi epistulam 158 Augustinus respondit epistula 159,
quod ut c e 1 e r i t e r fieret, Evodius optaverat.-) porro epistulae 160
et 161 Evodi sunt nuUa Augustini epistula intercedente, ut ex ipso
epistulae 161 exordio cognoscimus. itaque Augustinus ad utramque
simul responsum dedit missa epistula 162. necdum Evodius lianc
acceperat, cum superioribus duabus epistulis tertiam addidit, ita ut
epistulae 162 et 163 eodem tempore perferrentur altera ad Evodium
altera ad Augustinum.') Augustinus deinde ad epistulam 163 re-
spondit epistula 164. atque haec de harum epistularum ordine. quo
autem tempore scriptae sint, de epistula 159 et 162 statui potest.
in illa enim Augustinus de duodecimo libro eorum, quos de genesi
scripsisset, loquitur;*) est autem hic liber postremus illius cperis
et circa a. 415 confectus, quoniam opus ipsum inter annos 401 usque
ad 415 est composifum. epistula igitur multo ante a. 415 scripta esse
non potest neque vero post illum annum, cum in epistula 162
libri de genesi nondum editi dicantur.'^) qua re utraeque litterae
scriptae esse videntur, quo tempore Augustinus libros de genesi, ut
mitterentur, paratos habebat. de ceteris denique litteris id unum
adflrmari potest omnes brevissimis temporum intervallis esse dis-
iunctas. nam tale erat Evodi in litteris scribendis studium, ut alias
super alias non expectato Augustini responso mitteret. ita ante
ipsam epistulam 158 alteram miserat, qr.am cum iam Augustinus
perdidisset, non habemus; ®) ita deinceps post epistulam 160 misit
epistulam 161 et post epistulam 161 epistulam 163: in extrema
epistula 158 ab Augustino, c e 1 e r i t e r ut rescriberet, flagitat et
Augustinus epistulam 162 incipit dicens: Multa quaeris ab homine
multum occupato et ea putas pr ae c ipitari debere dictando,
quue tam sunt difficHia. denique Augustinus in epistula 162 n u p e r-
r i m e se epistulam 159 misisse scribit.'') quae cum ita sint, litteras.
quas supra dixi, omnes brevi spatio annorura 414 — 415 includi haud
scio an recte adfirmaverim.

^) III 19 (Migne patrol. lat. XXIII 2 p. 588. 43-^89, 12).

2) p. 497, 12. 3) p 520. 12—15; 541, 1—4.

*) p. 499, 17—18. 5) p. 513, 2—3.

8) p. 488, 15—16; 498, 8; 520, 7—8; 541, 7—11.

7) p. 513, 21.

Index III. 43

Epistulam 165 Hieronymus ad Marcellinum tribunum in Afri-
cam misit. quem cum ab imperatore Honorio ad componendas Dona-
tistarum controversias missum sub finem anni 410 Carthaginem
venisse et ibidera III Idus Septembris a. 418 inter socios seditionis
ab Heracliano factae interfectum esse ad ep. 105 et 151 narra-
verimus, hanc epistulam intra hoc tempus scriptam esse constat,
qua Hieronymus de origine animae hominis interrogatus alio
responsionem derivat dicens: Certe habes ibi virum sanctum et
eruditum AiigusUnum episcopum, qui viva, ut aiunt, voce docere
te poterit et suam, immo per se nostram explicare sententiam.^)
accuratius autem epistulae tempus significatum habemus in epi-
stula 190. ubi Augustinus: A me autem, inquit, cum quaesisset
umicus mihi carissimus et divinarum studiosissimus litterarum (id est
Marcellinus) quid de hac quaestione sentirem, eique remota vere-
cundia hinc aestus meos et iynorantiam fassus essem, scripsit inde
longe trans mare ad doctissimum virum. cui rescripsit ille, ut
poiius me consuleret, nesciens, quod iam fecerat nec aliquid a me
ccrtum ac definitum audire potuerat?) priusquam igitur Marcellinus
Ilieronymum adisset. rogavit Augustinum et Augustinus in epi-
stula 143 quattuor opinionibus de origine animae distinctis, quae-
nam eligenda sit, ingehue se ignorare faietur.^) quae epistula cum
'a. 112 scripta sit, Hieronymi epistulam, id est epistidam 165 ali-
quaiito posteriorem aut eodem etiam anno 412 datam esse necesse
est aut anno 413, antequam Hieronymus Marcellini mortem rescivit.
venim tanien Augustinum in hac re narranda non sibi constitisse
videmus. nam in epistula 166 ad Hieronymum eum audimus dicen-
tem: Sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei
commemorationem benivolentissime facere dignatus es, quod hic tne
haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam.
quod si potuissem non ille hoc abs te tam longe posito inquireret,
s i t a m e n id t i l)i e x Africa scripsit. nam q u and o
scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognoverit
cunctationem meam, unde me inconsulto facere voluit.*) tunc
igitur se nescire dixit. quando Marcellinus Hieronymum interroga-
visset. utrumne ex Africa ei scripsisset an iam antea, atque se
inconsulto eum id facere voluisse neque vero eo, quod est in epi-
stula 143, Augustini r^sponso commotum, ita ut dubitare possis
de illa accuratiore temporis descriptione, quam ex epistula 190 supra
tiuimus, nisi si Augustinum, cum scriberet epistulam 190. de harum
rerum ordine melius instructum fuisse sumas quam tribus annis
ante, cum scriberet epistulam 166.

') p. 542, 8—543, 9. ') p. 155, 15—156, 2.

*j p. 255, 1—261, 24.
*) p. 558, 1—9.

44 Index 111.

De epistuli.s 166 et 167 ulcit Augustiiius iii KetractHtionuiii
1. II c. 45: Scripsi etiam duos libros ad Hieronywum presbyterum
sedentem in Bethleem unum de origine animae hominis alterum de
sententia lacobi apostoU de uttoque consulens enm. simul igitur
utramque epistulam misit^) idque anno 415 — nam inter huius anni
opera in Retractationibus sunt enumeratae — per Orosium, queui,
ut discendi causa ad Hieronymum iret, ipse hortatuB erat.-) Orosium
autem iam III Kal. Augustas illius anni Hierosoiymis sacerdotum
conventui interfuisse ad ep. 157 docuimus; itaque sequitur, epi-
stula 166 et 167 vere anni 415 ut sint compositae.

Brevi epistula 168 Timasius et lacobus Augustino gratias
cgerunt, quod librum de natura et gratia ad eos miserat. quem
librum a. 415 compositum esse omnes eonsentiunt.

In epistula 169 Augustinus opera commemorat, quae eo ipso
anno, quo hanc epistulam scribebat, ante pascha propinquante
quadragesima inchoata conscripsisse se dicit.') sic tribus priori-
bus libris de civitate dei duos alios addidit; *) sic duos libros sive
epistulas (166 et 167) ad Hieronymum de origine animae hominis
et de sententia lacobi apostoli misit; ^) sic Orosio ad quaedam
interrogata libro contra Priscillianistas et Origenistas respondit; ^)
sic librum composuit de natura et gratia contra Pelagium.^) atque
ut epistulas 166 et 167 vere anni 415 datas esse supra demonstravi-
mus, ita cetera quoque omnia eodem anno exarata sunt, qua re
etiam una cum illis epistulis in Retractationum libro II quattuor
deinceps capitibus 42 — 45 alterum post alterum recensentur. itaque
epistulam 169 Augustinum anno 415, postquam illis laboribus
functus sit, ad Evodium dedisse constat.

Epistulae 170. 171. 171 A.
Epistulam 170 Alypius et Augustinus ad Maximum dederunt, cum
a Peregrino episcopo audivissent illum ipsum quidem ex Arriana
haeresi ad catholicam fidem redisse neque vero effecisse, ut sui
quoque idem facerent. quod ut acriore studio agitaret, eum ad-
hortantur simulque quid de trinitate contra Arrianos tenendum
esset, exponunt. neque multo post veriti, ne Maximus se laesum
putaret, epistula 171 ad Peregrinum data se excusaverunt eumque
interrogaverunt, numquid illa adhortatione profecissent. quae epi-
stulaequo tempore missae sint nisi ex Peregrini episcopatu colligi
non potest. neque enim episcopus Peregrinus alius fuisse videtur

1) Cf. etiam ep. 167 p. 586, 3—587. 3: ep. 169 p. 620. 28—621,
16; ep. 172 p. 636, 6—637, 2.

^) ep. 166 p. 547, 5-^48, 9: ep. 169 p. 621. 12—16.
') p. 611, 9—10. *) p. 611, 11—15.

») p. 620, 28—621, 16. «) p. 621, 16—20.

^) p. 621, 20—23.

Index III. 45

atque is, qui in epistula 139 et 149 diaconus appellatur.') epistula
autem 149 cum inter a. 4^4 — 416 scripta sit, sequitur Peregrinum
post a. 414 episcopum factum esse neque ante datas esse epi-
stulas 17''i et 171; quanto autem post, incertum est. denique epi-
stulam V)1A, cuius fragmentura in Primasi commentariis super
Apocalyp;:<im servatum est. ad eundem Maxi\num fuisse missam ex
iterata et inopinata trinitatis commemoratione ') est quod concludas;
tomporis autem vestigium frustra quaesieris.

Epir.tulam 172 Hieronymus ad Augustinum misit paulo post,
quam diklogum adversus Pelagianos composuerat; nuper enim eum
se edidisse in epiatula dicit.*) editus est autem ille dialogus sub
extremum annum 415.

Epistulatn 173 Augustinus ad Donatum, presbyterum partis
Donati, dedit de violenta ratione cum eo disserens, qua ille ab sua
se parte ad catholicara ecclesiam trahi questus est. quod quando
factum sit, si quaeris, factura esse invenies post conlationem illam
catholicorum cum Donatistis medio anno 411 habitam, quippe cum
de ea agatur capite 7. qua conlatione cum Donatistae essent devicti,
lege III Kal. Februarias a. 412 data poenae, quae antea in eos erant
constitutae, renovatae et novae severior^squc sunt additae idemque
iterum factum est a. 414 lege X Kal. lulias data. *) annis igitur ab
illis legibus proxirais Donato vira inlatam et epistulam 173 scriptam
esse manifestura est, annus autem ipse incertus.

Epistula 173 A p. 650, 8: Servate vos ad legendos de trim-
tate libros, quos in notnine domini edere iamque dispono. epistula
igitur scripta est a. 416, quoniam paulo post editi sunt libri de
trinitate. quos cum deinde ad Aurelium, episcopum Carthaginensem,
mitteret, una ad eura misit epistulara 174.

Epistulae 175. 176. 177. 181. 182. 183. 184.
Epistulam 175 episcopi provinciae Carthaginensis et epistulam 176
episcopi Numidiae ad Innocentium papam scripserunt ex concilio
Carthaginensi alteri, alteri Milevitano utroque a. 416 contra Pelagia-
nam haeresira habito atque Milevitano paulo post Carthaginense.^)
quibus epistulis suara quoque ipsorum (ep. 177) quinque episcopi
addiderunt,*) Aurelius, Alypius, Augustinus, Evodius, Possidius.
quo facto omnes tres bimul per episcopum lulium Romam raissae
et Innocentio sunt redditae.^) responsa autera, quae Innocentius ad
singulas litteras dedit, sunt epistula 181. 182.' 183, quarurfi altera

») p. 150, 15; 154, 7; 380, 5.

») p. 633, 3-4; 635, 2—3; 15. ») p. 638, 1.

*) Theodos. lib. XVI 5, 52; 54.

*) p. 668, 9—11. •) p. 669, 5—7.

') p. 7aS, 6—7; 715, 8—11; 724, 4—6.

46 Index III.

et tertia diem adscriptum habent, altera:" Dat. VI Kl. Febr. Ho-
norio et Constantio uu. cc. conss., id est a. 417, tertia: Dat. VI
Kl. Febr. in prima quoque quin idem adscriptum fuerit, sed tem-
porum iniuria perierit, non est quod dubites, ita ut uiio die In-
nocentius ad omnes illas litteras respondisse videatur. — Bre-
vissima denique epistula 184 Innocentius salutera tantum modo
nuntiavit Aurelio et Augustino per presbyterum Germanum, cum
in Africam revertebatur. cuius epistulae tempus ut definias, nihil
aliud adiumento erit, nisi quod Innocentius IV Id. Martias a. 417
mortuus est et, si ille Germanus presbyter idem est atque is, qui
episcopus concilio Carthaginensi intererat,*) epistulam ante a. 416
scriptam esse patet.

Epistulam 178 Augustinus ad Hilarium scripsit paulo post,
quam conciliorum Africanorum epistulae (ep. 175 et 176) ad Inno-
centium papam datae erant; dicit enim: lam cum ista scriberemus,
cognoveramus in ecclesia Carthaginensi adversus eos episcopalis
concilii conditum fuisse decretum per epistulam sancto et venerabili
papae Innocentio dirigendum et nos de concilio Numidiae ad eandem
apostolicam sedem iam similiter scripseramus.^) necdum Innocenti
responsa, quibus Pelagius et Caelestius ecclesiastica communione
privabantur,*) in Africam pervenerant; alioquin Augustinus non
questus esset: Nova quaedam haeresis itiimica gratiae Christi contra
ecclesiam Christi conatur exsurgere, sed nondum evidenter ab
ecclesia separata est.*)

Epistulam 179 Augustinus ad lohannem, episcopum Hierosoly-
mitanum, a. 416 misit paulo post synodum Diospolitanam extremo
mense Decembri a. 415 habitam petens ab eo, ut ecclesiastica gesta
sibi transmittere dignaretur. cuius synodi tunc nihil nisi fama
tantum incerta in Africam pervenerat, qua cum Pelagius purgatus
esse perhiberetur, Augustinus et multi cum eo episcopi valde sunt
perturbati, et pro gestis defensio quaedam ab ipso Pelagio con-
scripta, qua se dixerat obiectis respondisse Herotis et Lazari
Gallorum.*) nondum igitur Orosius ex Palaestina reverterat neque
concilium fuerat Carthaginense, quod cum haberetur, Orosius litteras
Herotis et Lazari congregatis episcopis tradidit.") nam epistula
scripta est eo tempore, quod inter synodum Diospolitanam et Car-
thaginensem intercedebat. atque si consideraraus, quanto studio
Augustinus illa gesta adquirere conatus sit — iam antea enim
scripserat alteram ad lohannem epistulam neque responsum accepe-
rat, et Jianc ut mitteret, occasione perlatoris factum est, quem cito

') ep. 175 p. 653, 7. ') p. 690, 12—17.

=») p. 711, 3—712, 11; 721, 3—722, 10.

*,) p. 689, 14-16. "■) p. 695, 9—12: 14—17. -

") op. 175 p. 653, 11—654, 1.

Index III. 47

rediturum esse compererat ^) — , veri simillimum est futuro con-
cilio Carthaginensi ea gesta Augustinum praeparare voluisse.

In epistula 180 ad Oceanum data Augustinus Hieronymi
(lialogum adversus Pelagium commemorat et opus appellat r e c e n -
tissimum, quod modo edidisset.^) qui dialo^us cum sub ex-
tremum annum 415 exaratus sit, epistulam haud multum ab illo
tempore distare putandum est. accedit quod Augustinus ab Oceano
lihrum Hieronymi petit, quem ille ab Orosio describendum acce-
pisset; ') Orosius igitur ex Palaestina iam redierat, id quod factum
esse constat a. 416 concilii Carthaginensis tempore.*)

8i quis tempus epistulae 184 A indagare voluerit, non habebit,
quo nitatur, nisi quod Augustinus, cum hanc epistulam scriberet,
librum quartum decimum de civitate dei in raanibus se habuissc
dicit.*) quod quando factum sit, coniectura adsequi poteris, si con-
sideraveris librura IV et V intra annum 415 eura inchoavisse siraiil
ac perfecisse; *) libro undecimo institisse, cum Orosius in prae-
fatione historiarum adversum paganos esset occupatus,') id est anno,
ut videtur, 416 — 417; ipsura autem librum quartum decimum iam
jiraesto fuisse, cum Augustinus contra adversarium legis et propheta-
rum scriberet,*; quod opus ineunti anno 420 adtribuitur. quae cum
ita se habeant, liber C[uartus decimus et una cum eo epistula 186 in
annum circiter 418 incidisse videntur.

Epistulam 185 de correctione Donatistarum ad Bonifatium
anno 417 scriptam esse apparet. etenim in Retractationum 1. II 48
Augustinus eam post librum de gestis Pelagi et ante librura de
pra«sentia dei sive epistulam 187 posuit, quod utrumque opusculum
a. 417 est corapositum, et nominatira adtirraavit eodem tempore eam
esse scriptam, quo librum de gestis Pelagi.

lu epistula 186 Augustinus cum Alypio ad Paulinum de Pe-
lagiana haeresi scribunt: Missae sunt ex duobus conciliis, Carthagi-
nensi et Milemtano, relationes ad apostolicam sedem. scripsimus
etiam ad beatissimae m e m o r i a e papam Innocentium praeter
conciliorum relationes litteras familiares. ad omnia nobis ille re-
scripsit eo modo, quo fas erat atque oportebat apostolicae sedis anti-
sfitem.") ad Africanorum enim episcoporum epistulas 175. 176. 177

1) p. 691, 15—21; 6i)5, 12—14.

2) p. 700, 3—4. ^) p. 700, 13—16.

*) i:p. 175 p. 653, 11-654, 1. ■■) p. 735, 20—21.

") Cf. ep. 169 p. 611. 11—15.

^) Orosius hist. adv. pag. I piaef. § 11.

*) Aug. contra adversarium legis et prophetarum I 14, 18
(Migne patrol. lat. XLII p. 613, 42 — 43): De qua re uberius in aliis
cl maxirne in quurlo decimo libro de civitatc dei disputavimus.

») j). 47. 2—11.

48 Indpx TII.

liuioi-entius. ut supra exposuimus. respondit epistulis 181. 182. 180
W Kai. Februarias a. 417 datis et 45 diebus post IV Id. Martias
Ipse decessit. itaque ante niensem Aprilem a. 417 epistula 18()
^ciipta non est ne^pie vero multo post, nam nullum omnino verbuni
dc Zosimo, Innoeenti successore. facit Aujrustinus. verum tamen
Zosimus XI Kal. Octobris eiusdem anni ad Africanos episcopos epi-
stulam misit. (jua cum Pelagium et Caelestium tueretur, credulitatis
temeritatisque illos insimulabat: Non decet, inquit, episcopalcni
auctoritatem et praecipue prudentiam vestram ad levium susurronum
scripta pendere}) quod Alypius et Augustinus, cum ad Paulinum
scriberent, si iam cognovissent, tacere non potuerunt. inter Aprilem
ifjitur et Septembrem a. 417 epistulam datam esse censendum est.

Epistulam 187 sive librum de praesentia dei ad Dardanum
Aujifustinus in Retractationum 1. II c. 49 post librum de gestis Pelagi
ct librum de correctione Donatistarum utrumque a. 417 conscriptum
posuit et ante libros de gratia Cliristi et de peccato originali duos.
(jui libri cum Carthagine exarati sint, ubi Augustinus propter con-
ciiium Kal. Mais a. 418 liabitum aliquantum temporis versabatur,
epistula autem 187 aestate-) scripta, sequitur hanc epistulam datam
esse aestate anni 417.

Alypius et Augustinus cum legissent librum (juendam sine
nomine scriptum, qui ad Demetriadem, lulianae filiam, missus esset,
ei)istulam 188 dederunt ad matrem monentes, ut caverent Pelagianum
illum librum et sciscitantes, quisnam eum scripsisset.-'') in libro vero
de gratia Christi Augustjnus Pelagium ipsum fuisse scriptorem habet
cimpertum,*) unde epistulam antecessisse apparet. id est scriptam
esse ante Maium anni 418, quo illud opus Augustinum in manibus
habuisse supra ostendimus. neque vero ultra Octobrem anni 417
eam repetere licet. nam Pelagius litteras quondam ad Innocentium
l-apam dederat, quae Innocentio interim mortuo post aliquot iTienses
Zosimo successori sunt redditae: Zosimus autem epistulae suae XT
Kal. Octobris a. 417 ad Africanos episcopos datae eas adiunxit.'')
quas cum Augustinus in epistula 188 extrema commemoret, hanc
epistulam non ante scriptam esse constat. scripta est igitur inter
Octobrem a. 417 et Aprilem a. 418.

Epistulam 189 ad Bonifatium datam Augustinus sic incipit:
lam rescripseram caritati tuae, sed, cum epistulae diriyendae
(Hcasio quaereretur, supervenit dilectissimus filius meus Faustus
peryens ad ejrimietatem tuam. f/ui cum ipsas litteras, quas iam

') Mansi concil. coll. IV p. 353—355. ') p. 82. 9.

=') p. 122, 11—14.

*) 37, 40 (Migne XLIV p. 378. 40 sqq.

^) Mansi concil. coll. IV \). 355 C: Aug. de gratia Cliristi ot de
Iiccc. orig. II 17. 1!) (Mignc XLIV ]>. 304. 20— 20i.

Index III. 49

feceram, ncceplsset tuoe benivolentiae perferendas, suggessit mihi
irailtum te desiderare, ut aliquid tibi scriberem, quod te aedificet ad
sempiternam salutem. si, quam iam rescripserat Auf^ustimis neque
<Iuin miserat, erat epistula 185 — quod nihil est our dubites; neque
enim alia est epistula, de (jua cpgites, et ut epistula 185 de cor-
rectione Donatistarum, id est de rebus ecclesiasticis agit, ita epi-
stula 189 Bonifatium ipsum spectat pietatis^jue excitationeni habet ' i
— si igitur illa epistula erat epistula 185, (juam anno 417 scriptam
esse statuimus, hai;c vixdum perfectam subsecuta est epistula 189,
ita ut utramque idem Faustus perferendam acciperet.

Concilio Carthaginensi Kal. Mais a. 418 habito Augustinus.
ut ad ep. 187 dictum est, ali^piamdiu Carthag:ine commoratus indc
in Maurelaniam cum profectus esset. Caesareae epi^tulam 190 cou-
sciipsit.-) Taesareae autem Aupustinum fuisse constat XII Kal.
Cctobris; eo enim die ibidem cum Emerito. Donatistarum episcopo,
disputavit.-'') scripta est igitur epistula 190 extrema aestate aut
iiieunte autumno anni 418. cui temporis dcscriptioni coufrmit, ((uod
iu ipsa f'i)istula Zosimi papae litterae sunt commemoratae, qNoc
nnirersaJitcr ad omncs cpiscopos dc aposfolica scdc manarnnt, id
est tractoria, quam vocant,*) (piae missa est aestate aniu 418.

Post(iuam ijritur Aujiustinus autumno anni 418 ex Manretania
Hipponem rediit, epistulas se absente eo missas acccpit uuam Sixti.
alteram Caelestini, tertiam Mercatoris: sed a Mncatore iam prius
Carthag-ine epistulam acccperat ne(|ue vero aut ibi(l(Mn aut Caesareao
respondendi occasionem habuerat; lunc Hippone alias querela ex-
asperatas litteras invenit. ad (pias oiuiies sub extrcmum. ut videtur.
annum 418 rescriptae sunt epistulae 191. 192. 193 at(]ue prima. (luae
occurrebat, perlatoris opportunitate pcr euiidem Albiiiuiu acolitlium
simnl missae."')

Pcst cpistulam 191 brevissimo temporis iiitcrvallo ad (Mindem
Sixtum Augustinus cpistulam 194 dedit. etcnim (miiu Sixti cpistulam

^) Quod Maurini contra dicunt epistulam 185 ab .\ugustino iii
Ketractationibus (II 48 1 uon epistulam sed librum vocari, haiid
multum valet. quoiliam in ampMoribus litteri> idem saepius occurrit
vclut in ep. 54 et 55 (Hetra(M. II 20 qi/oiinn lihroiiim prior cpisfii/a
csf, hal/et quippc in (apifc, qui.s ad qiicin scrihnt; scd idco infcr
liliros adniimeratiir Iioc opiis, qiioniam scqiicns. qni iioiniiHi iiosfni
iion hahct. multo cst proli.cior ct in co miillo pliira Iractaiifur); 140,
i47: 14N: IW): 107: 187.

-•) p. l;J7. 8—138, 9: ep. 193 p. 167, 13—108, 3.

■') .Vug. de gestis (muu Emerito Donatistarum tqiiscopo c. 1
Mignc patrol. lat. Xldll p. (;97. 20—22).

'' p. 157. 17-20: 159, 0-19.

•i I». 102, II- K;;}. 4: 1(;5. 10— KU;. 2: 1()7. l;5 1(;8. 12.

LVIII. Aiiiiu^tiruis. (liol Jb;iiliei-.) .|

50 Index III.

presbyter Firmus prius Hipponem pertulisset, (juam Augustinus ex
Mauretania rediit. et, postquam rediit, Firmus iam inde discessisset,
Au{;ustinus prima rescribendi occasione usus per Albinum acolithum
brevem epistulam 191 ad Sixtum misit prolixiorem per Firmum se
n.issurum esse promittens. itaque cum Firmus per Hipponem in
Italiam reverteretur, id quod paulo post factum esse probabile est,
buic quoque alteram multo longiorem perferendam dedit, id est epi-
stulam 194.1)

Epistula 195 Hieronymus Augustinum summis laudibus ornat
et conditorem antiquae rursum fidei veneratur, qui, inqtiit, confra
flantes ventos ardore fidei perstitisti maluistique, quanfum in te fuit,
solus liberari de Sodomio quani cum pereuntibus commorari; scit,
quid dicam, prudentia tua. qua imagine quid significaverit, satis est
[ erspicuum. Zosimus enim fallaciis circumventus cum primis ponti-
ficatus mensibus Pelagium et Caelestium haeresis convictos et con-
demnatos tueretur, Augustinus cum ceteris Africanis episcopis in
suo iudicio perstiterunt atque pervicerunt, ut Zosimus ipse pate-
factis haereticorum dolis consentire cogeretur et tractoria, quam
vocant, medio anno 418 ad omnes episcopos missa Pelagium et
(.'aelestium condemnaret. hanc in defendenda fide victoriam Hiero-
r.^nnus epistula 195 Augustino quam primum videtur esse gratulatus.

Epistula 196 p. 220, 24: Hoc genus hominum capita sibi
inreneraf Pelagium ef Caelestium, impietatis huius assertorcs acer-
lirnos, qui recenti iudicio dei per diligentes et fideles servos eius
cliam catholica communione privati sunt ct propter cor inpaenitens
adhuc in sua damnatione persistunt. liaec igitur epistula sicut
superior scripta est post Zosimi tractoriam aestate anni 418 emissam.
()uando autem post illam tractoriam id factum sit, nisi quod recens
dicitur iudicium dei, accuratius definiri nequit neque quicquam con-
ducit, quod Donatianus ut in epistulae exordio (ad venerabilem
s e n e m Donatianum) ita etiam in actis concilii Carthaginensis Kal.
Mais a. 418 habiti'') primatum tunc provinciae Byzacenae obtinuisse
significatur.

Epistulis 197. 198. 199 'de fine saeculi' inter se disputant
Augustinus et Hesychius, episcopus Salonitanus. atque primum qui-

') p. 162, 14 — 163, 4; 176, 5: In epistula, quam per carissimum
fratrem nostrum Albinum acolithum misi, prolixiorem me missurum
esse promisi per sanctum fratrem et conpresbyterum nostrum Fir-
mum, qui nobis litteras adtulit sinceritatis tiiae. quae promissio cum
non inveniatur in epistula 191, qualem nunc habemus, excidisse eani
est quod conicias in extreraa epistula, quippe quae iusto exitu carere
videatur.

^) Mansi concil. coll. III p. 823 B: IV p. 377 B.

Index III. 51

dem Hesyehius Aufrustinum rogavit. ut de ea re sibi aliquid scri-
beret, (juae Hesydii epistula non amplius extat. cui Aufi^ustiiius epi-
stula 197 respondit per eundera Cornutum, qui Hesychi epistulam
ad eum pertulerat, ex Africa Salonas revertentem petens, ut rescri-
beret, quid ipse de liac quaestione sentiret, et, si quid ei deus melius
patefecisset sive patefaceret, id secum communicare difrnaretur.*)
itaque Hesychius alteram epistulam misit, id est epistulam 198*)
oauKiue sic conclusit: F^go autem, inquit, 7ie petitinni beatitudinis
iuae contemptor essem, /laec, guem ad tnodum sensi, scripsi ad
iuam caritatem. plenius aufem dignure nos verbo gratiae tuae
rrscribendo instruere et laetificare. ne(|ue frustra se rogari passus
esl Augustinus, sed amplissima epistula 199 totam quaestionem, qua
potuit subtilitate, tractavit. cuius epistulae tempus ipse apertissime
indicat dicens: A nativitate autem domini hodie computantur anni
fome 420, a resurrectione autem vel ascensione eius anni plus
minus 3f)0?) ne(iue deest indicium, (|Uo. quando ortum sit hoc littera-
rum comniercium, possimus suspicari. Hesychius enim tuno in uno
tcmpore et signa in caelo et pressuram gentium in terris ab fiomini-
bus ridcri cf susfineri scribit,*) ex anno autem 418 portentosa sipna
nobis narrantur: XVI Kal. Au^aistas circ» octavam diei horani solem
tjintopcre defecisse ait Philostorfrius. ut stellae (juoque visae essent,
tantamque siccitatem secutam csse. ut permajrmis numerus hominum
et animaiium consumerentur: fulgorem (juoque (luendam in caeh)
apparuisse et a media aestate per plus quam quattuor menses ad
txitum ferme autumni perseverasse: et insequenti anno terrae
uiotus coepisse simuhpie ignem e cat^lo demissum omnem salutis
s})ein praeclusisse."') (juae cum ita sint, quid est probabilius quam
Tlesychium illis ostentis coinmotum de tine saeculi Augustinum coii-
siiluissey haec igitur prima ex (luattuor epistulis non ante autum-
imiii anni 418 scripta esse videtur. denique in epistula 197 et 108
Hieronyini ita tit nientio,") ut euiii tunc in vivis fuisse manifestuin
sit: mortiius est autem pridie Kal. Octobris a. 420.

Epistula 200 siinul cum libro priore de nuptiis et concupiscen-
tia ad Valerium comitem missa est, ad quem Augustinus illum
lii)nim i)aulo post damnationeni 1'elajri Caelestique scripsit") ex-
ireiiio. ut videtur, anno 418.

') p. 231, 2—8: 12—14; 234, 23—25.

-') p. 235, 5—6: 12—10.

^'1 p. 260, 14—17. \> p. 240, 11—12; cf. p. 273, 6.

'■) (J. Keading. Eusebii hist. eccies. Cantabr. 1720. 111 p. 548
;.s(iue ad 540.

«I p. 234, 2(1: 241, 24.

') \ng. contra duas epist. F'elag-. 1 .5. 0 (.Mijrne patrol. lat.
XE1\' p. 55.5, 1— 8j.

4*

52 Index 111.

Epistula 201 imperatonim Honori et Theodosi ad Aurelium
episcopum p. 299, 1: Data V Idus lunias Ravennae. quod autem in
editionibus additum est 'Monaxio et Plinta consulibus', id est a. 419,
cum in nuUo omnino codice reppererim, delendum curavi. ab editori-
bu8 enim huc translatum esse videtur ex scriptis, quae Aurelius
imperatorum in hac epistula iussu ^) ad quosdam episcopos Africanos
continuo misit, qiiae sunt data Kal, Augustis Carthogine Monaxio
et Plinta cons^ilihus?)

Superatis damnatisque Pelagianis Hieronymus epistulam 202
ad Alypium et Augustinum scripsit perferendamque Innocentio
presbytero dedit.^) Innocentius autem decreto concilii Carthaginen-
sis III Kal. lunias a. 419 habiti ad Cyrillum Alexandrinum missus
erat, iit veriora ab eo exemplaria actorum synodi in Nicaena civitate
habitae impetraret. cui desiderio Cyrillus quam primum satis fecit,
quo facto episcopi Africani illa exemplaria VI Kal. Decembris
eiusdem anni Bonifatio papae proposuerunt.*) in hoc itinere Inno-
centium ad Hieronymum quoque venisse atque ab eo epistulam
Alypio et Augustino reddendam accepisse pro certo habere possumus.
quod si ita est, epistulam neque ante extremam aestatem neque
post ineuntem Novembrem anni 419 scriptam esse efficitur. atque
paulo ante, quam epistulam scriberet, Eustochiae obitum magno
dolore se affecisse scribit Hieronymus.*) quam cum Palladius in
hifetoria Lausiaca, quae circiter annum 420 composita esse videtur,
otiam tunc monacham exerceri in Bethleem et conventum quinqua-
ginta virginum habere dicat,*) Palladius aut illud scribebat, quo
tempore Eustochia nond»m decesserat, aut illam iam esse mortuam
ignorabat. ita etiam hoc indicium cum illo tempore valde congruit.

Epistula. 202 A Augustini Optato p. 302, 11: Quinque ferme
aimi ecce evoluti sunt, ex quo in orientem misi librum non prae-
sumptionis sed consultationis meae et adhuc rescripta non ^erui.
his verbis Augustinus librum de origine animae hominis significat,
id est epistulam 166, quam ad Hieronymum vere anni 415 eum
misisse supra exposuimus. itaque cum hanc ad Optatum epistulam
qiiinque ferme annis post se scripsisse adfirmet, id factum esse
apparet vere ferme anni 420.

Epistula 203 Augustinus respondet Largo cuidam, qui
prospera ante fortuna usus cum aspera esset perpessus, ab Augustino

') p. 297, 11—298, 5.
=>) Mansi concil. coll. IV p. 447 A—C.
=») p. 300, 2—3; 299, 7.

*) Mansi concil. coll. III p. 835 D—E et 838 A; 838 C—D.
") p. 300, 12—13.

•) Palladius hist. Laus. c. 126 (Migne patrol. gr. XXXIV
1231 D).

Index III. 53

litteraruin consolationem desideravisse videtur. quem cum Augu-
stinus insif.nem et praestantissimum filium appellet, eximietatis
nomine exornet, periculosam sublimitatem ut caveat, hortetur, est
quod de magistratu aliquo maiore cogitemus. Largus autem quidam
pro consule Africam anno 418 et 419 administrabat.^) qui si fuit
ille, ad que' i data est epistula 203, hanc epistulam eum aut in ipsa
muneris ad-ninistratione aut paulo post de^iderasse et accepisse
veri est simillimum.

DulciMus tribunus et notarius cum in Africa esset executor
imperialium iussionum contra Donatista^ datarum,') Augustinum
rogavit. ut duas epistulas Gaudenti, Tamugadensis Donatistarutn
episcopi, refelleret. Augustinus autem, quoniam tum ipsum erat
occupatissimus, interim epistula 204 ei subministrabat, quem ad
niodum eu;n oporteret haereticis respondere. deinde illos duos
contra Gaudentium Donatistarum episcopum libros conscripsit anno
circiter 420. paulo igitur epistula 204 hos libros antecessit.*)

Epistulam 205 Augustinus ad Consentium quendam dedit,
(luem se novis?e neque vero umquam vidisse adfirmat,*) quippe
(;ui trans mare habitaret, sicut ex eo liquet, quod est in extrema
cpistula: Cum ista dictarem, perlaior iam ventum expectans me
vehementer, ut navigaret, urguebat. hurfc Consentium esse eundem
atque illum, ad quem Augustinus librum cantra mendacium misit,
non sine causa conieceris. nam hic liber item trans mare missus est,
in Hispaniam scilicet, de Hispana enim est Priscillianistarum hae-
rosi; deinde et in epistula et in libro Augustinus scribendi festina-
tionem excusat dicens perlatorem iam navigare cupientem diutius
se retinere noluisse;^) denique et hic et illic Consentius, qui utrimque
frater dilectissimus vel carissimus appellatur, Augustinum quae-
stionum scriptorumque multitudine onerat.') quo posito de epi-
stulae tt^mpore est quod reperias eo loco, ubi Augustinus ad ea se
rospondere dicit, quae Consentius praeter epistulam in alia
chartula a se quaerenda misisset.^) respondit enim ad ea, quae
erant in chartula, quae autem quaerenda miserat in epistula, in
aliud tempus distulit. qua re quis non inclinat eo, ut, quae Con-

») Theodos. lib. X 9, 3; 10, 27 et 28: Baron. ann. eccl. V
p. 439 C-E.

*) cf. Aug. Retract. II 59.

") p. 317, 6—8; 319, 12—15; 322. 16—23.

*) p. 323, 3—8.

*) p. 339, 18—21; Aug. contra mendacium 1, 1 (Migne patrol.
lat. XL p. 517—518).

«) p. 323, 2; 324, 8—10; Aug. contra mendacium 1, 1 (Migne
patrol. lat. XL p. 517).

7 p. 324, 8— lo!

54 Index 111.

sentius in epistula expetivisset, ad ea Augustinum credat lescripsisse
libro contra mendacium, praesertim cum, ex quo liaec rescripta
praeparavisset, annum emensum esse ipse dicat.M quae si ita sunt,
epistula 205 data est circiter annum ante librum contra mendacium,
quem editum esse perhibent a. ferme 420. cui tempori ita definito
non repugnat, neque quod Augustinus librum de fide et operibus
commemorat,"^) quem iam ineunte anno 413 composuerat, neque
quod quietioribus et tranquillioribus rebus luimanis Consentium
oculis 86 visurum esse sperat, ut id honestae caritatis sit potius
quam molestae necessitatis; •'') nam Hispania iam per decem annos
Yandalorum, Gothorum, aliarum gentium inruptionibus vexabatur.

De tempore epistulae 206 nihil dici potest, nisi quod com-
mendaticia est ad eundem Valerium comitem data, ad quem Augu-
stinus extremo, ut videtur, a. 418 librum priorem de nuptiis et con-
cupiscentia misit simul cum epistula 200, ut supra vidimus.

Epistula 207 una cum libris sex contra lulianum, haeresis
Pelagianae defensorem, ad episcopum Claudium missa est: illo^s
autem libros perscriptos esse constat a. 421 aut paulo post.

Epistula 208 et 209.

Epistula 209 Augustinus Caelestino primum gratulatus est,
quod Bonifatio papa pridie Non. Septembris a. 422 mortuo in sede
apostolica cunctis suffragiis erat constitutus, unde paulo post lianc
epistulam scriptam esse constat. deinde Fussalensium causam, in
qua iam Bonifatius fuerat occupatus,*) ut quam diligentissime
cognosceret atque iudicaret, ei commendavit. etenim Fussala erat
castellum Hipponiensi territorio confine. paucos liabuerat illa terra
catholicos: ceteras plebes Donatistarum haeresis obtinuerat. sed
postquam magnis laboribus et periculis actum erat, ut omnis illa
terra ad catliolicam se applicaret ecclesiam, Augustinus episcopum
ibi ordinandum constituendumque censuit et adulescentem quendam
Antoninum designandum curavit.^) verum Antoninus illa dignitate
se indignissimum praebuit et res ad tantum scandalum venit, ut
in causis dicendis stuprorum crimina capitalia, intolerabilis do-
minatio, rapinae, oppressiones. contritiones ei obicerentur et Fussa-
lonses dolore iusto. ut sibi i^raeesset. ferre omnino se non posso
ostenderent, ne cum suo illiusque periculo in aliquod scelus forsitan
eiumperet inpatientia sui doloris.") rogat igitur Augustinus papam
Caelestinum, ut eius misericordiam utrique mereantur, illi, ne mala
patiantur, iste, ne faciat, illi, ne oderint catholicain, si a cathoJicis
episcopis maximeque ab ipsa sede apostolica contra catholicum non

*) Aug. contra mondacium 1, 1 (Migne patrol. lat. XL p. 517).
-) p. 338, 22—339. 3. ») p. 324, 5—8.

*) p. 350, 15—16; 351, 22—24. ") p. 348. 1—349, 8.

") p. 349, 12—350. 2.

Index lir. 55

vis suhvcuitiir episcopum, iste autein nc se tanto scelere obstringat,
ut, quos niolitur invitos facerc suos, a Christo faciat alienos})

Quibus cum rebus fortasse coniunctum fuisse id, quod in epi-
stula 208 tractatur. Mautini coniecerunt. Felicia enim virgo, quae
e.x parte Donati ad catholicam ecclesiam transierat,^) scandalis in
ecclesia exortis graviter est perturbata, ut periculum esset, ne
fastidio tantarum ini(iuitatum a catliolica communione averteretur.
de cuius salule sollicitus Augustinus lias litteras ad eam misit
nionens, ne nimis commoveretur illis scandalis; duo enim esse pasto-
rum genera: alios propterea tenere pastorales catliedras, ut Christi
jrregibus consulerent. alios vero propterea in eis sedere, ut suis
honoribus temporalibus et commodis saecularibus gauderent.^)
propter lios lilios iniquitatis pascua ne desereret unitatis neve vir-
fiinitatis suae fructum cum perditis perderet aut periret; si enim
de isto saeculo exiret separata ab unitate corporis Christi, niliil ei
piodesse servatam corporis integritatem.*) quae cum ita sint, facile
adducimur. ut credanius Antoninum illum fuisse malum pastorem,
de quibus Augustinus Feliciam coiisolatur. et epistulam 208 eo tem-
pore scriptam esse. (pio Antonini causa agebatur. (juamquam similia
tunc in Africa haud ita rara fuisse ecclesiae illius condiciones
faciunt prohabile.

Epistulae 210 ct 211.

Ei)istulam 210 ad matrcm Felicitatem et fratrem Rusticum et
sorores, quae cum i[)sis erant. Augustinus dedit. id est ad feminarum
ni()nasterium. in (juo cum propter reprehensiones ali^iuas exortae
essent indignationes et dissensiones, oboedientiam et concordiam
restituere conatur. simillima est ratio sequentis epistulae 211, quae
inscriptione omissa tradita sed et ipsa ad feminarum monasterium
niissa est, ubi sorores tumidtuantes praepositam mutare gestiebant
et i>raei)ositus quoque ali^juas in dissensione partes habebat.'i ([ua
re cum Augustinus, ut praesens pacem inter eas conciliaiet, sollici-
taretur.'') lianc epistulam misit a(hlitis subtilibus praeceptis. ad quae
vitae disciplinam instituerent. utram(|ue epistulam in eadem causa
ad idem monasterium missam esse. cuius praepositam fuisse Felici-
tatem et Kusticum praeposituyi. niliil impedit. quin staMiamus. quo
autem tempore scriptae sint. ut definiamus. epistula 210 nihil habet,
(|U() nitamur; in epistula .211. quam ut austeriorem et graviorem ita
posteriorem esse patet. «rermanam .\ugustini sororem, (piam Pos-
sidius viduam deo servientem multo tempore usque in diem obitus

'I p. ?,-r2. 16-21.

•I p. 343. 7 8: 340. !)— 10: 28—347. 3.

') p. 343. 17—20. ^ p. 340. 8: 21—24.

'I p. 358. 1.-)— 10; 22: 359. 2-11.

') p. 350. 5-357. 4.

56 Index III.

sui praepositam ancillarum dei vixisse narrat/) illius monasterii,
quae tunc erat, praepositam aliquot annos praecessisse significatur.*)
quamquam cum, neque qua aetate fuerit neque q \indo mortua sit,
compertum habeamus, haud multum inde in coni- 'uendo epistulae
tempore proficimus.^)

Epistula 212 episcopo Quintiliano Augus iuus commendat
Gallam viduam eiusque filiam Simpliciolam, quae portabant secum
reliquias martyris Stephani; quas reliquias, ait, f im non ignorare
quam oonvenienter honorare deberent, sicut et if-'. fecissent. quod
quando Hippone factum sit, legimus in extremo de civitate dei libro
c, 8: Nondum est autem biennium ex quo apud liipponem Regium
coepif esse ista memoria,*) id est martyris Stephani. qui liber cum
confectus sit a. 426, sequitur, ut epistula scripta videatur esse
anno 424 — 425.

Quod numero 213 signatum est, non litterae sunt sed acta
ecclesiastica in designando Augustini successore VI Kal. Octobris
Theodosio XII et Valentiniano Augusto iterum consule, id est
anno 426 confecta.

Epistulae 214. 215. 216.

Ex monasterio Hadrumetino duo fratres, Cresconius et Felix,
ad Augustinum venerunt, qui ei rettulerunt monasterium suum Pe-
lagiana dissensione esse turbatum.®) qua re Augustinus ad abbatem
Valentinum et fratres. qui cum eo erant, epistulam 214 scripsit, aliis
autem fratribus perferendam tradidit, qui ex eadem congregatione ad
eum venerant atque festinabant, ut inter suos agerent pascha;
Cresconius enim et Felix apud Augustinum remanserunt ibique
pascha egerunt.') cum deinde et ipsi Hadrumetum reverterentur,
Augustinus eis alteram epistulam ad eosdem dedit, id est epi-
stulam 215. et simul cum hac epistula ad Valentinum librum scripsit
de gratia et libero arbitrio.') qui liber cum in Retractationibus
proximus sit a postremo ibidem retractato et postremus sit liber de

^) Vita S. Aug. c. 26 (Migne patrol. lat. XXXII p. 55, 27—29).

2) p. 358, 19.

') Maurini epistulam 211 non multo ante a. 424 scriptam esse
eensuerunt, quippe qui p. 358, 13 'cum de Donatistis in unitate
gaudeamus' scribefent ex ipsorum,- ut videtur, coniectura; omnes
enim libri manu scripti et ceterae editiones habent: Cum de deo
natis in unitate gaudeamus. 'de deo natis' autem ex lohannis epi-
stula II 5, 1 — 2; 18; 3, 9 sumptum est, quod Maurinos fugisse
videtur.

*) CSEL XL pars II p. 608, 5—6.

■*) p. 380, 5—7; Aug. Retract. II" 66.

•) p. 384, 12—17; 389, 6; 387, 1&-388, 2.

') p. 389, 7; 390, 1—2.

Index III 57

correptioiie et gratia ad eundem Valentinuin pauio po&t missus/)
Ketractationes autem anno 427 absolutae esse videantur, ut.^rque
liber pos a. 427 scribi non potuit; neque vero ante a. 423. ante-
cedit enii. in Retractationibus libcr d»' octo Dulciti quaestionibus,*)
quem anii ) aut 422 aut 425 conipositum esse viri docti adfirmant.
quod si i: ud ponimus, liber de gratia et libero arbitrio intra annos
423 et 42" scriptus est, sin lioc, intra annos 426 et 427. epistulae
ij^itur 214 et 215 eodem anno missae sunt, quo ille liber, altera
ante pasclia altera post. — Si quid de vobis mereor, veniat ad me
fioter Florus scripsit Augustinus ad Valentinum in extrema epi-
stula 215. atcjue Florum venisse legimus in epistula Augustini
pusilla, quae ante tredecim annos inventa est neque vero in hac
editione suo loco inseri potuit, quoniam sero de ea certior factus
sum. ut nihil relinqueretur. nisi ut in praefationis p. XCIII eam ad-
dendam curarem. in qua epistula Augustinus Valentinum iterum
rogat, ut Florum rursus mittere.dignaretur, non enim infructuosam
futuram eius abundantiorem institutionem. itaque Valcntinus epi-
stulam 216, qua ad Augustini iitteras respondebat, per :~';/iLini misit
guudere se significans uberior > eius institutione.^j quoo responsum
haud multum dilatum esse cum per se ipsum sit consenti-neum, tum
Augustinus, ut de congregationis pace et pia consensione celerrime
doceretur, tlagitaverat.*) (|ua re epistulam 216 eodem etiam' anno,
(juo epistula 214 et 215 datam esse probatur.

Epistula 217 ad Vitalem episcopum data est, qui si nondum
erat Pelagianus. tamen. ne in istam haeresim delaberetur. Augu-
slinus metuebat.'') qua de causa liac epistula Felagianorum contro-
versias, qua par erat subtilitate, exposuit et, quid catholicis placeret.
duodecim sententiis comprehendit, quas si Vitalis qiioque teneret,
nullum omnino remanere inter ipsos de hac quaestione certamen.")
id factum est inprobata iam et damnata Pelagiana haeresi,~) id est
post Zosimi |japae iractoriam medio anno 418 emissam. atque adeo
non sine iusta causa contenderis etiam epistula 215 lianc epistulam
esse posteriorem. ibi enim cum Augustinus Valentino epistulas et
s( ripta suppeditaret, quae Pelagianis repellendis usui esse possent,**)
epistulam ad Vitalem non commemoravit, id quod eum non fac-
turum fuisse credibile est, si illa epistula tunc iam fuisset scripta.
denique Maurini nescio.an bene coniecerint librum de gratia et
libero arbitrio, quem simul cum epistida 215 confectum et ad Va-

*) Aug. Retract. II 66 et 67.

=>) Aug. Retract. II 65.

») p. 402, 2—5. ♦) p. 387, 8.

*) p. 403, 13—404, 3: 416. 17—22; 421, 18—21.

«) p. 414, 15—416, 22. ') p. 406, 1—4.

«) p. 389, 4-^90, 19.

58 Iiulex III.

lentinum missum esise modo diximus, oausam fuisse, ut Vitalis contra
dicendo in haeresis Pelagianae suspicionem veniret. etenim cum
Augustinus in illo libro c. 7, 17 declaravisset etiam ipsam ftdem
haberi nisi deo miserante 7ion posse et esse donum dei, quod aper-
tissime doceret apostolus Paulus dicens: G ra t ia s alv i f act i
c s t i s p e r f id e m et ho c n o n e x v obi s s e d d c i d o n u m
est,^) Vitalis ei adversatus esse videtur, cum diceret, sicut Augu-
stinus in epistula ad eum data scribit, nt recfe credamus in deutn et
evarigelio consentiamus, non esse donum dei, sed hoc nobis esse
a nobis, id est ex propria voluntate -) et initium ftdei non esse
donum dei, sed ex nobis nos habere, itt credere iyicipiamus.^) quae
si ita sunt, epistula 217 scripta esse videtur paulo post librum de
gratia et libero arbitrio et epistulam 215, quae intra annos 423 et
427 aut 426 et 427 confecta esse supra docuimus.

Epistula 218 Augustinus Palatinum hortatur, ut in via salutis
et gloriae sempiternae, quam elegisset, perseveraret. sed hoc ipsum
sapientiae eius esse scire, cuius donum hoc esset. neque in sua
viitute confideret, sed vigilaret et oraret, ne intraret in temptationem.
ipsam quippe orationem admonere nos, ne spem bene vivendi in
nobismet ipsis ponamus, cum indigeamus adiutorio domini. quod
utique, inquit, si homo sibi praestare posset volendo, non posceretur
orando. quapropter, ut non intremus in tetnptationem, si voluntas
sufftceret, non oraremus; quae tamen si deesset, nec orare possemus.
adsit ergo, ut velimus; oretnus autem, ut valeamus, quod voluerimus.*)
nimiam igitur fiduciam, quam Pelagiani in humana voluntate et
libero arbitrio ponebant, -ut caveat, Palatinum monet orandi necessi-
tatem commendans et ex sacris litteris (Phil. 2, 12—13: Prov. 8, 35;
Ps. 36. 23) ostendens hominis voluntatem a domino praeparari. quod
idem cum eadem ratione *) in epistula 217 Vitalem quoque moneat,
utramque epistulam forte eodem tempore scriptam esse Maurini
censuerunt.

Leporius, monachus Massiliensis, cum deum hominem factum
e^se negaret, a Gallicanis episcopis, Proculo et Cillenio, correptus
et ex Gallia exturbatus ad Africanos episcopos pervenerat, ubi cor-
rectus sanatusque errorem suum confessus et detestatus est idemque
Gallicanis episcopis significavit libello, quera etiam synodo Car-
tiiaginensi circa annum 426 habitae proposuit.") quo facto cum in

') Migne patrol. lat. XLIV p. 891, 45—49; cf. p. 897, 36
ris(iue ad 898. 6.

') p. 403, 14—16. '■") p. 424, 10—12.

*) p. 427, 5—10.

^j cf. p. 404, 4 sqq.: 407, 7 sqq.: 403. 18; 405, 1—15; 406,
14—17; 412, 17; 420, 6.

®) Mansi concil. coll. IV \>. 517 H—D,

Indcx HI. 59

liatiiam remitteretur. accepit epistulam 219 ad Proculum et Cillenium
(latam et ab Aurelio, Aufrustino, aliis duobus episcopis subscriptam,
neque praetereundum videtur, quod Augustinus in libro de cor-
leptione et fjratia c. 11. 30 dicit. neque enim, inquit, quisqnam tanta
lei huius et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere quamvis
dr spiritu sancto et virginc Maria filium hominis natum per liberum
tnmcn arbitiium bene vivendo et sine peccato bona opera faciendo
meruisse, ut esset dei filius. quod cum re vera Leporius adfirma-
visset.') Aupustinum nisi eius errore nondum cognito illud dicere
i-,on potuisse Maurini opinantur. quo posito, cum Lepori causa circa
a. 416 in synodo Cartiiaginensi agitata- sit, librum de correptione et
iiratia ante liunc annum compositum esse efficeretur. sed dubito an
verius exislimaveris Aujrustinum de Leporio maxime cogitantem
illud dixisse at(iue dicere potuisse, quoniam Leporius iilam senten-
tiam iam abieceiat et se erravisse palam confessus erat. ita con-
lirmatur. (piod vuljio iudicant. librum de correjitione et gratia
a. 426 aut 427 esse scriptum.

Epistula 220 scripta est ad Bonifatium. Africae comitem, quo
tempore ininiicis. (|ui circa imperatricem erant, calumniantibus eo
perductus erat. ut in Italiam revocatus parere nollet ob eamque
ciuisam ut i^erduellis bello lacesseretur. (iuabus itaque partibus inter
^e iiupugnantibus difticillimum et periculosissinium erat Augustini
cum Honifatio commercium. littcras, ait. in periculis tuis num-
(/N(im tibi mittcrc pofui pcriculum cogifans pcrlatoris et cavens,
nc ad eos, ad (/uos iiullcm, mca cpisfuta perveniretr) nunc autem
domiiius obtulit servum ct ministrum Christi, diaconum Paulum, quo
fideliorcm homincm ct (jui fuciliores habcret accessus ad aures tuas
fereiis litteras meas numquam potui reperire?) iustam quidcm dicis
hdberc te causam, cuius cgo iudex non sum, quoniam partcs ambas
at/dirc iion possum; sed qu(discumquc est tua causa, dcbuisti oblata
quidcm siimcrc, ut cis utcrcris ad picfafcm, non autcm negafa vet
(tclcgafa sic quacrcre, uf proptcr illa in istam necessitalem pcr-
duccrcris, ubi, cum amantur vana, pcrpctrantur mala pauca quidem
a tc sed nudta propter te}) illius igitur belli temjjore, quod Ilierio
et Ardaburio coss.. id est a. 427 Bonifatio inlatum esse Prosper in
clironico tiadit.') Augustinus. post()uam periculorum metu ali(juamdiu
cuiictatus est. epistulam 220 misit, in qua cum non pauca de Bo-
iiifati necessitate lo^iuatur, tamen frustra quicquam quaesiveris de
Vandaloniin in Africam adventu, qui mense Maio anni 429 a Boni-

') p. 430, 22—24: Lepori libellus emend. sive satisf. c 2 et 9
iMi-ne patrol. lat. XXXI p. 1223, 39—46: 1228, 5—13).
•-) p. 432, 20—23. =>) p. 431, 16—19.

*) p. 434, 16—19: 435, 1—5.
'") Migne patrol. lat. 1.1 p. 594. 7—11.

60 liidix III.

fiUio arcessiti fietum (Jaditaiuiiu traieceruiit. (luaiii ob rciii epi-
stula 220 scripta esse videtur iiitra annuin 4:'7 extreiuuni et
iiieuntem 429.

Epistulae 221. 222. 223. 224
cuin Aujrustini lihro de liaeresibus a. 428 ad Quodvultdeum misso
coliaerent eumque proxiine antecesserunt. atque pri.na quidem Quod-
\ultdeus Augustinum. ut tale opus conscriberet. exhortatus est. ad
(|Uod Augustinus duabus epistulis. quam esset lioc dlfficile. rescripsit
altera c o n t i n u o reperta occasione altera paulo post.*) illa. quam
Quodvultdeus nondum ad se pervenisse in epistula 223 adnotat,-)
non mansit ad nostram memoriam, haec est epistula 222. deinde
epistula 223 Quodvultdeus id, (|Uod petiverat. vehementius perse-
quebatur. piofecfo enim, dicit ad extremum, nec ecjo pulsare cessabo,
donec ipsc concedas, ut, quod non impetrnt privilegium, quod
nullum est, meritorum, saltem indefessa importunitas mereatur.
denifiue Augustinus epistula 224 eius voluntati, (juam primum
posset, se obtemperaturuin esse ostendit. sed eo tempore occupa-
tissimus erat in refellendis libris luliani. quos ille octo ediderat.
ex (piibus Alypius quinque, simul ac Romae descripsit. Augiistino
transmiserat promittens reliquos tres cito esse missurum et multum
instans, ne responsum differret. itaque Aug-ustinus tunc ipsum
(juarto respondere iam coeperat, quod quando explicavisset quintoquc
rcspondisset. si tres non supervenissent, id quod Quodvultdeus
posceret. incepturum se esse declaravit simul agentein utrum(jue et
hoc scilicet et opusculorum suorum retractationem nocturuis ot
(liurnis temporilius in singula distributis."') nam Ketractationum duo
iam volumina modo absolverat, in animo autein habebat ejiistulas
quoque et homilias retractare.*) id simul cnm libro de ha<?resibus
fjiceri! constifuit. cum isritur libro duo Ketiactationum a. 427 con-
fecti esse videantur et liber de haeresibus a. 428, ei)istiUae 221 — 224
intra annos 427—428 ante libruin de haeresibus datas esse efficitur.

Epistula 225 a Prospero et 226 ab Hilario simul ad Augustinum
missae sunt'') et Aujrustinus duobus libris altero de praedestinationci
saiictorum altero de dono perscverantiae ad utrumque missis
resj^ondit. (jui libri cum in Ketractationibus noii commemorentur,
ante annum 428 eos non esse scriptos recte contonderis. praeterea
in epistula 22.') Hilarius qiiidam, queni cum Hilario in epistula 226
nolim confundas, episcopus Arelatensis appellatur."; qui cum in
cpiscopatu Honoratum secutus sit, Honoratus autem XIX Kal. Fe-

Jj p. 446, 6—12. -I p. 449. 7—9.

•') p. 452, 9—14: 453, 7—13.

*) ]). 452, 18—453. 7. ') p. 480, 15—11».

"' p. 467. 14.

Index III. 61

bruarias a. 429 decessisset,*) epistularum 2iT) et 226 tempus anuo
-129 circumscribi potest.

p4'istula 227 in superiorilus editionibus inscripta est: Auyu-
sli?}tis Ai',pio seni. (|ua re cum senis nomino primas sifrniticari soleret
et in epi Mila 224 anno 428 scripta Alypius iiondum senex sed frater
a|)pelletu ,-j Maurini concludi posse arbitrati sunt epistulam 227 serius
scriptam "sse, id est anno circiter 229. verum tamen cum illa in-
scriptio ii' libris manu scriptis, (|uos quidem recognoverim, omnibus
desit et bnima fuitum: Ad senem Alypium de conversione Dioscori
atque clausula: Explicit ad senem Alypium in plerisque inveniatur.
praeterea Alypius iam in epistula 117 anno 410 scripta scnex
\ocetur non ille (juidem ab Augustino sed a Dioscbro.^) Maurinoruni
argumentatio non mediocriter iniirmatur. aliud autem temporis
indicium extat nuUum. nisi (juod paulo post pasclia cpistulam niissam
esse patet.*)

Kpistulam 228 Augustinus ad Honoratum episcopum. sicut
Possidius iiarrat, eo tenipore inisit, (juo Vandalis iii .Africam traiis-
vectis homines timore percidsi uiidi^iue ex agris iii loca inuuita con-
fugiebant. Hoiioratus eTiim euiii intcrrogaverat, quidnam illis j^eri-
culis impendentibus episcopi et clerici facere deberent, utrum
hostibus adventantibus et ipsi ex ecclesiis recederent necne."') cui
:\i"rustinus paulo i>ost medium aiiiium 429 resi)ondisse videtur,
quippe cum inense Maio eius anni \'an(iali fretuin (iaditanuni trans-
misisse tradantur.

F.pistulae 229. 230. 231.

Vandalis .'\fricae provincias longe late(|ue depopulantibus
cum Bonifatius, (lui eos arcessiverat, feroces socios ipse sollicitus
perhorrescere coepisset. fuere, (jui rationem et viam quaererent
atque invenirent, qua seditione coinposita et discordiis in re publica
sanatis in gratiam eum cum imperatrice Placidia reducerent. ((uod
ut conciliaret,' cuin Darius Carthaginem venisset. .\ugustiiius epi-
stula 229 ei gratulatus est felicitatem rei, (juam gerendam susce-
pisset; etenini: Muioris est (jloriac, inquit, ipsa bel/a rerbo occidere
quam homincs ferro et adquirerc vel obtinere paccm pace non bello.
nam et hi, qai puynant, si lioni sunt, procid dubio pacem sed tamen
per sanguinem (/uaerunt; fu aufem, ne cuiusf/uam sanguis quae-
rrrefur, es missus.'') ad eri Darius epistula 230 respondit et id, (juod
Augustinus bella einn wvW) occidere dixerat, excipiens breviter ac
simpliciter contiteri sc ait l)ella se si non extiiixisse certe distulisse

') Cf. Gams, series episcoporum p. 493.
-) p. 4.52. 11. =>) Ep. 117 p. 6<i4, 1. *) p. 482, 1—2.

'•) p. 484, (>— 7: 10—12: l'ossi(i. Augustini vita c. ;]0 (Migne
l»atrol. I;it. XXXII p. ;'>!». 48- (»0, ;");.
" ' p. 4f»S. :]- >^.

62 In.lox III.

et ((uae iam usc|ue ad quendam calamitatuni apicem increvissent
mala. sopita esse: sperare se tamen. (juin etiam auguraii fore, ut
liaec ipsa bellorum, (juam dixisset, dilatio pacis iiaberet teneret(iue
perennem ac j^erpetuam firmitatem.') et ad extremum identidem
precatus est Augustinum, ut iterum scriberet; liinc enim futurum.
ut libenter suscepisse eum scripta sua suspieari possit.-) nequo
frustra se rogari passus est Auj^ustinus, sed epistulam 231 ad Da-
rium rescripsit. quarum epistularum prima iiieme scripta cst —
dicit enim Augustinus: Qula nie inflrmitas corporis et geminum
frigus, id est hie m i s et aetatis non sinit coratn tecum conloqui^) —
alque, cum Vandalorum inruptio medio anno 429 facta sit, hieme
anni 429 — 430. nec long^o intervallo secutas esse duas reliquas ex
epistularum ratione facile conieceris. ceterum paulo post Augustinus
diem supremum obiit V Kal. Septembris a. 430.

Postremo loco epistularum Augustini collectarum Maurini eas
posuerunt, quarum tempora minus sunt comperta, epistulas dico
232 — 270. id unum tamen de liis omnibus adfirmari potest scriptas
esse Augustino episcopo facto, id est post annum 395. praeterea
commemoratione sunt digna liaec:

In epistula 232 Augustinus Madaurensibus ante oculos ponit
simuJacrorum templa partim sine reparatione conlapsa partim diruta
portitn clausa partim in usus alios cotnmutata ipsaque simulacra
vel confringi vel incendi vel includi vel destrui atque ipsas huius
sacculi potestates contra eadetn simulacra, pro quihus Christiatws
occidebatit, impetus suos legesque vertisse.*) quae leges cum ab
imperatore Honorio a. 399 et 407 datae sint,'') epistulam non ante
lios annos scriptam esse censebis.

Epistulis 238. 239. 241 Augustini ad Pascentium comitem
Arrianum et epistula 240 Pascenti ad Augustinum de disputatione
agitur, ad quam Augustinus a Pascentio erat provocatus. volueram
quidetn — sic incipit Augustinus epistulara 238 — petente te atque
instatite, immo vero pro ttierito ae t a t i s ac dignitatis tuae iubentc
te de fide Christiana etiam praesens cutti praescnfe cotiferre ser-
ttionem. Augustinus igitur Pascentio erat natu niinor; fama autem
eum iam floruisse Pascentius agnovit neque ipse recusavit Augu-
stinus,') ut eum tunc bonis viribus fuisse putandum sit. quod idem
Possidius in vita Augustini significat. narrat enim illam disputatio-
nem c. 17 atque eo ordine narrat, ut antecedat Donatistarum

') p. 500, 22—501, 10. •') p. 503, 13—15.

•^) p. 497, 8—10.

*) p. 513, 20—514. 1: cf. p. 511, 9—12.

•'■) Tlieodos. lib. XVf, 10. ITr. 19 cum cnnst. Sirmond.. ed.
Mommsen. ]>. 902 et 916.

") j). 538, 1(5—539, 3.

Index III. 63

inipugnatio (c. 9 — 15), Pelagianorum (c. 18) subsequatur. quae si
consicleraverimus, non dubito, an recte concludamiis epistulas 238
usqQe ad 241 scriptas esse, cum Aujrustinus sextum fere aetatis de-
(ennium ageret.

Epistula 250 quando scripta sit, aliqua ex parte definitur illis
verbis, quibus Augustinus Auxiiium adloquitur: En adsum seiiex a
tifvene et eplscopus tot annorum a coUega necdum anniciilo pavi-
tissimus discere et: Misericordia dei laetificet iurentutem tuam non
contemnentem senectutem meam, idemque valet de epi^tula vel
epistulae fragmento 250 A, quoniam a"d eandem Classiciani causam
portinet, quam epistula 250.

Senex etiam scripsit Augustinus epistulam 259-) itemque
epistulam 269, ubi annositatem algidam conqueritur, corporis infirmi-
talem, duplex frigus et liiemis et aetatis. (luod idem cum eadem
ratione in epistula 229 factum videamus ^) atqiie liaac epistulam
liieme anni 429 — 430 scriptam esse supra ostenderinius. ei)istulani 269
eadem fortasse hieme datam esse est quod colligas.

Epistula 270 cum inscriptione careat, quisnam eam scripsorit.
ignoramus, ad -Vugustinum autem datam esse constare videtiir. in
('l)istula enim 110 .Vugustinus ad Severnm episcopum scribit: Cum
sis alfera anima mca, immo una sit anima tua et Tnea,*) et is, cuius
est epistula 270. cum in urbem Leges anteriori tempore commeasset,
Severum quidem ibidem se repperisse narrat ne(jue vero ipsum, ad
(jUem scribit. inveni enim, inquit, te medium et, ut ita dicam, partem
animae tuae, Scverum cnrissimum, de quo ex parte gavisus sum.
jierfecte enim ffaudercrn si te totum invenirem. undc ex parfe, qua
tc rcppereram, grafulabar et propter partem fuam, quam nequaquam
ccrnebam, omnibus modis confristabar. quibus verbis quis potest
dubitare quin signiticavcrit Augustini epistulam ad Severum datam,
id est epistulani 110, quam, cum in illa urbe Severum convenisset,
iegisse videtur. itaque epistidam 270 aliquanto ^j post epistulam 110
missam esse perspicuum est. in tempore autem constituendo non
multuni inde proficimus, quoniam, quando scripta esset epistula IKt.
incertissimos nos esse supra diximus.

') p. 595. 13—15: 598, 1—2. '■) p. 612. 6: 613, 7—8.

••'i p. 497. 8—10. *) 11 p. 640. 9-10.

•' I

p. 655. 8 anteriori fetnpore.

INDEX IV.

A. LOCI EX SACRIS LITTERIS.

(Asterisci adposHi sunt locis, qui a Vulgata discrcpant.)

Gen.

*1, 3—

1 . . . . II 64, 4

(Jen.

8, 6—12

. . cf. IV 590, 12

1.

4—31

. . . cf. III 325, 21

8.

20 . .

. . . cf. 11 634, 1

1,

11—12

. . . . cf. III 563, 5

8,

21 . .

. . . cf. II 498, 2

■==1.

14 .

11 184, 15

9,

22 27 .

. . cf. 11 343, 15

h

20—25

. . . cf. III 563, 5

1-^

1—3 .

. . cf. III 117, 11

1,

22

. ... III 733, 24

*12,
12,

3

10 . .

... IV 223, 19

1

n.

24 .

IV 331, 6

. . . cf. 11 449, 7

h

2(5—27

III321,*18.cf.564,4

13,

15 al. .

. . cf. IV 223, 24

1,

27 .

cf. I 64, 8

14,

18 . .

. . cf. IH 681, 5

1,

28 al.

. . . cf. III 364, 22

ns,

() . .

... IV 223, 15

1,

31 .

111326, *l.cf. II 190, 12

16.

1-6 .

. . cf. II 450, (')

-5

2

II 190, 13. III 562, 13.

16,

6 . .

. . . cf. IV 8, 16

cf. II 34. 22. III 557,

■m,

12 . .

... III 543, 18

14. 561, 16

16,

15. 21, 2

. . cf. IV 225, 27

9

-1

2-3

cf. II m, 20. 188, 10

m,

5 . .

IV 222, 21. 223, 14

3 .

. II 189, 3. 191, 12

17,

8 al. .

. . cf. IV 223, 24

-5

7 .

III 259, 9. IV 331, !

17,

1(^-14 .

. . cf. IV 641, 2

4. 332, 6 '

17,

12 . cf.

II 194, 13. III 462, 2

2

8 al.

. . . cf. IV 86, 21

18,

1 . III

289, *12. cf. 287, 8.

9

-5

17 .

. . . cf. 11 41, 9

297, 17. 299, 19

"7

23 .

... IV 153, 19

18,

2

, . cf. III 493, 4

3,

1 .

. . cf. IV 577, 17 '

18,

2—9 .

. . cf. II 512, 21

3,

1— G

cf. II 41, 9. 619, 12.

18.

4 . .

. . cf. III 516, 14

IV 410, 2

18,

10 . .

III 195, ===13. cf. IV

3,

6 .

. . . cf. IV 79, 12

225, 18

3,

7

. . cf. IV 577, 12

18,

10—14 .

. . cf. III 117, 16

3,

8 .

cf. III 300, 18. 344, 4

18,

12 . .

. . cf. IV 627, 4

3,

14 .

. . cf. III 300, 17

18,

18 . .

. . cf. III 117, 11

4,

3—4

. . cf. II 558, 15

19,

1—3 .

. . cf. II 512, 21

4.

6—15

cf. III 299, 20. 310, 13

19,

12—25 .

. . cf. III 179, 2

'^•J,

If) .

... III 356, 19

19,

14 . .

. . cf. IV 215, 5

0,

5—7,

23 . . cf. III 179, 1

21,

l 2

. . cf. III 117, 16

7,

1—23

. . . cf. II 472, 8 '

21,

10 . IV

226. *16. II 343, 17

■^,

2. 8

. . . cf. II 634, 1

21,

12 . III

195, 7. IV 224, 27

7,

13 .

. . cf. II 343, 15

0-0

1—10.

. cf. II 348. 16. III

S,

('h-7

. . cf. II a34, 5

473, 8

liidox IV.

65

(JtMl.

-)->

1-13 .

cf. 111 179, 2 ]

•:.\. 3

, 15

111 473, ^^21. cf. IV

22

12

. . . . cf. 111 699, 1

112, 6

22.

13

. . . . cf. m 17U, 15

4,

24-

-25. . . . cf. 1 68, 3

■)•)

16-

^l». . . cf. IV 285. 6

5,

6—18- . . cf. II 450, 24

2-)

17

. 11 475, =^16. cf. 729, 3

c. 7-

-8

cf. 111 115, 4

-)-)

17^

-hS. . . cf. n 4.59, 16

7.

20^

-22. . . cf. III 250, 15

^^ii^!

is.

26. 4 . 11 ir)3. 1. 325, 3.

H,

19

11 204, 6. 11

464.3. 46;5, 12. 6U5. 19.

8,

22

. . . . cf. III 251, 2

III 265, 11. IV 4, 17.

9,

4.

6. 26 . . cf. III 251, 2

cf. 11 418, 8. 421, 26.

'%

16

. . I\- 59, 13. 207, 18

459, 18. 495, 8. IV

10,

23

. . . cf. III 251, 2

279, 6. 346, lU

11,

l

.... cf. III 251, 2

2o,

21-

-23. . . cf. IV 203, 8

12,

6

.... cf. II 202, 17

25,

22-

-23. . . cf. IV 102, 4

13,

17

S(i(i. . cf. III 118, 5 sqq.

25,

22

25 . . . . cf. IV 56. 9 ;

13,

21

.... cf. 111 618, 4

2.-,,

23

. 1\ 204. 21. 206, 23.

14,

8

. . cf. IV 482, 15. 19

227. 5. cf. 140, 18.

14,

11

. . . cf. II 104, 27

230, 23

15,

22

S(i(i. . . cf. 111 641, 17

2.").

2!)

34. . . . cf. II 41, 10

15,

24

.... cf. II 104, 27

25.

3ti

.... ct. IV 227, 12

16,

o

8 . . . cf. II 104, 27

2().

1

cf. II 449, 7

17,

2-^ - . cf. 11 104, 27

26,

.)

cf. III 287, 8

18,

1'4-

-23. . . cf. III 559, 11

26,

3-

-4 . . cf. IV 285, 6

19.

1

.... cf. 11 204, 13

26.

4

- 22. Ls

19.

1

s(i(i. . . cf. 11 202, 18

26,

26-

-31 . . . cf. 11 128, 19

■■■\[l

10

-11. . . . 11 204, 15

31,

53

. U 128, 18 ;

19,

18

.... cf. 111 618, 3

32,

12

. cf. II 729, 3

20,

4-

-5 . . . . cf. II 193, 7

32,

24

30. .

cf. III 300, 15

20,

7

. .11 191. N. cf. 193, 8

■.y2.

2S

ol. IV 227. 13

20,

12-

-17. . . . cf. 11 19.3, 8

32.

3U

. . III

IHCk 1. cf. 287, 8

^'^20,

14.

13 ... . IV 230, 8

35.

1!»

cf. \\ 278, 4

20.

17

. 11 371. 18. III 452, 12.

37,

U

-11 . .

cf. IV 278, 6

679, 3. IV 143, 10.

37,

28

cf. II 738. 16

198, 3. 217, 15. 219.

1 39,

7-

~1S . .

cf. III 179, 2

25. 221, 13. 230. 9

31).
41,
1 41.
43,
46,
46,
46.
49,

2(1
14
54-

1

1
2()
27

4

-42. 1 .
- ( .

cf. 11 738. 16
cf. III 179. 2
. cf. II 449, 7
. cf. II 449, 7
. cf. IV 278, 4 1
. IV 153, 12
cf. II 512. 25 ,
. cf. II 344, 1

22.
=^23,
23.
24,
25,
2(),
31.
31,

28

7

15

18

:{o

25

18

.111 139. 13
. . IV 322, 11
. . . cf. II 174, 20
. . . cf. II 41, 17
. . . . cf. II 54, 1
. . cf. III 5:^6. 17
11 . . . cf. III 497, 3
cf. 11 202. 19. 203, 11

Ex. (

l. o-

-14 . . . cf. II 179, 3

32.

1-

(

i . cf. II 104. 26. 145, 4

1 •'■

5

.... cf. 11 .501. 13

32.

1

8 . . . . cf. 11 43, 23

1

<).

8

;il cf. I 97, 1

32.

1

28. . . . cf. 11 106. 23

I.MII.

\nirnM,M..s.

i.ol.ll>.M-|,. r.;

h

66

Index IV.

Ex. 32, 0 . II 44. *G. cf. I 115, 28
32, 19 cf. I 116, 3

32, 25—28 . . . cf. II 450, 25
*n2, 28 II 43, 25

33. 11 . lil 2bt), *4. cf. 287, 9.

293, 22. 300, 2. 340, 19

33. 13 sec.Sept. III 294, 1. 300,

3. 306, 7

33, 19 .sec. Sept. IV 58, 20. 73, 3.

204, 22. 207. 12

33, 20 . III 305, ^^=5. cf. 294, 9.

306, 9

23. . cf. III '306, 11. 14

III 300, 14. 306. 15

cf. II 32, 6. 200, 20

cf. III 536, 17

33. 21—
*33. 23

34, 28
36, 30
40, 24

Lev. 9, 7

11. 1

12, 3
14, 2

*19, 18

42

32

22, 4—6

26, 12 .

26, 30 .

Num. 6, 18

9.
11,

14,

(>— 10
1—34
6—8 sec
7 .
2 .

15, 35 .

16, 1—33
16, 1—35
16, 21—33
16, 27—35
16. 31—33

16, 31—35
16, 41 .
16, 41—49

22, 28 . '
.33. 3 .

. cf. II 53, 18
cf. III 686, 9
cf. IV 229, 24
cf. III 462, 2
. cf. II 370, 7

Ili 679, 4. IV 131, 18.

320, 11. 518, 1. 608, 17.
cf. 221, 14
cf. II 619, 11
cf. IV- 113, 18
cf. II 429, 11
. cf. II 298, 6
cf. IV 154, 18
. cf. III 70, 5
Sept. III 306, 20
cf. III 307, 2
cf. II 104, 27
. cf. 11 35, 13
cf. II 473, 21
. cf. II 106, 24
. cf. II 157, 7
cf. II 400, 10
cf. 11 328, 13.
495, 20
. cf. II 145, 9
cf. II 104, 27
cf. II 106, 25

f. li 525, 11. IV 101, 20
. cf. IV 482. 15. 19

6,
*6,

Deut. 5. 8—9 . . . cf. II 193, 7

5, 11 . . II 191, *7. cf. 193, 8

5, 12—15. . . . cf. II 35, 3

5, 16—21 . . . . cf. II 193, 8

5, 21 . ii 371, 18. III 452, 12.

679, 3. iV 143, 10.

198, 3. 217, 15. 219,

25. 221, 13. 230. 9

*6. 4 . IV 546, 14. 21. 547, 3

*6, 5 . I\' 131, 16. 517, 17.

608, 15. cf. III 192, 22.

444, 8. 445, 11. IV

221, 14. 346, 20

5 III 193, 16

13 . Ili 623, 5. 624, 16.

649, 7. cf. II 558, 19

25 . 11 371, 18. III 452,

12. 679, 3. IV 143, 10.

198, 3. 217, 15. 219,

25. 221, 13. 230, 9

.... II 133, 3

.... 11 129, 4

111 73, ^7. 518, 13.

IV 336, 21

cf. IV 229, 24

. . II 138, 12

cf. \\ 364. 14

. . 11 10, 5

cf. IV 324, 17

. II 339, 14

. . II 123, 8

. IV 429. 20

ef. iV 429, 26

cf. II 501, 13

"1.
*7,
13.

14,

m,

19,

26.

29,

*29,

*32,

*32,

33,

los. ;

B,

6,

6,

10,

15.

17,

18,

22,

lutl.

7,

26

21

29

7

39

3

'). 16

16. 20
19. 16—17

17. 22—25
12—14 . .

8 . . .
12—13 . .
14 . . .

9—12 . .
6, 26 . .
36 — 10 .

. cf. II 181, 4
cf. II 128, 23
cf. III 179, 4
cf. iV 270, 12
cf. II 607, 21
cf. IV 36. 2
cf. II 607. 21
cf. II 471, 10
. cf. II 128. 21
cf. iri 682, 15
cf. III 358. 1

Index IV.

67

Reg. I 1. 2—28
2, 12-26.
8. 1—22 .
8, 5—7 .
<>, i> . .

17, 40—51

18, 8 sqij.
18, 10—24. ■>:'.
24, 1—8 .
24, 7. 11 .
26, 1—12.

14.

2(), 9
28, 7-
28. 14 .
Ke-r. II 1. 1

ir.

11, 2-17

12, 1 20

13, 14 .

14, 20 .

15, 12 .

('. 18 ot 1!»
18, ;")- 15

18. 38 .

li>. 31- 3<>

21. 17 .
=^22, 1 .

22. 1—51
22. 2- -51
24, 17 .

]U'g. III .->.

8, 46 .

15. 11

17. 17

18, 4

18, 40

19. 8

-13

ct.
• •f. II

19, 13

21, 1

22, 19
Hofr. IV

2. 9
2. 11

16.

cf. III 74, 5

. of. II 105, 5

. cf. II 105, 8

. of. III 70, 7

cf. III 326, 8

. cf. II 282, 5
. cf. IV 8, 18

. cf. II 105, 2

. cf. III 83, 1

. cf. II 105, 4

•f.

83,
105,
105,
105,

III
II

. cf. II

. cf. II

cf. III 492, 17

cf. II 105, 4. 405,

12. IV 320, 14

cf. II 355, 22

<f. IV 39, 13

. cf. II 344, 3

cf. IV 397, 4

. cf. II 344, 3

cf.
cf.
cf.
cf.
cf.

IV 318. 16

IV 29, 14

IV 29, 18

II 258, 12

IV 492, 19

. . II 206, 8

. cf. IV 29, 18

. cf. II 206, 5

cf. IV 39, 13

. cf. I 98, 1

cf. III 602. 16

cf. II 429. 11

cf. III 114, 14

. cf. II 451, 1

II 117. 5. 451, 2

32. 6. 45, 5. 11.

200, 20

cf. IV 396, 13

. cf. IV 36, 4

cf. 111 287, 9

. cf. 11 12. 10

. cf. 1\' 94, 21

. cf. II 45. 5

Reg.IV 4,18—35. cf. III, 114, 14

18, 4 cf. IV 17. 24

23, 4—20 . . . . cf. IV 18, 1

Paral. I 12,17—18 . cf. II 283, 9

Paral. II 19. 7 . . cl. III 398. 20.

IV 178, 20

28, 17 ... . cf. II 429, 11

26, 19 ... . cf. II 282. 11

31, 1 . . . cf. II 429, 11

33, 15 ... . cf. II 429, 11

34, 3_^ . . . cf. II 429. 11
Esdr. II 9, 26 . . cf. II 399, 15
Tob. 9, 11 ... cf. IV 656, 10

*12, 7 . . IV 528, 14. 531. 27

12, 8 . II 47, 7. cf. III 76, 18

12, 12 ^^ec. Sept. . III 61, 12.

216, 25

12, 15 .... cf. III 493, 4

ludith 16. 15 . cf. IV 48;3. 9

Esth. 14. 16 . . . cf. IV 629, 22

lob 1. 6 . cf. m 287. 14. 2<>9, 7.

310, 15

1, 8 cf. II 653, 8

L 12 cf. III 70, 9

1. 21 III 184, 9

2, 1 . cf. III 287. 14. 299. 7.

310, 15

2, 3 cf. II 653, 8

2, 6 cf. 111 70. 9

C.3 Pqq cf. III 184. 18

4, 1!) ... . cf. III 489, 27

*7, 1 . 11 273. 12. r)09. 20.

cf. 508, 5. IV 105. 11.

136, 17. 413. 24

*9. 24 III 189, 15

14, 1 sec. Scpt. . IV 145, 6.

169, 21

14, 4—5 sec. Sept. .III r);")5, 3.

IV 313. 15

14, 5 sec. Sept. . . IV 50, 3.

169, 25

25, 5 ... . cf. III 171. 20

25, 6 III 171. 21

*28, 28 . 111 193, 13. .598. 6.
599. 4. cf. 1\' 127. 21

68

Itulex IV.

lob 29, 14

38,

1 .

42,

9

42,

10 .

Ps. 1,

4 .

•I,

6 .

2_

1— ;

8

2, 10

2, 11 .
% 13 .

3, 2—3
3. 4 .
3,
4,
4,
4,

5,

11

. . cf. IJI 001, 7

. . cf. III 287, 9

. . cf. III 287, 9

L III 170, 16. 176, 16

... III 188, 12

. IV 392, 13

II 4r,3, 11. IV 17, 11

7 III 615, 11

7—8 . II 107, 12. 141, 3.

324, 15. 605, 21. 23.

IV 3, 3. 5

cf. I 65, 14. 67, 8. II

106, 17. 111, 18. 156,

12. 397, 15. 402, 14.

405, 1. 420, 2

IV 17, 16. II 453, *8

. . cf. II 462, 25

... II 403, 14

. . cf. III 669, 15

4 . .III 228, 9. IV 127, 12

9 III 219, 21

3 . 11 324, ^^5. cf. IV 406, 6

6 III 225, 22

7 . II 282, 13. III 225, *26

7 II 374, 3

8 III 360, 18

*5, 13 . ... III 353, 12

c.6 cf. II 194, 13^

6, 2 IV 400, 12!

6, 3 IV 597 6

6, 3—4 . . IV 74, 14. 17:

*6, 8 IV 597, 5 I

*6, 8 I 80, 6 !

7, 4—5 III 65, 18

7, 10 II 740, 15

*7, 15 111 351, 19 !

*8, 5 . . III 185, 9. IV 75, 8 i

9, 10 cf. I 55, 12

==^9, 24 ao, 3j ... II 179, 3
*10, 3 ... 11 180, 6. 476, 4

10, 6 . 111 445, *19, IV 608, 1
c. 11 cf. II 194, 13

11, 2 II 479, 9

11, 3. 4 . . cf. IV 408, 11.

445, 3

Ps. *11, V 11 206, 1

11, 8 . . II 479, 14. cf. 513, 6

12, 4 III 311, 22

13, 1 ... . cf. III 736, 3

13, 3 .11 &2b, 3. 629, 1. 727, 21

14, 4 III 6, 5

15, 2 . [l 559, 2. 111 131, *2.

132, *10
*15, 3 . II 726, 7. III 353, 3. 9

*15, 3-4 II 723, 12

15, 4 . 111 132, 12. 354, 4. 355,

3. 5. cf. II 726, 19

15, 7 al. . . . cf. II 716, 11

15, 10 . III 187, *17. 355, 20.

523, 20. 528, 18. IV
85, *1. 330, 12

16, 1 . . cf. IV 408, 11. 445, 3
16, 4 ... . cf. II 501, 18
16, 8 . cf. II 213, 9. III 343, 8

16, 14 . II 728, *2. III 350, *3.

18. *26. 351, *5. 18.
352, *18

*]6, 15 III 300, 5

*17, 2 . III 456, 14. IV 426, 23

17, 4 cf. I 100, 20

17, 30 . cL III 7, 7. IV 358, 10
17, 38 ... . IV 10, 6. cf. 15

17, 51 cf. I 55, 12

18, 5 . II 466, 14. IV 241, 6.

288, *8

18, 5—6 II 606, 6

18, 6 II 606, 3

*18, 10 . 111 199, 19. 204, 21.
269, 22. IV 647, 5.
cf. III 207, 10. 222, 1

18, 13 II 349, 16

21, 1 . II 575, 21. III 231, 3

*21, 2 . III 1.56, 8. 165, 22.

166, 16. 167, 20. 169,

6. 178, 10. 23

21, 2 III 191, 8

21, 3 . 111 169, *13. 179, 9.
cf. 191, 5. 205, 14

21. 4 lir 169, 22

*21, .5—6 .... III 170, 10

Index W.

Ps. ''

21. 5—7 . 111 171. 8. 174. 7

Ps. 2

4. 10

21,

6 . . - of. 111 179. 5

21,

6—7 .... cf. 111 177. 8

24.

15

21,

7 . 11 ."."). 22. 111 5(18, *6

24,

17

*21,

7—!) 111 174. 17

24,

18

*21,

8~-9 . ... II 576, 10

25.

8

*21,

10--n .... III 180, 17

25,

9

*2].

12 . 111 18:1. 7. 184. 24.

26.

4

191. 8. 205. 19

2(),

9

*21,

l:}-14. . . 111 lai, 11

21,

15 .... III 18.5. 17. 23

26.

13

21,

16 . . . 111 187. *1. 5. 13

^=^26,

14

*21,

17 . 111 188. 14. IV 288. 14

28,

2

*21

17—18. ... 111 188. 21

28.

10

^^^21.

17—19. 11 :525. \\. 570. 22.

29,

4

606. 11. IV 2. 19

29,

8

21.

19 . . . 111 18:5. 16. 189, 4

29.

10

*21,

20 .... 111 1H9. 8. 10'

^^30,

3

21,

21 . 111 189, *17. 190. 10.

30,

19

cf. III 189. 7. 191. 2.3.

30.

25

206. 4. IV .-)72. 1

31 :

8

*21

22 .... III 1!)ii. 19. 24

31.

9

*21,

23 . . III 191. 20. 19:1, 4.

32.

10

206. 5

32.

15

21,

24 . III 193. 10. 194. 1.!». ^^^23

21.

25 . III 196. 4. 204, *24.

;}2.

16

205. *10. *15

33,

2

21,

26 . . III, 205. 23. 227. 12

33.

3

^^21.

26— J7. . . . 111 206. 11

21.

27 . 111 .-»0. .-. 2i»7. 3. 212.
8. 213, 5

3:5.

6

28 11 148. 12

34.

3

*21,

28—29. 11 :!•_'.->. 19. .577. 7.

34.

10

606. K;. III 212. 11.

34.

12

214. 1:!. IV 2. 2f

*21. 30

*21.

*21,

22,

*22.
23.

*23.
*24,

31

32

4

5
6
1

7
9

III 212. 19. 211. 20., ^^;54. 1:5
cf. 2l4. 17' *34. 18
. 111 21.5. 7. 216. 10 I 35, 4
. 111 216. 17. 230, 3 35. 7
. . . . cf. II 6.5. 8' ^^^35, 7—8
111 4S9. 22. cf. 1 77, 12' -35, 7—10
. ... IV 190. 20 :55. 8—10
. . II m 20 *;55, 8^-11
IV .531, 23, 35, 9 .
II 1;18. 6 35. 10. 9

69

II 591. 17. 593, 2. 24.

IV 55, 13. 180, 23
cf. II 51. 8. 1;19, 15
... IV 439, 3
. . cf. 11 347, 15
... cf. I 82, 3
. . cf. IV 401. 21
I1I56, *10. cf. 71. 10. 13

III 45.-). 23. 708, 8.

719, 4
if. III 350. 15
. . II 230, 1
. cf. I 97, 3

IV 115. *21. 116. *1. 2
. . cf. IV 401, 21
... IV 125, 14
. . . III 187, 19
... IV 484, 18

cf. IV 408. 11. 445, 3

... III 403, 15

. . cf. II 716. 11

III (;73. *18. IV 6. 20

. . . cf. II 7:14, 16

III 5MI. 14. IV 1.50.

*12. 152. *7

. . . cf. III 453. 17

III 78. 17

III 224. 3. 227. \3. cf.
II 1:59. 14. IV 127. 18
. 11 4:58. 12. cf. III
204, 19
. . . . 111 670, 4
. . . cf. III 380, 1
II 407. 8. cf. IV 10.
17. 29. 5
. . II 60, 17
. III 20.5. 24
. cf. IV 195, 4
111 218. 24. 209, *2
III 219. 8. 11
. III 17.5. ;5. 9
. cf. III 72. 1
. III 220. 9
. <f. I 79, m
cf. III 272, 11

70

Iiulex W.

V». 35, 10 . IV 531. 19. cf. I 100,
8. III 22. 7. 71, 18

35. 12 . III 220. 17. 464, *23

36, 4 II 190. 1

■m. 5—6 IV 426, 7

*36. 11 .II 504, 5

*36, 23 . III 465, 1. IV 405, 1.

8. 406, 14. cf. 427, 19
36, 25 . . . . cf. IV 373, 19

36, 26 cf. II 500, 6

36, 27 . III 674, 11. 14. cf. IV
408, 22. 409, 5

36, 37 II 499, -24

37, 10 . . . cf. III 63, 2. 72, 1
*38, 5 IV 313, 4

38, 8 .... cf. II 502, 14

39, 3 cf. I 82, 8

*39, 5 III 436, 16

40, 2 al. . . . cf. IV 270, 4
40, 5 . III 464, *20. IV 401, 7
40, 9 IV 633, 24

*41, 3 . . IV 20, 11. 244, 13

41 6 IV 655, 15

42, 1 IV 8, 24

*43, 22 III 271, 6

44, 3 . III296. ll.cf.IV120, 7
44, 8 . cf. IV 79, 7. 199, 19

*44, 12 II 474, 22

44, 14 cf. II 55, 3

*44, 14—15. ... II 52, 6. 9

44, 17 II 474, 23

45, 5 . cf. I 74, 4. II 501, 20

*45, 11 II 192, 18

*46, 10 II 500, 8

47, 3 II 471, 5

48, 6 al cf. IV 270, 4

*48, 7 . III 439, 12. 477, 5. IV

426, 15. cf. 426, 11. 19
*48, 21 I 64, 11

49, 1 . II 605, 26. 606, 1. cf.

464, 8. 493, 11

49, 1—2 II 325, 23

49, 9 . . III 132, 14. 194, *11

49. 14 . . II 47, 15. 24. III

194. 14

Ps. 49, 18. cf. II 399, 23. 620, 12.
626, 8. 12

49, 20 . . cf. II 465, 9. 467, 2
*49, 23 III 194, 16

50, 3 III 464, 19

50. 7 ... . cf. IV 109, 12
50, 10 . IV 649. *2. 3. 650, *2

50, 12 III 581, 3

50, 15 II 591, 13

50, 19 cf. II 725, 2

51, 7 al. . . . cf. III 350, 15

*51, 9 III 718, 6

*52, 6 . . I 60, 7. II 724, 23
*54, e_9 II 509, 14

54, 7 II 510, 11

54, 14—16 II 473, 17

*54, 16 II 495, 19

54, 19 II 488, 22

55, 5. 11 . . . cf. II 498, 23
55, 9 cf. III 63, 1

55, 12 IV 125, 13

56, 2 . . II 138, 24. cf. 213, 9
56, 5 . III 189. 21. 378. *21
56, 6 .... II 606, 20. *22

56, 8—9 II 282, 14

56. 12 . III 247, 12. 15. 248, 13

*58, 2 III 66. 6

*58, 8 . II 728, 8. III 378. 20

58. 10 . IV 49, 2. 12. *18. 53.

9. *10

58, 11 . IV 53. 12. 14. 1!K). 19.

384. 5

*58. 12 . II 728. 10. III 356. 2.

1.5. 21

58, 12 III 357. 1. 3

*60, 3 II 473, 4

60, 4 ... . cf. III 480, 16

61, 11 . . III 48. *4. cf. 50, 2

62, 2 T 79, 15

*62, 2—3 III 46. 15

*64. 14 II 504. 4

66, 2 cf. II 742, 1

66, 2—3 11 480, 21

67, 7 . II 10. *4. cf. .543. 17
^^67, 10 . III 353, 14. IV 412, 9

Index IV.

71

l's. (57. ll'
67, 14
67, 19

*67, 22
67, 24
67. 29

67. 36
•■^^68, 13

68, 16
68, 27

*68. 30

71. 2

*71. 3

*71, 7

*71, 8

==71. ^-

71. n

*71. 11

-71. 17

71. IS

72. 1
72. 17
72. 24

-72. 27-

72. -2^

74. 11

*7o. 12

*76. 3

77. 39
7S. 11

'79. 4
79. 1(1

•80. 11

83. 3

^^=83. 5

a3, 11

84. 9
=^=84. 11

8."). 9

■8;^, 11

II 283, 3

. . . cf. II 526, 12
tf. III 672, 12. 678, 14.
IV 122, 7
II 729. 17. III 357, 11
II 730. 4. III 357, 18
. . cf. IV 498, 12
. . . cf. II 9, 10
... II 340, 10
. . cf. IV 401, 20
.... II 340, 7
... IV 78. 23
... II 606, 23
... III 218. 25
... II 180, 16
11 236. 4. 464, 11. IV
4. 21.285. 12. cf. 289. 13

11 II 607. 1

II 404, 6

. II 599. 18. III 647, 10.
IV 18. 19. cf. 22. 21
19 11 465, 19 j

II 10. 4. 111 26;l 10 I
. cf. 111 1().5, 3J

. . cf. 111 165. 8
. . . 111 353. 13
. . . 111 199, 23 1
11! 442. 17. <'f. IV 20. 15
. . . cf. II 10, 8'
.... 111 19, 14 i
. . . . 111 68, 7 1
. . cf. IV 346, 4
... IV 544, 11 j
. . cf. 11 137, 20 j
' . . . .111 (i.5, 10 j
. . (f. 11 1.50. 17 I
. . . . II 283, 2;

III IN9. =^20: cf. I
98, 11 i

II 202. 12. .502. 23
. . . cf. 1 S2. 4 I
. . cf. II 7.3C). 16 I
. . . .IV IHl. 4!
1\'28,"). =^48. cf. 28(5,16
11 591. 14. IV 414, I2I

Pri. 85, 15. c

^87,

89,
^=89,
^=89,

90.

«H»,

91.

93,

93,
^93,

93.

93,

^93,

^93,

93.

95.

6
31-^
38

4

12
14-

1

8

8-
11
12-

15
17
19

34

-15

*95.
=■=95.

95.

95.

97.

97.

99,

100. 1

= 100.

101,
=101.

102.

102,

l(t2.

102,

102.
= 102.

102.

102. 10 . I

f. II 244. 4. IV 126,

22. 399. 18

... III 525, 21

.... I 118, 24

... II 180, 15

\' 257, =^14. cf. 259, 2

... II 473, 11

.... III 47, 9

. . cf. II 543, 16

. . cf. II 498, 23

... III 208, 23

.... III 736, 5

111(573. 21. IV 386, *13

... III 343, 23

... II 734. 18

. cf. II 342. 5. IV

400, 14

... II 138, 24

... IV 401, 14

I. 8.3. 10. 198, 18. 506,

13. IV 591. 2

11 192. 7. 248. 5. IV

531, 8

... II 700. 6

. . 111 248, 19

... II 561. 3

. . 111 248, 22

. . IV 531. 8

. . cf. I 93. 4

73. 1.5. III 2;W. .5.

\' 509. 5. cf. I 75, 2

II 607. 9. cf. IV 60.

15. 399. 1(5—17

. . . .II 452, 18

. . . cf. IIT 36. 18

.... III 1.32. 1

. . . cf. IV (55. 21

. . cf. III 319. 4

. . cf. IV 200, 10

. . cf. IV 190. 17

•f. 111 .«M). l.IV 127.19

... II 72(5. 10

(f. 11214.4. IV 120.

22. 399. 18

1 50(5. *25. cf. I 80. 9

72

Index IV.

Ps. *103, 4 . II 512. 19. IV 544, 0

103, 25 al. . . . cf. IV 480, li

104, 18 II 738, 11

104, 18—19 . . III 379, 2. ==8

*104, 19 11 741, 4

106. 9 . cf. IT 38. 11. 40, 7.

41, 4

106, 14 cf. I 76, 21

106, 20 III 610, 5

*107, 2—3. ... II 282, 14

107, 6 II 446. 19

3 III 620, 19

109,
109,
110.

111, 7

112, 1 . .
112, 7 . .

112, 8 . .

113, 3. 5 .
=^113, 13—14

7 . . . . cf. II 282. 8
4 . cf. II 244, 4. IV 126,
22. 399, 18

110. 10 . . III 193, 20. 633, 1

111, 2 cf. II 500, 7

111, 2—3. . . cf. II 500, 10
111, 4 . cf. II 244. 4. IV 126,

22. 399, 18
cf. IV 336, 5. 656, 7
. . . cf. II 493, 13
. . cf. I 74, 6. 82, 7
. . cf. I 74, 5. 82, 9

cf. I 68, 5

-6) . . II 560, 13

113, 21 (13) al. . . cf. III 583, 3

114, 8—9. 11146,3.5. cf. 45, 16

114, 9 .... cf. II 499, 25

115, 10 . III 462. 8. 578, *4.

681, 2. IV 112, *13.
142, 3. 188, *1

115, 16 IV 529, 8

117, 8 IV 4, 4

117. 19 IV 531, 22

1 17. 22 . cf. TIT 536. 12. IV 110, 1

118. 5 cf. I 77, 11

118. 18 . . . . cf. II 723, 10
118, 20 cf. I 81, 20

=^118, 29 TTI 464, 22

118. 34 al. . . . cf. 11 716, 11

*118. 40 TTT 464, 21

118. 53 . II 473. *6. cf. 1V589, 12

*1]8, 71 IIT 78, 19

^■=^118. 86 IV 9, 1

*1]8.

118.

*118.

*]18.

*118,

119.

ni9,

*120.

=420.

=^120,

*121.

121,

121.

121,

123,

125,

125.

*126.

131.

*131.

132.

135.

136,

138,

*138,

=438,

===138,

*140.

141,
*141,
*142.

*143.

*143,

144.

18, 104 . . IV 393. 10
105 II 497. 5

119. . . . IIT 463. 9

120. II ) :'7,=M5. cf.IV578.9
125 . TTI 673. 20. IV 387, 1
133 . ITI (•-->. 12. 454, 5. 464, 25
158. 11 /3. 7. IV 589. 14

• r^-7 . . cf. IV 593, 1
7. . . II 4(17, 9. 595. 10
1—2 .... I 80, 7

2 II 536. 3

4 IV 49, 16

1 II 82, 16

. . : cf. ITI 218, 1
8 . . cf. IV 593, 3
.... IV 40, 18
.... TTI 719, 3
1181.40. cf. 111631,8
.... TTT 202, 3
IV 49.14. 7.5.17.401,16

1 ITT 65, 17

8 TI 205, 9

1 . III 2.50. *2. IV 32. 23

4 cf. IV 225. 3

8—9 . . . . cf. I 98, 5

4. . . . cf. ITI 399, 2
7_8 . . . . TV 92, 11

17 11 732, 8

21-22 .... 11 732. 4

5. . I 113. 6. II 20. 1.

618, 12. 17. TTT 222.
13. cf. T 102, 11
6 al. . . cf. TTI 350. 15

8 III 535. 19

ITT 607. 12. IV 400. 5.

cf. TIT601. .5. 602. 17

. . . TTI 437. 16

. . . . ITI 67. 15

cf. TT 244. 4. IV

126. 22. 399. 18

. TV 159. 7. 211. 20

.... IV 529. 9

. . . cf. I 80. 10

8 . TTT 348. =^=8. cf. I 74, 6

. . . IV 531. 8

•=144.

13.

145.

7.

145,

7-

~8

145.

8.

149.

1 .

liulox IV.

73

Prou.
*1.

n,

1,
*i.

*3,
4,
4.

*4.

*8,
8.

*1, 4

7 .

8 .

n .

20 .
12 .

34 .

9 .
26 sec

26 (se(

L';) .
35 sec.

^9. 8(cf.

9.
M(i.

^t

13.

13.
•13.

17.

18.

'18,
18.

18.

49.
M9,
20.

'20.
21.

•>.")
21.
24.
^26.

9 .
12sec.

4 .
31 .
22 sec.

24 .
6 sec.
4 .

18 .

19 .
22 (19

12
21

8

24
1

14
12
35

III 593, 14

IIT 633. 1

II 11. 14

.... cf. II 12. 4
. III 222. 21. 228. 14

II 652. 11

II 725, 7

.... cf. II 12, 4
Sei)t.. . . IV 394. 7

.. Sept.l— 27 . IV .391.

11. 392. 1. 4. 8. 1(1

II 138. *12. IV r,93. 4.

*12. 394. *1. 5. *11.

426. ^^9. cf. 393. 11

II 569. 7

Scpt.. . IV 178. 12.
406, 15. 420. 6. 427. 18

Pept.9. 8 ^-9) . IV 355,

3. 13. 441. 9

II 462. 8

Proii. 29. 19 sec. Pept. . II 462, 14.

IV 20. 1. 195, 6

30. 3 (24. 26 1 scc. Sept. II 569, 9

*30. 4 II 569, 10

*30, 8 III 65, 15

*30. 8— 9 (Scpt. 24. 31—32) . III

54. 2
Sept. Uxzori 9. 18. . II 612, 23.

617. 9
Sept. lb,co'.(^.24. 35(cf.

\'ulj]:. Prou. 30. 12) . II ()24. 14.

634. 9

Kccle. 3. 4 . . cf. II 34. 17. III

543. 15
. . IV 397, 1
. cf. IV 514, 8

3. 17
*3, 21

*7, 21
7. 30

^rpt.

Pept.

6
20 s(

. IV 636. 16
. .II 599. 6
cf. IV 400, 6
IV 33. 6. 35, 22
. . . cl. TI 493, 21

IV 20, 9

Sept.. III42().4.480, 4
. . . . cf. II 504, 17
. ... IV 494, 23
. cf. I 77. 5. 125, 4
,3) sec. Scpt. . . IV
199, 8
IT 411. 27. III 190. 20
. . . . II 589, 21
sec. Pept. . TTT 227,
18. 607. 14

III 465, 1

. cf. TI 600. 4. 603. 17

. III 642. 4. IV 20. 8

cf. I\' 363. 20. 630. 2

scc. S.'pt. . II 482. 13

. . II 464. 18

. . cf. IV 291. 3

. II 382. 16. 448. 24

S.pt.. . . IV 36-1. 3

. IV 544. 14
. III 602. 16
cf. IV 197, 5

*11, 2 II 194, 15

*12. 7 . . III 258. 13. 581. 7.

IV 152, 12

Cant. 1. 2 .... cf. II 498, 3

*1. 6 . . II 469. 16. 471. 7.

473. 8

•1. 7 II 473. 23

*2. 2 II 473, 1

*4. 2 III 352, 4

4, 8 sec. S('j)t.

IV las, 10

4, 11 . . cf. II 498. 13

*4, 16 IIT 201. 20

*6. 9 IV 278, 2

8. 6 . . cf. IT 501. 22. III

598. 14

Sai). 1. 1 . cf. I 97, 2. III 330. 19

1. 5 IV 44. 8

1. 7 IV 92, 10

*2. 18 III 170, 23

•2. 20- 21 . III 170. 21. 171. 1

■2. 25 III 470, 15

3. 5-6 . . . cf. IV \M, 22
*4. R 9 . . . . IV 425, 15

4. 11 . IV 473. 15. cf. 111 368,

1. IV 209. 19. 414. 2.
418. 19. 419. 7

74

Index IV,

Sap.

■% 1
3—4
6

(5, 17

6, 20

7, 15
*7, 22

7, 24—25

7. 2(i .

*7, 27 .

8. 1 .

8, 8
8. 21

9. 15 .

*10, 1—2
10, 19 .
13, 9 .
16, 20—21
p:ccli. 1, 5
*2, 3 .

2. 4 .

3. 1 .
*3. 17 .

3. 20 .

*4, 25 .

*5. 8 .

6. 18 .

6. 35 .

10. 9.

10, 10

*10, 14

*]0. 15

10

*11. 7

*14, 5
*18. 6

. . . l\ 35. 25
... II 179, 10
... II 178, 3
. cf. II 541, 21
. IV 168, 23
. cf. II 504. 16
. . .III 617, 3
. }\ 551, 23. 24.
cf. 87, 11

II 7(10. 7. III 625. 6.

IV 552, 4

III 323. 6. IV 551. 25

IV 92. 8. 338, *16.
cf. III 111. 9. 364. 20.

IV 87. 9

. . . . cf. II 504. 17

III 264. *9. 455. *5.

()74. *6. IV 126. *2.

6. 8. *16. 129. *3. of.

III 232. 21. IV 426. 6

III 78. 2. 256, 7. IV

34, 10. cf. III 690. 23.

IV 140, 15

... III 526, 11

IV 33. 5. <f. 3.5, 21

. . cf. II 176, 17

. . cf. II 163. 10

- . cf. II 504. 17

. . IV 5W. 15

. . IV 321. 25

... II 55. 24

. . III 202, 11

. cf. IV 649. 22

. . II 495. 14

19. 10. IV 434. 15

. cf. IV 425. 13

. cf. III 329. 21

. . III 207, 14

. . cf. II 179, 1

. III 215, 18

II 207, 11. 215. 16.

cf. 15

.... II 94, 9

... IV 320. 7

. . . IIT 100. 1(1

Eccli.

22,
*23.

24.

24.

27.
*27.
*27,

30,

30.
*33.
*34,

36,
*36,

36,
*38,
*38.
*38.

44.

51.
Es. 1.

*1,
2.

*3.

*5,

•'),

6,
*6.
6,
6,
7.

18

6

6
42
47

6
i-2
29-
12
24
18
30

30

f. III

II 61

8.
8.

*9.

no.
11.

18.

cf. IV 219, 6
. . II 241, 8
. . III 66, 3
. cf. IV 358, 7
. IV 445. 15
. III 187, 3
. . II 177, 17
. . II 412. 7
cf. III 642. 1
(m. 5. IV 586, 24
. . IV 445, 15
, 21. III 646, 10
cf. IV 586, 10
4 . . . ... . III 65, 7

18 III- 65, 8

16 IV 633. 19

17 IV 633. 21

19 IV 633. 22

23 ... . cf. IV 289. 13

28 ... . cf. IV 11. 23

4. 10 .... cf. II 38, 5

5—6 II 730, 2

. cf. II 474. 6

. . II 20, 6

. . IV 266, 4

cf. II 49. 6. 14

III 286, 6. cf. 287, 9.

290. 2. 297, 17

. cf. II 203. 7. 504. 9

. . II 203. 8. 504. 11

. . . cf. II 500. 19

. . cf. III 290, 22

II 706, 26. III

734, 18. IV 193. 3.

cf. II 716. 5

14 . cf. 111536.12. IV 51. 2(1

20 sec. Sept. . III 452. 9.

656. 0

2 . . III 535. 22. cf. IV

462. 12

22 IV 70. 7

2—3 . IV 187. 18. 190, 1.
cf. III 635. 6—14

4 . . . . cf. IV 237, 20

5 . . . . cf. IV 29. 22

6—7 .

9 sec. Sept.

Iinlcx IV.

75

Es. 2(), 10 sec. Sept. . 111 301, 16
*26, 20 II 61. 9

28, 16 . cf. II 182. 7. III M6,

12. IV 51. 20. 110. 1

29, 16 cf. IV 60. 2

40. osec. Sept.. . III 163. 26
40, 6—8 . . .IV 327. 15. 'HG
40, 10 ... . cf. 1\' 399, 23

40, 12 cf. II 717. 1

40, 26 sec. Sept. . . .111 565, 9

*40, 31 IV 239, 1

42, 10 IV 5:31, 8

45, 9 cf. IV 60. 2

*49, 8 IV 50. 23

*51, 7-8 . .11 3.39. 1. 575. 13

*52, 11 IT 619, 10

*53, 4 III 166, 9

*53. 7 . 11 203. 12. 607. 26.
IIT 187. 8
lil 11(1. 1(1. 1\' 552.
2(1. 566. 12

1 1\' 226. 9

1—5 II 608. 4

2-5 II 474, n

53. 8

*54.
*54,
*54.

54. 13 . . f. 111 732. 15. IV 175.

17. 648, 16

56. 10 . . . . cf. 111 .3,57, 20

57. Uiscc. Scpt. . . . IV 151. 5
57. Ui- 17scc. Scj.t. . IV .339. 7

57. ]^49mm'. Scpt. . III 42. 18

58. 7 . . cf. III AH-2. 10. IV

626, 13

59. 20 21 . . . cf. III 365. 18
*60. 2 IV 238. 17

61. lOsc.-.Sciil.. . III 168. 12

65. 5scc. Scpt.. . . IT 634. 12

*66, 1 II 716. 21

m 2 II 725. 13

66. 5sec.Sfpt.. . 11 415. 15.

614. S. cf. I 64. 17.
III 39. 11

*66. 24 1\' 335. 16

Ilier. 1. 5. . 1\' 110. *11. 338. :5.

cf. IIT. 13

*2. 13 II 733. 14

Hier. 2. 18 .

2, 29 . .

*2, 30 . .

9. 23—24 .

9, 24

12. 13

13, 17
ni>, 18
47. 5

cf.

175.
271.

23, 24 . I
31, 25 . .
^^31 (Scpt.38

31, 34 . .

32, 40 . .
;!6. 20—3(1.
36, 23 . .
43, 2. 7-1(1

Thren. 2. 19.
3. 25
*4. 20
Bar. 2. 31
3, 7
3. 9
*3. 38
E/.cch. 6. 4
9. 4 .
9. 4-()
11. 19 .

14. 14. l(i

15. 4. 20

31

]H. 20

20, 25

23. 35

^28. 3

30, 13

33. 9

33. 11

33. 15

^^34. 4

. cf. III 4. 28

. III 607. 13

. . II 448. 1

III 456, 15. IV

409. 22

= 10. cf. III 224.

24. IV 130. 10

. cf. IV 358. 8

. cf. IV 509, 18

... II 617, 12

422. 25. 599. 15.

439. .3. IV 426. 20

92.7. cf. 111 304. 1

. . . cf. II 38. 11

-32 . II 306. 12.

III 132, 16
cf. IV 648, 18
cf. IV 586, 10
. cf. II 328, 11
. cf. TI 145, 6
. cf. IT 746. 2
cf. IV 357, 12
. IV 353, 14
. III 292, 3
cf. IV 422. 3
cf. IV 586. 10
cf. III 718. 10

288. 14. 537. 2
. . cf. II 429. 11
. . cf. II (;19. 20
. . . cf. II 399. 1
. . ct. I\- 423. 11
cf. II 647. 19.732,18
II 120, *5. 521, *1.
14. 524. 16. 526, 2.

IV 595. *3
. . . cf. II 120. 3

*14. cf. 364. 2
. . f. I 93. 5
16. 111 450, 17
. . .f. II 429. 11
. . . .f. I 119, 14
. -f. III 722. 12
. . .f. III 718. 10
004. 1S. m 642. 7

111

rJOi

11 64

7(;

Iiulex IV.

K/fcii. ;54. 4.

(;

. cf. IV 29, 8

;34, 5— r, .

cf. IV 28, 26

;^6, 26 .

cf. IV 423, 11

(«.38—39 .

cf. III 544, 14

C.40— 48 .

cf. III 544, 15

43. 19 .

. cf. II 182, 5

Dan. 2, 34—35. 45

. cf. II 607, 7.

III 536, 12

3, 1—18. . .

. cf. II 599, 25

3, 1—21

. cf. II 453, 16

3, 5 .

. cf. IV 7, 22

3, 8—94

. cf. III 179, 5

:i 13—21

. cf. III 644, 6

3, 13—23

. cf. II 64.5, 18

3, 19 sqq.

. cf. IV 326, 4

3, 21. 24

. cf. II 572, 4

3, 23—93

. cf. II 45, 14

3. 24 .

cf. III 170, 18

■% 25—37

. . II 646, 2

3, 28—31

. cf. 11 619, 23

3, 36 .

. cf. II 475, 16

*3, 38—45

. . II a55,.5

3. r)7— 88

. cf. IV 483, 9

3, 91—96

. cf. II 453, 21

= 3, 95 .

. III 644, 10

3. 05—96

. cf. II 600, 5

3, 96 .

cf. IV 7. 25. 18, 5

•^3, 99— 1(]() . .

. . TI 600. 14

6. 13 24. 14. 29—42 . cf. II

464, 16

(), 16—23. .

. cf. II 45, 11

6, 16—24. . .

. cf. II 411, 25

6, 24 ... .

. cf. IV 6, 6

*7, 11—13 . . .

. IV 238. 2. 7

7. 27 . of. II 448, 20. III;36. 18

^^=9. 3—20. . .

. . IT 648. 4

9, 5-16. . .

. cf. II 619, 23

9. 20 ... .

cf. III 450, 11

9. 24 . IV 262,

*3. cf. 272, 20

0. 24—27. . .

cf. IV 241, 23

9, 26 . IV 262,

4. cf. 272. 20

9, 27 . IV 242

. *11. cf. 242.

14

268. 4. 272, 21

11, 4 ... .

cf. TV 370, 4

13, 1—61

cf. ITT 179, 4

Dan. 14, 21
14, 27—39
14, 29—12
14, 30—40
14, 41

Os. 1, 10
2, 24. 23
10, 2
12, 3

Toel 2. 28

9 Q^
_, ij-,

Am. 3, 7
8. 12
lon. 1, 2—3

1, 11— 1^

2, 1 .

3, 2—3
3, 5 .

3, 6—9

4, 5 .
4, 6 .
4, 7 .
4, 8 .

Hab. *2. 4 .

15

3, 3 .

Soph. *2, 11

Agg:. *2, 8

Zacli. *1, 9

5, 1—3

*12, 1 .

==12, 10 .

Mal. *1, 2 .

*1, 2—3

. . cf. IV 18, 3

. . cf. TII 179, 4

6, 13—24

. cf. III 17U. 17

. . cf. IV 18, 5

. . cf. IV 70. 7

. (f. TV 462, 14

. cf. TT 429, 11

. cf. IV .56, 10

cf. T 74. 3. IV 264. 15

TII 2()8. 12. 453, 9. 472,

8. IV 220. =^=6

cf. IV 11;^, 1

cf. IV 289, 13

. cf. II 574, 3

cf..TT 573, 25

cf. 11 570, 11

cf. II 574, 3

cf. TI 577, 11

. cf. IV 18, 2

cf. TT 574. 8

cf. TT 570, 15

cf. 11 574. 19

cf. TT 575. 6

18. 198, 1. TTT

601. 6. IV .50, 9. 142.

17. 191. 18. cf. TI 726,

1. TTT 199. 4. 220. 18.

221, 26. 309, 12. 680,

1. 683. 7. TV 3.5. 13.

129. 21. 194, 17

. . . TT 607, =^18. 20

. IT 607. 13. 1.5. TV

115, 11. 285, 22

. . . . TV 312, 11

TII 516, 4

. . . . cf. IIT 5, 17
TTI .580, 13. IV 150. 11.
152, 7
. . . . TTT 302, 13
. . . . TV 206. 13
. TT 343, 19. IV 57. 8.
203, 15. 207. 8. 227, 6.
cf. 208, 16

II 171

Iiulcx IV.

77

Mal.

-5

4,

*4,

Mach

Mach

^^7,

7,

7,

14,

14,

Matth

n,

1,
1.

%

'% 11 . 11 ^6;'), 13. IV 4, 18
5 . . . . cf. IV 586, 10
•i . . . of. IV 400, 1
. . il 178, 1. 727, i)
;J, (i . . . cf. II 489, 0
]. -25. . . cf. IV 33, 18

cf. 11 7G, 4

1-G . . . cf. IV 573, 14
lt^-1!». ... II ()52, 4

20—2!». . . ci. IV 573, 14

28 cf. 111 323. ()

37-4(i. . . if. IV 32(», 23
42— 1(). . . . vL IV 322. 1
. 1, 1K-2U . t;. 111 405, 14

19—20 111 40(), 2

20 . 111 51(), *12. IV 110,

20. cf. 111 494, 2(i

25 . . . cf. 111 ()15, 11

.... cf. IV 111, 10

1>S. . . . cf. 111 573, 2

cf. IV 485, 8

cf. 1 80. 20

IV 274, 20. 28.3, 3
. . . . cf. IV 354, 10 I
.... cf. II 724, 14 '
.... cf. 1\' 649, 23
. ct. 1 70, 13. 11 156, 14.
404, 21. 479, 3. 481, 7.
48(), 8. 493, 9. 494, 11.
609, 5. 623, 20. 111 37,
11. 249, 14. IV 1.5, 9.
344, 17
13—16. . . cf. IV 285, 14

16 . cf. III 290, 1.5. 615^ 12

17 . . III 615, 11. 618, 14
1—10 . cf. II 417, 10. 605, 7
2 . cl. II 32, 6. 42, 17.

200. 21
5—7 .... cf. IV 11, 23
111 3(,0, 18. 623, 5.
()24. 16. ()4<», 7. cf. II
558, 19
. . . cf. l\ 462, 12
. I\' 274, 20. 283, 3
. . . . cf. IV 20, 23

23.

1

1
14

16

2

11
12

1(»

.Mattli. 4, 23 al. . . . cf. IV 74, 12

5, 3 111 212, 22

5. 3—4 . . . ci. 111 342, 11

'5, 3-8 . . . 111 <)35, 6—13

5, 3 10. . . cf. III 302, 17

5, 4 . ili ;!.',((, ^4(i. cf. 11

4«)9, 25

5, 4—10. . . cf. III 212, 23

5, 6 . . ,. 11 721, 13. III 453,

8. ()33, 21

^^5. 7 . . III 483, 15. 607, 4

5, 8 . 11 44(», 17. III 277, 19.

285, 5. 287, 16. 310, 8.

339, 21. 340, 6. 341,

19. 613, 14

*5. 8 . II 702, 8. III 45, 12.

291, 9. 314, 4. 329, 23.

IV 56(5, 22. cf. III 321,

8. IV 132, 23

5, 9 . II 86, *20. .595, 8. IV

135, 12. 497, H6. cf.

III 33, 12. 635, 17

5, 10 . II 112, 12. 403, 9. 452,

15. 627, 3. IV 8, 12.

cf. 10, 10

5, 13 cf. I 79, 2

5, 14 . n -.74, -4. cf. I 77, 7.

II 149, 23

=•5. 14—16 . 1 1 1 160. 8. IV 344, 26

5, 15 . . . cf. I (i7, 10. 79, 4

^^5, 16 . 111 82, 17. 223, 6. cf.

n 5. 10. 82. 10. III

223, 21. 225. 16. 226,

4. 270, 23. IV 344, 21

*5, 18 I\- 242, (i

5, 20 II 37, 5

5, 22 al. . . . cl. IV 318, 14
5, 24 ... . cf. II 631, 28
5, 32 ... . cf. 111 478, 20

5, 34 cf. III 6, 8

5, 34—36 . . . . cf. II 131, 5

=^5. 37 . II 374. 2. III 487, 23.

cf. i 64, 4

5. .iO . H 127. 8. 1.35, =^7. III

137, *8

Index IV.

.M:itth. 5. 89—41 . . cf. III 95, 9.

136, 7

=^5. 40 II 455, 21

5, 41 .... cf. II 137, 18

5, 44 . cf. II 536, 21. IV 407,

13. 437, 14

5. 44—45. . III 399, *4 et 7.

cf. II 449, 10

*5, 45 . IV 354, 3. 635, 15.

cf. II 178, 5. III 402, 2

6, 1 .... cf. III 223, 21
*6, 4 III 223, 13

6. 6 cf. II 65, 18

6, 7 cf. III 62, 1

6, 7—8 . . . cf. III 56, 17
6, 8 . III 217, *1. cf. 59, 11
6, 9 . II 716, 16. III 410, 5.
IV 94, 10. cf. 219, 10
6, 9—10. IV 407, 7. 10. III
63, 6. 10. 13

6, 10 IV 407, 20

*6, 11 . 11163,17. cf. IV 124, 19

6. 12 . III 64, 4. 410, 14. 412,

14. 450. 5. 603, 4. 608,

2. 665, 1. 673, 3. 686,

13. 687, 20. 690. 21.

IV 34, 12. 22. 35, 7.

73, 6. 105, 12. 106, 1.

136. 20. 219, 11. 646,

4. 15

6. 12—13. . . . cf. IV 371, 3

^^6, 1:5 . III 64, 6. 9. 273, 6.

451, 24. 665, 7. 672,

17. 688, 11. 690, 27.

()93, 1. IV 80, 9. cf. III

659, 1

■^6. 14 III 410, 17

*6. 21 IV 135, 27

6, 24 . . .II 52, 15. cf. 16, 2

*6. 80 IV 338, 4

(;. 34 cf. I 81, 17

- 1 II 508, 25

1—2 II 566, 18

Y. 2 . 11 3;^». 7. 563. *22.
564. *2. 565. *2. 566. 4

Matth. 7. 3-
7, 4 .
*7, 6 .
7. 7—8

11 .

n,

*7,
*7.

14 .
15—16
16 .

7, 20

*7,

n,

*8.

21 .
22—23
23 .

24—27

8.

8—10

8,

10 .

8,

10—12

8,

11 .

8.

11—12

8,

12 .

9-

*9,

9!

10.

'10,

'=10.

26 .
29 .
30—32
31—32
32 .
12—13

13 .
15 .

37— 3<s
8 .
12-13
15 .

-5 . . cf. IV 368, 12
. . . . cf. II 394, 10

I 114, 20

. III 411. *10. cf. 1
52. 14. 72, 3. III 584.
7. IV 128, 17. 424, 14.
425, 16. 460, 10. 648, 6.
. III 411, 13. cf. IV
425, 17

II 475, 13

II 112, 3

I 117, 14. III 351. 17.
cf. 44, 13

I 117, 14. III 351, 17.

cf. 44, 13
. . . cf. IV 132, 19
. . . IV 114, 5. *6
III 613, 12. IV 392.
16. 18. cf. II 33, 27
III 26, 18

II 163, 6. III 197, 10
. ... IV 133, 15
. . III 517, 14. cf. 10

III 197. 3

. 11 475, 20. cf. III

472, 17
. . . cf. III 200, 15

III 204, *7. cf. 156, 13.

231, 5
. 111 540, 3. 549, 1.
cf. II 720, 11
. . . . cf. I 97, 13
. ... IV 185, 15
. . . . cf. III 70, 10
. . . . cf. III 569, 9
. . . . cf. IV 12, 2
. 111 220. *3. 4. 273,
*11. 12. 453, *13. 14.
cf. 354, 20
II 724. *11. cf. 574, 13
.11 34. 16. 35, 10
. . cf. IV 579, 7
. . . cf. II 244, 6
... IV 588, 27
... III 7.33. 4

Index IV.

79

Matth.

1(1, 2

*10, :

10,
10,
10,
10,
10,
10,
10.
10,

11,

11.

ni,
*ii,

11.

11,

11,
*ii.

11.

11.
11.

12,
*12,

1-^
■\2,
H2,
*12,

12.
*i o

12,

''^l^,

*12,

12,

12.

13,

*10, 16 . II 183, 2. 3. III

593, 14. cf. IV 6:^7, 3

0 . IV 188, 22. 189, *21

2 . II 326, 17. IV 287, 8.

344, 4. 590, 14. cf. II

138, 2. III 231, 9

IV 485. 4. cf. 488, 12

. . . cf. II 623, 18

. . . cf. III 190, 4

cf. 111496.11. IV 202, 2

cf. III r)66, 9. IV 202, 1

II 741, 8

. . cf. IV 572, 6. 19
. . . cf. III 482, 9
cf. IV 516, 8. 579, 7
IV 134. *7. cf. III 160,
2. IV 649, 22

II 306, 1

... IV 531, 10. 13

18—19. cf. II 55, 18. 20. 22
24 V. 10. 15

.... III 206, 9

28—29 II 193, 1

28—30. 1 fs7. 15. III 24, 3.

cf. I 88, 13

29 . cf. II 6. 11. 499, 22.

III 275, 13

50. . . cf. IV 426, 13

cf. II 4. 16. 13. 16. 14,

21. 159. 7. III 480^ 12

. . . cf. II 36, 1

.... II 34, 11

. . . cf. II 34, 12

.... II 726. 17

.... IV 70, 4

28 II 203, 3

29 . cf. IV411, 10. 13. 14. 16

30 IV 346, 16

32 . IV 42, *1. 12. *23.
43. 7. *15. 550, *2
... III 409, 5

Matth. 13, 9
13, 19 .
13, 24—30

13, 24—43
13, 28—30
13, 29 .
13, 29— ;^o
'13, 30. 29
13, 30 .

13. 32 .
ns, 37— ;^8
13. 38 .
13, 38—39

13, 43 .
13, 47 .

13. 47—48

13, 47—49
13, 47—50
13, 48—49
*15, 14 .

15, 26 .
*16, 18 .

16, 19 (V.
16, 21—22
16, 24 .

16, -25 .
*16, 26 .

16, 27 .

17, 1-2
17. 2— r
17, 3 .

*17, 5 .

35 .

39—40

43—45

47—50
4 .

II 573. 15
cf. IV 185, 2
cf. IV 576, 1
cf. IV 579, 8

17, 9. 12. ;

17, 14—18
m, 26—27

18, 7 .

18, 9 al.

IV 422, 4

. . . . cf. II 10, 13
. cf. II 103. 14. 18.
326, 12. 459, 14. 477,
11. 609, 4. III 37, 11
cf. II 622, 17
. cf. II 481, 7
cf. II 633, 16
. cf. II 486, 8
. . II 6;31, 14

11 326, 21. cf. 156, 14.

479, 3

. . cf. IV 29, 21

... III 216, 11

cf. II 486, 8. 609, 3

. II 326, *23— 25.

cf. 477, 14

II 332, 5. IV 238, 16

. . . cf. II 480, 1

cf. II 494. 12. 609,

6. III 37, 11. 486, 16

cf. II 486, 1. 619, 14

cf. II 622, 18

. cf. II 480, 4

. . II 733, 13

. if. II 730, 5

. . II 153, 10

18. 18) . cf. IV 39, 7

.. . cf. III 304, 22

cf. II 195, 16^ IV

578, 1

cf. IV 572, 6. 19

. IV 438, 10

. cf. IV 380. 9

cf. III 377. 10

. cf. II 201, 1

cf. III 492, 18

III 615, 11. 618, 14.

cf. 616, 23

12 al.. cf. III 173, 2
. . . . cf. IV 12, 5

II 391, 9

II 270. 11. 332. 7. IV

343, *13
. . . cf. IV 318, 14

80

Index IV.

Matth

ns,

18,
18,

18,

18,

==18,

18,

19,

*19,

=*19,

===19,

19,

19,

19,

=^=19,

19,

19,

=^9,

19,

=^19,

=^19,

20,

20,

20,

21,
='=21,

21,

22,
*22

22,
22,

*22,
22,

='=22,

=^18, 10 . 111 286, 13. 295,
15. cf. 311, 7. 338, 4

11 . III 661, 3. IV 48, 6.
50, 1. 66, 16. 125, 2.:
147,17. cf. 80, 4. 203, 2 i

12—13. . . cf. IV 21, 20

14 .... cf. III 614, 15

15 . 11 508, 22. cf. 275, 15.

IV 28, 26

16 .... cf. IV 364, 14
18 ... IV 39, 8. 595, 1
32 cf. I 52, 21

5 III 168, 15

6 III 168, 17

11 IV 123, 24

14 III .721, 1

16—22. . . cf. III 474, 9

21 . 111 474, *4. =*16. =^18.

477, 23. 485, =*=16

21—22. . . . cf. II 5, 19

III 475, 23

cf. lU 41, 11

cf. III 476, 9

. II 10, 2

cf. II 5, 12

. III 484, 7

III 478, 14

cf. n 206, 2

23—24
24—26
25—26

26 .

27 .

28 .

29 .

2. 9— 10. 13
16 . III 367, 12. cf. IV 65, j

12. 316, 18;
19 .... cf. IV 575, 16 1
12—13 . . . . cf. I 115, 11 I

25 II 489, 24 i

42. 44 . cf. 11 607, 7. III I
5.36, 12. IV 110, 1 '
3 .... cf. IV 346, 25
9 IV 346, 27

13 . cf. 111 156, 13. 231, 5

14 . III 367, 12. cf. IV 65,

12. 316, 18!

21 III 25, 20

29 IV 634, 12

30 . II 199, 8. III 338, 2.

cf. 295, 20. 311, 7.
314, 19;

Matth. =*=22, 37 . III 193, 16. IV

517, 17. cf. III 192,

22. IV 346, 20

22, 37. 39 . III 121, =*14. ..f. IV

131, 16. 18

=^22, 37. 39—40 . . IV 608, 15.

cf. 111 444, 7. 445, 8

22, 37—40 . cf. III 679, 4. IV

221, 14

*22, 39 . III 230, 11. IV 320,

11. 518, 1

22, 39—40 . . . . cf. II 380, 7
=^22, 40 . II 190, 21. IV 132, 2.

518, 5. cf. II 212, 17.

III 121, 12. 352, 7.

603, 16

23, 2—3 . . IV 345, =^6. cf.

344, 24

=^=23, 3 . II 154, 11. 343, 8.

609, 23. IV 619, 3.

cf. IV 346, 7

*23, 8. 10 . III 559, 9. IV 312,

5. 649, 18

23, 9 ... . cf. IV 576, 15
10 al. . . . cf. IV 11, 25
12 .... cf. IV 183, 7
32. 31 . . . cf. II 727, 17
35 .... cf. III 177, 18
37 . cf. 11 727, 13. IV 69, 18

1—3 . . . cf. IV 265, 12
3 . . . . cf. IV 272, 7
. . '. cf. IV 265, 11
.... IV 274, 18
.... IV 287, 8
II 270, 12. III 202, 7.

IV 344, 2. cf. II 478,
25. III 224, 8. IV

132, 16
12—13. II 326, 15. 329, 10.
332, 10. cf. 479, 11.
III 226, 6

24, 13 . III 224, 10. IV 344, 4.

590, 14. cf. II 138, 2.-
339. 18. III 231, 9.
IV 418. 16

23,
23,
23,
23,
23,
24,
24,
24,
^24,
24,
24,

24,

4-

7

9

12

-33

Index IV.

11

Matth. *24, 14 . II 467, 19. III

192, 3. IV 233, 16. 18.

240, 20. cf. II 141, 6.

152, 23. IV 29, 21.

284, 12

15 .

15—19

Matth
25,

'25, 34

*24
*24
*24
*24

*24

*24

24

*24

*24

24

24

24

*24

*24

*24

24

24

24

*24
24
25
25

25
*25
25
25,
25
*25
25
25

25

25

*25

. . IV 242, 14
. . IV 268, 4
17—18. ... IV 271, 19
19—21. ... IV 267, 7

21 IV 272, 3

22 IV 239, 18

29 . IV 278, 8. 14. 17.

279, 2. cf. 11

29—33 ... IV 282, 8

30 IV 279, 14

30—31 . . . cf. IV. 282, 21

31 . cf. 11479,6. IV 286, 21

33 . . IV 239, *13. 288, 1

36 . . IV 232, 3. 239, 8.

cf. III 698, 27

37—39. ... III 536, 6

45-46. ... IV 236, 18

45. 49. 48 . . cf. IV 245, 2

48 . IV 244, 7. 11. 245, 4.

11. 20. 289, 23

48—49. cf. IV 244, 6. 245,

20. 289, 23

48. 50 IV 237, 1

51 .
1 .
1—12

3—4

5 .

5—6

9 .

10 .

11—12

12 .

21. 23
30 .
31—32
25, 31—46

. . cf. II 730, 8
. . cf. III 225, 6
cf. III 222, 4. IV
284, 1
. . cf. III 156, 12
... III 225, 19
. . cf. III 224, 5
. cf. III 226, 12. 14
III 222, 19. 23. 228, 15
... III 228, 19
. . III 229, 9. 14
III 232, 7. IV 392,
*16. *18
111 203, 23. 229. 5
. . cf. III 231, 5
... IV 2a3, 16
. . cf. IV 400, 16

^26,
26,
^26,
^26,

26,
26,
26,
26,
==26,
26.

25, 32 . . .cf. IV 344, 10
32—33. cf. II 493, 8. 494,
13. IV 279, 7. 344, 7

III 301, 22. IV 289,
1. cf. II 561, 16. III
297, 21. IV 457, 8.

656, 9

cf. III 483, 12. IV

653, 21

35 IV 530, 1

35—36. . . cf. III 482, 10

40 III 179, 11

41 . III 203, 18. 301, 21.

IV 336, 4. cf. II 104,
16. 561, 15. IV 353, 18.
409,24. 440,13. 656,8

42 III 302, 12

46 . III 302, *2. IV 283, 20.

cf. II 564, 1

2 ..... II 60, 5

3—4 II 60, 8

14_16 . cf. 11 105, 22. 117, 17
17 . II 60, 12. cf. 59, 26

20—21 II 166, 14

20— 2S. . . . cf. II 117, 19

26 II 166, 12

26—28. . . cf. II 54. 2. 4

28 cf. III 471, 18. 661, 7.

695, 3

.... IV 528, 11

. . . . cf. IV 88, 5

. III 71, 5. 7. 178, 18

III 273, 4. 659, 8.

665, 17. IV 358, 4.

cf. III 273, 1. 658, 13.

IV 128, 15. 427, 1

cf. IV 491, 15

cf. II 117, 18

cf. II 619, 13

. cf. II 451, 6

. III 492, 15

IV 266, 2. 279, 18.

283, 9

cf. III 186, .5. IV

39. 15. 40. 3. 10

25, 34—40

25,

25,

*25,

*25,

25,
25,

26,
26,
26,
26,

*26,
26,

*26,
26,
26,

42 .
48—49
49 .
51—52
53 .
64 .

26, 69—75

LVm. Angusliniis. (Goldbaclier)

82

Index IV.

Matth. 26, 75 . cf. III 186, 7. IV
359, 17. 639, 14
. . cf. IV 359, 16
... III 352, 22
. . . cf. IV 8, 21
cf. IV 273, 12. 18
III 156, 8. 165, 22
cf. III 189, 2
. III 177, 14
cf. III 528, 22
cf. IV 84, 15
cf. III 35, 2
. cf. II 57, 17
cf. II 712, 14
. cf. III 35, 2
. II 205, 14
. IV 287, 18
cf. IV 649, 23
cf. IV 285, 14
cf. III 290, 15. 615, 12
III 615, 11. 618, 14
. . . IV 237, 24
. . . cf. IV 20, 23
. . . cf. II 370, 7

II 724, *11. III 220,
*3. 4. 273, *11. 12.
453, *13. 14. cf. II
574, 13. III 354, 20

... IV 185, 14

. . cf. IV 576, 1

. . cf. IV 579, 8

.... IV 422, 4

. . . cf. II 10, 13

cf. I 67, 10. 79, 4

. . cf. IV 29, 21

. . cf. III 569, 9

. . . cf. IV 12, 2

. . cf. III 336, 20

cf. II 195, 16. IV 578, 1

cf. IV 572, 6. 19

. . IV 438, 10

. cf. III 377, 10

III 615, 11. 618, 14.
cf. 616, 23

16—26. . . . cf. IV 12, 5

27

*27.

27

27,

*27

27

*27,

27

27,

27.

28

28,

28,

*28,

*28

Marc.

1

1

1

*1
1
1

3—5
25 .
38 .

45 .

46 .
49 .
51 .
51—53
60 .
64 .

1 .
9—10
13 .

19 .

20 .

1, 7
9 .

10 .

11 .
15 .
16—20
40—44
17 .

Marc.
*10,
10,
10,
10,
10,

10,

10,

10,

10,

*10,

10,

*12,

*12,

12,

3,

3,
4,
4,
4,
4,
4,
5,
5,
6,
8,
8,
*8,

9,

*9,

12 .
32—35

4

9
15
21
32
12
13
52
34
35
36

1

6

13

9, 37-
14 .
17—22
18 .

20 .

21 .

21—22
24—25
26—27
27 .
29—30
34 .
17 .

24 .

25 .

12, 30

12, 30—31

12, 31

13,

13,

13,

*13,

*13,

13,
13,
13,
*13,
13,
13,
13,

13,
13,
13,

1—4
3—4
5—29

13

14 .
14—17
15—16
17—20

19 .

20 .
24—25

25—29

26 .

27 .

-39 . cf. IV 114, 2

III 721, 1

. . . cf. III 474, 9
. ... III 408, 17
. . . . cf. 474, 13
III 474, *4. *16. *18.
477, 23. 485, *16
. cf. II 5, 19
cf. III 475, 24
cf. III 476, 9
. cf. II 10, 2
. III 478, 14
cf. IV 575, 16
. . III 25, 20
. IV 634, 12

II 199, 8. III 338, 2.
cf. 295, 20. 311, 7.

314, 19

III 193, 16. IV 517,
17. cf. III 192, 22.

IV 346, 20
. III 121, 14. IV 131,
*16. *18. 608, 15. cf.

III 444, 7. 445, 8.
679, 4. IV 221, 14

IV 320, 11. 518, 1.

cf. II 380, 7
. . . cf. IV 265, 12
. . . cf. IV 272, 7
. . . cf. IV 265, 11
. ... IV 274, 18
II 326, 17. IV 287, 8.
344, 4. 590, 14. cf. II
138, 2. III 231, 9
. cf. IV 242, 14
. . IV 268, 11
. cf. IV 271, 19
. . IV 267, 14
. . cf. IV 272, 3
. cf. IV 239, 18
. cf. IV 278, 8. 14.
17. 279, 2. 11
. IV 281, 8.. 12. 15. 21
IV 282, 3. cf. 279, 14
. . . of. IV 280, 21

Inaex IV.

83

Marc.
*13,

13,

n3,

14,

*14,

14,

=5 14,

•n4.

14,
14,

14,

14,

15,
15,

^15,
15,
16,
16,

^16,
16,

13, 20

32 .

33 .

35—37
22—24
26 .

34 .
36 .
38 .

45
62

66—72
72 .

27
33
34
46

-14

12
16

16, 1!)

AIV.

1,
1,
1,
1,

•1,

1,

2.

1, 6 .
11 .
35 .
41 .
41—44
42—44
6!)
79
7
14
21

■■Y.i>
*0

29—30
34-

. ... IV 282, 2. 7

. IV 232, 3. 239, 8.

of. III 698, 27

. ... IV 290, 16

. . . IV 246, 9. 20

. . of. II 54, 2. 4

. ... IV 528, 11

. . . . cf. IV 88, 5

. ... III 178, 18

III 273, 4. 659, 8.

665, 17. IV 358, 4.

cf. III 273, 1. 658, 13.

IV 128, 15. 427, 1

. . . . cf. II 619, 13

cf. IV 266, 2. 279, 18.

283, 9

. cf. III 186, 5. IV

39. 15. 40, 3. 10

cf. III 186, 7. IV 359,

17. 639, 14

. . . cf. IV 8, 21

cf. IV 273, 12. 18

III 156, 8. 165, 22

. . . cf. IV 84, 15

. . . cf. II 57, 17

cf. 11512, 10. 712, 14

.... III 377, 5

III 732, *18. IV 170,

10. 213, 9. 415, 16. *18

cf. II 717, 12. IV 89,

9. 279, 23

cf. III 686, 3. 688, 2

. . cf. III 289, 7

. IV 109, 18. cf. 13

... IV 100, 20

cf. IV 100, 8. 110, 8

... IV 100, 14

.... II 10, 7

. . cf. IV 318, 2

. . cf. III 615, 11

... III 24, 17

. . . cf. I 68, 7

... III 194, 19

II 737, 24. 740, 8.

741, 12

Luc. 2, 35

9

-7

3&-38

9

37

2,

51

3,

5

3,

6

3,

7

3,

8

;h

12-

-14

3,

14

3,
3,

16
17

4, 2

9—13
34 .
41 .

1—12
31—32

32 .
5 .
12 .
20—21

27—28

29 .
37 .
37—38

6, 41—42

*6,

*7,

45 .
47—49
6 .

. II 738, 13. 111
378, *11. -'14
. . cf. III 74, 5
. . III 74, 16
. cf. III 629, 14
. . cf. I 90, 22
. . III 163, 26
. cf. IV 354, 10
. cf. II 724, 14
. cf. IV 134, 5
III 141, 13. IV 134, 9
. . . cf. IV M9, 23
cf. I 70, 13. II 156, 14.
404, 21. 479, 3. 481. 7.
486, 8. 493, 9. 494, 11.
609, 5. 623, 20. III 37,
11. 249, 14. IV 15, 9.
344, 17
. . . cf. IV 285, 14
. III 615, 11. 618, 14.
cf. 290, 15. 615, 12
. cf. II 32, 6. 42, 17.
200, 21
. . . . cf. IV 11, 23
. . .IV 185, *13. 15
. . . . IV 185, 14
. . . . cf. IV 20, 23
. III 220, *3. 4. 273,
*11. 12. 453, *13. 14.
cf. 354, 20
II 724, *11. cf. 574, 13

II 52, 18

. . . . cf. III 62, 4
. cf. III 635, 6. 8. 7
. cf. II 536, 21. IV
407, 13. 437, 14
. . . cf. III 138, 2
. . . . II 508, 25
. III 412, 12. 606, 17.
634, 7. cf. 457, 5. 475, 5
. cf. II 394, 10. IV
368, 12

III 409, 5

. . . . rf. Ill 26, 18
11 16.3. (i

0*

84

Index IV.

Luc.

*7,

'^,
*7,

7,

*7,
7,

*7, 6—7 ... III 197, 10
6—9 .... IV 133, 15
9 . . . . cf. III 517, 10

16 II 10, 6

22 . cf. IV 516, 8. 579, 7

28 . cf. III 160, 2. IV 134,

7. 649, 22

32 .... IV 531, 10. 13

9,

9,

9,

*9,

*9,

9,
10,

*10,
10,

*10,

12 .

15 .

16 .
20—21
32 .
32—33
23 .
25 .

34 .

35 .
60 .

33—35 . . II 55, 18. 20. 22
47 . III 465, *7. cf. 354, 24
8, 5 ... . cf. IV 579, 8
. . IV 422, 4
. . cf. II 10, 13
. . cf. II 82, 19
cf. I 67, 10. 79, 4
. . cf. IV 576, 1
. cf. III 70, 10
. cf. III 569, 9 ■
cf. II 195, 16. IV 578, 1 !
. cf. IV 438, 10 ;
. cf. III 616, 23 :
III 615, 11. 618, 14 I
III 540, 3. 549, 1. i

cf. II 720, 11 ;

. . . cf. I 77, 1 I
. . cf. IV 579, 7i
... III 179, 15
... III 193, 16 j

III 121, 14. 679, 4.'

IV 230, 11. 320, 11.:
517, 17. 518, 1. 608,
15. cf. III 192, 22.
444, 8. 445, 8. 11. IV
131, 16. 18. 221, 14.

346, 20

*10, 37 II 528, 6

11, 2—3 . . III 63, 6. 10. *17
11, 3 ... . cf. IV 124, 19

*11, 4 . III 64, 4. 6. 273, 6.
412, 14. 450, 5. 451,
24. 603, 4. 608, 2.
665, 1. 7. 672, 17.
673, 3. 686, 13. 687,
20. 688, 11. 690, 21.
27. 693, 1. IV 34, 12.

22. 35, 7. 73, 6. 80, 9.
105, 12. 106, 1. 136,
20. 219, 11. 646, 4. 15.
cf. 111 659, i. IV
371, 3

Luc. 11, 5—13 . . cf. III 57, 16
11, 9 . . . . cf. III 272, 10
11, 9—10. III 411, *10. cf. I
52, 14. 72, 3. III 584,
7. IV 128, 17. 424, 14.
425, 16. 460, 10. 648, 6

*11, 9—13 III 58, 5

11, 13 . III 411, *13. cf. 44, 2.
IV 425, 17

11, 20 II 203, 2

11, 24—26 . . . . cf. IV 185, 2
11, 33 . . . cf. I 67, 10. 79, 4

11, 41 III 634, 13

- 11, 51 III 177, 18

12, 7 . cf. III 566, 9. IV 202, 1
*12, 10 . IV 42, 1. 12. 23. 43, 7.

15. 550, 2

*12, 34 IV 135, 27

12, 35-36 . . . cf. IV 245, 15

12, 36 cf. IV 277, 2

n2, 42—43 .... IV 236, 18

12, 42. 45 . . . . cf. IV 245, 2
i 12, 45 . IV 244, 7. 11. 245, 4.

11. 20. 289, 23. cf. 244,
6. 245, 3. 12. 20. 289, 23

'. *12, 45—46 IV 237, 1

' *12, 48. 47 . II 644, 19. cf. IV

195, 3

' 12, 49 . II 741, *6. cf. 53, 24

*12, 56 IV 237, 5

13, 11-13 . . . . cf. III 78, 5
: 13, 19 cf. IV 29, 21

13, 25. 27 . cf. II 33, 27. III

613, 12. IV 114, 6.

392, 16. 18

13, 32 . . . . cf. II 726, 14

13, 34 . cf. II 727, 13. IV 69, 18

14, 11 IV 183, 7

14, 16. 21—23 . . cf. IV 23. 1
14, 18—20. . . cf. IV 346, 25

ludex IV.

85

Luc. *14, 21—23 . . III 647, 17

*14, 22—23 IV 23, 3

14, 23 . IV 346, 27. cf. II 449,

17. IV 40, 8

14, 26 . cf. III 482, 16. IV 572, 4

=* 14, 26—32 . . . . IV 569, 5. 10

14, 28 . . cf. III 480, 17. IV

568, 10

14, 28—29 . . . . cf. IV 574, 7

14, 28—33 . . . . cf. III 481, 2

*14, 30 . III 481, 18. IV 574, 8

14, 31 . cf. IV 568, 15. 577, 18

14, 32 . . . . cf. III 481, 19
*]4, 33 IV 570, 3

15, 4_7 . . . . cf. IV 21, 20
15, 12—18. . . . cf. IV 49, 3

15, 18 IV 49, 6

1.5, 22 cf. II 188, 8

*15, 32 IV 37, 13

16, 8 ... . cf. IV 251, 18
16, 9 . . cf. III 12, 24. 484, 10

*16, 12 I 36, 20

16, 13 . . II 52, 15. cf. 16, 2

*16, 16 II 306, 1

16, 19—22 . . . cf. III 491, 21
16,19—24. cf. 111472,21.475, 18
16, 19—28. . . of. IV 614, 17
16. 20—22 . . . . cf. II 341, 6
16, 22 . . . IV 85, 20. 86, *3
16, 22—23. . . cf. III 583, 12
16, 23 . IV 86, *1. cf. 85, 16

16, 26 . . III 527, 1. IV 86, 5

17, 20 cf. IV 272, 8

*17, 26—27 III 536, 6

17, 31 IV 272, 10

17, 33 ... . cf. IV 572, 6

18, 1 III 57, 6

18, 1—5 . . . cf. III 74, 20
18, 1—8 . . . . cf. III 57, 6

*18, 8 . II 479, 18. 492, 19.
cf. 468, 1.5. 492, 14

=^48, 9—10 II 492, 22

18, 10—14 . cf. II 724, 16. 725, 4
18, 11—12. . . cf. II 36, 13. 20

*18, 13—14 IV 183, 5

Luc.

18

*18

18

18
18
18
18

*18
18.
18
18
19
19

*19
19

19,

*19,

20,

*20,
*20,

21

21

*21

*21

*21

21

21

21

21

*21

21

*21

21

21

21

*21, 28

*18, 16 III 721, 1

18—23 . . . . cf. III 474, 9

19 III 408, 17

22 . III 474, *4. *16. *18.
477, 23. 485, *16
22—23. . . . cf. II 5, 19
24—25 . . . cf. III 475, 24
25—27. . . . cf. III 41, 11
26—27 .... cf. III 476, 9

27 II 10, 2

28 cf. II 5, 12

29—30 . . . cf. III 478, 14

32—33 . . . cf. IV 575, 16

2—10 . . . . cf. III 41, 19

6 cf. II 163, 5

8 III 424, 13

III 661, *3. IV 48, *6.
50, *1. 66, *16. 125, *2.
147, 17. cf. 80, 4.

203, 2
. . . . cf. I 52, 21
.... IV 237, 21
. cf. II 607, 7. III

536, 12. IV 110, 1

III 25, 20

II 199, 8. III 338, 2.
cf. 295, 20. 311, 7.

314, 19. IV 94, 14
. . . cf. IV 265, 12
, 16—26. cf. IV 240, 18
.... IV 274, 18
.... IV 241, 13

IV 287, 8

. . . . cf. IV 634, 7
. IV 267, 2. 268, 21
. IV 269, 3. 6. 11. 15
.... IV 267, 23
. IV 240, 6. 8. 13. 16

IV 279, 5

IV 277, 10

. . . cf. IV 276, 13
.... IV 275, 17

IV 279, 14. 280, 11.
19. 281, 2. 282, 3

.... IV 240, 2

10

2^ .
42. 44

17—18

25
36

5—7
8—12,

10 .

12 .

17 .

18 .
20 .
21—23
23—24
24—26

25 .
25—26

26 .
26—27

27 .

86

Jiulex IV

.uc. 21, 1^8— ai . . IV 280, 21

2L 31 . . IV 2()7, 5. 282, 2. 7

22, 17—20. . . of. II 54, 2. 4

=^^22, 20 ... II 165, 4. 166, 4

=^22, 30 III 484, 7

*22, 32 . III 659, 10. 665, 16.

693, 2. cf. 659, 2

22, 40 . III 273. *4. 659, *8.

665, *17. IV 358, 4.

cf. III 273, 1. 658, 13.

IV 128, 15. 427, 1

22, 43 of. III 62, 5

22, 46 V. 22, 40

22, 55—62 . cf. III 186, 5. IV

39, 15. 40, 3. 10

22, 62 . cf. III 186, 7. IV 359,

17. 639, 14

cf. II 717, 12. IV 89,

9. 279, 23

. . . cf. III 185, 14

. . . cf. II 727, 16

. . . . cf. IV 8, 21

-43 . cf. II 451, 20

23
23
23
23

^23

23
23,
23
24
24
24
24

24

24
24

24
*24

24

24

*=24

^24

69 .

21 .

23 .

33 .
33. 39

34 . II 728, 18. III 139, 3.

cf. 734, 25
43 . IV 83, 13. cf. III 528, 9
44—45. . cf. IV 273, 12. 18
53 .... cf. IV 84, 15

1 cf. II 57, 17

4—7. 15. 36 . cf. II 712, 14

5 II 737, 15

15L_43. . cf. II 512, 10.

712, 14

16 . . III 377, *3. cf. II

736, 19

30 . cf. II 512, 6. 546, 9

30—31 . . cf. II 737, 4. III

378, 8

37 . . cf. IV 325, 2. 332, 1

39 . IV 325, 3. 11. 327, 18.

332, 2. 334, 16. 337, 8

39—43 . . . . cf. II 546, 9

43 . cf. II 512. 6. 546, 9

44—47 II 466. 1

44. 47 II 326, 2

Luc. 24, 45
24, 46 .

=*=24, 47 .

loli. 1, 1

1, 1—3

1, 1. 3

1, 1—5

1, 3 .

1, 5 .

=^1, 6—8

1, 7—9

=^1, 9 .

n, 10 .
1, 11 .

='1, 11—13
1. 12 .

1, 12—13
1, 14 .

1, 16 .
1, 16—17
1, 18 .

1, 27
1, 29
1, 32

IV 387, 3

II 469, 3. III 35, 13.
IV 3, 8

II 469, 7. 596, 21.

III 35, 15. IV 3, 10.
cf. II 607, 22. 613, 21.

III 238, 9
m 116, 4. 625, 10.

IV 3, 16. 428, *17.
430, 13. cL III 461,

15. IV 543, 3
. . . cf. II 553, 16
. . . cf. III 104, 13
. . . . III 159, 4

III 116, 5. 371, 19.

IV 88, 1. 565, 3. 7.
cf. II 191, 6. III 168,

19. IV 564, 23
cf. III 45, 10. IV 87, 7
. ... III 159, 24
. cf. II 727, 8. III
370, 3
III 160, 21. 23. ^16, 7.
cf. II 727, 8

III 161, 3

. . . cf. II 724, 8
. . . III 161, 10. 15
cf. III 230, 17. 297,
11. 410, 7
. . . cf. III 163, 2
III 163, 9. 168, 21.
230, 14. 364, 11. IV 3,
18. 69, 21. 117, 12.
429, 2. 430, 13. cf. III
156, 14. IV 87, 17.

430, 12. 637, 7
. . cf. IV 192, 22. 24

II 306, 5

III 193, *5. 285, 18.
288, 5. 290, 5. 7. 303,
4. ^'=6. 314, 2. .321, 2.
337,9.341, 2. cf. 311, 17
. . . cf. IV 649, 23
. . . . cf. II 182,- 5
cf. III 290, 14. ef V, 12

Iiulex IV.

87

loli. 1, 33 . 11 148, 15. 422, ^^20.

614, 18

1, 35— 43 . . . cf. IV 20, 23

2, 4 II 187, 10

2, 19. 21 . . . IV 116, 20. 22

2, 25 ... . cf. III 286, 23

3, 1—2 . . . cf. III 559, 5
3, 3 . IV 111, 2. cf. 140, 2
3, 5 . II 521, ?0. IV 170, ^^8.

213, *6. 641, *8. 642,

*9. cf. III 65, 6. IV

105, 7. 111, 9. 201, 3

3, 8 . . IV 185, *4. 190, 8

3, 10 ni 559, 3

*3, 13 IV 88, 10

3, 17 ... . cf. IV 381, 11

3, 18 . 111 298, 18. IV 335,

11. cf. II 564, 1.

IV 428, 17

3, 19 . . cf. II 727, 8. III

370, 3

=^^3, 22 IV 642, 18

3, 22—29. . . . cf. II 118, 4

3, 29 . IV 649, *25. cf. II

489, 10

3, 36 . IV 169, 9. 170, 1.

cf. III 733, 7. IV 59.
11. 111, 21

4, 1—2 . cf. II 117, 27. IV

642, 12
*4, 1—3 . . • . . .IV 643, 2

4, 14 cf. I 79, 14

=*^4, 22 I 68, 18

4, 23—24 . . . cf. II 335, 10

4, 24 . II 441, *10. III 316.

18. IV 544, *7. 545, 1.
cf. III 311, 23. ■620, 21

5. 17 . III 542. 11. IV 337,

19. cf. 138, 15

5, 18 . II 306. 2. cf. III 191,

14. 212, 18. IV 429, 5.

564. 18

5. 24 . II 171, *7. cf. III 733, 7

*5. 25 III 540, 6

5, 26 ... . cf. III 617, 6

! loh. *5, 28— 29 . III 1S8. 8. 298,
13. 578,4.9. cf. 22(i. 21
*5, 29 IV 335, 9

5, 35 III 160, 7

*5, 46 II 358, 14

6, 27 cf. I 78, 16

*6, 40 IV 265, ()

6, 44 . II 450,^^1. III 501;;, *8.

IV 185, 17

6, 45 . cf. III 732. 15. IV 17,5,

17. 648, 16

6, 49—50 IV 67, 21

6, 50 ... . cf. III 206. 22

6, 53. 61—62. 67 . cf. IV 186, 6

6, 54 . III 207. *21. IV ()8, 3.

cf. III 720, 8. IV 68,

20. ()9, 10. 398, 3

6, 54—55. . . cf. IV 415, 23

6, 61—62. 67 . cf. IV 412, 21

6, 64 . cf. IV 40, 13. 42, 28.

412, 12

*6. 64—66. ... IV 18.5, 19

*6. 66 . . IV 78, 1. 285, 21.

412, 19

6, 67 . cf. IV 186, 8. 398, 5.

412, 22

6, 67—68. . . cf. III ()47, 4
*6. ()8 III 647, 7

7, 10 cf. II 370, 10

7, 18 cf. II 283, 5

7, 37 I 87. 14

*7, 39 II 205, 7

8, 3—7 . . . cf. III 405, 1
8, 3—9 . . . cf. III 408, 1

*8, 7 . III 405, 4. 412. 17.
cf. 408, 7

*8, 11 III 413, 3

8, 12 . cf. ir727,8. III 370, 3

*8, 25 III 371. 18

8, 32 . II 540, 12. III 373, 7

*8, 36 . II 540, 7. III 2()8, 3.

655, 13. IV 159, 13

8, 39 ... . cf. III 470. 13

8, 44 . II 440, *14. cf. III

470, 12. IV 409. 25

88

Iudex IV.

loh. ■■

'%
10.
10,

10,

10,

10,
10,

10,

10,

5
16

7
11

12—13
14 .

15
16

18

30

11,

n,
11,
11,
11,
11,
11,
11,
11,

12,

12,
12,

12,
12,
12,
12,
12,
12,
*13,
13,
13,
13,

13,
^^13,

1-44
19
25
33
35
39

39—44
43 .
50—52

4—6

6 .
25 .

27

28

31

36

46

47
1
2
5-

10

-9

14
16

III 681, 4

cf. II 727, 8. III 370, '^
. ... II 726, 16
. . . cf. III 536, 19
cf. II 493, 7. III 536,

19.' IV 344, 20
. cf. III 722, 6. 9. IV

488, 13. 489, 9
cf. II 413, 7. III 536,

19. IV 344, 20
. . . . cf. IV 20, 23
cf. II 463, 24. 475, 9.
493,7.631, 11. IV 344, 9
cf. II 187, 7. III 180,
9. 186, 2

III 629, 17. IV 87, 16.
540, 17. 541, 18. 542,
1. 7. 554, 18. 561, 26.

cf. III 304, 15
. cf. II 571, 2
cf. IV 633, 13
cf. II 727, 9. III 207, 24
cf. IV 633, 13
cf. IV 633, 15
cf. III 464, 10
. cf. II 546, 5
. III 464, 13
IV 114, 18. 21
cf. II 105, 22. 117, 17
. . cf. II 620, 10

IV 572, 9. *16. *19.

cf. 6. 10. 574, 5

. cf. III 180, 7

. . III 310, 20

. cf. III 538, 16

. cf. IV 251, 18

II 727, 8. III 370, 3

cf. IV 381, 11

. . II 171, 10

. cf. II 451, 15

cf. IV 643, 14

II 118, *10. 620, 6.

IV 643 16

. . . cf. II 207, 17

.... II 623, 18

loh. 13, 25

13, 34 .
=:-13, 35 .
*13, 36 .

14, 6 .

cf.

14, 8
*14, 9

14, 16 .
14, 16—17
14, 17 .
*14, 21 .

*14, 23
14, 26
14, 27

14, 28

14, 30

15, 1
*15, 2

15, 5

15, 10

15, 12

*15, 13

*15, 15

15, 17

*15, 20

15, 22

15, 26

16, 2
16, 7

. . . . cf. III 597, 9
. . . cf. II 641, 11

II 631, 12

II 448, 15

II 20, *15. 315, *4.
591, 22. 593, 24. 727,
24. III 506, 8. IV 550,

19. cf. I 88, 13. II 480,

20. 551, 6. 727, 9.

III 207, 24. 369, 22.
560, 2. 617, 6. IV

107, 3

III 300, 7

III 286, 12. 288, 3.
291, 19. 303, 18. 506,
7. cf. 292, 1
cf. IV 40, 11. 527, 4. 12
. ... III 336, 22
cf. II 498, 20. 501, 19
III 301, 18. 323, 15.
341, 25
. ... III 301, 18
cf. IV 40, 11. 527, 4. 12

II 19, *16. 273, *9.
614, 14. cf. III 635, 17

III 629, 16. IV 87, 17.
540, *18. cf. III 212,

17. 629, 8
. . . cf. III 538, 16
. . . cf. II 150, 12
. . II 150, 13. 484, 8
III 478, 1. IV 382, 5
. . . cf. III 215, 20
. . . . cf. II 641, 11
. . : . III 598, 16
. ... IV 104, 18
. . . cf. II 641, 11
.... II 623, 18
. IV 42, *17. 196, 10
cf. II 501, 19. III 336,
22. IV 40, 11. 527,
4. 12
.... cf..IV 18, 15
cf. III 336, 22. IV 40.
11. 527, 4. 12

liulex IV.

89

loh. •■'K), 12
13 .

16,

16,

*17.

17,

17,
17.

17,

18,
*18,
19,
19,
19,
19,
19,
19,
19,
19,
20,
20,

20,
20,
20,

33 .
3 .

11 .

12 .
20—23

24 .
10—11

23 .
1—3

18 .

24 .

25 .
2&-27

34 .
41 .
41—42

1 .
14 .

14. 19.
14—29
17 .

III

cf.

20,
20,
*20,
*20,
20,
20,
20,
20,
20,
21,
21,
21,
21,

21,
21,

19 .

20 .
22 .
22—23

25 .

26 .

27 .

28 .

29 .
1 .
6. 11

12 .

13 .
17 .
18—19

21, 20

. 11 391, 7. 111 m,

9. IV 104, 21

cf. 111 336, 22. IV 40,

ll^ 527, 4. 12

II 68, 6

III 302. 4. IV 550, 21

. . IV 554, 19

. cf. III 614, 15

. . IV 554, 21

. . II 502, 21

. . cf. II 451, 6

. . III 138, 16

. cf. IV 575, 16

. cf. II 451, 20

183, *16. cf. 167, 17

. cf. H 738, 19

... II 739, 7

. cf. IV 330, 13

. cf. IV 85, 7

. . cf. IV 84, 15

. cf. II .'37, 17

II 736, 19. III

376, 22

cf. II 712, 14

. . . cf. II 512, 10

II 7(J0, 23. 717. *17.

737, *6. III 191, *22.

378, *4

. cf. III 107, 9

. cf. 11 546, 9

. . IV 640, 1

. . IV 43, 2

cf. IV 330. 13. 399, 10

. . . cf. III 107, 9

. . . cf. II 546, 9

... IV 546, 17

11282.14. IV Jj46, *19

. . cf. II 712, 14

. . . cf. II 205, 16

. . cf. IV 397, 8

cf. II 512, 6. 546, 9

. II 475, 8. 631, 10

III 178, *13. cf. II

348. 10

. . cf. III 597, 9

Act.

26

*1,

*1,
h
1,

1,

1.

9

— ,

-,

2,

2,

*9

1, 5 IV 640, 6

6 . . . . cf. IV 273, 1
7 IV 236, 9

7 . IV 232, 1. 9. 233, 6.

234, 7. 236, 6. 244, 20.
23. 249, 3. 16. 250, 10.
252, 7. 253, 1. 23. 254,
18. 262, 14. 264, 22.
273, 2. 275, 3. 312, 15.
cf. 2.59, 8. 312, 18

8 . II 466, 12. 570, 5. IV

4, 25. 236, 12. 287, 14.

cf. II 613, 21. IV

241, 3

9 IV 280, 2

10—11 . . . . cf. IV 89, 10

11 . IV 280, *4. 325, 8.

cf. III 302, 10

12 .... cf. II 607, 23

12—2. 4
1—14.
2—3 .
2. 4 .

3 . .
15—17.
21 . .

2. 24

. . cf. II 466, 9

. cf. IV 264, 7

. . III 619, 10

cf. III 119, 3. IV

527, 4

. cf. III 616, 24

. . IV 264, 12

. III 268, 12. 453, 9.

472, 8. IV 220, 6

III 525. 15. *18. cf. 523,

23. 534, 14. IV 86, 11

III 355, 20. 523, 20.

IV 85, 1. cf. III 529, 13
. . cf. III 187, 17
. . cf. III 529, 14
. . . cf. II 727, 2
... IV 645, 4

cf. IV 70, 1. 642, 5
. . . cf. I 80, 18
25 V. Gen. 22, 18
4 cf. IV 70, 1

11 . cf. III 536, 12. IV 51,

20. 110, 1

12 .... cf. IV 143, 17

22 cf. I 80, 18

31—32. . . cf. IV 65, 20

27 .

27. 31
29 .
37—41
38 .
41 .
2—10

90

Iiulex IV.

Act. 4, 32

4
*4
7,
7,
7,
8.
8
9.
9,
9,
9,
9,

9

9.

9,

9

10

10

10

*10
10
10
10

34—35
35 .

33 .
55 .
59 .
12 .
18—23

1—9
1—18
3—5
3—18
4 .

15 .
18 .
23—25
25 .
1—4
1—8
9—16
13. 12
14—15
25—48
30—33

34 .

cf.

*10, 34—35.

10, 42 . .
*10, 44^5 .

10, 44—46 .

10, 47—48.

*11, 1—3

11, 17—18.
11, 27—28.

11, 28 . .

12, 5 . .

13, 3 . ,

IV 32, *21. 360, 2.

571, *18. cL I 125, 7.

III 626, 2. IV 357, 20.

359, 20. 542, 12. 545,

19. 23. 546, 2

. cf. IV 70, 1

. . IV 360, 2

cf. II 501, 13

II 712, 15. III 289, 19

. cf. III 734, 26

. cf. IV 642, 5

. cf. IV 645, 15

. cf. III 641, 20

. . cf. IV 20, 24

. . cf. II 712, 15

. cf. II 449, 18

II 206, 14. III 169, 8.

IV 530, 5

. cf. IV 429, 9

cf. IV 642, 2

. cf. IV 492, 1

cf. IV 485, 11

. cf. IV 114, 8

cf. IV m, 22

cf. II 361, 16

. . II 290, 10

. . II 290, 15

cf. III 559, 12

cf. IV 133, 22

cf. III 252, 4. IV 178,

14. 200, 13. 201, 19.

202, 13

II 291, 3

. . . cf. IV 279, 8

II 291, 7

. cf. III 119, 3. IV

527, 4

II 291, 10. cf. IV

640, 17

... II 291, 14

. . II 292, 5

cf. III 358, 14

. cf. II 731, 2

cf. III 76, 12

cf. III 76, 12

Act.
13
13
1

13
14

*15
15,

*15,
15

*15
16
16,
16.
16
17
17

*17,
17
18
18
19
19

*20

*20^
20
21
21
21
21

*21
21

*21
21
21
22,

22,
22
*23
23,
23
23

13, 9. . . . cf. IV 20, 24
10 ... . cf. II 346, 19

22 cf. I 82, 2

35 , . . . cf. III 529, 13

48 .... cf. IV 423, 2

26 . . cf. II 292, 10. IV

647, 16

1—2. 4—5. 7—12 . II 292, 14

9 . II 415, *23. cf. 443,

11. III 45, 11

10—11. ... IV 142, 10

28 .
41—16,

1—3

3 .
22—23
22—24
17—18
18
24
28
17
18

1—5

6

cf.

-11

7
11
34
10-
17 .
18—20
18—26
20—24
21 .

25 .

26 .
33—34

7 .

24 . .
24—29 .
3—5 .
12—13 .
12—24 .
12—32.

cf

cf. II 74, 7. 361, 2
3. . . II 296, 15
. cf. II 12, 10
. cf. II 358, 4
cf. II 451, 8
. cf. II 452, 1
cf. II 417, 11
cf. II 684, 14
. IV 116, 15

III 182, 16. IV 89, 18
. cf. II 451, 9

297, *16. cf. 358, 4
. cf. II 489, 9

III 119, 3. IV 527, 4
. . II 57, 4
... II 57, 10
cf. III 485, 5
. cf. II 731, 2
. . II 298, 10
cf. II 298, 12
. cf. II 358, 5

II 298, 13. 358, 17

cf. II 358, 10

. . II 359, 10

. . II 299, 10

. cf. II 452, 1

II 206, 14. III 169, 8.

IV 530, 5

. cf. II 300, 3

. cf. IV 27, 1

III 139, 6. 8. 12

. cf. II 300, 3

cf. II 404, 12

. cf. IV 26, 21

Index IV.

91

Act. 28, 17-

25, 11 .

26, 14 .

27, 33 .

28, 14. 30
R(»in. 1, 3 .

1, 5 .

=n, n .

1, 14 .
1. 17 .

'=1, 18—21
1. 20 .

1, 21 .

1. 21—22
^l. 21—23

1, 22
1, 24
1. 25

1, 32

2, 3— G
2. 4 .

2, 4—5
2, 5 .
2, 5—6
2, ♦) .
2, r>-7
2, 8—10
2, 10 .
2, 11 .
2 12
2, 18—19

-24 . . . cf. II 135, 15
. . . . cf. IV 27, 3
II 206, 14. III 169, 8.
IV 530, 5
. . . . cf. II 59, 12
-31 . . cf. II 300, 6
IV 87, 18. 88, 3. cf. II
206, 10. 726, 13

II 141, 10

... III 487, 11
cf. II 397, 19. IV 445, 14
II iri, 18. 198, 1. III
601, 6. IV 50, 9. 142,
17. 191, 18. cf. II 726,
1. III 199, 4. 220, la
221, 26. 309, .12. 680.
1. 683, 7. IV 35, 13.
129, 21. 194, 17
. . . IV 195, 11. 22

II 715. *2. cf. II .549, !
6. 712, 8. IV 460, 19

IV 99, 14. 21. 106, 7.

cf. I 80, 6

. . . cf. III 232, 24

II 540, 17

cf. I 80, 4

III 260, *22. cf. 351, 13
II 182. 2. 541. 1. III
735, 9. cf. IV 106, 8
. . . cf. III 721, 13
II 93, 10. IV 196 6.

cf. 197, 13
. ... III 399. 13
. III 403. *12. cf. IV
43, 11
. . . cf. IV 635, 17
. . . cf. IV 43, 13

IV 586, 5

cf. IV 48, 16. 380. 9

II 197, 1

. ... IV 388, 19

IV 48, 17

. . . cf. IV 178, 20

IV 197, 2

21 . . cf. IV 196, 2

Rom.

*2,

2,

3,

*3,

3,

3,

3,

3,

*3,

*3,

3,

4,

*4,
4,

*4,

4,

*4,

*4,
4,

5,

*5,

5,

*5,

2, 23 ... . cf. 11 724, 13

25—29 IV 222, 2

28—29. IV 230, *18. cf. II
726, 2. cf. IV 224, 14.
20. 227, 19, 228, 4

2 cf. II 361, 8

4 IV 539, 4

6 . . IV 381, 13. 384, 3
8 . . IV 385, 9. 395, 1

19 IV 66, 12

20 . . IV 197, 24. 217, *8
20—21. ... III 682, 11
21 11 201, 3

24 . IV 35, 19. 52, 22. 181,

12. cf. II 364, 19.

IV 59, 6. 463, 20

2—3 . . . . cf. II 725, 21

3 IV 223, 15

4—5 . III 677, *13. cf. IV

50, 5

' 5 . IV 33, *14. cf. III 197,

23. 218, 20

9—12 IV 222, 23

11 I 68, 1

15 . III 463, 2. 681, 21.

IV 218, 20

le— 17. . . . IV 223, 10

25 . II 170, *18. cf. III 678,

13. 679, 19

1 IV 52, 20

3—5 . 11534,7. 111272,14
5 . II 190, 3. 372, 17. III

451, 16. 18. 465, 10.

IV 43, 27. 122, 3. 5
5 . III 162, 19. 170, 2. 233.

18. 268, 15. 272, 5.

IV 185. 5. 426, 26.

cf. II 191, 11. 436, 10.

III 24, 23. 193, 18.

201, 6. IV 48. 20. 6.5,

5. 132, 7. 427. 26.
590. 1

6 III 354, 6

8 III 354, 9

10 III 354, 13

92

Indux IV

Rom.

*5, 12

5,

*5,
5,

5,
*5,
*5,

5,

*5,

5,

*5,
6,
*6,
*6,
*6,
*6,

6,
6,

-), 12 . II 178, 9. III 468,

21. 583, 16. IV 55, IS.

62, 10. 69, 14. 105, 8.

193, 14. 595, 18

III 457, 11. 466, 16.

538, 11. 666, 4. 680, 2.

694, 31. IV 56, 2. 61,

2. 139, 12. 171, 11.

cf. n 532, 10. IV 197,

9. 410, 2. 414, 21

. III 466, 21. 467, 1

III 467, 6. *9. *18.

469, 1. 555, 5

.... III 469, 11

III 457, 14. 469, *21.

IV 55, *4. 139, 15

.... III 462, 21

19. . . . III 458, 12

III 576, 17. IV 109, 1.

139, 18. 171, 19. 200,

19. 21. cf. III 579, 15

18—19 . . . . cf. III 469, 3

19 III 71, 9

20 . II 372, 7. III 354, 17.
452, *15. 462, 19. 464,
14. 465, 6. 21. IV 142,
19, 218, 21. cf. III
372, 18. 452, 23. 455,
16. 456, 21. 614, 7.
681, 8. IV 142, 20.
449, 15

21 III 465, 23

1 IV 395, 8

2 IV 395, 11

3—4 II 198, 2

4 . 11172,4.199,17.531,15

II 172, 5. 196, 5. cf.

III 165, 21. IV 574, 10
. . . . cf. II 173, 17
II 546, *15. cf. 194,
18. III 284, 5. 567, 3.

IV 327, 21. 432, 6

9—10 . . . . cf. II 711, 29

12—13. . cf. III 687, 6. IV

219, 19

6

9

Roni. 6, 14—15. . cf. IV 370, 17

6, 17 ... . cf. IV 159, 10

6, 19 . . III 270, *3. cf. IV

614, 5

6, 23 . 1\ 191, *7. *12. 192,

*3. 8. 10

7, 1 ... . cf. III 729, 13

7, 6 cf. II 724, 7

7, 7 . II 371, 18. III 452, 12.

679, 3. IV 143, 10.
198, 1. 217, 15. 219,
25. 221, 13. 230, 9.
411, 24
.... IV 217, 19
. . . cf. IV 412, 11
cf. II 308, 2. 371, 20.

III 679, 2

II 372, *2. cf. III 269, 2
cf. II 308, 2. III 683, 8
. . . cf. IV 219, 5

III 687, 8. IV 219, 16
. . . . cf. I 81, 19
III 687, 8. IV 219, 16
. III 465, 11. 656, 8.

IV 198, 5
7, 23 . III 463, *15. cf. 633,

11. 680, 5. 687, 4.

IV 79, 11

•^7, 23—25 . . III 465, 13. 656, 9

7, 24 . cf. III 680, 5. IV 79,

22. 219, 8

*7, 24—25 . III 633, 13. 15. 692,

28. IV 182, 14. 17.

198, 7, cf. II 541, 5.

III 553, 11. 579, 16.

588, 7

7, 25 . cf. III 167, 8. 680, 7.

IV 169, 20. 177, 8.
200, 7. 217, 18. 221,

19. 230, 13

8, 2 . cf. III 462, 24. 463, 14.

464, 5

8, 3 . cf. III 168, 9. 256, 23.

538, 23. 560, 10. 577,

10. IV 108, 22. 161, 10

*7,

7,

7,

7,

7,

*7,

7,
*7,

7,

7—16
11—12
12 .

13
14
15
17
18
20
22

Index IV.

93

Rom.
8,
8,

*8,

*8,

*8,
9,

8, 4 cf. II 726, 2

5 . cf. IV 528, 12. 17. 20
5—6 . . . . cf. II 509, 27

7 cf. II 734, 17

8 .... cf. II 33, 26

9 IV 94, 1

10—11 . II 173, 4. 200. 1.
IV 171, 1

13 II 196, 2

14 III 693, 18

15 . III 196, 17. 198, *20.

IV 189, 11. cf. III 410,

8. IV 94, 13

16-^17. cf. IV 340, 9. 542,

11. 570, 21

18 II 645, 10

20 II 191, 4

23 . cf. II 174, 4. III 410,

8. IV 94, 13

23—24 . . cf. II 173, 1. IV

79, 16

24 . II 191, 18. III 59, *1.

167, 18. 219, 14. 220,.

8. IV 104, 8

24—25. II 171, 18. 198, 7.

229, 21. IV 104, 12.

cf. II 174, 5

25 . III 72, 15. cf. 71, 19

26 . III 50, *9. 68, *12.

657, 2. 693, 20. IV
188, *14. 189, 8. *10.
*20. cf. III 672, 16

26—27 III 72, 16

28 . III 78, 12. IV 51, 2.

cf. 214, 5

28—30. III 367, 10. 14. 19.

.IV 65, 4. 13

31 . . III 367, 21. 676, 15

32 . 1II676,*16. cf.II451,12

33 cf. IV 33, 18

34 . cf. U 717, 12. III 361,

7. IV 89, 9. 279, 23

35—39 III 271, 4

37 III 491, 14

4 . cf. III 410, 8. IV 94, 13

Rom.

*9,

9,

*9,
9,

*9,

9,
*q

9,

9, 6.

6—8

7 .

7—10

8—9
10—12
10—13
11 .

9, 11—12

12 .

13 .

9,-14 .

9,
*9.

14—21
15 .

9, 16 .

*9,
9,

17 .

18 .

19 .

*9,

9,
*9, 20—21

20

. . . . cf. IV 70, 8

. ... IV 224, 25

. III 195, 7. cf. II

724, 4

. ... IV 205, 21

cf. II 724, 3. IV 65,

16. 146, 14

. ... III 195, 11

. . . . cf. IV 203, 8

. ... IV 226, 29

cf. IV 67, 2. 69, 12.

307, 8. 414, 16

. IV 57, *1. 11. *22.

61, *11. 62. 4. 206,

*19. cf. 58, 15. 140, 18.

204, 20

. . . cf. IV 230, 23

II 343, *19. IV 57, 7.
203, 15. 207, 7. cf.

208, 16

III 368, 16. IV 58, *10.
194, 24. 204, 12. 207,
9. cf. II 566, 21. III
698, 19. IV 69, 4. 184,

20. 418, 11
. . . cf. IV 459, 7

IV 58, 19. 73, 3. 204.

21. 207, 11

III 657, 3. 665, 12. IV
59, 8. 66, 2. 73, 12.
75, 16. 204, 23. 207,

13. 412, 15
. IV 59, 13. 207, 18

IV 59, *16. 178, 16.
181, *1. 188, 3. 184,
*21. 186, *21. 207, *21.

cf. 61, 17. 458, 2
IV .59, 22. 186, 18.
194, 1. 198, 21. 199,

7. 208, 5. 471, 11
III 212, 2. IV 62, 19.
64, 12. 187, 2. 208, 7.

cf. 170, 30. 203, 7
. IV 60, 1. 63, 23.

194, 7. cf. 179, 15

94

Index IV.

Rora. 9, 21

9,

21—22

9,

21—23

*9,

22—23

9, 23 .

9,

24 .

9,

25 .

*9,

27 .

9,

30:-32

*9,

30—33

9,

32 .

9,

33 .

*10,

1 .

*10,

2 .

=^=10,

3 .

10, 4

10,
*10,
*10,

no,

13 .

ia-14

14 .
14—1:-)

. cf. II 384, 1. 494, 14.
IV 54, 19. 58, 22. 61,
5. 125, 1. 144, 13. 147,

8. 193, 13. 382, 16.
458, 1. 463, 19. 467, 4
. . . cf. IV 207, 15
. . . cf. IV 199, 11
. IV 64, 5. 13. 17. 20.
179, 11. cf. 65, 19. 144,

9. 146, 3. 180, 19.
193, 11. 15. 412, 19
. IV 194, *13. cf.

55, 21
. IV 69, *17. 228, 24
. . . cf. IV 462, 14

IV 70, 7

. . IV 228, ,*27. cf.

51, 10

IV 51, 14

. . . cf. IV 77, 3. 8

IV 51, *20. cf. II 182,

7. III 536, 12

UI 734, 21. IV 78, 4.

422, 14
II 454, 17. IV 76, 19.

78, 7. cf. 52, 15
II 75, 13. 454, 18. 725,

19. III 197, 13. 200, 12.
218, 16. 232, 3. 451, 13.
452, 18. 682, 6. IV 33,

20. 76, 20. 77, 19. 205,
8. 220, 14. 21. cf. III.
227, 14. 268, 23. IV 52,
16. 143, 7. 180, 10.

230, 12

II 305, *11. III 452,

21. IV 452, 18. cf. II

729, 5
. . . cf. IV 482, 2

III 453, 9

. III 268, 12. 453, 9.
472, 8. IV 220, 6

III 454, 16. IV 184, 2.

423, 25
. ... IV 286, 17

Rom. *10, 17 . IV 184, 5. 220, 10

10, 18 . . II 466, 14. IV 241,

*5. 288, *7

*10, 21 IV 229, 6

*11, 1—2 IV 229, 8

11, 2 IV 70, 8

11, 5 . IV 70, *9. cf. 51, 1.

65, 16

*11, 5—6 . . IV 57, 18. 207, 2

11, 6 . III 219, 3. 677, *11.

IV 50, *12. 55, 6. 65,

*17. 70, *10. cf. 187, 10

11, 11 III 367, 4

*11, 16 IV 60, 19

11, 17 . cf. II 379, 8. III 33,

24. 474, 1. IV 29, 22

11, 17—20 . . . cf. III 196, 19

11, 17—24 . . . cf. IV 224, 16

11, 18 cf. II 224, 6

*11, 19—20 III 198, 4

11, 20 . III 205, 2. cf. 207, 9.

221, 27. IV 413, 20

11, 23 . . .II 224, 10. 405, 4

11, 24 ... . cf. IV 211, 10

*11, 25—26. ... III 365, 6

*11, 26—27. ... III 365, 18

11 28 . II 731, 16. III 364, *14.

365, 22. 366, *1

11, 29 III 367, 7

*11, 32 III 354, 2

11, 33 . III 210, 2. 353, 23.

683, *3. IV 195, *1.

202, *20. cf. III 364,

16. 368, 18. 614, 8.

683, 2. IV 54, 19. 59,

20; 61, 14. 179, 21.

180, 18. 22. 184, 19

*11, 33—34 .... III 208, 16

*11, 33—36. ... IV 180, 1

*11, 34—36. ... IV 548, 2

11, 35 IV 180, 15

11, 36 . . . ill 624, *18. IV

. 180, 17

12, 1 ... . cf. II 735, 20
*]2, 2 II 722, 1

Index IV.

95

Rom. *12, 3 . IV 36, 18. 53, 5.

391, 7. 470, 9. 619, 10.

cf. IV 48, 22. 129, 20.

25. 183, 16. 184, 10.

14. 275, 5

12, 4—5 . . IV 3(5, 20. cf. I

124, 7

*12, 5—6 ....*. III 657, 4

12. 10 ... . cf. II 641, 11

H2\ 11 II 139, 14

12, 12 . II 174, 8. 196, 13. 199,

2. 229, 20. III 434, 14

12, 15 . cf. II 534, 6. III 43, 16

12, 16 . III 199, 6. cf. I 82.

15. II 500, 4. 514. 11.

III 200, 7. -272, 21.

457, 1. IV 413, 20

12, 17 . cf. III 87, 5. 95, 9.

135, 1. 140, 1. IV 437,

22. 438. 1

12, 21 . . cf. 11 .")37, 10. III

13«, 10

13, 1 . . II .-)36, 1. cf. IV

433, 20

*13, 1—3 II 4()4, 25

^^l^, 1—8 III 417, 10

=^13, 2—4 II 402, 25

13, 4 cf. JII 86, 3

13, 8 . II 638, 19. IV 167, 7.

cf. 11 641, 10. III 77, 4

13, ^9 . ... . cf. 111 679, 4

13, 9 . II 371. 18. 111 452, 12.

679, 3. IV 143, 10.

198, 3. 217, 15. 219.

25. 221. 13. 230. *8

^^43, 9—10. . . . III ()U3, 18

-13. 10 . II 212. 23. 372,, 16. III

2()8, 18. 455. 3. 603.

14. IV 132. 9. cf. III

451. 15. 4().-). 9. 599, 7.

IV 130, 2

13, 11— 12. . . . IV 262, 15

*13, 13— II I 56, 7

^^13, 14 III 48, 15

n4, 3 . . ,11 50, 3. 55, 8

Rom. ^^4, 4 . . II 401, 8. 508, 26

14, 5 . III 637, 4. IV 303, 13.

cf II 241, 15

14, 6 111 217, 13

14, 8 ... . cf. III 217, 12

^^4. 10 IV 415, 7

=^14, 15 II 46, 19

14, 16 II 46, 20

14, 17 II 46, 8

14, 20 cf. II 55, 15

14, 23 . II 734, 15. IV 129, 24.

183, 18. 411, 5

*15, 1 II 226, 4

*15, 4 II 332, 1

*15, ^9 .... III 366, 25

15, 13 ... . cf. III 693, 12
15, 1.5—16. . . . cf. IV 184, 7
15, 19—2(1 . . . . cf. II 141, 12

I ror. *1. 4—7 . . II 478, 12

1, 10 . . IV 381, 7. cf. II

()03, 5

1, 12 . II 603, 6. 614. 1.5. IV

345. =^25

1. 13 . . IV 345. 25. cf. II

603, 8

1. 14—16 .... cf. II 490, 11

1, 17 cf. IV 77, 7

1, 18 ... . cf. II 709, 10

1, 20 . . III 376, 1. cf. IV

205, 2

1, 21 . II ()99, *6. 706, 4. III

■ 613, *18. cf. II 709, 12

1, 22 .IV 23, 13

*1, 22—24. ... IV 228, 10

1. 23 cf. IV 516, 4

1, 24 . cf. 11 232, 7. 569, 7.

709, 11. 19. III 111,

9. IV 515, 21

1, 25 . II 709, *13. cf. 709,

29. III 613, 21. IV

516, 11

*]. 27 . II 699, 6. 706, 4. cf.

7119, 26. III 214, 6

1. 30—31 . III 271, 22. cf. II

721, 6

96

Index IV.

I Cor. 1. 31

12 .
12—14
14 .

2, 15 .

3,

1 .

*3,

1—2

3,

2 .

3,

3 .

3,

4 .

3,

5—6

3,

6 .

3,

6—8

3,

7 .

*3,
3,

3,
*3,

9
16

. II 342, 13. III 170,
6. 197, 22. 224, 3. 228,
11. 234, 5. 272, 7.
4S9, 20. IV 48, 13. 66,
13. 382, 11. cf. I 81,
19. III 233, 22. 456,
15. IV 127, 7. 130, 10.

409, 22
. IV 88, 17. cf. 254, 2
cf. III 59, 15. 19. IV

510, 18

II 437, 11. III 49, 11.
284, 19. 286, 20. IV

544, 12. cf. 284, 24
. . . . IV 53, 20
. . . . IV 564, 6

III 319, 7. IV 103, 21.
cf. II 440, 1. 478, 17.

III 656, 15. IV 564, 19
cf. II 123, 15. III 319,

6. 613, 6
. . cf. IV 104, 1. 4
. . . . rv 106, 18
. . . . cf. II 467, 4
. II 478, *8. cf. 18
II 603, "6. 614, 15. IV

•345, *25
. . cf. IV 120, 12.
184, 7
. II 490, 14. cf. IV
184, 15
. . . cf. IV 358, 7
II 716, 14. III 263, 13.

IV 38, 25. 175, 20.
184, *8. 649, 20. 650,
19. cf. III 275, 16.
300, 21. 328, 15. 18.

676, 3. 5
. . . . III 211, 1
IV 93, 21. 103, 19.
106, 22. 531, *16. cf.
98, 12. 15. 110, 2. 361,

6. 364, 6
. . . cf. III 375, 24
. ... IV 382, 11

I Cor

4,

*4

*4,
4,

4,
4,

*4,
5,

5,
5,
*5,
5,
6,
6,

*6,
6,

*6,
6,

6,

*6,

*7,

7,
*7,

, *3, 22—23 ... IV 32, 17
2 . II 374, 9. IV 619, 7

5 . II 339, 10. 508, 23.

III 49, 12. 284, 20.

cf. II 437, 12. 740,

16. III 44, 17

6 . II 510, 8. ni 324, 5

7 . III 456, *11. IV 33,

*24. 48, 8. *10. 53,
*3. 125, 4. *6. 382,
15. 383, 1. *4. 427,
*11. 473, 1. cf. I 100,
14. III 170, 5. 198, 26.
210, 4. 227, 23. IV
126, 23. 127, 20. 130,
10. 187, 14. 192, 18

15 . cf.rV345,23. 587, 12

16 . IV 345, 17. 619, 1.

cf. II 82, 17

21 I 58, 8

5 cf. II 452, 3

6 . II 619, 18. IV 358, *1.

cf. II 626, 13

7 .... cf. II 174, 16
7—8 . . cf. I 100, 11. 13

11 ... I 57, 1. 116, 10

12—13 11 509, 2

3 III 484, 8

9—11 . I 116, *16. cf. III

355, 7. 12

13 I 122, 4

15 . IV 613, 15. cf. III

649, 20. IV 282. 24.

455, 4. 490, 11. 549,

19. 621, 18

16 . . IV 541, 4. 561, 20

17 . III 311, 23. IV 641,

6. 561, 21. cf. 333, 5

19 . IV 93, *11. cf. 98,

12. 15

19—20 . III 623, 13. 648, 22.

IV 549, 10. 13

1—5 .... IV 622, 8

3—5 . . . cf. III 478, 11

4 . III 28, 20. IV 623, 19

Index IV.

97

I Cor. *7, 7

7,
7
7

*7,
7
7
7
7
7
8

*8
*8,
*8

8
*8

8

9
9

*9,

*9

*9

9,

9

*9
*9

10,

10
*10
*10
*10

10,

10,

*10,

10,

10—16
12—13
13 .
15 .
25 .
29 .
30—31
31 .
32—34
1 .

2 .

3 .
5—6
6 .

11 .

1—15

7 .
11 .
17 .
20 .
20— 2i
22 .

24

27

4

7
• 8
12
13

17

18 .
19—20
20 .

. III 308, 10. 484, 1.
6;, 7, 4. IV 123, 20.
134, 15. 170, 31. 303,
14. 627, 12. cf. 619, 9
. . . . cf. I 109, 3
. . . cf. III 479, 5
. . . cf. IV 621, 18
. . . . III 479, 8
IV 188. *5. cf. 421, 1
. ... IV 276. 21
. . . cf. III 480, 20
cf. IV 276, 19. 439, 10
. . . cf. IV 582, 6
r 213, 2. cf. 275, 10.
m 599,1. IV 130, 1.3
IjI 233, 12. IV 545, 12
. ... III 233, 14
. . IV 547. 4. 11. 20
. IV 548, 12. 551, 5

II 55, 10

cf. II 274, 5. 341, 17.

467, 3. IV 489, 12
. . . cf. II 391. 15
. . III 484, 16. *18
. . . . III 485, *8
. ... IV 618, 21

II 73, 8

. . . . cf. II 76, 14
II 77, *7. cf. 379, 16.
381, 2
. . . . II 703, 20
II 343, 10. 394, 8.
735, 14. cf. 139, 5
II 182, 6. cf. 607, 7.

III 536, 12. 618, 11

II 44, *6. cf. I 115, 28

II 44, 4

. ... IV 413, 18

III 452, 4. 665, 13.
693, 23. cf. II 83 1
III 210, 15. 363, 5. IV

43, 23. 99, 7
. ... III 365, 16

II 561, 6

III 735, *8. IV 583, 2

I Cor
10,
10,
10
*10
10,

11

11

11
*11
*11

11
*11

11

*11

*11

*11

12

12

12

12

*12.

10, 26 . . . II 133, 20

28 II 125, 6

31 II 139, 12

31—32 .... cf. II 51, 9

32 ..... IV 228, 21

33 . I 52, 6. IV 491, 24,

506, *19

1 . IV 345, 17. 619, 1.

cf. II 82, 17

5—6 . . . cf. IV 582, 9

19 .

20 .
20—22
23—25
25 .

12,

12,
*12,

12, 27

12,
12,
13,
13,

13, 3

IV 636. *2. cf. 2, 6

. . . . II 166, 7

.... I 116, 27

. . cf. II 54, 2. 4

. II 165, 4. 166, 4

29 . II 162, *7. 163, 18.

III 249, *7. cf. 239,

1. IV 43, 22

31 IV 353, 1

31—32. ... II 652, 13

33—34. ... II 167, 15

4 . IV 98, *19. cf. II 730,

12. IV 98, 14

II 139, 13. IV 472, 14

. . . cf. IV 427, 24

. . . cf. II 505, 2

II 336, 12. III 353, 15.

497, 7. IV 98, 21.

190, 6. cf. I 123, 17

. . . . cf. I 124, 7

. . . cf. III 276, 3

II 137. 9. III 267, 8.
cf. II 5:^, 14. IV

99, 4
cf. III 649, 20. IV
282, 24, 455, 4. 549,
19. 621, 18
cf. II 505, 2. 730, 11
. . . cf. II 336, 9
. . . cf. II 504, 21
. cf. III 643, 19. IV
37, 26

III 643, 18. 644, 12.
*13. *20. cf. II 223,
26. 389, 17. 484, 12

6

9

10

11

28 .
30 .

1 .

1—3

I.VIII. An|;nstinns. (Gol dbaclier.i

98

Index IV.

J Cor. 13, 4 . II 213. 3. III 201,

11. cf. 207, 8

13, 5 . II 203. 18. III 4, 24.

IV 366, 17. 491, 23.

cf. III 207, 19. 210, 12

13, 7 cf. I 79. 1

13. 8 . . cf. II 213. 5. IV

366, 21

13, 9—10. . . cf. IV 194, 17

13, 12 . II 441, 1. III 327, 8.

*10. 332, 11. IV 567,

8. cf. 1 100, 9. II 439,

10. 707, 24. 714, 10.

719, 17. III 208, 2.

213, 25. 328, 9. 338.

5. IV 106, 15. 194. 18
'''IS, 18 . III 59, 6. 68, 1. cf. 58.

14. IV 347, 4. 542. 11
*14, 14—15. ... IV 544, 20
*14, 33 III 613, 9

14, 34 ... . cf. III 612, 21
14, 37 ... . cf. III 613, 8

*14, 37—38 .... III 612, 23
14, 38 . . III 612, ni. 613, 10

14, 40 .... cf. III 612, 22
*15. 3—4 .... III 534, 10

*15, 6 III 224, 19

*15, 10 . III 657, 7. IV 75, 15.

cf. 11141.15. IV 21. 14
*15, 12 .... . II 477, 24
•m, 14—15 I 109, 12

15, 16 . . . ■ . . .II 512, 9
=•=15, 21—22 . III 461, 18. 575.

12. 578, 7. 9. IV 72.
10. 107, 21. 139, 10

15. 22 . III 175, *21. 621. 4.
666, '■■■!. 694, ==22. IV
113, *2. 143, 20. 417,
*23. cf. III 172, 15.
175, 3. 580. 1. 583, 1

15. 24 . . . . cf. III 212. 16

15. 20 . II 180. 20. 199, 5.
206. 16

15, 28 . Ill 346. 19. IV 354.
22. 5-13. 1

I Cor. 15, 31 . . . III 487, 14

*15, 33—34 . II 338. 17. 478. 4

*15, 35—38 .... IV 328, 4

*15, 36 . IV 173, 1(1. 174, 17

*15, 37—38 .... IV 338. 10

*15, 39—42 .... IV 328, 22

15, 42—44 . IV 329. *13. cf.

334, 1

15. 44 . III 321, *15. IV 331,

16. cf. II 511. 29. III

333, 3
*15, 44—45. ... IV 330, 21

15, 45 IV 332, 19

*15, 46—49 . IV 107, 15. 333, 9

15. 47 ... . cf. IV 47, 21

15, 47—49. cf. IV 79. 1. 407.

15. 577. 3

*15, 50 . IV 327, 6. 334, 5. 8.

18. 336, 12. 337, 11

*15, 51 . II 199, 6. IV 173, 12.

174, 18. 334, 19

15, 52 . II 548, 16. III 226,

17. IV 335. *1. *18!

336, *7
15, 53 . It 194, *8. IV 336.

9. cf. II 172, 16. 181.
2. III 256, 9. 314, 19.
321, 13. 325, 10. 437,

10. IV 401. 11. 431,21
15, 54 . IV 219. 12. cf. II 199,

4. III 48, 11. 468. 14.

IV 35, 11. 105. 3. 354.

21. 401. 10. 578. 7

*15. 54—56. ... III 685. 14

*15, 55 IV 105, 4

*15. 55—56 IV 34. 7

15, 56 . III 682. *18. cf. IV

105, 5

15, 57 . III 657, *10. cf. W

354. 21

II Cor. 1, 12 . . . III 222, 8

1. 22 . cf. II 436. 11. 502. 12.

III 343. 4, 672, 15

*1, 23 . III 487. 11. IV 588, 23

*1. 23-24. ... IV 357. 5

Intiex IV.

99

II

Co

r. *2,

='■■2,

7 .

*9

11 .

*2,

14—1

9

15 .

3,

3 .

*3,

5 .

3,

6 .

3, 14

*3,

15

3,

16

*3,

17

^'3,

18

*•!■

7

*4,

13

M. 16

18
4

5. 6

5, (>--

8
1(1

5, 13

3 ... IV 357, 10
. .II 388, 9. 509, 8
. II 228, 5. 388, 10.
509, 10
5. . . . III 202, 1
cf. I 97. 7. IV 370, 16
. . . . cf. I 115. 31
III 657. 11. IV 49, 9
cf. III 162, 18. 194. 4.
268. 14. 455, 17. 464,

9. IV 40. 13. 52, 14.

412, 12

III 177. 16. 338, *24.

cf. 328, 4

. III 328, 8. 339, 3

cf. III 328, 4, 338, 25

.... III 311, 23

111 327. 16. 338, 8. 20.

339. 1. cf. II 699, 18.

III 328, 6

III 657, 13. IV 123.

14. cf. 124. 15

III 462. 6. 680, 16.

IV 112, 12. 142, 1.

187, 24
II 174, 12. 178, 16.
439, 7. III 327, 20.
cf. II 196, 9. III 275,
20. 318. 17. 489, 26.

IV 106. 4. 219, 4
cf. l 78, 19. III 180, 3
1II2.%,7. *10. IV 174,

*10. cf. III 167, 12
cf. II 436, 11. 502, 12.

III 343. 4. 672, 15
cf. II 715. 14. III 75.

10. 633, 10. IV 94, 15
. II 199, 10. III 175,

11. cf. 45. 3
cf. III 208, 1. 213, 25.
220, 19. 322, 2
. . . cf. III 343, 5
IV 399. *20. cf. 415.
7. 418, 20. 25
. . . cf. III 304. 3

II Cor.
*5, 15

5, 16

5, 17

*5, 20

5, 21

*6, 2

*6, 10

*6, 13

*6, 14

*6, 15

6, 16

7, 5

*7, 6

7, 15

8, 9

8, 13

9, 6
9. 7
9, 15

10, 1

no, 6

10, 12

10, 17

*-\ 1

2-

12

■"^ ^)

13

14

1 1,

14-

^ ^l

15

23

26

11, 28

5, 14 . . . cf. I 78, 7

. III 20, 6. 215, 11. cf.

II 502, 10

.... cf. III 292, 1

. II 724, *8. cf. 53, 1

III 220, 21

. III 221, *1. IV 52, *20.
393, 2

IV 50, 23

III 480, 5

-14 III 59, 18

II 338, 14

IV 583, 3

. IV 113. *17. 531. 16.

cf. 98, 12. 15. 110, 2.

361, 6. 364. 6

. . II 341, *13. 344, 7

III 348, 8

IV 413, 23

. cf. III 205, 5. 472, 19
. IV 627, *18. cf. 628, 2

IV 653, 24

III 608, 3

II 218. 5

.... cf. II 26(5, 2

IV 22, 24

.... cf. IV 304, 25
. II 342. 13. III 170, 6.
197, 22. 224, 3. 228,
11. 234. 5. 272, 7.
439, 20. IV 48, 13.
66, 13. 382, 11. cf. I
81, 19. III 233, 22.
456, 15. IV 127. 7.
130. 10. 409. 22
— 3 . . . . IV 123, 8
. cf. II 337, 14
. cf. II 105, 25
. cf. IV 409, 25
. cf. II 157, 16
. cf. II 735. 10
. cf. II 620, 15
II 341, *13. IV 343.
25. cf. II 399. 17
. . . cf. III 717, 1

-15

—27

100

Index IV.

12
12
12

12,

12!

12

*12

*]2

12

*12

13

13

*13
*13

13

Gal.

1

*1

n

1

*1

1

*1
1

*2
2

*2

2

2

2,
2

31 .
32—33
2—3

2—4
4 .

7 .

7—8
7—9
9 .

10 .

14 .

20 .

21 .
1 .
3 .

Gal.
9

4 .

7 .

11 .

1, 7 .

8 .

9 .
10 .
15 .
18 .
20 .

22 24

23—24

1—2

2 .

3—5

4 .

7—8

9 .
11 .

^2. 14

1

II Cor. 11, 29 . II 77, 11. III 2,
12. IV 343, 1. 489,
*20. cf. II 340, 3
. . cf. III 487, 10
cf. IV 485, 11. 492, 1

III 487, *10. IV j
311, 21. 28. cf. 311, 19 j

. . cf. III 305, 8 1
. . cf. II 503, 24 :

IV 649, *15. cf. II i
m. 4. IV 191, 23 I
. . cf. III 69, 5 ;
. . cf. II 449, SJ
III 69. 10. 166, 13 I 2, 21
... III 670, 3|

II 283. 8. IV 33, 2j
. cf. IV 358, 5!
. . IV 645, 10 1
. cf. IV 364, 14

III 192, *12. cf. II!
498, 22. III 457, 10 j
.... IV 330, 5
III 673, 8. 674, 12. |
694, 17. IV 404, 21. 24 i
. . . cf. II 139, 19,
. . . cf. III 721, 10 i
II 152, *20. cf. 468, 19 '

II 469, 10

. I 60, 2. IV 506, 17
. . . . cf. I 82, 5,

II 294, 7

II 72, 7. 355, 12. 357, ;
14. 377, 9. III 699, 22 |

. . IV 420, 20 1
. cf. II 496, 6i
. II 294, 10. 16 i
. cf. II 361, 15 I
. . II 362, 14 1
. cf. II 399, 17 i
. cf. II 288, 8
. cf. III 185, 21
cf. II 295, 4. 355, 16. !

374. 18. 377, 5 ' *% 4
2. 11—14. II 295, *7. cf. I
108, 11. II 477, 4

2, 11—21 . . cf. III 560, 1

12 . II 75, 3. cf. 296, 5.

361, 18

I 108, 12. II 72, 9.

355, 4. III 699, 15.

IV 216, 14. cf. II 74.

13. 374, 17. 377, 4.

477, 1

. . IV 217, 3

15—16.

*3,
*3,

*3,
*3,
*3,

3,

3,

3,

*3,

*3,

3,
3,

.... IV 217, 17

II 406. 2

. II 451, 14. cf. III
254, 13
II 371, *2. III 671,
*2. 677, *8. 678, 12.
IV 46. *16
II 476, *19. IV 357, 24

3 II 476, iO

6—9 .... IV 223, 15

11 . II 171, 18. 198, 1. III

601, 6. IV 50, 9. 142,

17. 191, 18. cf. II 726,

1. III 199, 4. 220, 18.

221, 26. 309, 12. 680,

1. 683, 7. IV 35, 13.

129, 21. 194, 17

15—16. ... IV 223, 22

16 . . II 152, 26. 324, 18.

605, 15

18—22 III 681, 9

19 . II 372, 10. III 464, 2

21 . III 463, 23. IV 142,
21. 411, 25

22 . III 463. 25. IV 143, 2
24 .... cf. III 268, 11
25 cf. II 308, 7

27 II 570, 3

28 . . III 276, 3. cf. IV
32, 19

28—29 . . . . IV' 224, 2

29 . III 195, 4. IV 230,
*16. cf. 228, 3

III 158, 26. IV 429, 1.
540, 12. cf. II 187, 7.
III 473, 16. 679, 18

liulex IV.

101

Gal. 4, 4—5

4, 5

*4, 6

*4, 9

4, 10

4, 11

4, 19

4. 21—31
*4, 21—5,
4, 22—24
4, 26 .

4, 27 .
4, 28 .

4. 28—29
*4, 29 .
*5. 1 . .
*5, 2 . .

5, 3 .
5, 4 .

5, 5 .

*5, 6 .

*5, 7-

5, 10

5, 11

5, 12

5, 13

14

5, 15
5, 16

. II 308, *3. III 162,
15. 21
cf. III 410, 8. IV 94, 13
. ... IV 189, 16
. ... III 229, 21
. . . cf. II 183, 21

II 184, 1

IV 531, *5. cf. II
355, 10. 381, 21. 476,
22. III 699, 21. IV
29, 23
. . . . cf. IV 9, 24

I ... IV 225, 26
. . . cf. III 195. 8
. . . cf. IV 371, 16

II 471, *22. 475, 19
cf. III 195, 15. IV

146, 14. 228, 3
. . . . cf. II 450, 9

II 450, 14

.... IV 529, 10

. II 307, 6. 370, 13

. . . cf. II 288, 11

II 307, 8. 371, 4. III

677, 10

. ... III 692, 10

II 314, 10. III 198, 23.
o08, 6. IV 48, 19. 132,
11. 185, 8. cf. II 171,

17. III 211, 3. 342, 14.
;}67, 22. IV 129, 21

... IV 357, 24
. . cf. IV 358, 10
... III 678, 11
... III 721, 10
T 63. *8. cf. II 211,

18. III 199, 4. IV

370, 4

III 121, 16. 679. 4.

IV 230, 11. 320, 11.
518, 1. 608, 17. cf. III
444, 9. 445, 8. 12. IV

131, 18. 221, 14
. . . cf. II 510, 10
. . . cf. II 726, 2

Gal. 5, 17 .

*5, 18 .

*5, 19—21

*5, 22—23

*5, 24 .
6, 1 .

6,- 2 .

*6, 3 .

*6, 3—4

*6, 4 .

*6, 5 .

*6, 9—10
6, 14 . '
*6, 15 .

6, 16 .
Eph. 1, 4 .

1, 4—5

1. 5 .

1, 10 .

*1, 15—16
1, 17 .
1, 18 .
1 22
1, 22—23

2 2

2', 4

2, 5

*2, 6

. III 256, 6. 685, 12.
cf. IV 79, 10. 19
. II 307, 10. 371, 10
. I 117, 18. II 491, 1
. 1117,27. 111317,22
. ... IV 578, 12

I 58. 8. II 380, *12.
IV 429, 8. *10. cf.

428, 16
cf. I 61, 18. cf. IV

429, 13
. ... IV 429, 15

III 228, 4

IV 127. 9

II 401, 7. III 227, 8.

238, 25

. . IV 7, 5. 653, 13

II 196, *4. IV 345, 20

II 314, 10. IV 132, 11.

185, 8. cf. II 724, 8

. ... III 365, 15

. cf. III 366, 18. IV

115, 7. 287, 6. 423.

4. 457, 8

. cf. I 73, 13. IV

410, 9

cf. III 410, 8. IV 423.

3. 542, 10

cf. II 187. 7. III 473,

16. 679, 18

... IV 423, 18

. . cf. II 504, 16

... III 311. 21

. . cf. IV 117, 2

cf. II 173, 14. III

35, 10. 247, 8. 335, 11.

372, 8. IV 32, 19. 35,

20. 43, 25. 99, 4. 115,

14. 246, 14. 266, 8.

15. 283, 1. 8. 343, 6.

641, 11
. . . cf. IV 410, 13
. IV 346, 24. 395, 16
. . . . cf. II 172, 7
II 172. 7

102

Iridex IV.

Epli. 2, 8 . . . . cf. IV 124, 14

2, 8—9 . . III 219, *16. cf.

195. 27

*2, 8—10 III 198, 8

*2, 9 . . . IV 48, 14. 55, 15

*2, 10 . III 219, 18. 221, 17.

230, 8. cf. IV 381, 5.

393, 6

2, 18 ... . cf. IV 427, 24

2, 20 . . cf. III 536, 12. IV

110, 1

3, 6—7 . . . . cf. IV 49, 9

*3, 13 III 209, 19

*3, 14—16 III 660, 2

*3, 14—19 III 209, 4

3, 16 ... . cf. III 693, 10

3, 16—17 . . . cf. II 436, 13

3, 17 . IV 531, 15. cf. III

207, 24. 276, 3. 335, 16

*3, 18 . II 197. 9. III 156, 10.

cf. 208, 9

3, 18—19. . cf. III 231, 14.

291, 20

3, 19 . III 309, *20. cf. 292,

4. 320, 5. 330, 1. IV

366, 21

*3, 20 . II 715, 16. III 77, 6.

191, 14. IV 543, 24
*4, 2—3 . II 119, 3. IV 354, 18

4, 3 . II 105, *17. IV 23,

22. 37, 23. cf. II 70,

7. 223, 21. 413, 10.

488, 25

4, 5—6 . IV 548, 18. cf. II

16, 4

4, 7—8 . . . cf. IV 122, 6

4, 8 . cf. III 672, 12. 678. 14

4, 10 II 569, 20

*4, 11 . III 358, 12. 359, 3. 5

*4, 11—12 II 730, 13

4, 15 . cf. II 173, 14. III 35,
10. 246, 19. 247, 8.
335, 11. 372, 8. IV
32, 19. 43, 25. 99, 4.
115, 14. 117, 2. 266, 8

Eph.
4,
4,
*4,
4,
4,
4,
=>=5,

5,
*5,

5,
5,
5,
5,

5,

*5,
5,
5,
5,

5,
5,

=^5,
6,
6,
6,

*6,
6,
6,
6,

Phil

1,

1,
*1,

*1,

*4, 20—21 ... II 343, 5

21 .... cf. III 369, 22

22 .... cf. IV 574, 10
22. 24 . . . . III 248, 10

25 .... . cf. III 35, 6

26 cf. II 66, 11

32 . II 139, 4. III 335, 23

1—2 .... III 335, 24
5 .... cf. II 460, 16

8 . . III 159, 17. 203, 13

14 III 540, 5

18 II 44, 16

19 . II 139, 11. III 192, 19
22—6, 9 . . cf. III 478, 9.

IV 277, 5

23 . cf. II 173, 14. III 35,

10. ,246, 19. 247, 8.
335, 11. 372, 8. IV
32, 19. 43, 25. 99, 4.
115, 14. 117, 2. 266,

8. 627, 1
25—26 II 614, 19

26 .... cf. IV 34, 26
2&— 27. . '. cf. IV 105, 13

27 . cf. II 480, 3. III 448,

19. IV 34, 1. 5. 15. 24

29 . . . III 48, 17. 167, 4

30 . cf. III 649, 20. IV

282, 24. 455, 4. 490,

11. 549, 19. 621, 18
31—32. ... III 168, 15

5 .... cf. IV 413, 23

9 . . . . cf. IV 178, 20
12 . cf. IV 410, 15. 440, 12

13—17 II 281, 10

16 cf. II 139, 9

17 . cf. II 53. 21. 740, 19

23 IV "184, 11

1, 8 . III 487, *11. cf. IV

293, 12
15. 17 . cf. II 460, 14. 490, 3
15—18. . . cf. II 620, 17
23 . III 167, 10. 489, 16.
cf. IV 20, 18
23—24 . II 197, 18. IV 492, 3

llHlcX IV.

lOo

Phil. 1, 2() . . . . III 487, 19

1, 27 . . II 743, n. cf. IV

427, 24

2, 6 . III 164, *2. 302, *14.

IV 566, 17. cf. III

191, 14. 212, 18. 629,

5. IV 429, 5. 564, 18

2. 6—7 . cf. II 422. 27. III

216. 2. IV 430, 15.

546, 4

2, 7 . III 629, 8. IV 88, *4.

cf. II 22, 5. III 164,

5. 325. 20. IV 333,

21. 540, 14

2, 8 . III 164, 7. 205, 8. 213.

13. IV 575, 16

2, 9 II 13, 12

2, 9—10. . III 213, *17. cf.

533. 12

2, 12—13. . III 477, *18. cf.

200, 8. IV 427. 16

*2, 13 . II 190. 7. IV 125. 19.

406. 16. ef. 48. 4. 51.

1. 403, 18. 412. 17

*2, 20—21 II 344, 8

=^=2, 21 . II 399, 7. 11. III 207,
1. IV 491. 21. cf. II
105. 25. 244. 14. 389,
16. III 210, 12. IV
343.16. 345,21. 346,1

2, 27 . . . • . . IV 357, 10

II 346. 12

cf. II 76. 6. IV 321, 11
cf. IV 52. 3. 76. 20

II 199, 13

IV 54;-). m. cf. II

199, 14. IH 59. 3
. . . cf. IV 193, 18
. II 480. 18. 621. 6.
707, 18. cf. III 320.
18. 336. 3. IV 107, 6.
414, 7

3. 19 . I 122. 3. II 179. 3.
724, 6. cf. 501. 17

3, 20 . II 726, 3. cf. 716. 18

3

9

3.

8

3,

9

3.

12

3,

13

3,

15

3,

15-

-16

Pliil. 3, 21 . . III 325, *13. cf.

321. 16

^==4, 5 III 82. 21

*4, 5—6 II 744, 11-

*4. 6 III 61, 3

*4, 7 . III 72. 7. IV 545, 7.

24. cf. III 308, 12.

319, 19. IV 545, 21

*4, 8—9 .... IV 506, 23

4, 9 . II 139, 19. IV 355, 25

4, 17 IV 654, 8

Col. *L 5—6 .... IV 241, 8

*1. 6 . IV 4, 23. 346, 11. cf.

II 34, 7. III 31, 12.

357, 3. IV 283, 2. 285.

10. 286, 13

1, 9 III 674, 15

*1, 10 III 674, 17

1, 12—13 . . IV 408, *24. cf.

409, 1

1, 13 . cf. IV 113, 8. 388, 13

1. 15 . cf. III 323. 10. 337, 8

1. 16 ... . cf. II 504, 8

1. 18 . III 529. *1. cf. II 173.

13. III 35. 10. 246, 19.

247, 8. 335, 11. 372. 8.

IV 32, 19. 43, 26. 99.

4. 115. 14. 117, 2.

26(5. 9

1, 24 . cf. II 173. 14. III 35.

10. 247. 8. 335, 11.
372. 8. IV 32, 19. 35.
20. 43. 25. 246. 14.
266, 8. 15. 283, 1. 8.
343. 6. 641, 11

2, 1—4 . . . cf. III 370, 4
2, 3 ... . cf. III 108, 5

*2, 5—7 . . .III 370, 17. 21

*2, 8 . . .III 371. 4. 376. 7

2, 9 . III 371. 7. IV 116, 9.

cf. III 290. 16. IV

117. 1. 8

2. 10 III 371. 12

*2, 11—15. III 372. 1.11.15.19
*2, 12 II 172. 4

104

Index IV.

Col. *2, 16 II 49, 22

*2, 16—17 IV 221, 6

*2, 16—18 . III 373, 4. 8. 12. lo

2, 17 . cf. II 35, 6. 358, 8.

362, 4. 559, 15. 574,

17. III 194, 10. 369,

21. 370, 2. IV 116, 14.

230, 2

*2, 17—20 . . III 374, 8. 18. 23

2, 18 . III 368, 23. cf. 374, 3

2, 18—19 II 733, 1

2, 20 . cf. II 173, 17. 502, 4
*2, 21 . . . . III 369, 7. 14

2, 21—23 . II 733, *17. 734,

*13. 735, 1. III 375,
*8. *11. 15: *17

3, 1 . cf. II 173, 17. 174, 2.

717, 12. IV 89, 9.

279, 23

3, 1—2 .. III 214, *23. cf. 75,

18. 231, 10. IV 632, 30

3, 2 II 172, 9

3, 3 . II 569, 23. IV 632, *24
*3, 3—4 . II 172, 10. III 46, 7

*3, 4 II 180, 9

3, 5 . cf. II 195, 18. 460, 16

3, 9 .... cf. IV 574, 10

3, 9—10. . . cf. II 174, 15

*3, 10 . II 439, 4. III 276, 1.

cf. 321, 20

3, 11 ... . cf. III 276, 3

*3, 13 . II 629, 16. III 335, 22.

cf. II 139, 3

3, 15 . IV 359, *13. cf. II

629, 14. IV 545, 16

3, 16 ... . cf. II 501, 19

3, 18—22 . . . . cf. IV 277, 5

3, 18—4, 1 . . . cf. III 478, 9

3, 25 ... . cf. IV 178, 20
*4, 2 IV 361, 7

4, 3 .... cf. IV 442, 10

I Thess. *2, 5 . . . .II 15, 19

2, 12 ... . cf. III 545, 7

2, 13 IV 120, 1

2, 15 ... . cf. II 727, 18

*3,

I Thess.

*3, 12

4, 3

*4, 4

4, 9

4, 11

4, 12

*4, 14—16
4, 15 .
4, 16 .

5, 1
*5,
5,
5,
5,

1-^

2 .
2—3.

3 .

3—4

4 .
4—5

5, 6
5, 14
5, 15

5, 17
5, 17-
5, 19
5, 22

*5, 23
II Thess

=^^2, 2

*2,
3,
3,

-18

1,

5—8
1—2
2 .

I Tim. 1. 5

1, 8

1, 17

5 . . . IV 336, 17
a 86, 5. III 693, 9
. . . cf. II 502, 9
. . II 735, 19
. cf. II 641, 11
. . cf. III 485,' 5
Ili 224, *18. cf. II
43t>, 14. IV 633, 9. 11
. ... IV 173, 19
. . . cf. III 226, 20
rv 172, *21. cf. II
502, 20. 504, 5
IV 251, *12. cf. 251, 22
. . . . IV 237, 9
IV251,*16. cf. 250, 5
7 . . cf. IV 252, 2
IV 275, 14. 276, 1. 8.
15. 278, 13. 279, 11
. . . cf. IV 276, 2
cf. IV 250, 5. 251, 19
. . IV 245, *16. cf.
276, 17
. . . cf. IV 310, 22
cf. IV 370, 7. 428, 14
cf. III 87, 5. 95, 8.
135, 1. 140, 1. IV 437,
22. 438, 1

III 60, 12

.... IV 124, 21
II 523, 12. IV 530, 22
. . . cf. II 390, 17
. ... IV 544, 18

II . cf. IV 178, 16
. IV 245, 6. 255, 17
. ... IV 237, 14
. IV 422, *16. *22. 26

IV 287, 5

. II 212, *21. III 67,
18. 207, 6. 309, 4. 598.

11. cf. II 379, 14
cf. III 268, 18. 452, 9

III 311, *11. 341, *14.

IV 540, 21.- 551, *21.
cf. III 323, 10. 17.

337, 8

Indtx IV. 105

I Tiin. 1, 18—19 . . cf. I 50, 2 I Tim. 5, 23 ... cf. 111 49, 3

1, 20 cf. 11 452, 9 j *6, 3 .... IV 66, 14. 19

2, 1 . II 731, 8. 111 359, *8 ! *6, 6—10 111 53, 8

*2, 1— L .... III 363, 19 6. 16 . 111 257. 16. IV 540. 20

*2, 2 . IV 509, 25. 510, 2. *6, 16 . II 438, 7. 111 287, 1.

cf. 433, 121 311, 9. 314, 2. 318,

*2, 3—^ III 3f>4, 1 22. 321, 5. 341, 3.

*2, 4 . II 731, 21. III 610, 17. ! cf. 548, 16

cf. IV 417, 12. 19. 6. 17 ... . cf. III 480, 21

26. 460, 22. 462, 19. 6, 17—18 . . . cf. IV 294, 13

476, 14 *6, 17—19 . III 42, 6. 178, 1.

2, 5 . III 172. 9. 327, 3. ' 475, 7. '478, 3. 6. IV

364, *6. 553, 15. IV 72, 17. cf. III 46. 10

83. 10. cf. III 111, 6,18—19. . . cf. III 481, 10

15. 191, 13. 372, 10. 6, 19 ... . cf. III 482, 11

679. 17. 680. 8. IV 6, 20 ... . cf. IV 168, 21

45, 21. 141, 14 II Tim. 1. 7 . . IV 187, *21.

2. 7 . IV 57. 9. cf. III 699, cf. 190, 4

20. IV 188, 14. 255, 2, 4 cf. I 50, 2

19. 649. 14. 20 2, 7 ... . cf. II 716, 11

2, 9 ... . cf. IV 628, 15 2. 11 . cf. II 172, 4. 173, 17

2, 14 ... . cf. IV 410, 2 2, 14 .... cf. III 721, 4
*3, 1 III 640. 17 2, 17 ... . cf. II 346, 13

3, 7 cf. III 718, 9 H^2, 17—18 II 173, 20

3. 15 . . IV 288. 17. cf. III 2. 20 . II 623. *12. cf. II

248. 1 384. 1. 494, 14. IV

3, 16 . . IV 288, *18. cf. II . 54, 21. 61, 5. 147, 8.

726, 11. III 473. 23 207, 16. 382. 18. 458,

=^^4, 1 IV 262, 21 ' 1. 463. 19. 467, 4

4, 1—2 . . . cf. II 733, 8 2, 21 .... cf. III 547, 7
4, 1—3 . • . . cf. 1 109, 1 I 2, 23 .... cf. III 721, 5

*4, 1—5 II 211, 3; *2, 24—25 II 140, 12

4, 3 .... cf. II 308. 15 : *2, 24—26 II 157, 28

4, 4 . II 133. 21. 378, *22. | 2,25 . IV 73. *17. cf. II 86, 7

cf. III 369. 16, 2, 25—26. II 86, *8. cf. IV

4, 8 ... . cf. 111 447, 5 29, 2. 631, 3

*4, 12 1 60, 1 2, 26 . 111 721. *7. cf. 718,

*4, 15 IV 579, 11 I 9. IV 410, 16

5, 4—5 . . . . cf. 111 46, 12 1 *3, 1 IV 237, 7

*5. 5 . III 41. 2. 47, 17. 74,; 3, 1—6 . IV 263, *4. *7. 16.

18. cf. 47, 14 i 19. 24

*5. 6 III 48. 1 I *3, 5 II 734, 5

*5, 8 . . IV 578, 19. 627. 15 j 3, 6—8 . . cf. IV 164, 14.

■ *5, 20 II 508, 20 I 177, 19

*5, 22 II 619, 6 , *3, 8—9 II 203, 21

106

Index IV.

=^^4, 1

4, 2

4, 8

11 Tiin. :5. 12 . IV rm. ^no. cf.

589, 17 I
IV 283, 12. 353, 3. cf. ,
89, 10. 174, 12. 266,1
6. 280, 14. 381. 15 I
cf. 1129,24. IV 120, 181
IV 238, 12. cf. 243,1
10. 245, 1. 276, 4. |
290, 4. 9. 291, 4. 292, |
1. 4. 332, 10

Tit. 1, 11 . cf. II 25, 11. 29, 24
1, 12—13 . . . cf. III 51, 17
1, 15 . II 211, *14. III 369, 15

1, 16 cf. II 730, 8

2, 3 . . . ■. cf. IV 366, 9
2, 7 . cf. III 3, 17. 14, 16.

IV 370. 6

2, 9 . cf. III 478, 12. IV

277, 7

*2, 12 IV 221, 10

2, 14 ... . cf. II 475, 22

*3, 2 III 82, 22

*3, 4—5 IV 608, 4

3, 5 . III 208. *11. 220, ==5.

IV 104, 9. 530, 21.

cf. 100. 1. -201, 10.
210, 1. 388, 10

*3, 0 III 672, 12

*3, 10—11 II 85. 5

Philem. 5 cf. IV 1, 6

Hebr. 1, 3 . cf. II 717, 12. III 320,
4. IV 89, 9. 279, 23

1, 9 . cf. IV 79, 7. 199. 19
-2, 6 . III 185, 9. IV 75, 8
*2. 9 III 629, 12

2, 14 . . cf. III 538, 16. IV
411, 13

3, 11. 18 .

4, 1. 3. 10
4, 12 . II 740, *20. cf. 53, 21

4. 13 .... cf. III 495, 4

5. 12 ... . cf. IV 106, 25

5, 14 . cf. IV 460, 7. 461, 15

6. 20 11 76, 1

Hebr. 7, 27

9, 15 .

10, 1 .

10, 12
*10, 38

11. 6

11. 18

11, 40

! 12, 2

i

I n2, 6

12, 14

12, 22
lac. 1. 5

1, 13
*1. 15

1, 17

^^ \ ef. II 499, 23

1. 18 .

1, 19 .
*1, 20 .
*2, 1—9
*9 a

*2

■:■■'?

. . . cf. III 686, 9
. . . cf. IV 132, 19
cf. II 35, 6. 358, 3.
362, 4. 559, 15. 574.
17. III 194, 10. 369,
21. 370, 2. IV 116.

14. 230, 2
cf. II 717, 12. IV 89,

9. 279, 23

II 171, 18. 198, 1. m
601, 6. IV 50, 9. 142,
17. 191, 18. cf.II726,
1. HI 199, 4. 220, 18.
221, 26. 309, 12. 680.

I. 683, 7. IV 35, 13.

129, 21. 194, 17

IV 112, *11. cf. 129.

21. 411. 6

III 195, 7. IV 224, 27.

cf. II 724, 4

. . . cf. III 529, 22

cf. II 717, 12. IV 89.

9. 279, 23

II 652, 11

III 287, *17. cf. 321,

II. 324, 7. 347, 7. IV

37, 23
cf.n513.7. IV 371. 16
III 674, 2. IV 387. 5
IH 518, *11. IV 336, 20
. . . . HI 351, 21
III 234, 2. IV 124, 4.
136, 12. 192. 16. 383, 13.
cf. HI 321, 3. IV 54, 1

III 208. *13. 353. 14

IV 175, *13. 648, 23
.... IV 597, 10
. . III 589, 11. 590, 9

III 589, 4

III 606, 1

111 121, 16. 679, 4. IV
230. 11. 320, 11. 518,
1. 608, 17. cf. III 444,
9. 445, 8. 12. IV 131,

18. 221. 14

Iiidc.x IV.

lUY

lac. 2, 8—1)

III 606, 4

I Pet

r. 3

, 7

. . . . cf. I 48, 27

9

•"1

10 .

III 587. *5. 590, 20.

597, 19. 621, 8. cf.

603, 13

3.

9

cf. III 87, 5. 95, 9.

135, 1. 140, 1. IV 437,

22. 438, 1

*2,

11 .

.... III 590, 21

3,

15

. . . . cf. II 707, 6

9

-'1

12 .

.... III 606, 11

*3,

18

.... II 711, 29

2

13 .

III 223, 3. 483, *16.

*3,

18—19

.... III 521. 3

606. 16. 607. *1. cf.

3,

18—20

. III537,*14. cf.522,8

II 568. 10. III 227. 21.

3,

20

III 531, *6. cf. 536, 17

249, 22

*3,

21

. III 522, 15. 535, 8

2.

19 .

IV185.11.cf. III146. 11

*3,

21-

-2i

III 530, 8

'•'2.

23 .

.... IV 223. 15

*4,

1-

-3

. I 121, 2. III 530, 14

3,

2

II 275. 12. III 597, 16.

*4,

4

.... III 530, 22

605. 2. 606. 13. 608. 9

4,

5

III 530, 24. 539, 21.

3?

5 .

. . . . cf. 11 505, 7

cf. IV 381, 14

4.

6 .

II 189, 19. 492. 17.

*4,

6

. III 530, 25. 540, 9

725. 7. III 456. 19

*4,

8

II 415. 24. 484. 5. 616,

4.

15 .

cf. II 214. 12. III 97, 9

6. III 246. 19. IV 39, 1.

5.

11 .

III 176, *13. cf. II 244,
4. IV 126. 22. 399, 18

cf. II 621, 2. 629, 19.
III 402. 18. IV 37, 24

5.

12 .

II 374. 2. III 487, 23.

4,

VI

. . . cf. IV 354, 11

cf. I 64. 4

4.

17

. . . cf. III 540, 16

5.

16 .

III 407. '2. cf. 608, 6

4,

18

. . . cf. IV 400, 6

1 Petr. *1.

8 ... III 282, 13

5,

2

. . . cf. IV 509, 18

1.

17 .

. . . cf. IV 178, 20

5,

3

. . . cf. IV 352, 6

1.

19 .

. . . r'f. II 54. 2. 4

5,

4

cf. IV 344, 9. 509, 21

].

2->

. . . cf. II 641. 11

5.

5

II 189. 19. 492. 17.

-1

4 .

cf. II 182. 6. 607, 7.

725, 7. III 456, 19

III .536. 12. 618. 11

5,

8

II 338. 2. cf. III 190,

-)

5 .

. IV 113. -15. cf. II

21. IV 310. 22. 626. 14

607. 10. IV 490. 9

11 Pt

tr.

1,

19 . . cf. III 45, 7

o

fi .

cf. II 182. 7. III 536,

2_

9

cf. III 7. 7. IV 358, 10

12. 618. 11. IV 110, 1

■''2,

16

.... IV 56, 20

•)

7 .

cf. III 536. 12. IV 51,

:i:n

19

.... III 268, 2

20. 110. 1

*2,

20

.... IV ,")29, 12

2

9 .

cf. I 76. 7. II 505. 22

3,

8

cf. IV 257. 14. 2.59. 2

.)

10 .

. . . cf. IV 462. 14

3.

9

. . . cf. III 722, 12

0

18 .

. cf. III 478. 12. IV
277. 7

3,

10

cf. IV 250. 5. 251, 19.
25-'' 3

::2.

21 .

.... III 213. 11

=^■3,

14-

-IG

.... IV 385, 10

3,

1—7

. cf. III 478, 9. IV
277, 5

I loli

. 1,

5

. II 437, 20. III 200,
21. 201. 3. 321. 2

3.

3 .

. . . cf. I\' 628. 15

*1,

8

. III 449. 17. 597. 9.

*3.

3—4

III 328. 1

6(3. 1. IV 3,"). 16.

*3.

5—6

.... IV 627, 1

cf. III 404. 9. 688, 1

108

Iiulex IV

I loh
*2.

9

-1

*<■)

^?
9

*2,
3,

3,

==3,

*3,

4,

4,

4,

4. 18

. n, 8—9. . . .IV 34. 17
1—2 .... III 361. 10
2 . . . . cf. II 478, 21

11 III 201, 8

1.5—17 . IV 435. 18. 438. 14
16 . cf. III 267, 18. 327, 6

18 . IV 244, 19. 250, 14.

257, 19. 258, 2. cf. 258,
9. 274, 24. 282, 24

19 II 475, 4

2 . II 229, 16. 438, 14.
*15. III 45, *13. 285,
*12. 294, *13. 297, 13.
311, *5. 321, 8. 341,
*20. 346, 8. IV 133,
*8. cf. III 307, 3. 309,
12. 327, 5 I

8 . . . . cf. IV 359, 12

9 . III 687, 1. IV 35, 15.

cf. 358, 13

15 IV 368, 14

16 IV 486, 12

2 . . . . cf. IV 141, 17

7 .... cf. II 641, 11

8 . 111 201, 5. 347, 6. IV

118, 9. 430. 7. cf. IV
50, 20. 121, 21
III 285, 18. 288, 5. 314,
2. 321. 2. 337, 9. 341, 2

II 277, 5. III 201, 5.
321, *10. 336, *4. 347,
6. IV 118, 9. 430, 7.

cf. 50, 20. 121, 21

III 193, 21. 199, 10.

IV 19, 23. 21, 16. cf.
III 196, 15. 198, 15.
269, 23. IV 426, 24

19 .... . cf. IV 51, 5
1—2 . . . cf. IV 358, 13
6 . I 88, 13. cf. II 150, 11.

355, 11. III 369, 22.

560, 2

7—8 . . . cf. III 321, 6

18 .' III 687, 1. IV 35, 15.

cf. 358, 13

I loh. *5, 19
*5, 21

II loh. 7
ludae =^19
Apoc. 1, 4

*1. 5
1
1,
18
20
1—3

12

16

11
12—13

*2
2

*2

*3

3

*3

3

*3

4

4.

5,

5

6

7

7

10

10

11

11

11

12,

*14

14

17
19

*19
20
20
21
22

*22
22

4—5
7. 11.

6 .

7 .
13 .

18 .

19 .
6. 10

8 .

5 .
9

9—10
5—8

9 .
1—3
7 .
3—7

15 al.

18 al.

9 .

4 .
13 .

15 .

10 .
18 .

4—7

6 .
4—5

5 .

11 .

12 .

Incognitum

. . II 478, 19
. . II 561, 5

cf. IV 141, 17

. . IV 44, 5

cf. II 180, 3

II ItS, 13. III 529, 1

cf. II 141, 20
. cf. I 77, 8

cf. IV 656, 10
. cf. I 77, 8
. II 103, 26
. II 104, 10
17. 29 . II 103, 25
. II 103, 25
. II 699, 16
. II 103, 25
cf. II 497, 8
. IV 586, 26
. cf. II 504, 6

cf. II 504, 10
. . II 182. 5
. cf. II 504, 7
. cf. II 53, 20
. cf. II 729, 7
cf. II 475, 24
cf. II 512, 28
cf. IV 113, 1

cf. IV 170. 21

cf. IV 656, 10

cf. IV 47, 20

f. II 104, 16. IV 409, 24

... II 729, 13

IV 419, *3. cf. 416,

1. 419, 20

cf. IV 115, 23

cf. III 612, 20
. IV 342, 11

cf. IV 257, 12
cf. II 546, 17
cf. II 724, 8
cf. II 546, 17
. . II 345, 2

cf. IV 380, 9

IV 241, 17—18

Index IV. 109

B. LOCI EX ALIIS SCRIPTORIBUS.

Anibros. de fide I 92 cf. III 181, 13

Kxpo.s. evang. sec. Luc. I 5. 6 III 336, 18

T 17 cf. III 686, 1

• 24—27 III 289, 7

il 93 III 336, 21

in Pculi ep. ad Gal. II 11—14 II 376, 14

Athanas. oratt. adv. Arr. I &3. III 14. IV 36 III 340, 8

.Vujiust. ad Donat. post conl. 2, 2 se(|(| cf. III 645 10

16, 20 cf. IV 9, 6

Hrev. conl. cum Donat. III 16. 28 .... cf. III 645, 10

Confess. IX 3, 6 III 496, 22

contra Acad. III 17, 37—19, 42 I 3, 3

contra Cresc. Don. II 34. 43. 38. 48 . . . cf. II 622, 7. 623, 9

III 19. 22 cf. II 615, 24—27. 619, 1.

625, 2. 628. 24—629, 4. 629, 7

III 21, 24 cf. II 615, 24—27

III 22, 25 cf. II 628, 24—629, 4

III 53, 59 cr. II 615, 24—27. 619, 1. 628,

21—629, 4. 629, 7. IV 41, 14

IV 2. 2 cf. II 615, 24—27

IV 4, 5 cf. II 615, 24—27. 619, 1. 625. 2—9.

14. 16. 628, 24—629, 4. 629, 7

IV 10. 12 cf. II 628. 24—629, 4. IV 41, 14

IV 13, 15 cf. II 619. 1. 628. 24—629, 4. 629, 7

IV 16, 18 cf. II 618, 2—6

IV 31, 38 . . . cf. II 615. 24—27. 628, 24—629, 4. 629, 7

IV 32, 39 cf. II 619. 1

contra duas ep. Pelag. II 4, 6 III 709, 14—710, 6

II 4,. 7 III 720, 6—13

conlra Faustum XIX 17 II 368, 13

contra (Jaudent. Don. I 39. 54 . . . cf. II 618, 3—6. III 646, 7

II 3. 3 cf. II 622, 7. 623, 9

II 7, 7 cf. II 619, 1

II 13, 14 . . . . ■ cf. II 622, 7. 623, 9

contra litt. Petiliani I .10. 11 cf. 11618,2

I 24, 26 . . '. cf. II 106, 6

II 7, 16 cf. II 618, 2—6

de bapt. I 5, 7 cf. IV 41, 14

de civ. dei I 17—28 III 432, 8

I 36 III 611, 16

XXII 29 III 331, 10

de corr. et gratia 12. 34 cf. IV 475, 1—8

13. 39. 14. 44 cf. IV 476, 11

110 Index IV.

August. de corr. et gratia 14, 45 cf. IV 477, 1

<le Genesi ad litt. X 25, 41—26, 45 vL IV 148, 15

de gestis Pel. 11, 23—24 cf. IV 71, 1—11

14, 30—31 cf. IV 71, 11—14. 406, 4—6

14, 37 cf. IV 75, 9

17, 40 . . cf. IV 71, 11—14

18, 42 cf. IV 71, 14—21

33, 57 cf. IV 71, 1—11

35, 65 cf. IV 71, 1—21

de gratia Chr. et de pecc. orig.

I 7, 8. 26, 27 .... ^ cf. IV 75, 3—4

II 9, 10 cf. III 727. 8—728. 8

de lib. arb. III 11, 34 III 255, 3—5

III 21, 59. 62. 22, 63 III 555, 12

III 23, 66—68 IV 477, 12

III 23, 68 ........... III 571, 7—573, 4

de pecc. meritis et rem. et de bapt. parv.

II 30, 49—34, 56 IV 172. 1

de praedest. sanct. 9, 17—10, 19 .... II 556, 7—558, 8
Expos. quarundam propos. ex ep. ad Roni,

60 IV 472, 2—17

62 IV 471, 11—472, 2

Retract. II 31 II 557. 24—558, 2

Soliloquia II 19, 33 I 8, 17

Cassian. de incarn. Christi dei contra Nestor,

VII 27 III 115, 7—116, 2

Cicero in Cat. I 2, 4 . ' IV 612, 11

pro Arch. 9, 20 cf. IV 505, 12

pro Lig. 12, 35 .- III 134, 9

12, 37 ; II 593, 21

pro Mil. 4, 10 III 544, 4

pro Sulla 8, 25 cf, II 587, 25, III 140, 4

de fin. V 15, 43 II 684, 3

de nat. d, I 10, 26 II 686, 19

I 11, 26 II 688, 1. 5. 20

I 11, 26—27 II 689, 4. 5. 9. 14

I 12, 29 II 691, 2

I 37, 105. 39. 109 II 693, 12

I 41, 114 II 693, 21

I 42, 119 I 43, 5

I 43, 120 II 691, 2. 21, 692, 14

de off. I 7, .23 cf. II 374, 12

I 13, 39—40 cf. III 5, 15

III 25, 94—95 ■ cf, II 587, 6

de rep. fragni. I 25, 39—40 II f 135, 8. 1?

Index IV. 111

Cicero de rep. fragni. IV 7. 7 . . . . II 426, 5—6. 428, 21—429, 4

IV 10. 10—11 II 430. 8—10

Hortensius, frajrm. 31 III 51, 10

102 (C. F. W. Mullerj II 583, 31

Laelius 6. 20 IV ()(»5. 10. 608. 12

24. 90 II 267, 11

Tu.<c. (li.sp. I 2. 4 cf. II 677. 11

I 16. 38 III 102, 2. 114. 1

I 31, 75 III 435. 6

II 18, 43 cf. III 2f>. 6

V 38. 110—40. 117 ... .■ HI 432. 13

Incognitum III 252. 21. 254, 2

Claudian. de bello Pollent. 532 I 93. 17

(le raptu Pros. I 2:3 cf. I 94, 20

in ( >1. ct Proli. cons. pancfr. 55 cf. I 94, 12

135 1 91. 11

■169—172 1 93, 1—4

Cyprian. de catt\ol. cccl. unitatc 5 II 622, 24

14 II 621. 14

ilc (lominica orat. 14—17 IV 407, 9

17 IV 422, 10

<le lapsis 4—6 II 621, 18

6 II 490, 5. 621, 23

9 II 523. 17. 524, 7

25 II 524, 19

ile niortal. 7. i'(l— 21 IV 419. 15

cp. 11. 1 III 481, 16

54. 3 II 622. 7. 623, 9. 633, 17

55. 21 II 484, 22—485, 8

55. 27 II 460, 16

()4, 2—6 111 579, 6

71, 3 11 ;57(). 14. 477. 5. III 700. 5

73 II 481. 15

Kiin. .\nn. v. 560 (cd. Vahlcn.i IV 505. 22

Kuseb. hist. cccl. I l;{ cf. IV 502. 18

Flav. los. Tiza'. rv: 'h.-;. -oX. VI 3. 3 s. tin IV 270, 17

(Jclas. Sacram. I 40 cf. III 78. 7

(Jramm. lat. ex rec. Keilii suppl. p. 173. 4 II 13. 4

(Jregorius. de filii divin. et con>ul>st. tractatus

Plioebadio nunc attributus VIII med III 340. 16

Hieron. adv. lovin. II 2 III 5.55. 2. 597. 13

II 21—34 III .592, 6

.\poIo{ria adv. libros Hutini Ili 28 III 567. 5

Hrcv. in ps. XXI < f. ill 171. 17

112 Index IV.

Hieron. Brev. in ps. XCIII III 343, 26

Comment. in Dan. 0 v. 24 . . . IV 234, 20. 241, 24. 242, 2
Comment. in Es. 1 v. 10 III 338, 3

3 V. 1 III 339, 18

6 v. 1 III 330, 9—12

Comment. in lonam 3 v. 5 . .III 555, 6

4 V. 6 II 322, 8—9

Dial. adv. Pelag. 18 III 700, 3—5

III 19 . III 638, 1. IV 303, 22

in Pauli ep. ad Gal. prolog II 285, 17—287, 5

I 2 V. 11 sqq. ... I 107, 6. II 356, 20—21. 363, 13—15
I 2 V. 14 II 287, 11—15

V (cf. Brev. in ps. CXLVIII. Comment. in 1. lob

42 V. 5. Comment. in Zach. 24, 11) ... . III 330 14

V (cf. Comment. in Es. 6 v. 1) . . . III 337, 11

Hilar. de trinit. IX 62 sqq HI 699, 4

Hor. Carm. I 2, 45 . IV 501, 20

I 24, 9 II 15, 11

Ep. I 1, 36—37 IV 506, 5

n 3 390 ... HI 254, 5

Isocr. 10, 64 cf. II 78, 1. 240, 9

luven. 6, 287—295 . . . . , III 143, 4

Liv. XXII 12—18 cf. n 258, 6

Lucan. Phars. VII 62—63 III 252, 19. IV 605, 9

VII 459 I 38, 10

Orig. in Lucan hom. XIV cf. III 171, 17

Orosi liber apolog. 3 — 4 cf. III 471, 7

Ovid. Met. VIII 532 cf. I 94, 12

VIII 732—737 cf. I 89, 18

X 322 cf. I 91, 1

Trist. I 2, 32 cf. I 92, 13

V 4, 29—30 cf. rV 521, 11

Paulini Nol. ep. 30, 2 IV 78, 23—79, 15

Pclagi liber ad Demetr. 11 in IV 122, 18—24

Pers. Sat. 1, 27 II 667, 21

1, 47 . IV 505, 2

1, 48 cf. IV 506, 11

4, 24 II 242, 4

4, 50 cf. I 90, 25

Plut. Them. 2 cf. II 677, 11. IV 505, 12

Mor. Lacaenarum apophth cf. IV 573, 14

Possid. August. vita 20 III 428, 4—15

30 IV 484, 2—492, 6

Prosper Aquit. 1. cnntra conlat. 5, 3 . . HI 705, 8—9. 709. 14—710, 6
Sall. Cat. 3, 2 • III 117, 2

Index IV. ^ 113

Sall. Cat. 5, 3 III 594, 13

9, 5 III 134, 7. 20

11, 3 II 584, 17

11, 6 III 142, 16

26, 2 . III 593, 16

52,19 IIT 134, 6

lug. 1, 5 III '422, 13

2, 3 III 256, 13. 566, 15

35,10 III 142, 13

Hist. fragm. II 37 (ed. Dietsch.j .... III 636, 9. IV 303, 9
Scn. ? (cf. de ira II 6—10. III 26, 3—4. 28, 1.

de benef. IV 26, 2—3. V 17. 3. VII 27). . . . III 412, 3

Symb. Nicaeni conc IV 381, 14

Ter. Ad. 57—58 IV 19, 16

96-97 . II 11, 7

769 ..... ■ I 85, 10

824—825 III 129, 12

Andr. 68 II 382. 15

189 IV 609, 10

Eun. 57—63 cf. IV 438, 7

584—591 II 429, 22

Heaut. 75—77 III 444, 17

Phorra. 318 III 435, 12

780 tV 300, 14

Incognitum IV 19 21

Tertull. adv. Praxean 7 IV 148, 15

Theodos. libr. XVI 5, 21 p. 862 ed. Momms IV 24. 8

Tibull. II 5, 121 cf. I 95, 6

Verg. Aen. I 65 cf. I 90, 10

I 94 IV 499, 13

I 230 cf. I 91, 2

I 724 IV 154, 12

III 434 cf. I 90, 10

m 436 H 14, 5

IV 42—43 III 543, 17

IV 336 ... II 16. 8

IV 569 II 13, 15

V 197 cf. I 91, l

V 368—484 n 242, 10. 264, 1. 267, 5

V 848—849 I 36, 10

V 867 cf. I 92, 10

VI 278 in 224, 23

VII 338 I 79, 20

VH 563 cf. I 91, G

LVlll. AugustliiQS. (Goldbaclicr ) g

114 Index IV.

Verg. Aen. VII 643—644 II 428, 10

VIII 114 I 76, 4

VIII 302 I 42, 3

VIII 319—320 I 43, 1

VIII 560 cf. I 91, 3

Buc. II 65 I 39, 8. 42, 20

IV 13—14 II 590, 14. III 114, 7. IV 609, 15

IV 25 III 114, 3

IV 61 III 91, 13

VIII 13 III 90, 10

IX 51—54 II 258, 8

Georg. II 43—44 cf. I 94, 12

III 188 II 14, 23

IV 387—529 cf. I 89, 18

IV 412 cf. II 13, 15

IV 480 cf. I 94. 20

INDEX V

NOMINOM ET RERUM.

{A. = Auf/ustinns, -i, -o, -urn
ep. — cpistulfi, -ac, -am)

A a r 0 n tolorahat muUitudinein
idolum exijrentem et fabiican-
tem et adorantem II 104. 26.

Abaddires, numen pentile. I
41. 8.

|A b a j; a r i sj satrapae seu regis
potius cuiusdam epistulam ad
(.'hristuin datam et beneficia,
((uibus deus ipsum eiuscjue civi-
tatem affecisset, memorat Darius
IV 502. 18.

A 1) e 1 primus in iiominibus iustus
fuit III 470. 20. ita vixisse eum
dixit Pelapius. ut nihil omnino
peccaverit III 695. 29. 696. 15.
non fuit sine peccato, quia erat
in eo originale peccatum III
6%. 20. cum Christus in infer-
num descendisset, illis dolorilms
eum solutum esse sunt (^ui pu-
tent III 526. 16.

Abrahae II 724. 3 (PauL). domus
Abrahae II 343, 17. noster dici-
tur pater Abraham propter iini-
tationem fidei. non propter orijri-
iifMii carnis III 470. 13. non
utique sinus ille Abrahae. id est
socretae cuiusdam quietis liabi-
tatio aliqua pars inferorum esso
crodenda est III 527. 12. utrum
sinus ille Abraliae vel paradisi
censepdus vocabulo vel ad iii-
feros pertinere existiman(bis sit.
non facile dixeris IV 85. 16.
.\brahae gremium III 473. 3.
.Vbraham. cum Cliristus in in-
fernum venisset, illis doloribus
soUitum esse quidam j^utant:
sed (iiionam inodo inlellop:atur
in illis fuisse doloribus. se (|ui-
dem non videre dicit A. III
526. 17.

.V 1) i m e 1 e c h per deos suos iu- Abraham et Petrus. ad ((uos
ravisse non constat II 131, 1. data est epistula 184 A, al)

Abiron r. Datlian. .\. multa quaesiverant III 732. 4.

a b 0 m i n a t i 0 desolationis vide- monachi fuisse videntur III
tur tunc fuisse facta. quando | 732. 11.
cversa est HiorusaUMu IV 271, Absalon IV 29, 14. 25.
14. absidae gradatae I 66. 20. in

Abraham unus ex ponte Chal- abside dicere 111 4, 1. ad v\n-
daeorum III 117. 12. Abraliam scopos in absideni honoratiores ot
eius(iuo posteritas. iussit deus, ' graviores ascenderant III 8, 20.

ut circumcideretur IV 641, 2.
semon .\l)rahao sunt omnes in
('hii^tuin credentes III 195. 3.
196, 20. 197, 17. IV 222, 18. 229.
17. 27!». 6. 285. 6. fdii carnis

a b s t i n e n t i a escae et potus
IV 361. 15: cf. II 210, 18.

A b u n (1 a n t i u s presbyter ob
malos moies al) .\. remotus II
232. 15.

8*

116

Index V.

Academiam, scholam suam,
Xenocrati discipulo reliquit Plato
II 681, 9. in Academiae Lycio
II 579, 1 (Nect.). Academiae
multiplex et continuata cunc-
tatio III 91, 2 (VoL).

A c a d e m i c i longe in aliam,
quam vulgo creditura est, fuere
sententiam I 1, 3. Platonica doc-
trina contra inruentes homines
rudes cum nuUo modo posset
liquida puraque servari, utiliter
excogitaverunt occultandi veri
artem atque rationem I 1, 11;
cf. II 681, 20. 683, 25. si quos
homines Academicorum per ver-
l)orum ingenium a rerum com-
prehensione terruit sententia,
reducendi A. videbantur in spem
reperiendae veritatis I 2, 3.
idem Academici qui Platonici,
quod docet auditorum ipsa suc-
cessio II 681, 5. fortasse refel-
lendi causa tamquam Academi-
cus Anaximeni Cicero obiecit
formam et pulchritudinem deum
habere oportere quasi corpoream
speciem cogitans II 686, 18.

a c c e p t i 0 nuUa fit personarum,
ubi una eademque massa dam-
nationis et offensionis involvit,
ut liberatus de non liberato dis-
cat IV 178, 20.

acceptor personarum non fit
deus, si in una eademque causa
super alios venit misericordia
eius, super alios manet ira eius
IV 200, 13— 2C3, 23; cf. 178, 14.

A c li a b abstulit labores Nabu-
thaei IV 36, 4.

A c h i 11 e a cara invulnerabilis III
550, 4.

a c t a ecclesiastica ab A. con-
fecta, quando sibi successorem

elegit ep. 213. episcopus in
potestate acta concilii non habe-
batj^ontradicente primate II 92,5.

A c t i a c u m bellum I 38, 11.

a c t i o n u m saecularium caligo
et tumultus II 137, 16; cf. IV
134, 13. ipsa est actio recti
itineris, quae oculos semper ha-
l)et ad dominum II 139, 15—20.
r. alleluia. luna.

a c t o r: qua iniquitate per actores
miseri et egeni homines vexa-
rentur, ut bis reddere cogeren-
tur, quod deberent ep. 247.

a c t u s apostolorum v. Manichaei.

A. d a m sine parentibus crcatus

III 280, 11. sic fuit homo, ut non
esset filius hominis III 173, 19.
dei flatus in Adam aut ipse
anima est aut ipso anima facta
est IV 339, 4. neque creatus est
in carne peccati neque aliquem
genuit ante peccatum III 257.
1. eius anima ante peccatum
etiamsi nondum spiritale corpus
sed animale tamen pro arbitrio
regebat III 256, 14. in paradiso
fuit ante peccatum IV 86, 21.
non cibus sed prohibitus cibus
eum perdidit II 41, 9. semper
tenuit catholica ecclesia, Adam
nisi peccassef, non fuisse mori-
turura IV 72, 6. peccatum eius
non ipsum solum laesit sed et
genus humanum IV 72, 7. qui-
cumque enim ex Adam uno
multi in se ipsis futuri erant,
tunc in Adam unus erant IV
62, 11. per Adam omnes homines
mortales in poena facti sunt

IV 144, 4; cf. III 575, 16. 633, 9.
IV 35, 14. 125, 1. 382, 16. 159, 15
(Zos.). omnes aniraae ex Adam
trahunt originale jjeccatum IV

Index V.

117

314. 11. cf. 313, 17. 315, 9. 595,
17. nemo nascitur ex Adam nisi
vinculo delicti et damnationis
obstrictus IV 140, 1. cf. 54, 20.

III 460, 26. omnis homo Adam
peccante peccavit ct periit et
nemo per opera sua sed per dei
gratiam regeneratione salvatur

IV 457, 1 (Prosp.). 469, 10
(HU.). cf. 143, 20. sicut non in-
venitur homo, qui praeter Adam
carnaliter generetur, sic non
invenitur honio. qui praeter
Christuni spiritaliter regenere-
tur III 458, 5. 459, 26. 460, 27.
Adam primus, Adam secundus
(=Christus) IV 107. 12—108,
15. 109, 5. 411, 20. 577, 4. cum
Christus in infernum descendis-
set. Adam indidem solutum esse
ccclesia fere tota consentit III ■
526, 6. de Adam et Eva alius ;
Adam nascitur et nutritur IV
577, 3. I

adclamationes populi, quan-
do A. sibi successorem elegit
IV 374, 18. 375, 15. 376, 8. 19.
377, 13. 378, 15. v. notarius.
d e o d a t i ei)iscopi duo in con-
cilio Carthaginensi adfuerunt III
652, 4. 7, unus in Milevitano III
664, 1.

adiutorium: de divini ad-
iutorii necessitate (Innoc.) III
705. 8—713, 10. 718. 3. omnes
sancti nihil se siue adiutorio
dei agere posse testantur III
709, 12 (Innoc). in omnibus^ divi-
nis paginis voluntati iiberae
nonnisi adiutorium dei legimus
esse nectendum eanuiue nihil
posse caelestibus praesidiis de-
Btitutam III 719, 8 (lanoc). in
primo homine patuit, quid liomi-
nis arbitrium valeret ad mortem,

in secundo autem, quid dei ad-
iutorium valeret ad vitam IV
108, 3. adiutorium spiritus sancti
in scripturis sic expressum est,
ut ipse facere diceretur, quod ut
faciamus, facit IV 189. 3. v.
arbitrium. iubere.

a d 0 p t i o : generatio spiritalis
more scripturarum etiam adoptio
nominatur III 410, 8. gratia novi
testamenti nativitas spiritalis
est. ideo non ex sanguinibus,
non ex voluntate viri nec ex
voluntate carnis sed ex deo;
itaec etiam adoptio vocatur III
161, 21. gratia adoptionis homi-
num differt ab illa filii natura,
([ui missus est tilius non adop-
tione factus sed semper genitus
filius. ut participata natura filin-
rum hominum ad participandam
etiam suam naturam adoptarct
tilios hominum III 162, 23.

a d u 1 a t 0 r e s laudem suam tam-
(|uam oleum venditant stultis III
222, 11. magis amat obiurgator
sanans quam adulator unguens
oaput 1 113. 8.

a d u 1 1 e r : si recte paenitentibus
adulteris pax datur, illi, qui in
totum locum paeniteutiae con-
tra adulteros claudunt, impie
utique agunt II 485. 17.

a d u 1 1 e r i n u s : movet quosdam,
quo modo deus adulterinis etiam
conceptibus iuste animas largia-
tur III 698, 10. quod deum dare
animas adulterinis conceptibus
videatur indignum. facile potest
refutari III 567, 6.

a d u 1 1 e r i u m : quidam episcopi
in provincia Africa dandam
pacem moechis non putaverunt.
in totum paenitentiae locum

118

Iiulfx V.

contra adulttTia clau^fiunt II
484. 23 (Cypr.).
a d V e n t u s Cliristi sive in ec-
clesia sive in corpore suo IV
279, Hi— 280, 3. illas quinque et
quinque virgines non defuerunt
qui docere voluerint ad liunc
eius adventum, qui nunc fit per
ecclesiam. pertinere IV 284, 1.
sicut circumcisionem abstulit do-
mini primus adventus, sic bap-
tismum auferet secundus adven-
lus I 68, 9, cf. IV 250, 3. tota
quaestio est, utrum Danihelis
hebdomades primo adventu do-
mini impletae sint, an finem
saecidi proplietaverint, an ad
utrumque pertineant IV 261, 10.
adventum Christi primum, non
secundum iu licbdomadibus Dani-
helis intellegendum esse pluri-
bus visum est IV 231. 14. 259,
18. 272, 13, cf. 261, 24.

De salvatoris adventu. qui ex-
pectatur in fine, tempora dinu-
merare non audct A. IV 231, 16.
tempora comimtare, ut sciamus,
(luando sit finis Iiuius saeculi
vel adventus domini, nihil aliud
videtur (|uam scire velle, quod
ipse ait scire neminem posse IV
233, 11; cf. IV 248, 5. apostolus
Paulus non dixit. post quantum
temporis adventus domini futu-
rus sit, sed quo modo futurus
sit IV 251. 2; cf. 250. 8—253,
17. finis saeculi vel adventus
domini profecto non erit, ante-
quam praedicetur cvangelium in
universo orbc IV 233. 15; cf.
287, 2. 289, 17. qui suam de
domini advcntu ignorantiam con-
fitetur amplius consonat evan-
gelio, quam qui aut citius aut
tardius eum putat esse ventu-

rum IV 290. 3—19. 292. 6; cf.
289, 16. signa evangelica et
prophetica. quae in nobis com-
pleta sunt, adventum domini
manifestant IV 239, 15 (Hes.);
cf. 257, 10. 262, 11—265. 8. signa
adventus aliqua vidimus ex his,
quae facta sunt, esse completa
IV 240, 1 (Hes.). mala, quae
nunc patitur genus humanum,
non certa sunt indicia iam
dominum esse venturum 275,
12. signa, quae in evangelio
futura praedicta sunt, sive de
excidio Hierusalem praedicta
sunt sive de adventu Christi
per ecclesiam sive de ipso iine.
in quo apparebit vivos iudica-
turus et mortuos IV 265, 9—266.
19. A. de domini adventu sen-
tentia IV 289. 16—292. 9. v. cir-
cumcisio. hebdomas.

advocatus: non ideo debet
iudex vendere iustum iudicium
aut testis verum testimonium.
quia vendit advocatus iustum
patrocinium et iuris peritus
verum consilium III 423, 5. iuste
dicitur advocato: 'Redde, quod
accepisti, quando contra veri-
tatem stetisti' etc. JII 424, 16.

A e g e u m («. e. mare) I 92, 22.

aegrotus: peccatores scriptura
dicit aegrotos III 453, 16; cf.
457. 1.

A e g y p t i a monstra 1 38, 12
(Max. (fr.).

Aegyptii II 618. 3. III 179. 3.
legimus magos Aegyptiorum a'
Moyse fuisse superatos III 115. 4.

A e g y p t u s II 512, 26. 746, 3. III
118, 3. 5. 250, 15. IV 278, 4. 485,
9. Aegypti solitudines II 643, 5.
i^egypti limitem impetus bar-
barorum percucurrit III 544, 1.

Iiulex V.

iiy

(licuiitur fratres in Aegypto cre-
bras quidem hal)ere orationes
sed eas tamen brevissimas et
raptim quodam modo iaculatas
III 62, 8.

A e 1 i a n u s pro consule in causa
Caeciliani Felicem Aptungensem
innocentem fuisse iudioavit II
410. 4. 601, 20. III 37. 8. 243, 21.
244, 12. 245. 4.

A e m i 1 i a n u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
658, 8.

A e m i 1 i a n u s frater heres suc-
cessit fratri Privato II 390, 13.

Aeneas I 15, 18.

a e r : desipiunt, quicumciue sen-
tiunt aerem esse deum II 686,
10—687, 14.

a e r i i aetlieriive animantes, quo-
rum est sensus acerrimus et in
cuius comparatione noster ne
sensus quidem putandus est.
aerio vel aetherio corpore ali-
quid in corporibus agunt. quae
naturali ordine penetrant I 21.
5. 16.

.\ e s c li i n u s. persona Terentiana
II 11. 7.

a e t h e r i u s r. aerius.

Afer I 57. 20. III 146. 13. liomo
Afer I 41. 12. -Afri episcopi II
94. 4. 108. 9. 113. 22: collegae II
91. 12. 94. 7. 151. 7: coloni II
217. 9: barbari IV 436. 10. 20;
traditores II 401. 24. 487. 16.
()13. 2S. Donati nonien .\frum
esse solet II 114. 4: vocari Afro
nomine 114. 5. i^anis Afer IV
451, 6.

.\ f r i c a sub caeli ferventiore
plaga est II 469. 18. (luamciuam
sanctorum martyrum oorporibus
plena est, tamen nusquam ibi
talia fuint, (jualia Mediolani

apud memoriam sanctorum II
336, 7. ecclesiae membra per
totam Africam tabefacta misera-
biliter iacent I 70, 3. vastatio
Africae IV 436, 10. ut Africa
tanta mala patiatur, suis debent
inputare iiomines peccatis IV
437, 6. sunt in Africa barbarae
innumerabiles gentes, in quibus
nondum est praedicatum evan-
gelium IV 284, 15. Africa maiore
talium hominum siti, qualis erat
Paulinus, (juam siccitatis nobili-
late laborans II 4. 22. cf. I 102,
18. II 84, 9. contigit maxime in
Africa, ut una ecclesia vel unius
regionis ecclesiae alios habeant
sabbato prandentes alios ieiu-
nantes II 62, 18. facilius cor-
niculas in Africa audieris pro-
verbil loco dictum II 674, 12.
plenarium Africae concilium II
231. 28. IV 389, 18. totum
Africae corpus II 90, 4. Africae
caput {i. e. Carthago) II 99. 21.
Africae comes IV 436. 14. Maure-
tania non Africam se vult dici
IV 469. 23. V. ecclesia. Romanus.

.A f r i c a n a ecclesia I 55, 19.
105. 7: catholica III 240, 14. IV
41, 2. Africanum concilium IV
389, 16. .Vfricanae regiones I 72.
7: provinciae III 31. 9. 38, 15.

.\ f r i c a n u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653. 8.

.\ f r i c u s (/. e. ventus) II 607, 21.

.\gabus propheta 11 731, 2. III
358, 15.

Agar IV 8, 16. 225. 15. pro car-
nali figuratur II 450. 10. secun-
dum originem carnis ad Sarram
ludaei, id est Israhelitae, ad
Agar vero Ismahelitae pertinent;

120

Index V.

t-ecundum autem mysteiium spi-
ritus ad Sarram Christiani, ad
Agar ludaei IV 227, 8; cf. 226, 21.

A g e t i c a praecepta v. Tagetica
praecepta.

A g i 1 i s et llomanus a Paulino
ad A. missi eique praecipue sunt
commendati 1 125, 2; cf. II 122, 6.
qua re A. cum magna iucundi-
tate eos suscepit II 2, 6. in
epistula 42 praeter ceteros fra-
tres maxime Romanum et Agi-
lem salutavit II 84, 18.

A g i n e s i 8 actor IV 588, 2. 6. 8,

a g n i t u s v. Cliristus.

agnus: de agni inmaculati eor-
pore partem sumere II 54, 2.

Agrippinus episcopus et scri-
ptor II 480, 12.

a 1 a s cum deum habere audimus,
protectionem - intellegimus. III
343, 10. V. deus.

A 1 a r i ci prima urbis Romae ob-
sidio II 533, 15.

Alba, Latii ciyitas II 551, 11. 12.

A 1 b i n a . cum Piniano et Mela-
nia, ut Augustinum vis^rent, in
Africam profecti hiemem Taga-
stae commorabantur III 1, 6. 17.
2, 23. Augustinus autem cum
propter valetudinem eos videre
nequiret, epistula 124 se excusat
III 1, 5 — 9. 2, 23. monasterialem
illi, in feo erat, ut vitam agerent
cum rerum etiam suarum distri-
butione III 17, 1. inde dona con-
tulerunt ecclesiiae Tagastensi III
12, 22. eorum querelis ac suspi-
cionibus Augustinus occurrere
conatur epistula Jl25 ad Alypium
data eodemque consilio soli
Albinae scripta est ep. 126.
laudibus ornantur III 1, 14. 4,
5. 7. omnes tres per Hieronymum

salutant Alypium et Augustinum
IV 301, 7. V. Pinianus.

Al b i n u s, ecclesiae Romanae aco-
lithus, epistulas 191 — 193 per-
ferendas accepit IV 163, 6. 166,
1. 168, 11. 176, 5.

Alexander, episcopus Romanus
II 153, 15.

A 1 e x a n d e r, vetus haereticus,
commentarios in epistulam ad
Galatas reliquit II 286, 9. 376, 2.

Alexandria IV 489, 7.

Alexandrinus v. Athanasius,
Didymus.

a 11 e g o r i a : quis non inpudentis-
sime nitatur aliquid in allegoria
positum pro ee intcrpretari? II
470, 2.

a 11 e g 0 r i c a significatio II 192, 6.

alleluia diebus omnibus domi-
nicis canitur, quod significat
actionem nostram futurara non
esse nisi laudem dei II 202, 10.
ut alleluia paschali tempore per
illos solos dies quinquaginta
cantetur, non usquequaque ob-
servatur; nam et aliis diebus
varie cantatur alibi atque alibi,
ipsis tamen diebus ubique II
207, 10; cf. 48, 7.

a 1 o g i a est, cum epulis indul-
getur, ut a rationis tramite
devietur II 39, 27. v. eulogia.

A 1 p e s montosis firmatae rupibus
J 93, 17.

a 1 1 a r e contra altare levatum est
II 99, 22. maledici nescio quid
aliud catholicos in altare dei
ponere iactitabant II 462, 19.
ferre oblationem ad altare dei
II 655, 2. sancti altaris oblatio
est sacramentum, quo praedi-
catur nostrum illud maximum
votum, quo nos vovimus in

Index V.

121

(^liristo osse niansuros III 363,
2. in sancti altaris sacramento
quattuor partes distinguuntur
111 363, 1 — 16. sancti altaris com-
munione privare III 421, 8.

a 1 1 i t u d o commune nomen est
excelso et profundo, sed, cum in
excelso dicitur. sublimitatis emi-
nentia commendatur, cum autem
in profundo, difficultas investi-
gationis et cognitionis III 208,
19. V. caritas.

a l u t a V. fasciculus.

A 1 y p i u 8 Mediolani initiatus est
I 76, 9. adulescens cum A. de
philosophia disputabat I 6, 15.
una cum A. Zenobium in littera-
rum studiis ut teneret, operam
dabat I 4, 13. eum in sua con-
iunctione mansisse A. phirimi
aestimabat I 55, 2; cf. 75. 3. non
animo eum atque A. sed cor-
pore duos, qui noverat, dicebat

I 104, 7. idem A. aderat iii dis-
putationibus cum Fortunio Dona-
tista et cum Pascentio Arriano
liabitis II 114, 11. IV 535, 8. ad
eum ab A. datae sunt ep. 29.
83. 125. 227; ab A. una cum
Alypio missae ep. 41. 45. 53. 62.
69. 70. 170. 171. 186. 188; c/.
praeterea subscriptionem epi-
stulae 248. utrumque paritei j
rogavit Dioscorus, ut respon-
derent ad quasdam interrogatio
nes ex Ciceronis dialogis ortas

II 664, 1. Consentius AWpium
adiit, ut precum suarum apud
A. esset adiutor II 698, 14.
Alypius et A. Tubunis cum Boni-
fatio, Africae comite, conlocuti
sunt IV 433, 3. ille Komae
luliani libros descripsit et ad
A. misit multum instans, ne

respondere cunctaretur IV 452,
10. idem Paulinum, cuius nomen
cognoverat, cum Mediolani ini-
tiaretur I 76, 8, et A. inter se con-
sociavit I 82, 17. 123, 18. ad
PauUnum litteras dedit I 73, 9
et eius munere Paulinus A. libros
contra Manichaeos accepit I
74, 13. 78, 12. 83, 1. 123, 19.
Paulinus Alypio de episcopi di-
gnitate gratulatus est I 74, 1;
'dominus', scribit, 'in civitatis
suae te civibus principalem cum
piincipibus populi sui sede apo-
stolica merito conlocavit' I 74,
4; cf. II 8 21. idem laudat Aly-
pium, quod cura cpiscopi munere
monachi vitam copularet itaque
in clero sanctitatis suae comites
et in monasteriis fidei ac virtu-
tis aemulatores haberet I 74, 23.
Eusebi Iiistoriam ei misit I 75,
7 et panem 78, 2. epistula 24 a
Paulino ad Alypium data est et
Alypi ad Paulinum epistula
memoiatur II 8, 21. 'Alypium
toto pectore amplecteris et
merito', scribit A. ad Paulinum
I 100, 23 et Paulinus magna
veneratione eum prosequitur I
77, 5, benedictum et venerabilem
episcopum appellat I 78, 12. a
quo cum peteret, ut vitae suae
descriptionem sibi mitteret I 76,
1, verecundus ille nolebat, A.
autem cpistula adiit, qui hoc se
facturum esse i^romisit I 101, 3.
antequam Tagastensium epi-
scopus factus est quamvis iam
episcopatu dignus, Ilieronymum
in Palaestina vidit I 104, 2, qui
deinde in epistulis 39. 81. 123
ad A. datis eum nominatim sal-
vere iussit; epistulam 202 utri-

122

Iiulox V.

quc insciiptiit et Alypio et A.
Alypius in concilio Milevitano
adfuit III 663, 4 et inter illos
quinquc episcopos invenitur, qui
epistulam 177 ad papam Inno-
centium miserunt. quibus ille
respondit epistula 183. in Maure-
taniam profectus est II 664, 3.
epistula Alypio ad presbytcrum
Sixtum scribenda commemoratur
IV 163, 7, in causa Piniani Hip-
ponienses muHa contumeliosa et
indigna in Alypium clamabant
III 8, 9. ut A. cavendum esset.
ne quisquam manus ei adferre
auderet 9, 17; cf. 3, 6. 4, 5. 7,
14. 8, 29. 15, 8. A. adfirmare se
posse ait pecuniarum ecclesia-
sticarum procurationem tolerare
Alypium, non amare, ita ut ea,
si salvo officio posset, carere
desideraret III 15, 5. Alypi co-
gnatus fuit Romanianus I 100,
23 cum filio Licentio II 17, 3.
A m b r o s i u s Mediolanensis epi-
scopus 11 62. 3. III 289, 3. per-
secutionem passus est U 115, 8.
amator et desiderator visionis
dei III 300. 8. eximius eius con-
cupitor 303. 20. eius sententia
de sabbati ieiunio II 62. 2 — 16.
161, 1—10. Ambrosius redar-
guit Photinianos et Arrianos
haereticos III 292, 19. in quibus-
dam, ut ait Hieronymus, secutus
est Origencm II 318, 14. eius
sententiam de videndo deo coni-
probat A. III 328, 11: cf. 340,
21. 345, 6. Ambrosi potissimum
ore A. ab erroribus liberatus
est et ab eo baptizatus III 328,
13. II 62. 3. (|ua re A. plantatorem
et rigatorem suum eum appellat
III 328. 15. pro caelcsti tam-

quam oraculo eum sibi fuisse
dicit II 161. 12 et auctoritate
praestare III 313, 14, qua cum
Hieronymo disputans utitur II
376, 13. Paulinus Ambrosi di-
lectione ad fidem se innutritum
esse narrat, in sacerdotii ordi-
natione eum se fovisse. denique
suo clero vindicare voluisse, ut.
etsi diversis locis degeret, ipsius
presbyter censeretur I 76, 16.
igitur patrem suum eum appellat

I 76, 11. Ambrosi opera: de officiis

II 373, 18; in Pauli ep. ad Gal.
II 376, 13; Expos. evang. sec.
Luc. III 289, 2; libri, qui non
amplius extant, adversus eos, qui
de Platonis libris Christum pro-
fecisse contendebant II 7, 23.

a m e n v. signare.

A m p e 1 i u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 652, 7.

A n a c 1 e t u s episcopus Romanus
II 153. 13.

A n a n i a s. qui Saulo manus in-
posuit IV 21. 6.

A n a p s y c li i a e una cum Mar-
cellino inscripta est epistula 165.

a n a s v. animal.

A n a s t a s i u s episcopus Roma-
nus, quo tempore A. ep. 53
scribebat II 154, 3. 8. cui Rufinus
libellum suum dedit III 543, 1.

A n a s t a s i u s, ad quem data est
epistula 145.

a n a t h e m a v. anima.

a n a t ii e m a ( t i z a) r 0 mortuum
IV 4. 1. si quisquam fidelium
fuerit anathematus iniuste, ei
potius oberit. qui facMet. quani
oi, qui hanc patietur iniuriam
IV 598, 12.

Index V.

123

Anauneiises ckTici a gcntili-
bu8 occisi maityies honorantur
III 152, 1.

Anaxagoras et Anaximenes
quid docuerint. scire niliil in-
terest hominis Christiani II 676,
18. 28. 677, 7. talis scientia
humilitati adversatur Cliristianae

II 686, 4. Anaxagoras sive quili-
bet mentem dixit ipsam esse
veritatem atque sapientiam, id
est deum II 687. 15—690, 9.
Anaxagorae nomen omnes. ut
militariter loquar, litt^riones li-
benter sufflant II 690. 3.

Anaximenes v. Anaxagoras;
aera deum essc censuit II 686,
15—687. 14.

A n d r e a s, monachus insulae Ca-
prariae II 139, 27.

aiigelica vita ?•. mens.

a n g e 1 i utrum habcant corpora
an tantum modo spiritus sint II
512, 17: cf. 503, 10 (Paul.). an-
gelum etsi potestas non est
videndi. est gratia promerondi,
ut videre possimus III 291. 3
(Ambr.). angelorum ministerium

III 619. 20. angeli quodam modo
postulationcs nostras offerunt
deo et de his consulunt et. quod
eo iubente implendum esse co-
gnoverint, nobis adportant III
61. 8. cnr adnuntient angeli non
solum nobis beneficia dei verum
etiam illi preces nostras III 216,
23. si per quosdam ad ecclcsiam
non pertinentes vel nondum per-
tinentes deus aliquid virtutis
operatur, agit haee tamquam
ubique praesens vel per sanctos
angelos suos IV 113, 20—114,
12. laudibus Christi sunt linguae
inpares angelorum II 6, 15. per

verbum se angelis indicat deus
pater IV 515, 20.

Homo dei faciem videre non
potest, angeli autem etiam mini-
morum in ecclesia semper vident
faciem dei III 338. 3 (Hier.). deus
eo modo, quo videtur, sicuti est,
nunc fortasse videtur a quibus-
dam angelis, a nobis autem tunc
ita videbitur, cum eis facti
fuerimus aequales III 296, 24. si
nec ipsi angeli deum vident,
sicuti est, quo modo nos ita
visuri sumus, cum eis aequales
facti fuerimus? III 295, 22. a dei
visione diabolus et angeli eius
et omnes cum eis impii exclusi
sunt. quoniam mundo corde non
sunt III 299. 4; cf. II 440, 16. III
328, 22 et 342, 3 (Ambr.).

Diabolus et angeli eius a
lu^e atque fervore caritatis
aversi et nimis in superbiam
invidiamque progressi velut gla-
ciali duritia torpuerunt et ideo
per figuram tamquam in aqui-
lone ponuntur III 201. 15. dia-
bolus et angeli eius tenebrae
sunt infidelibus hominibus ex-
tcriores III 203. 14. in silentio
l)ugnant milites Christi. non ut
occidant homines, sed ut ex-
pugnent diabolum et angelos
eius IV 440, 11. daemones sunt
praevaricatores angeli II 559,
20. — r. columba. daemon. deus.
diabolus.

A n i c c t u 8, episcopus Romanus
II 153. 15.

A n i c i a n a posteritas III 381, 11.
Aniciorum claritas III 382, 1.

a n i m a : est natura per locos et
tempora mutabilis, ut cori)us, et
est natura per locos nullo modo

124

Index V.

sed tantum per tempora etiam
ipsa mutabilis ut anima, et est
natura, quae nec per locos nec
per tempora mutari potest, lioc
deus est I 45, 11. anima in qua-
dam medietate posita est infra se
habens corporalera creaturam
supra se autem sui et corporis
creatorem III 157, 12. nor»: est
pars dei anima III 549, 4 — 550,
9. animam non partem dei esse
crediraus sed creaturam nec de
deo natara sed ab illo factam
IV 140, 11. anima rationalis non
est natura dei, sed tamen ea
potest participando inluminari
III 160, 14; cf. IV 3ia, 9. anima
non corpus est sed spiritus, non
creator utique sed creatura IV
140, 14. 313, 8. animara omni
corpore carere penitus non posse
illa res ostendit, quia deus solus
orani corpore semper caret JII
496, 13 (Evod.). quid convenien-
tius pecori est quam putari ani-
mam corpus esse? I 1, 13. ani-
mae veluti perpetuum quoddam
corpus vel quasi corpus a non-
nullis etiam dicitur veliiculura
I 30. 16. versatur de aniraa ob-
scurissima quaestio, utrum cum
aliquo corpore egreditur e cor-
pore, quo possit ad corporalia
loca ferri vel locis corporalibus
contineri III 498, 13. quod quo
modo fiat, definire non audet A.
III 498, 21-. 499, 7. 502, 10, certus
taraen est non fieri corporeis
molibus nec corporeis qualitati-
bus III 499, 14. 502, 14. 514, 8.
quaeritur, utrum • aliquod corpus
sit, quod rem incorpoream, hoc
est ipsius animae substantiam
non deserat, cum dimiserit hoc

terrenum corpus (Evod.) III
491, 17—493, 13. 494, 9. 498, 13.
cum ex quattuor elementis cor-
pus constet, moriens unum vide-
tur amittere, calidum scilicet,
quod forte seeum ipse animus
trahit, si de loco ad locum migrat

III 493, 7. U (Evod.). fieri
potest, ut carne nominata etiam
aniraa intellesratur et animae
nomine etiara corpus sjgnificetur

IV 154, 2. 9.

De origine animae hominis
ep. 166. III 258, 10—261, 24.
quattuor de origine animae opi-
niones III 255, 14. 18. 261, 11.
556, 1. 573, 7; quinque enumerat
Hieronymus 542, 4. 556, 11; ex
quibus quisquis aliquam voluerit
defendere, talia proferat vel de
scripturis, quae non possint
aliter accipi, vel ratione tam
certa, ut^ contradictio nulla exi-
stat III 261, 11; eam, quae vera
est, non adversari oportet ro-
bustissimae ac fundatissimae
fidei, qua ecclesia nec parvulos
a damnatione credit nisi per
gratiam nominis Christi posse
liberari III 585, 2; cf. 570, 14.
573, 5. inter varias de animae
origine opiniones ea tantum vera
esse potest, qua retenta certum
haberi possit post peccatum
primi hominis natos esse atquc
nasci ceteros homines in carne
peccati III 255, 10; cf. 580, 5.
585, 1. IV 158, 17. 160, 10. A.
utrumque se nescire fatetUr, et
utrum per propaginem an sine
propagine animae singulis singu-
lae fiant et quo modo inde
anima peccatura originaliter tra-
hat, unde originaliter ipsa non

Index V.

125

traliatur IV 314, 5. quam diu |
nescimus. duhitare licet, utrum
nnima nostra in istam vitam ex j
propagii.i? an sine propagine |
venerit, • um eam a deo factam j
osse noi; dubitemus IV 311, 15. |
313, 23. mirum si uUus sensus
comprchtndit Immanus, quonam
modo anima de anima parentis
fiat in prole vel traducatur in
prolem IV 149, 12—151, 1. ani-
main ex traduce esseTertullianus,
Apollinaris et maxima pars occi-
dentalium autumat (Hier.) 111
,542. 12: cf. IV 156, 4. si animae '
singillatim singulis liodieque
-nascentibus fiunt. ubi in par-
vulis peccant. ut indigeant in
sacramento Cliristi remissionc j
peccati peccantes in Adam, ex ;
(|uo caro est propagata pcccatiV !
III 560. 8; cf. IV 147, 19. 156, 13. |
merito quaeritur. si verum est
novas ex nihilo animas singu-
las singulis nascentibus fieri,
quo niodo tam innumerabiles
animae parvulorum. (juas deo
certum est sine baptismo de
corporibus cxituras, iuste iii
damnationcm dentur III 698, 14.
eorum qui novas sine ulla propa-
gine adscrunt animas lieri, refcl-
hmtur testimonia IV 152. 4. ali-
(juid ccrtum de animae origine
nondum in scripturis canonicis
comperit A. IV 152, 3. animas
in tliefauro liaberi dei ofim con-
ditas quidani ccclesiastici stulta
jiersuasionc confidunt III 542,
8 (Hier.); cf. 582, 9. sicut alia
muha et originem animae se
ignorare confitctur A. III 559, 1;
rf. .584, 10.

.Xnimac ctiamsi cx .\dac pro-

toplasti transfusione defluant et
ex parentibus propagentur. tainen
dubitare fas non est dei opere
eas fieri IV 307, 27—310, 21.
fuisse videntur, qui ncgarent
esse opus dei animas nostras IV
307. 28.

Incorpoream esse animain etsi
difficile tardioribus persuaderi
possit, sibi tamen fatetur A. esse
persuasum III 550, 10 — 553, 4.
inmortahs est anima non ita ut
deus III 257, 15. 548, 14. aiiima
creaturn quatcnus mortali-; ct
quatenus inmortahs sit IV 313.
10. quos Tullius quasi con-
sulares philosopiios appcUat. noii
cxtingui animam scd emigrare
ccnsent et incrita eius scu i)ona
scu mala vel ad bcatitiidinem
vcl ad miseriam pennancre II
58;], 31. (|uae est peior mors
animae quam libertas errorisV
II 602. 25. mors aniinae noii est
nisi i)eccatum III 538, 7. sicut
bona sunt omnia. quae creavit
deus, ita bcne in iiis agit anima
rationalis. si ordinem seivet III
157, 17. aniina nisi j^arti-
cipatione incommutabilis boni
iusta, salva, sapiens, beata esse
non potcst nec sibi bonum esse
potest piopria voluntate sed
malum III 221, 20: cf. 202, 12.
amant requiem sive piae animae
sive ini(|uae; sed qua perveniant
ad id, quod amant, plurimum
nesciunt II 189, 4. in lioc inundo
et in liac vita nuUa anima potest
csse secura III 41, 8. anima
ininus est obnoxia falsitatilms
nondum passa sensibihuin sen-
suuiiKpie vaiiitatcin 1 16. 17.
tain potciiti nntiira dciis fecit

126

Index V.

animam, ut ex eius plenissima
beatitudine redundet etiam in
inferiorem naturam, quod est
corpus, • plenitudo sanitatis, id
est incorruptionis vigor II 679,
2. anima Christi non solum in-
mortalis secundum ceterarum
naturam sed etiam nullo morti-
ficata peccato vel damnatione
punita est, quibus duabus causis
mors animae intellegi potest III
539, 8. ut ad personam verbi uni-
geniti pertineret, quo pacto
per liberum arbitrium una sola
anima meruisset, nisi hoc singu-
laris gratia praestitisset? IV 117,
21. quis tam sit Bacrilegus, ut
audeat adfirmare aliquam posse
animam per meritum liberi ar-
bitrii, ut alter sit Christus,
efficere? IV 117, 19.

Primi hominis anima ante
peccatum etiamsi nondum spiri-
tale corpus sed animale tamen
pro arbitrio regebat; post pecca-
tiim autem sic est in inferioribus
corporibus ordinata, ut non
omni raodo pro afbitrio regat
corpus suum, sed sicut leges
universitatis sinunt III 256, 14.
12; cf. 255, 3. nulla anima nisi
unius mediatoris non ex Adam
trahit originale peccatum gene-
ratione devinctum, regeneratione
solvendum IV 315, 9. originalis
peccati reatum anima ubi con-
traxit, unde oporteat eam eliam
in infante -per sacramentum
Christianae gratiae liberari? III
555, 9. A. adhuc se fatetur non
invenisse, quem ad modum ani-
mia et peccatum ex Adam trahat
et ipsa ex Adam non trahatur
IV 305. 28. ubi vel unde vel

quando coeperint damnationis
meritum habere animae, si novae
sunt, A. nondum se invenisse
fatetur IV 147, 19.

In corpore corruptibili anima
constituta terrena quadam con-
tagione constringitur et tali
onere quodam modo depressa
curvatur III 77, 11; hoc fortasse
significat mulier illa in evangelio
per decem et octo annos curva
78, 5. anima rationalis interest
rationis usum quonam potius
voluntate convertat, utnim ad
bona exterioris et infeiioris an
ad bona interioris superiorisque
naturae, id est, utrum ut fruatur
corpore et tempore, an ut frua-
tur divinitate atque aeternitate
III 157, 8. anima humana rece-
dens a deo velut luna a sole
omnes vires suas in terrena con-
vertit, sed cum redire coeperit
ad deum, quanto magis ei pro-
pinquat, tanto magis exterior
homo corrumpitur, sed interior
renovatur de die in diem et ad
superiora convertitur II 178, 10.
anima rationalis superiorum
neglectu • et appetitu inferiorum
fit ipsa deterior III 157, 22.
anima si male utitur bonis, per-
verse bonis utendo fit mala;
creator bene utitur etiam malis
et ordinate etiam malis utendo
permanet bonus III 158, 1. non
efficit. anima perverse utens
creaturis, ut ordinationem effu-
giat creatoris III 157, 27. anima
propria voluntate in peccatum
est conlapsa nec liberari potest
nisi gratia dei per lesum Chri-
stum III 553, 9.

Index V.

127

Repudianda est opinio, qua
crcduntur animae pro meritis
nescio c|uoruni superiorum actu-
um suorum .sinjiwiae in singula
corpora tamquam in carceres
trudi III 539, 5: cf. 567. 8. 582.
15—584. 2. IV 140, 15. 313. 14.
animas pro meritis vitae prioris
terrena atque mortalia contra
dari in cori)ora. ahsit. ut sentia-
mus IV 307. fi.

.\nima in corpore animali vi-
vit (luidem. sed non vivificat
us<|ue ad auferendam corrup-
lionem ut in corpore spiritali IV
3:]."i. 3. anima per totum corpus.
(piod animat. non locali diffu-
sione sed ([uadani vitali inten-
tione i)orrif;-itur 111 551, 7. tota
sentit anima, cum per corpus
idifniid sentit; nain totam utiquc
non latet. (piicquid illud est,
(juod sentitur II ()88, 8. anima
i|U()d in (orpore etiam non toto
sentit. tamen tota sentit 111
551. 12. anima pcr omnes cor-
poris particulas tota simul adest
nec ininor in minoribus et in
maioribus inaior sed alicubi in-
lentius alicubi remissius et in
omnibus tota et in singulis tota
est III 551, 9. quo modo anima.
(luae sunt extra carnem suam.
sentiat, (piae non nisi in carne
sua vivit. valde est latebrosum
III 102. 13. unde evenit. ut,
f|uae non videmus. cogitemus.
nisi quod vis (luaedam minuendi
ct angendi animae insita estV
I 17. 4. cum caro in doloribus est
et in poenis, profecto anima tunc
Iiabet magnum agonem patien-
tiae, in quo ne deficiat, laboran-
dum est lil 183. 20. anima ratio-

i nalis sensus corporis non sensi-
l)us corporis sed ipsa mente
alque ratione consideret III 102.

I 10. potest anima rationalis etiam
temporali et corporaii felicitate
bene uti. si eain fecerit servire

I creatori III 157. 14.

[ In vitae liuius tenebris deso-
latain se de))et anima Cliristiana

I deputare III 45. 3: rf. 42, 13.
75. 8. (|ua re facit deus animas
eis. (juos novit cito moriturosV
lii 5G5. 1. dainna quac a paganis
inlata sunt. vo! tolerantur a
( hristianis vcl resarciuntur j^er
(Miristianos: in animarutn nos
lucris. (|uibus ad(|uircndis cuiii
j)oriculo etiaiii sanguinis inhia-
mus. non impediri dcsideramus

II 435, 10. .\. inprobat. si quis
nniHias innoccntes pro sceleic
alieno si)iritali supplicio puniat
IV .")95. 15. et propter eos, (pii
pro peccato uniu- animae totatn
doinum eius. id est plurimas
aniinas anatheinate ligant. in
concilio agere cupiebat 598. 4. —
r. adulterinus. columba. corpus.
lllius. iustitia. Pherecydes. Ter-
tullianus.

r i m a I : nuillorum aniinalium
genera sine parentibus ex terra
procreantur, (niao tainen co-
eundo pariunt etiam ipsa sui
siinilem prolem II 547, 12. de
vento dicuntur e^iuae et de
cinere gallinae. de a(|ua anates
et alia nonnulla animalia sine
virili semine fetus proprios edere

III 508 11 (Evod.).

n i m u s iittellectualis ad intel-
legibilia siia videnda a sensu
admonetur potius, (|uain aliquid
accipit I 12. 23 /Nt^br.). sunt

128

Index V.

oculi, quibus animus videt, etiam
si oorpoiis oculi velut in dor-
mientibus aut defunctis vacant
iiec quicquani operantur III 501,
11; cf. 499, 13. 502, 6. animus
melior est corpore I 8, 3. non
corpus est animi bonum, sed
animus potius est corporis bonum
11 678. 17. omnis motus animi
aliquid facit in corpore I 20, 25.
si moritur animus, ergo moritur
veritas aut non est intellegentia
veritas aut intellegentia non est
in animo aut potest mori aliquid,
in quo aliquid inmortale est 1
8, 14. animus non suo bono
beatus est, cum beatus est,
neque in animo est summum
illud atque beatificum bonum vel
aliqua pars eius II 679,- 12. cum
se ipso sibi quasi suo bono ani-
mus gaudet, superbus est II 679,
16. tanto minus se esse stabilem
animus sentit, quanto minus
liaeret deo, qui summe est II
679, 28. quanto nequiti^; purior
animus est,- tanto clementia
plenior esse debet III 412, 15.
non habent animos pudicos, qui
liabent oculos inpudicos, quia in-
pudicus oculus inpudici cordis"
est nuntius IV 363. 10. verum
est animi pabulum I 3, 9. si
falsis opinionibus tanto quisque
inseritur magis, quanto magis
in eis familiariusque volutatur,
multo id facilius in rebus veris
animo accidit I 10, 5. summum
iiominis bonum constituitur aut
in corpore aut in animo aut in
deo aut in duobus aliquibus
liorum aut corte in emnibus II
(578, 2.

A n n a. quae Samulielem peperit
III 74, 5.

A n n a vidua, quae lesum infantem
agnovit III 74, 5. 15. IV tj_9, 11.

A n n i a n u s, pseudodiaconus Ce-
ledensis, alienae (i. e. Pelagianae)
blasplieraiae, ut ait Hieronymus,
verba frivola subministrat; cuius
contra libros ab Eusebio pres-
liytero acceptos nondum se re-
scripsisse, sed paucis lucubrati-
unculis id esse facturum IV
300, 7. Annianus dum Hieronymi
epistulae respondere conatur,
apertius se prodidit et, quicquid
denegaverat, in hoc opere pro-
fessus est IV 300, 16.

a n n o n a v. Zenobius .

•a n n i quadringenti nonaginta sunt
in hebdorriadibus septuaginta IV
260, 13. secundum scripturas
unus dies mille anni sunt IV
259, 2. nonnulli sex annorum
milia constituunt velut unum
diem eumque in partes velut
horas duodecim partiuntur IV
258, 5. 11.

A n t h e r u s, episcopus Romanus

II 153, 17.
anthropomorphi nominan-

tur, qui dicunt deum habere
membra, quae etiam nos habemus

III 343, 17. 344, 1.
Antichristus quisnam sit,

suspicari licet neque vero, quando
sit venturus IV 253, 8. illius
temporis tribulatio 270, 20.

Antiochenorum ecclesia tra-
ditores Afros nosse non potuit
II 402, 1.

A n t i o c h i a Augustino erat in-
cognita II 712, 22. Antiochiae
quid acciderit inter Paulum et
Petrum et Karnaban 11 292, 10.

Index V.

129

295, 4. Petrus Antiochiae gentes
cogebat iudaizare 11 361, 6.
contendebant Antiochiae. qui ex
circumcisione crediderant, sine
veteribus sacramentis salvos se
essp non posse 11 358. 1.

A n t i o c h u s rex Macliabaeos
poenis crudelibus interemit II
651, 16.

a n t i q u i s 'ustis erat aliquod
occultum regenerationis sacra-
mentum IV 112, 2. antiqui iusti
quicumque esse potuerunt, non
nisi per eandem fidem liberati
sunt, per quara liberamur et nos
111 461, 10; cf. 680, 11. IV 112,
2. 141, 16. V. baptisma.

a n t i s t i t e s, cum populus bene-
dicitur. velut advocati susceptos
suos per manus inpositionem
miscricordissiniae offerunt po-
testati 111 363, 11.

A n t o n i a n u s, ad quem Cypri-
anus epistulam (55) scripsit II
4S4, 20.

Antoninus. ad quem raissa
est ep. 20.

.\ n t 0 n i n u s episcopus in con-
cilio Carihaginensi adfuit III 652,
4. alii duo episcopi eiusdem nomi-
nis • in Milcvitano fuerunt con-
cilio III 664, 4. 5. quorum
alterum utrum fuisse conieceris
Fussalensem episcopum Antoni-
num, de cuius vita et moribus
graviter conqueritur Augusti-
nus epistula 209 misericordiae
papae Caelestini eum commen-
dans.

A n u 1 i n u s. pro consule Africae
II 408, 1. per quem pars Maiori-
ni Caecilianum, episcopum Car-
thaginensem, apud imperatorem
Constantinum accusavit II 407,

LYIII. Aiigiislinus (li o 1 dbacbc r )

12. 420. 15. 457, 7. 18. III 36, 25.
eius epistula ad imperatorem
missa 11 408, 1. epistulae adie-
cerat libellos duos a parte
Maiorini sibi traditos II 408, 10.
16. 457, 18.

a n u 1 u 8 : epistula signata anulo,
qui exprimit faciem hominis ad-
tendentis in latus II 220, 21.

a p i C u 1 a : in mellis copia non
frustra pennas habet apiclila;
necat enim haerentem I 36, 23.

Apoll'narem Laodicenum psal-
mos interpretatuin esse et Apol-
linarem traduce animam ex
anima nasci censuisse Hierony-
mus scribit II 318. 9. III 542,
12. idem Laodicenum quendam
nuper de ecclesia egressum com-
mentarios in epistulam Pauli ad
Galatas reliquisse commemorat
II 286, 8; nomen enim tacuit, id
quod A. quoque adnotavit II
376, 1. quibus omnibus locis de
uno et eodem scriptore cogitan-
dum sit necne, non liquet.

Apollinaristae haeretici lio-
minem Christum putaverunt aut
non habuisse animam aut non
habuisse rationalem 111 163, 21.

Apollonius Tyaneus et Apulei-
us Madaurensis magi vel philo-
sophi laudabiliter nominabantur,
quorum multa mira nuUo fideli
auctore iactitabant II 572, 10.
14. Apollonium et Apuleium
aliosque magicae artis homines
in medium proferebant, quorum
maiora quam Christi conten-
debant extitisse miracula III
94. 12. quis vel risu dignum
putet, inquit A., quod Apollo-
nium et Apuleium ceterosque
magicarum artium peritissimos

130

Index V.

conferre Christo vel etiam prae-
ferre conantur? III 145, 5; multo
melior Apollonius fuit quam tot
stuprorum auctor, quem lovem
nominant 145, 9.
apophoretum v. velatio.

apostolus: firmamenta eccle-
siae qui nisi apostoli, qui etiam
columnae alibi appellantur III
185, 20. ante passionem doraini
apostoli nondum habebant bap-
tismum Christi sed baptismum
lohaniiis II 117, 23. nec apostoli
omnes Christum videbant (Am-
brosius) III 291, 18. 304, 9. 305,
21. 329, 7. Ambrosius credebat
quibusdam apostolis divinitatis
quoque ipsius visionem potuisse
donari III 305, 23. Hierosolymis
apostoli decrevjerant, ne quis-
quam gentes cogeret iudaizare,
non autem decreverant, ne quis-
quam tunc ludaeos iudaizare
prohiberet II 361, 2. nemo um-
quam apostolorum in causa fidei
res suas iudicio publico defendit
II 456, 6. non petiverunt a regi-
bus terrae apostoli contra im-
pietates leges iustas IV 17, 7.
apostoli sabbato neque ieiuna-
bant neque vacabant, eD ipso
enim die et manducaverunt et
vulserunt spicas II 35, 21. non
solebant apostoli dominico die
sollemniter ieiunare II 57, 13; cf.
58, 7. 14. 23. apostolos omnes
dici non potest sabbato aut
ieiunare aut prandere Christia-
nos docuisse II 50, 9. inter
scripturas praecipue apostolorum
linguas exhortatur A. ut lega-
mus; ex his enim ad cogno-
scendos prophetas excitabimur,
quorum testimoniis utuntur apo-

stoli III 79, 17. integritas atque
notitia scripturae canonicae sic
custoditur, ut sub nominibus
apostolorum multa confingere
frustra qiiidam conati sint II
483, 1. V. V)aptismus. baptizare.

apparere : specialiter aut de
angelis aut de deo scriptura
divina tenere consuevit, ut, quod
non potest praevideri, apparere
dicatur III 289, 10 (Ambr.). ap-
paruit loseph per somnium III
494, 26 et apparent mortui aut
per diem aut per noctem 494, 11
et 27 (Evod.); cf. III 500, 14.

apparitor hominem raptum
tenet II 660, 5.

A p p i u s : ut iuxta Appium cani-
na exerceretur facundia (Hier.)
III 636, 9. IV 303, 9.

A p r i n g i u s, ad quem data est
epistula 134, proconsul III 83,
16. Marcellini, tribuni et notarii,
frater III 85, 7. una cum fratre
subito iussus est adtineri III
385, 13. 19. uterque Caecilianum
gravitej offenderat III 385, 13.
simul cum fratre occisus est III
.387, 5. 388, 19.

Aptungensis II 409, 16. 599,
8. III 37, 6. 243, 15. 245, 4.
Aptungitanus H 86, 28. 88, 7.
94, 21. 96, 24. 601, 16. 602, 17;
cf. Felix. Caecilianus magistra-
tus Aptungitanorum II 410, 11.

a p t u m, cui ex adverso est in-
eptum, quasi religatum pendet
aliunde nec ex semet ipso sed
ex eo, cui conectitur, iudicatur
III 129, 21.

A p t u s ludaeum et Israhelitam
se vocabat et docebat iudaizare
Christianos IV 229, 21. 230. 4.

Index V.

131

A p u 1 e i u 8 Madaurensis contra
uiagicaruni artium crimina se
defendit III 115, 2. 147, 5. iie ad
aliquam quidem iudiciariam rei
publicae potestatem cum omni-
bu8 suis ma^icia artibus potuit
pervenire etsi honesto loco
natus. liberaliter educatus, raa-
gna praeditus eloquentia, pliilo-
sophus et magus; sacerdos pro-
vinciae munera edidit vena-
foresque vestivit; pro statua
sibi apud Oeenses, unde habe-
bat uxorem. locanda orationem
habuit et memoriae commen-
davit III 146. 13—147. 5. v.
ApoUonius Tyaneus.

a q u a salsa pavimenta lavare II
628. 17.

A q u a e Tibilitanae II 155, 15.

A q u i 1 a sacras litteras ex He-
braeo in Graecum transtulit II
322. 11.

A r a b e s I 94. 4.

a r b i t r i u m : neque neganda est
dei gratia neque liberum arbi-
trium sic defendendum. ut a dei
gratia separ(>tur IV 381. 19:
cf. 386. 7. nec sic defendatis
liberum arbitrium. ut ei bona
opera sine dei ^ratia tribuatis,
nec sic defendatis gratiam, ut
quasi de illa securi mala opera
diligatis, quod ipsa gratia dei
avertat a vobis IV 395, 4. qili
liberum arbitrium adiuvari faten-
tur per dei gratiam, ut recta
sapiamus atque faciamus, bene
sentiunt IV 381, 2. qui oppugnat
gratiam, qua nostrum ad decli-
nandum a malo et faciendum
bonuni liberatur arbitriuni, ipse
arbitrium suum adiiuc vult esse
cai)tivum IV 408, 21. illi oppu-

gnant arbitrium liberum, qui
oppugnant dei gratiam, qua vere
ad bona eligenda et agenda fit
liberum IV 420, 2. gratia dei et
ipsum nostrae voluntatis arbi-
trium vere fit liberum III 655,
11. et liberum arbitrium et dei
gratiam simul commendant scrip-
turae IV 391. 17. fides catholica
neque liberum arbitrium negat
sive in vitam malam sive in
bonam necjue tantum ei tribuit.
ut sine dei gratia valeat aliquid
IV 390. 21. proprium arbitrium
nisi dei gratia iuvetur. nec ipsa
bona voluntas esse in homine
potest IV 125, 18. cf. III 451,
9. 452, 13. 453, 25. 680, 6. IV
220. 20. 230. 12. libero arbitrio
lex non potuit sufficere III 466,
26. male quidam sic gratiam
praedicant. ut negent hominis
esse liberum arbitrium IV 380,
8. libero arliitrio tantum detur,
ut gratia dei amplius honoretur
III 603. 11. si non est dei gratia.
quo modo Ciiristus salvat mun-
dum? et si non est liberum arbi-
trium, quo modo iudicat mun-
dum? IV 381, 15.

Ad hoc habent homines li-
berum arbitrium. non ut superba
voluntate respuant adiutorium,
sed ut pia voluntate invocent
dominum III 453, 25. valet
liberum arbitrium ad opera bona,
si divinitus adiuvetur: desertum
vero divino adiutorio nullo modo
liabebit iustitiae soliditatem sed
infiationem impiae superbiae et
exitiosum tumorem III 451, 19 —
457, 6. sine dei adiutorio liberum
arbitrium nec converti potest ad
deum nec proficere in deura IV
9*

132

Index V.

386, 8; cf. 391, 3. ad non peccan-
dum quamvis esse non dubitetur
arbitrium voluntatis, tamen eius
potestas non sufficit, nisi adiu-
vetur infirmitas III 673, 9; cf.
451, 8. 19. 452, 12. 453, 25. 693,
1. 14. est liberum arbitrium,
etiam si divino indiget adiutorio
IV 73, 7. non voluntatis ar-
bitrium ideo tollitur, quia iuva-
tur, sed ideo iuvatur, quia non
tollitur III 455, 22. non negant
liberum voluntatis arbitrium, qui
confitentur omnem hominem,
quisquis- suo corde credit in
deum, non nisi sua libera credere
voluntate IV 419, 25.

Non ita praeparat atque ita
operatur deus hominis volunta-
tem, ut tantum modo legem suam
atque doctrinam libero eius ad-
liibeat arbitrio, sed sic eius agit
sensum, ut eidem legi atque
doctrinae accommodet adsensum
IV 406, 21. fideles non fiunt nisi
libero arbitrio et tamen illius
gratia fideles fiunt, qui eorum a
potestate tenebrarum liberavit
arbitrium IV 409, 17. qui corde
proprio credunt in dominum, sua
id faciunt voluntate ac libero
arbitrio IV 416, 4; cf. 420, 1.
fides non humano tribuenda est
arbitrio nec ullis praecedentibus
meritis IV 183, 11; cf. 183, 20.
187, 13. non potest sufficere,
quod liberum arbitrium, cum
nasceremur, accepimus III 707,
10 (Innoc). oboedientia nulla
potest esse sine libero arbitrio
IV 386, 17. liberum arbitrium
sic homini datum, ut tamen et
divinis legibus et humanis rectis-
sime gravium supplicia con-

stituta sint peccatorum IV 319,
20. qui putat, quando ad iudi-
cium domiiius venerit, non iu-
dicari liominem secundum opera
sua, qui iam per aetatem uti
potuit libero voluntatis arbitrio,
in errore est IV 388, 4. liberum
arbitrium ad diligendum deum
primi peccati granditate per-
didimus IV 412, 10. non mathe-
maticos sequi debemus, ne a
libero arbitrio naufragemus II
183, a

arca praefiguravit ecclesiam 11-
633, 24.

A r c e s i 1 as primus occultata sen-
tentia sua Stoicos et Epicureos
refellere statuit; successit Pole-
moni II 681, 6.

a r c h i V a publica perscrutari III
37, 1.

Arelatensis Galliae civitas
II 409, 7. Arelatensis episcopus
IV 467, 14. Arelatense iudicium
11 101, 29.

x\relatum, Galliae civitas II
601, 12. apud Arelatum causam
Caeciliani diligentius examinan-
dam terminandamque curavit
Constantinus II 88, 1; cf. 156,
6. 327, 15. 421, 9. 601, 12.

Argentius, presbyter apud
Asnam I 122, 19.

Argyrius in Priscillianistas aut
nesciens inruisse aut iam eius-
dem haeresis retibus implicatus
esse Augustino videbatur IV
526, 4.

Arimphaei I 93, 21.

Aristoteleo more philosophiam
tamquam esotericam fovere III
90, 15.

A r m e n i a n e n s i s fundns in
campo Bullensi II 233, 15.

liidox V.

133

A r m e n i u s, Memlonitanus pres-
byter. cuiu- filius Evodi fuit
notarius III 488, 19.
.rmentario et Paulinae missa
est epistula 127; v. Paulina.

A r r i a n i quid crediderint de
trinitate IV 557, 5. inter Arriano-
rum et Donatistarum errorem
lioc interest. quod illi patris et
filii et spiritus sancti diversas
substantias esse dicebant IV 1,
7. impie contendebant patrem
non genuisse id. quod est ipse

III 626. 9; non rationabiliter ideo
})utabant dei patris et dei filii
naturam esse diversam, quia iste
pr.ter est ille filius 627, 11 et
quia pater deus non est de
altero deo. filius autem deus est
quidem sed de patre deo 628,
]. quondam dixerunt fuisse ali-
quando patrem sine filio, quod
iam eos emendasse audivit A.

IV 552, 9. tantum modo deum
patrem invisibilem, filium vero
et spiritum sanctum visibiles
putabant ITI 292, 22. 340, 9.
filium dei patre i\iniorpm csse
credebani II 699, 10. peccabant
in spiritum sanctum dicentes
eum esse treaturam IV 42, 6.
multi parvi sensus homines sunt
delusi, ut putarent hoc credi ab
.\rrianis. quod etiara ipsi crede-
bant II 476, 24. Arriani Dona-
tistas in Africa sibi sociare
temptaverunt II 114, 9. nonnulli
Donatistae volentes sibi Ar-
rianos conciliare dicebant iioc se
credere. quod et illi credebant
IV 2, 1. Athanasi adversus
Arrianos acerrimarum dispu-
tationum confiictus eminuit II
114. 13: cf. III 340, 8. IV 492, 14.

concilium Serdicense .Vrrianorum
fuisse in .\frica constitit II 114.
17. Dioscoro scribit Augustinus
ad Arrianorura greges turbam-
que eum venturum esse II 676.
24. Arriani ad ecclesiara catho-
licara redeuntes in suis lionori-
bus suscepti sunt IV 40, 26.

A r r i a n u s haereticus IV 42, 6.
492, 14. venenum Arrianum IV
40, 26.

A r r i u s IV 535. 7. 13. Pascentius
anathemavit Arrium et Euno-
mium IV 535, 10.

.V r z u g e s, quod scriptum est:
'llbi cubas in meridieV' magis
ad se pertinere poterant conten-
dere quam ad Tripolitanos II
469. ^. in Arzugibus decurioni
vel tribuno solebant iurare bar-
bari per daemones suos II 123,
15; cf. 125. 23.

A s e 1 1 i c u s episcopus. ad quem
scripta est epistula 196, litteras
raisit ad Donatianura de cavendi
ludaisrai disceptatione IV 216. 6.

A s e 1 1 u s diaconus, per quera A.
epistulara 162 ad Evodium raisit
III 541. 3.

.\ s i a atque Europa Helles ponto
disiunctae I 93. 24. praecepta
toti orbi terrae divinitus ostensa.
priusquani nomen aut Europa
caperet aut Asia aeciperet IV
519. 17. Paulus per totam Asiani
evanfj^elium praedicavit 11 141.
13. Caelestius ad presbyteriuin
in Asia dicitur pervenisse III
667. 6.

A s i a n a e provinciae II 477, 18.

Asiarcliae epistularh Augustimis
niisit ad Alypium I 122, 23.

.\ s i a t i c u s episcopus in cou-
cilio Milevitano adfuit III 664. 1.

134

Index V.

A s i n i u s v. Cornelius et Asinius
PolHo.

Asna, ubi erat presbyter frater
Argentius I 122, 19.

Assuritanus v. Praetextatus.

A s 8 y r i u m amomum vulgo na-
scitur III 114, 4.

asteriscus: Hieronymus lob
ex Graeco eloquio vertit in
Latinum, ubi asteriscis notavit,
quae in Hebraeo sunt et Graeco
desunt, obeliscis autem, quae in
Graeco inveniuntur et in Hebraeo
non sunt II 250, 10; cf. 316, 3
(asterisci et virgulae). 317, 1. III.
639, 8 (editio asteriscis veribus-
que distincta). asterisci, id est
stellae praelucentes II 316, 10.

Asterius hypodiaconus Hierony-
mi epistulam ad A. perferendam
acceperat II 67, 4. deinde A.
epistulam {ep. 67) Hieronymo
reddidit II 240, 4 et ex Palaestina
rediens aliam Hieronymi epi-
stulam {ep. 68) A. II 264, 3. epi-
scopus factus II 351, 15.

A 8 t e r i u s Scythopolita psalmos
interpretatus est II 318, 9.

Atlianasius, episcopus Alexan-
drinus catholicus, cuius maxime
adversus Arrianos acerrimarum
disputationum conflictus eminuit
II 114, 13; Cf. m 340, 8. 345, 6.
IV 492, 14. fugit, cum eum ad-
prehendere Constantius cuperet
imperator IV 489, 4. 492, 11.

A t h e n a e, civitas Minervae eius-
que numini consecrata II 134, 4.

a t 0 m u s V. Epicurus.

A u d a X ep. 260 scripsit ad A.
cui A. respondit epist. 261
nimias eius laudes recusans et
iiexametrum carpens, quem ille
septem pedibus fecerat.

Augustinus puer apud medi-
terraneos natus atque nutritus

I 17. 16. fratres et parentes eius
Madaurenses IV 516, 14. Tagaste
carnalis patria III 1, 17. 2, 23.
13, 3. matrem de sabbati ieiunio
perturbatam sollicitudine libera-
bat II 62, 4. 160, 17. soror eius
monasterii fuit praeposita IV
358, 19. Severinum Donatistam
A. consanguineum dicit II 149.
19; Licentius quoque, Romaniani
filius, propinquitate aliqua glo-
riari videtur I 94, 17; dies recor-
datur, quos cum A. Italiae medio
duxit I 86, 16. 91, 6.

Vincentius A. novit longe ad-
huc a flide Christiana sepositum
et studiis olim deditum lit-
terarum quietis et honestatis
fuisse cultorem II 494, 22. rhe-
toricam partitionem eum docuisse
scribit Volusianus III 90, 3; cf.
IV 614, 2 et ne poeticam quidem
eloquentiae partem tacitam eum
aut inhonoram reliquisse III 90,
7. prioribus quattuordecim epi-
stulis adulescens A. philosopha-
tur cum Hermogeniano, Zenobio,
Nebridio; cum Alypio I 6, 15.
deum amabat, illi servire atque
inliaerere cupiebat I 11, 15.
Ambrosi, Mediolanensis episcopi,
potissimum ore ab erroribus
liberatus et ab eo baptizatus est

II 62, 3. III 328, 13. Pliilastrium
quendam, Brixensem episcopum.
cum Ambrosio Mediolani etiam
ipse vidit IV 446, 13. negotiis
civium operam navabat fortitu-
dinem eis praestans ac toleran-
tiam I 11, 9. 17. H 22, 10—21.
paucis agellulis paternis con-
temptis ad dei liberam ser-

Index V.

135

vitutem se convertit III 13, 1;
cf. 485, 15 — 21. vix vigesima
partieula res paterna existimari
poterat in comparatione prae-
(iiorum ecclesiae, quae postea
episcopus ut dominus existima-
batur possidere III 13, 9 — lil.
(lua re episcopus factus multis
hominibus non divitias dimisisse
sed ad divitias venisse videba-
tur III 13. 7. episcopi enim
rebus ecclesiae dominari exi-
stimabantur III 13. 26. dilexerunt
id in eo Hipponienses ne^jue in-
viderunt ecclesiae Tagastensi III

12, 29. 13. 2.

Hipponienses A.. quando potue-
runt, habendum invaserunt 111

13. 4 et. ut eura Hippone
retinerent. suspiciosi curabant
I 62, 8. populo Hipponiensi se
servum a domino datum esse
dicit III 2. 4. presbyteri ofticium
recipere coactus parvum tem-
pus. quo se ad id jjraepararet.
a Valerio episcopo epist. 21
impetrare conabatur I 5U. 5. 52.
15. multo. valde multo amplius
expertus est. quam putabat,
illud onus vires suas superare
50. 18. ^'alerius tractandi verba
evangelii tam periculosum onus
A. imposuit et saepe dixit ora-
tiones suas de eius adventu
esse exauditas 1 118. 16. comis-
sationes et ebrietates ut sancto-
rum corporum sepulcris^ locis
sacramentorum. domibus oratio-
num arcerentur I 57. 5. ad
Aurelium e[)iscopum epist. 22
scripsit, ad .Mypium episcopum
epist. 29. Fortunatum Mani-
chaeum publica disputatione
devicit II 346, 16. Maximinum,

episcopum Donatistam, absente
episcopo Valerio presbyter pro-
vocavit. ut palam atque aperte
lecitatis ante populum utriusque
litteris causam suam agerent

I 71, 1—8. 72. 14.

Valerius coepiscopatus sarci-
nam A. inposuit II 4. 9; cf. 8.
21. 9. 13. 18. quod cum populus
magno studio vellet. nonnullis
iam exemplis praecedentibusveri-
tus est recusare II 4, 12. concilio
Nicaeno id prohibitum fuisse
neque Valerius neque ipse scie-
bat IV 376, 17. episcopus tiro
Proculianum, episcopum Dona-
tistam. invitat. ut totam quae-
stionem dissensionis suae placide
pertractent II 20, 24. 26. 4. 20.
ad Cirtensem ecclesiam perrexit.
(luo eum ordinandi episcopi
iiecessitas vocabat II 109, 17.
120. 25. (|uo in itinere Tubur-
sicu conlo(|uium publicum liabuit
cum Fortunio, Donatista epi-
scopo, (juod ep. 44 enarrat.
ne((ue tamen ad finem perductum
est. sed statutum. ut iterum con-
venirent 11 120. 19—21. 121,
8 — 25. quod quomodo gestum
sit. cognoscimus ex ep. 43 (cf.
Ind. III p. 17). Ad nonnullos
Donatistarum primarios_ se scri-
bere non communicatorias lit-
teras dicit sed tales privatas.
qualibus sibi uti etiam ad paga-
nos liceret II 85. 19. itaque
Honorati. episcopi Donatistae,
consilium. ut litteris inter se
agerent. multum ei placuit atque
ep. 49 id efticere properabat

II 140, 7. sicut presbyter cum
Fortunato Manicliaeo publice
disputavit, ita episcopus succes-

136

Iiidcx V.

soreiii eius ad solvendam eandem
quaestionem provocavit II 346,
15. Latinae linguae inopia in
suis regionibus evangelicam die-
pensationem multum laborare
concjueritur 11 393, 9. apud Cala-
mam erat post seditionem ibi
exortam, ut suos vel conso-
lar«tur adflictos vel sedaret
accensos II 434, 22. Madauren-
ses cum litteras ad eum dedis-
sent, respondit ep. 232 graviter
et severe eos exhortans, ut
relicto superstitioso idolorum
cultu in ecclesia Christiana
aeternam salutem quaererent.
item Donatistas ut ex errore in
ecclesiam catholicam reduceret,
ad eos universos ep. 105 scripsit.-
eodem consilio eodemque fere
terapore ad Donatum, qui modo
Africam pro consule admini-
straverat, ep. 112 misit II 659,
2. supplicio ne afficerentur ali-
quot Donatistae, deprecabatur

III 150, 1. ad laicos Donatistas
ep. 141 scripsit, qua eos certiores
faceret, quae gesta essent in
conlatione Carthaginensi III 153,
3; quam ep. patres concilii Zer-
tensis, quibus ab A. proposita
est, suam fecisse ex Retracta-
lionum 1. II c. 40 scimus (cf.
Ind. III p. 38). in concilio Mile-
vitano adfuit III 663, 5 et inter
illos quinque episcopos inveni-
tur, qui ep. 177 ad papam Inno-
centium miserunt, quibus ille
respondit ep. 183. concilii causa
Carthagine commoratus inde
ecclesiastica necessitate a papa
Zosimo iniuncta Caesaream, Mau-
retaniae oppidum, profectus est

IV 137, 9. 167, 13. 168, 2. quod

A. in ep. 194 ad presbytcruni
Sixtum data de dei gratia contra
Pelagianos exposuerat, in mona-
sterio aliqu(\ cum cognitum
esset, tristes dissensiones excita-
vit, quibus sedandis inter A.
et Valentinum, monasterii ab-
batem, conscriptae sunt epp.
214 — 216. in feminarum quoque
monasterio. ubi propter repre-
hensiones aliquas discordiae ac
tumultus exorta erant, ut pacem
conciliaret, exoratus epp. 210 et
211 oboedientiam restituere et
disciplinam stabilire conabatur.
adversus Pelagianos pugnans
ep. 179 lohannem, episcopum
Hierosolymitanum, adiit, ut ec-
clesiastica gesta synodi Dios-
politanae sibi transmittere di-
gnaretur III 695, 9; cf. IV 300,
18. Fussalae, in castello Hippo-
niensi territorio confini, cum
antea numquam episcopus fuis-
set, episcopatum instituere ani-
mum induxit IV 348, 1. sed in
eligendo episcopo adversa for-
tuna usus est; Antoninus enim,
quem designaverat. indignis-
simura se praebebat 349, 12. in
magno, quod inde ortum est,
periculo tantum timorem et
maerorem se excruciasse dicit,
ut ab officio gerendi episcopatus
cogitaret abscedere et se laraen-
tis errori suo convenientibus
dedere 352, 22. ipso mortuo ne
quid turbaretur, magna populi
adclamatione successorera sibi
designavit Eraclium IV 372 —
379.

.Ad Hieronymum A. priraam
epistulam {ep. 28) presbyter
scripsit II 249j 13, qua eum

Iiidex V.

137

exhortatur, ut sacris litteris ex
Graeco non ex Hebraeo inter-
pretandiL curam inpendat I 105,
6 — 107, '• simul inprobat, quod
in comru ntariis, ubi ep. Pauli
ad Galai; ,8 enodare vellet, offi-
ciosum liquod mendacium in
libris sai. tis esse statuisset 107,
6 — 112. 4. haec epistula casu
factum est ut ad Hieronymum
perferri non potuerit H 78, 11.
250, 1. 255, 12. praeterea A. in
alterius aliqua epistula ad Hiero-
nymum data nomen suum sub-
scripsit cum salutatione, ad
quam Hieronymus epistula re-
spondit, quae non amplius extat
11 67, 4. 69, 5. tura A. ep. 40
concepit, qua primum inscriptio-
nem, quam Hieronymus libro
cuidam indidisse dicebatur. car-
pebat JI 71, 1 — 11, deinde de
officioso mendacio, ' quod in
priore epistula reprelienderat.
fusius exponebat addita dispu-
tatione de legis observatione 71,
12 — 79, 5 Hieronymum exhor-
tans, ut, quod dixisset, corri-
geret et zaAivio^iav canere ne
cunctaretur 77, 14; denique in
eis, quae de. Origene et de
scriptoribus ecclesiasticis scrip-
sisset, nonnulla ne desiderare
ostendit. Hieronymus autem
eodem fere tempore i. e. unno
post superiorem epistulara occa-
sione oblata brevera ep.'39 ad
A. misit II 67, 4. atque ep. 40
simili fortuna, qua ep. 28, usa
est; neque enim Hieronymo
reddita, sed in Italiam ablata
est. ubi cum vSisinnius eain in-
-venisset, eius exempium ad
Hieronymum misit, qui iuveni-

lem aliquam [)rovocationem sub-
esse opinatus liaud leviter offen-
debatur II 240, 7; cf. 255, 10.
256, 2. 268, 12. 383, 7. cuius rei
rumorem incertuin cum A. per-
cepisset, non de epistula, sed de
libro agi ratus, quera adversus
Hieronyraura Roraam misisse
crederetur, nihil antiquius habuit.
({uam ut ep. 67 id se fecisse
negaret II 238, 3; cf. 384, 6.
neque multo po.^^.cura Cyprianus
diaconus in Palaestinam profi-
cisceretur. ep. 71 ei dedit in-
stans. ut illo redeunte responso
dignus liaberetur. qua epistula
(luaestionem de sacrarum lit-
terarura interpretutione denuo
instituit, quae Hieronymus in
hac re effecisset, carpere pergit
eumque incitat, ut Graecas potius
scripturas, quae sepluaginta in-
terpretum perhibeantur, interpre-
lari malit quara Hebraeas II 250,
9 — 255, 1. qua occasione tumul-
tus mentionem fecit, qui in
ecclesia aliqua ortus esset, cum
episcopus Hieronymi interpre-
tationera legeret. in qua quid-
dam aliter ab eo posituni esset,
apud lonam proplietam. quam
fuisset omniura sensibus memo-
riaeque inveteratum II 253, 1.
interim Hieronymus inritatus et
stomacliosus ad ep. 67 rescripsit
ep. 68: non librura se sed epi-
stulae exemplura accepisse, qua
7:aA'.v(i)5(av canere iuberetur II
240, 7; cui exeraplo cura non
teraere credendum esse putaret,
A. mitteret aliud verius neque
iuvenis senem provocaret 241.
1. 9. 242, 5. deinde ubi ep. 71
accepit, acerbissime respondit

138

Index V.

ep. 72: satis niirari se nequire,
■quo modo epistula illa et Romae
et in Italia liaberi a plerisque
diceretur et ad se solum non
pervenisset, cui soli missa esset;
mitteret igitur eandem epi-
stulam sua manu subscriptam et
senem latitantem in cellula
lacessere desineret, ne homines
dicerent laudem atque rumu-
sculos et gloriolam populi requi-
rentem eum id fecisse II 356, 2.

11. 257, 11; quod ad emen-
dationem compelleret et ad
xaAtvwBtav provocaret, in hoc
laedi amicitiam, in hoc neces-
situdinis iura violari II 260, 1;
accedere, quod quaedam in illa
ipsa epistula haeretica iudicaret
II 257, 6. nondum habebat A.
hanc epistulam, cum ep. 28 et
40 denuo perscriptas ad Hiero-
nymum misit, id quod in ep. 71
promiserat II 249, 7. 13. quo
facto cum A. simplicitate et
integritate, quae fecisset, sicut
fecisset, omnia essent patefacta,
Hieronymus longissimd ep. 75
rebus, quae dissensionis ansam
dederunt, omnibus diligenter
pertractatis, maxime de officioso
mendacio II 285, 9—288, 2,
de legis observatione 288, 8 — 314,

12. de sacrorum librorum inter-
pretatione 316, 3—320, 11 con-
troversiam componebat.A.autem,
cum etiam tum in via erant epp.

72 et 75, ad ep. 68 respondit ep.

73 conscius, in quantam Hiero-
nymi offensionem cecidisset II
264, 5. cf. 265, 22. 266, 1. 275,

13. 276, 7; ad extremum postea-
quam A. ep. 82, qua litteris 72.
75. 81 respondebat II 387, 5,

quaestionem de Petro et Paulo
magna diligentia sed maiore
etiam cautione ac prudentia
denuo tractavit II 354, 3—381.
2 et cetera, quae Hieronymi
stomachum moverant, sive de-
fendit sive excusavit, contro-
versiae ad finem erant ad-
ductae. in quaestione de
officioso mendacio Hierony-
mus ad A. sententiam se
applicavit III 700, 1, qua autem
utilitate Hieronymus scripturas
voluisset transferre de Hebraeis,
illum sibi persuasisse A. con-
cessit II 385, 10. aliquanto post
ad Hieronymum duas epistulas
(166 et 167) vel libros misit,
quorum alter erat de origine
animae. de qua quaestione in
tam multis opusculis suis num-
quam se fuisise ausum dicit
definitam proferre sententiam IV
138, 17—139, 8; cf. III 257, 10.
539, 4. 558, 5. 15. 584, 3—585,
6. IV 155, 15. 157, 7. 305, 28.
308, 16. 309, 30. 311, 15—312,
2. 312, 9—313, 6. 23. 314, 14.
illum igitur librum non doctoris
esse sed inquisitoris et potius
discere cupientis, non praesum-
ptionis sed consultationis suae
IV 156, 9. 302, 12. quem prius-
quam Hieronymi rescripta per-
cepisset, mitti usquam non
debere vel cuiquam foras dari
IV 156, 10. 302, 17. 305, 16. sed
quinque ferme annos interces-
sisse, ex quo librum misisset nec-
dum rescripta meruisset IV 302,
11. verum tamen iam tum, cum
ep. 28 scriberet, A. aliqua soripta
sua Hieronymo mittere statuerat
I 113, 3, quae sicut illa epistula

Iiidex V.

139

ad eum perferri non potuerunt.
atque ipse eius epistulas vel
scripta desiderat II 248. 4. 249.

10 eumque obsecrat, ut inter-
pretationem de septuaginta fac-
tam, quam eum edidisse ne-
scivisset, et librum de optimo
genere interpretandi sibi mit-
teret II 385, 19. A. Hieronymum
de facie non noverat, sed non
mediocriter se eum in litteris eius
novisse dicit et spiritus unitate
inter se esse coniunctos II 70,
10. 13. 7. in multis rebus Hiero-
nymo se minorem esse fatetur

11 385, 7; cf. 269, 9. de eius
prudentia doetrinaque desiderat.
ut nota faciat Origenis erruta II
79, 9 et omnium haereticorum
perversa dogmata uno libello
breviter digerat 80. 9. cum de
origine animae Hieronymus in-
terrogaretur, resj^ondit. ut potius
Augustinum consulerent III 543,
6. IV 155, 19.

A. infirmitate corporis labora-
bat I 23, 17; cf. IV 445. 11 neque
sufficere poterat omnibus curis
II 742, 13. lal)ores marinos et
transmarinos sustinere minus
idonea valitudo corporis prohi-
bebat II 742, 18. liabitu valitu-
dinis vel natura frigus fcrre non
poterat III 1, 5. valitudinis in-
firmitate coactus aliquamdiu ut
ruri esset, Hippone discessit II
698. 5. 7. 16. 742, 10. III 2, 9.
Firmo praesente inbecillitas cor-
poris talis et tam multis diebus
eum tenuit. ut cum illo esse non
posset (cf. epi^t. in Praef. p.
XCllL). cum Bonifatius ad eum
veniret, vix loquebatur inbecil-
litate corporis fatigatus IV 432,

18. 'in lecto sum', scribit Pro-
futuro. 'nec ambulare enim nec
stare nec sedere possum rhaga-
dis vel exochadis dolore et tu-
more' II 64, 17. infirmitas cor-
poris. hiems, frigus et temporis et
aetatis eum retinebant ab itinere,
quo voluntas trahebat IV 654,

18. infirmitati suae propriae,
quae nota esset omnibus, qui
familiarius se novissent, con-
queritur accedere senectutem III
392, 3: cf. II 673. 9.

In uno hoinine anathemando
totam eius domum anathemari
non probabat IV 594, 8. 598, 4.
gloriabantur homines de vigi-
lanti A. disciplina II 342, 10.
343, 13. cum de Bonifatio pres-
bytfro iudicaret, tanta cautione
et diligentia usus est, ut etiam
ad loci sancti miracula con-
fugeret II 330. 3. 334. 5. 336.

19. sedulo dat operam, ut epi-
seopum quendam. (juem durio-
ribus et asperioribus litteris
offenderat. sibi reconciliaret III
r32. 3. 334. 20—335. 3. 18-20.
S47, 20. numquani ab Hippone
absens erat licentiosa libertate
sed necessaria servitute II 742,
16; cf. 506, 21. eius enim ab-
sentia contristabat plebem Hip-
poniensem H 742. 10; cf. I 62, 8.
HI 2. 9. pecuniarum ecclesiasti-
carum procurationem tolerabat.
non amabat, ita ut ea. si salvo
officio posset, carere mallet III
15, 2.

Indigentium inopia ut suble-
varetur, sibi curae habebat II
743. 17. III 14, 4. quo modo in
re pecuniaria pro miseris et
pauperibus suis intercesserit

140

Tndex V.

ep. 247. tuiucam a Sapida vir-
gine dono missarn, ne eam con-
tristaret, accepit et, quando ei
rescripsit. ea se vestire iara
coeperat IV 632, 6. se ex eorum
ait nuniero esse conari, qui pro-
ficiendo scribunt et scribendo
proficiunt III 251, 12. 'facile est',
inquit. 'ut quisque Au^stinum
vincat' IV 554, 4. fatetur non
solum in aliis innumerabilibus
rebus multa se latere, sed etiam
in ipsis sanctis scripturis multo
se nescire plura quara scire II
212, 10. cf. III 526, 20. 528, 1.
530, 6. 584, 12. IV 172, 20—175,
1. 312, 10—19. in talibus rebus,
si quem idoneum reppererat, con-
sulebat, ut, quae vel ipsi cogi-
tando vel alios consulendo in-
venissent, inter se impertirent
III 522, 1. 534, 17: cf. 540, 20. IV
173, 8. 26. 175, 4—24. 234, 23.
309, 29. cura Cirtenses, qui
Donatistae fuerant, conversio-
nem suani grato animo ei nun-
tiarent, id meritum suum esse
modestissime negavit III 263, 3.
264, 16.

Quid A. de fato et de fortuna
censuerit IV 583, 17, quid sen-
serit de humanae laudis avi-
ditate I 59, 12—61, 12. austera
eius sententia de naturalis
matris dignitate IV 570. 16 —
571, 2. 574, 3—16. 577, 12—14.
nuUum librorum canonicorura
auctorera scribendo errasse ali-
quid firmissime credebat II 354,
7. 376, 16. divinorum eloquiorum
obscuritatibus nostras intellegen-
tias deo placuit exercere IV
284, 5; cf. III 379, 13. re vera
fieri posse putat, ut sceleratior

sit rebaptizator totius liominis
quam solius corporis interemp-
lor II 116, 15. non id agebat, ut
ad communionem catholicara
quisquara cogeretur invitus II 23,
10; cf. 30, 10. primitus enim eius
sententia erat nerainem ad uni-
tatem Christi esse cogendura, sed
hanc opinionem exeraplis a colle-
gis propositis esse superataradicit
II 461. 21; cf. 424, 19. 445, 12—
446, 2. 447, 7—13. 448, 5. 461,
3—20. 463, 22—464, 19. 519,
11. 598, 21. III 640, 15—643.
7. 647, 12—648. 11. IV 6.
10. 12, 12—26. 17, 6—27, 27.
quisquis existimat omnia potius
sustinenda quam, dei auxilium
ut per Christianos imperatores
ferretur, fuisse poscendura, pa-
rura adtendit non bonara de hac
neglegentia reddi potuisse ra-
tionem IV 17, 2. non esse peten-
dura ab imperatoribus censuerat,
ut poena constituta ipsam hae-
resera Donatistarura iuberent
omnino non esse, sed hoc potius
constituerent, ut earum furiosas
violentias non paterentur catho-
lici IV 24. 2. quo modo lege
Theodosi in Donatistas uten-
dum esse arbitraretur, exposuit
IV 24, 8. pertinere docuit ad
religiosos reges terrae non
solum adulteria vel horaicidia
vel huiusce modi alia flagitia
seti facinora verum etiam sacri-
legia severitate congrua cohi-
bere IV 319, 23. 19, 2. impera-
tores cura bonura iubent, per
illos non iubet nisi Christus II
603, 3. duodecira sententiarum.
quae pertinent ad catholicam
fidem, propterea commendat

Index V.

141

numerum, ut facilius memoriae
mandentur distinctiusque tene-
antur IV 421, 15. litteras A. epi-
scopus a!i()uando scribebat com-
mendand. alicuius fi^ratia. cui
hoc negare non poterat inter-
cessionis officio, quae solebat
eius esst omnibus concedendi
consuetudo III 383. 22. de anuli.
([uo in si^^nanda ep. 59 utebatur.
forma II 220, 21.

Hebraeam linguam A. se
if^norare dicit II 543, 10, Graecae
non erat ignarus IV 620, 8.
statuit, quantum sibi ab aliis
occupationibus, quas ecclesiae,
cui proprio munere serviret.
necessitas tlagitaret, daretur tern-
poris. id totum inpendere labori
studiorum ad ecclesiasticas lit-
teras pertinentium III 392, 6. si
quando opus erat, dies noctesque
ad libros conscribendos incum-
bebat IV 452. 16. 453. 12. cf. III
165, 12. occupatissimum se esse
permultis locis dicit velut II 70.

1. 137. 19. 269. 12. 539, 16. 545,

2. 641, 14. III 16, 2. 698, 2. IV
83, 6. 319, 15. 610, 5. 617, 19.
rogat igitur, ne' epistulis scriben-
dis nimis urgeatur II 641, 19 —
642, 11. propter curam sacrarum
litterarum concilio Numidiae et
Cartliaginensi ei inpositam st<l-
tutum est, ut per quinque dies
liebdomadis nemo ei molestus
esset IV 377, 2. denuo Hipponi-
enses obsecrat, ut onera occu-
pationum suarum in Eraciium,
quem successorem sibi desi-
gnaverat, transfundi paterentur
IV 377, 10. quantis litterarum
;Uiarum(|UP occupationum acer-

vin obi>'eretur, Marcellino de-
scribit III 152, 5—153, 19.

Permagnum esse opusculorum
suorum rumerum significat III
732, 8. 7;M, 5. quae cum retrac-
tavisset, CCXXXII ea esse co-
gnovit praeter epistulas et homi-
lias IV 453, 3.' qua fide digna
sint scripta sua exponit III 251,
6—254. 22. 344, 21—345, 4. IV
174, 3. 'contra Academicos' se
scripsisse dicit, quod reducendi
sibi viderentur homines in spem
reperiendae veritatis, quod de-
sperandum esse docuissent Aea-
demici I 2, 3. 3, 5. Soliloquia I
5, 22. 8, 17; Hieronymus dicit
Augustini operum in Palaestina
copiam non esse praeter solilo-
quiorum et commentariorum quo-
rundam in psalmos II 262, 3.
brevissimam quandam psalmi
XVI expositionem iam olim se
dictavisse dicit III 352, 11. Pon-
tateuchum, id- est 'de moribus
ecclesiae catholicae et de mori-
bus Manichaeorum' libros duos,
'de genesi contra Maniciiaeos'
libros duos, 'de vera religione'
Paulinus ab Alypio se accepisse
f-cribit I 74, 13; cf. 78. 12. 79,
17. idem opus Augustinus Cae-
lestino misit I 45, 2.. 'scripsi
(juiddam de catholica religione',
dicit I 35, 21: cf. III 513, K».
libros 'de animae quantitate' et
'de libero arbitrio' Evodio con-
ferente secum ac sermocinante
conscripsit III 513, 5. libros 'de
libero arbitrio' Paulino misit II
7. 2: in multorum manus eos
exisse et haberi a plurimis ipse
ait III 555, 13; de quil)us prae-
teren cf. 111 251, 8. 2.55. 1. .571,

142

Index V.

8. IV 477, 12. libros 'de musica'
quo fine scribere instituerit, quo
modo disposuerit etc, II 541, 18
—543, 1. 543, 14. eos laudat
Volusianus III 90, 8. . 'expositio
quarundam propositionum ex ep.
ad Rom.' cf. IV 471, 11. libros
'de diversis quaestionibus ad
Simplicianum' conscriptos misit
addita ep. 37. Gaio Confessio-
num libros desideranti morem
gessit IV 502, 14. 508, 27. pericu-
losissimarum quaestioi\um libros
'de genesi' et 'de trinitate' diu-
tius tenebat, ne praecipiti festi-
natione inconsultius ederentur
III 254, 6. eos nondum se edi-
disse dicit III 513, 2. duodeci-
mum 'de genesi' librum memorat
III 499, 17. libros 'de trinitate' in
manibus habet et propter ma-
gnitudinem tam difficilis quae-
stionis nondum potest explicare
II 715, 19. quos diu se in mani-
bus versare nondumque com-
plevisse, nimis enim operosos
esse et a paucis intellegi posse
arbitratur III 612, 6. eos iuvenis
inchoavit, senex edidit III 650,
15. quos antequam absolvisset,
ut editione digni viderentur, ei
subrepti sunt III 650, 17. 651, 4.
terminatos atque emendatos,
non ut voluit, sed ut potuit, ne
ab illis, qui subrepti iam in
manus hominum exierant, pluri-
mum discreparent, quod nisi
fuisset, multo enodatiores atque
planiores eos edidisset, adiecta
epistula 174, quam eis praeponi
iubet. ad Aurelium misit III
651, 8. A. fldes de trinitate IV
540, 4. 558, 15. ad libros 'contra
Faustum' longe ante scriptos

Hieronymum delegat II 368, 13.
dictavit trium psahnorum ex-
positionem, LXVIII, LXXI,
LXXVII; reliqui vehementer ab
eo flagitabantur III 612, 1.
psalmum LXXII nocte, qua in-
lucescebat soUemnitas Cypriani,
exposuit III 165, 12. A. com-
mentarios in psalmos a veterum
Graecorum interpretationibus dis-
crepare ait Hieronymus II 262,
4; cf. 318, 6—319, 4. psalte-
rium A. se non interpretatum
esse dicit, sed codicum Latino-
rum nonnullas mendositates ex
Graecis exemplaribus emen-
dasse IV 620, 6. 'Breviculus
gestorum conlationis Carthagi-
nensis' satis operosus nullam
dilationem ferebat, cum videret
neminem se velle tanto aggeri
litterarum legendo committere
III 152, 20; cf. IV 6, 1. libros
'de peccatorum meritis et remis-
sione et de baptismo par-
vulorum' commemorat IV 172, 1.
prima dibrorum 'de civitate dei'
vestigia III 96, 1—10. 126, 7—
127, 6. 148, 6—8. 331, 10. Mace-
donium ad primum librum trium
illorum, quos studiosissime per-
legisset, A'. revocat III 432, 8.
quos libros • iam scripsisset et
quos deinceps seribendos sibi
proposuisset, cum Evodio com-
municat III 611, 7—18. decem
priora volumina non parva se
confecisse dicit; ceterorum ab
undecimo tres iam absolvisse,
quartum in manibus habere III
735, 3—27. Timasius et lacobus
ep. 168 gratias agurit accepto
libro 'de natura et gratia'; de
ouius libri origine cf. III 675,

Index V.

143

3 — 18. Orosio de Priscilliani-
starum haeresi et de Origenis
quibusdam opinionibus inter-
loganti A. uno libro non grandi
respondit III 621. 16. libros 'con-
tra lulianum' misit ad Claudiuni
episcopum. a quo luliani lil)ros
quattuor acceperat, et adiecta
ep. 207 exposuit, qua ratione et
condicione libro 'de nuptiis et
concupiscentia' ad comitem Va-
lerium scripto alterum addidis-
set et ad eundem Valerium misis-
set IV 341, 2. deinde lulianus
post (juattuor libros, quibus A.
responderat, alios octo edidit,
quorum quinque Alypius Romae
cum descripsisset et A. misisset
reliquos brevi se missurum esse
promittens, A. liis quoque re-
spondere instituit et usque ad
quartum pervenit ceteros. quam
primum posset, absolvere para-
tus IV 452, 9. 453, 7. ad Darium
se misisse scribit et alios libros,
quos non petivisset: 'de fide
rerum, quae non videntur', 'de
patientia', 'de continentia', 'de
providentia', et unum grandem
"de fi<le et spe et caritate' (?. e.
"encheiridion') IV 510, 6. librum
'de gratia et libero arbitrio'
modo ad Valentinum se scrip-
sisse dicit IV 389, 7. 390. 1.
eundem librum Hilarius cum
non haberet, sibi ut mitteretur,
petivit IV 479, 17. librum 'de
correptione et gratia' Prosper
plenum divinae auctoritatis ap-
pellat atque, quo modo mona-
chos Massilienses affecisaet, ex-
ponit IV 455, 20. A. consilium
cepit, ut omnium librorum suo-
rum. quaecumque sibi rectis-

sime displicerent, opere aliquo
ad hoc ipsum instituto cblligeret
atque retractaret III 251, 23. in
qua opusculorum suorum Re-
tractatione occupatus duo volu-
mina absolvit. ut epistulae tan-
tum et tractatus populares
(homiliae) restarent IV 452, 18 —
453. 13. Hilarius id opus ex-
pectat et. ut sibi mitteretur,
rogat IV 479, 14. circumspicie-
bat A., num librum 'de haere-
sibus' iam adgredi deberet IV
452. 3 et, qua ratione id facturus
sit, disponit 453, 10.

Augustini tanta erat auctori-
tas, ut catholici eum, sicut scri-
bit Hieronymus, conditorem anti-
quae rursum fidei venerarentur
IV 2^5, 7. in aliis sacerdotibus,
inquit Volusianus, toleratur in-
scitia, at cum axl antistitera
Augustinum venitur, legi deest,
(luicquid contigerit ignorari III
92, 10. curam scripturarum
mihi, ait ipse, fratres et patres
mei, coepiscopi mei duobus con-
ciliis Numidiae et Carthagi-
nensi inponere dignati sunt IV
377, 2. cf. IV 480, 10. epistula
imperatorum Honori et Theodosi
ad Aurelium missa (201) ad A.
quoque data est IV 299, 1 item-
que pusilla ep. 184 papae Inno-
centi et Aurelio et Augustino in-
scripta est III 731, 2. Darius gen-
tiles ritus Augustinum legerido
contempsit IV 502, 9. Orosius
ad Augustinum ab ultima Hi-
spania, advenit 111 621, 13.

Augustini laudibus maxime
abundat Paulinus; cf. II 9, 15;
10, 14. I 79, 2. 4 etc. nec minora
sunt. quao praedicant alii, velut

144

Index V.

Audax IV 616, 11; Volusianus

III 92, 7; Consentius II 704, 3;
Valeutinus IV 397, 3; Prosper

IV 455, 4. 10; Marcellinus III 93,
6; Maximus grammaticus I 38,
14. Nebridio A. epistulae Chri-
stura, Platonem, Plotinum sona-
bant I 12, 1, Nectarius eum
cum Cicerone comparat II 579,
7. abundantia laudis et tumore
eminent, quae Severus coacer-
vavit II 635, 10—636, 14. a
quibus hominibus et quibus con-
dicionibus laudari vellet, ep.
231 A. Dario exposuit.

A u r e 1 i u s , episcopus ecclesiae
cathoHcae Carthaginensis III
34, 1. 39, 18. senex appellatur II
230, 19. 231, 19. IV 163, 16. 176,
16. A. presbyter ad eum misit
ep. 22 de removendis ab ecclesiis
et cimiteriis comissationibus et
ebrietatibus; simul comperimus
Aurelium fratribus agrum de-
disse I 62, 11. Paulinus ad eum
scripsit I 75, 14 et ab eo epi-
stulam accepit II 8, 21. per
Aurelium et Alypium Paulinus
A. cognovit I 123, 19. A. et
Alypius ep. 41 Aurelio gratu-
lantur, quod presbyteris se prae-
sente sermonem ad populum
habere permitteret II 81, 14.
Aurelius A. scripsit de Donato
et eius fratre, qui monasterium
deseruerant II 221, 6 et A.
respondit epistula 60. itemque
disciplinae ecclesiasticae quae-
stionem liabebat de presbytero
Quintiano, quem A. ep. 64
Aurelio reconciliare conabatur
JI 230, 4. Privationis causam A.
ad Aurelium misit, ut, quod de
illo statni><set, hoc faceret II

231, 17. eidem misit libros 'de
trinitate' adiecta ep. 174. Aure-
lius et Silvanus subscripserunt
litteris 128 et 129, quas universi
episcopi catholici de conlatione
cum Donatistis habenda ad Mar-
cellinum dederunt III 30, 3. 34,
1. 7. 39, 18. Aurelius in concilio
Carthaginensi adfuit III 652, 3.
701, 2 et est inter illos quinque
episcopos, qui ep. 177 ad papam
Innocentium miserunt, quibus
ille respondit ep. 183. pusillam
ep. 184 Innocentius ad Aurelium
et A. dedit III 731, 2. Sixtus
presbyter brevissimam ep. de
Pelagianorum dogmate ad Aure-
lium misit, quam A. exultanti
alacritate descripsit et, quibus
poterat, legebat IV 163, 15. 176.
16. imperatores Honorius et
Theodosius litteras 201 ad Aure-
lium dederunt IV 296, 2. Aure-
lius subscripsit litteris ad Gal-
licanos episcopos in causa Lepori
datis IV 428, 7. A. Darium libro-
rum, quos ei miserat, iudicium
flagitabat, quod quo sibi mittere-
tur, apud Aurelium eum de-
ponere posse IV 510, 10.
A u r e I i u s episcopus in concilio
Zertensi et Milevitano adfuit

III 235, 2. 663, 4.

a u r U m v. ornamentum.

a u s t e r caritatem significat, qua
peccatis remissis populi ad
Christum concurrunt III 202, 8.

Auxentius a Pascentio non
parva praedicatione laudatus

IV 535, 9.

A u x i 1 i u s, episcopus iuvenis, ob
uuius peccatum totam familiam
anathemaverat, cuius rei A.

Index V.

145

senex ep. 250 rationem require-

bat IV 595, 14.
A V i V i u s episcopus in concilio

Carthaginensi adfuit III 652, 7.
A z a r i a s unus ex trihus viris in

caminum ignis proiectis II 646,

1. 654, 19. 655, 4.
a z y m u m : II 59, 26. azymum fuit

in veteribus sacramentis IV

217, 10.

Babylonis filii eliduntur ad

petram I 98, 5.
Badesilitana ecclesia II 230,

23.
Bagaiense concilium • II 615,

23. 618, 1. 619, 1. 625, 3. 627, 13.

628, 23. concilium Bagaitanum

II 418, 4. Bagaitana sententia

III 240, 5. episcopatus Ba-
gaiensis ecclesiae II 245, 25;
cf. IV 25, 11. 20. cicatrices epi-
scopi catholici Bagaitani hor-
rendae ac recentissimaeII414, 7.

balnearum usus monachis non
sit assiduus, sed eo, quo solet,
temporis intervallo tribuatur, hoc
est semel in mense IV 367, 11.

baptisma, baptizare: de cir-
cumcisione et baptismate I 68,
11 — 69, 8. circumcisio antiquis
sanctis pro baptismo fuisse cre-
ditur IV 112, 8. Christus in
ecclesia sua pro circumcisione
carnis sanctum baptismum
dedit IV 641, 4. si in carne
circumcisi hominis non jnveni-
tur locus, ubi circumcisio repe-
tatur, quia unum est illud mem-
brum, multo minus invenitur
locus in uno corde, ubi baptis-
mum Christi repetatur I 69, 4.
baptismum sicut regalem cha-
"racterem accipere II 415, 20.
semper dei est baptismi sacra-

LVIII. Angustinus. (Gol Jbaclier )

mentum, hominis autem solum
ministerium II 604, 9; cf. 489,
17. perfecta mundatio non in
lohannis sed in nomine domini
baptisma est II 118, 12. baptis-
mus, quem dederunt apostoli.
per quemlibet datus non apo-
stolorum erat sed Christi II 490,
1. 18. baptisma ubicumque est,
ipsum est, sed non etiam ille,
qui hoc accipit, ubicumque est,
ipse est; itaque privatam homi-
num impietatem detestamur in
scliismate, baptismum vero Chri-
sti ubique veneramur II, 405,

22. baptismus, quo baptizant
illi quos tamquam mortuos
eiecit ecclesia, non lavacrum
non est, sed nihil prodest et,
quando quis cum illo ad eccle-
siam venerit, quod foris oberat,
intus proderit II 617, 23; cf.
630, 4. Christiani baptismi sa-
cramentum etiam apud haere-
ticos valet et sufficit ad conse-
crationem, quamvis ad vitae
aoternae participationem non
sufficiat II 526, 22. post lohan-
nem baptizatum est, post haere-
ticos autem aut ebriosos non
baptizatur, quia Christi est bap-
tismus, non eorum, a quibus
ministratur II 490, 21. 489, 19.
homo quilibet minister baptismi
qualemcumque sarcinam portet,
non iste sed Cliristus ipse est,
qui baptizat II 423, 1. igitur
inter baptismum Christi, quem
dedit apostolus, et baptismum
Christi, quem dedit ebriosus aut
haereticus, niiiil interest II 491,

23. 492, 2; cf. 423, 6. non bapti-
zatur neque post haereticum
neque post ebriosum II 490,
23-^91, 24.

10

146

Index V.

Ideo non est superfluus bap-
tismus parvulorum, ut, qui per
g^enerationem condemnationi
obligati sunt, per regeneratio-
nem ab eadem condemnatione
solvantur III 458, 2; cA 466, 19.
quicumque negat parvulos per
baptismum Christi a perditione
liberari et salutem percipere sem-
piternam, anathema sit III 662,
8. parvuli quando ad baptismum
offeruntur, quo modo pro eis illi,
a quibus offeruntur, interrogati
respondere possint: 'Credit in
deum' II 528, 8—529, 10. 530,
10 — 532, 15. in baptismate cum
respondetur parvulus credere,
qui fidei nondum habet affec-
tum, respondetur fidem habere
propter fidei sacramentum et
convertere se ad deum propter
conversionis sacramentum II
531, 10. per societatem unius
eiusdemque spiritus prodest
offerentium voluntas parvulo
oblato II 522, 4. regenerans
enim spiritus in maioribus offe-
rentibus et parvulo oblato com-
munis est 11 522, 3. offeruntur
parvuli non tam ab eis, quorum
gestantur manibus, quam ab
universa societate sanctorum
atque fidelium II 526, 14. neque
propterea non regenerantur, si
non ab illis hac intentione offe-
runtur II 526, 7. multi parvuli
non offeruntur a parentibus sed
etiam a quibuslibet extraneis
II 527, 15. parvulum etsi non-
dum fides illa, quae in creden-
tium voluntate consistit, iam
tamen ipsius fidei sacramentum
fidelem facit II 531, 19. quidam
ad baptismum percipiendum
parvulos ferunt, quod eos pu-

tant hoc remedio temporalem
retinere vel recipere sanitatem
II 526, 4. in ipso baptismo quod
vocibus, quibus possunt, et mo-
tibus parvuli reluctantur, non
eis imputatur atque omnis reni-
sus ipsorum nihili penditur IV
103, 2. in ecclesia propterea
cum baptizandis parvulis festi-
natur et curritur, quia creditur
aliter eos in Christo vivificari
omnino non posse III 576, 14.
si quis parvulus ante maioris
usum ex hac vita migraverit,
per ipsum baptismum commen-
dante ecclesiae caritate a con-
demnatione liberatur II 532, 7.
infantes, quia per alios fiunt
credentes, a quibus baptizandi
offeruntur, per illos utique sunt
increduli, si apud tales sunt, qui
eos, dum nihil prodesse credunt,
offerendos esse non credunt IV
169, 12: cf. 415, 11. quod alius
parvulus sic gubernatur, ut
baptizatus hinc exeat, alius,
priusquam baptizandus -offera-
tur, expirat, neque fato vel for-
tunae dandum est neque meritis
praecedentibus sive ipsorum
sive parentum IV 201, 5. 19.
ab originaii peccato infantes
immunes esse non possunt, nisi
ab eius reatu per Christi bap-
tismum resolvantur III 466, 19;
cf. IV 410, 5. in baptismate
exorcizantur et exsufflantur in-
fantes, quod diabolus eis domi-
natur per peccatum princeps
utique peccatorum IV 212, 18.
in baptismate parvulorum in-
fantes, et cum exorcizantur et
cum, ei se per eos, a quibus
gestantur, renuntiare respon-
dent, a diaboli dominatione

Index V.

147

liberantur IV 210, 14. cum
.sapere honio ooeperit, non bap-
tismi sacramentum repetet, sed
intelleget eiusque veritati con-
sona etiam voluntate coaptabi-
tur II 532, 3.

In baptismo tit abolitio om-
nium peccatorum III 412, 6; cf.
IV 105, 7. quo modo generatio
ex Adam uno delicto obligat,
ita regeneratio ex Christo non
illud delictum solum solvit, sed
quioquid etiam postea ex ini-
(juis operibus humanae conver-
sationis accedit III 460, 1 — 9.
agunt homines ante baptismum
paenitentiam de suis prioribus
peccatis ita tamen, ut etiam
l)aptizentur; agunt etiam homi-
nes paenitentiam, si post bap-
tismum peccaverint IV 645, 1.6.
baptizatus albis vestibus candi-
dabatur et constituebatur intra
canoellos eminens atque conspi-
cuus II 24, 5; veste dealbatus erat
intra octavas suas II 25, 2. 5. bap-
tizatus graviter corripiebatur, qui
per ootavas suas terram nudo
I)ede tetigerit II 209, 20. qui
nolentes negare Christum, ante-
(luam baptizarentur, occisi sunt,
ipsa eorum j^assio pro baptismo
deputata est IV 641, 13. cum
Petrus negavit dominum, non-
duin fuerant apostoli baptizati
non tamen aqua sed spiritu
sanoto IV 640, 3. Christus bap-
lizabat non per se ipsum sed
per discipulos suos, qui iam
fuerant baptizati sive baptismo
loliannis, sicut nonnulli arbi-
trantur. sive, ({uod magis credi-
bile est, baptismo Christi IV
643, 8. Christus ipse quidem
baptizavit praesentia maiestatis.

non tamen ipse baptizavit raani-
bus suis IV 642, 14. episcopus
baptizandi potestatem non po-
test amittere nisi amisso epi-
soopatu II 147, 23. novi apud
Caelicolas baptismi institutor
II 121, 1.

B a r b a r u s, servus dei apud Hip-
poneni oonstitutus, A. ep. 159
ad Evodium tulit III 497, 20.

Baroaeus I 92, 27. lateque
vagantes Barcaei (Verg.) III
543, 17.

Barcilo in Ilispania I 76, 14.

Barnabas et Petrus non recte
ingredi ad veritatem evangelii
a Paulo dicebantur II 72, 9.
295, 12—296, 1. 355, 4. 15. Pau-
lus et Barnabas cum venissent
Antiochiam, circumcidi iussi
suntv II 292, 10—293, 7. Paulus
cum Barnaba et Tito ascendit
iterum Hierosolymam II 294, 10.

B a r n a b a s, servus dei, quem
Pinianus ad A. misit III 12, 6.

Barnabas presbyter adfuit, oum
A. suocessorem sibi designabat
IV 373, 3.

b a s i I i 0 a : appellamus eoolesiam

basilicam, qua oontinetur po-

pulus, qui vere appellatur ec-

clesia IV 154, 13. de basilica

beati apostoli Petri cotidianae

vinulentiae proferebantur exem-

pla I 120, 22.

b a s t a g a i . , t/ r
, , ^ ) V. ind. VI.
b a s t e r n a I

Bazacenus episcopus in con-

oilio Carthaginensi adfuit III

653, 6.
beatitas: in distributione na-

turarum summum est ipsa beati-

tas I 45, 19.
beati omnes esse volumus 11

590, 33. quid sit beatum esse
10*

148

Tndex V.

III 67, 13. de eo, quod est apud
Ciceronem, in gravissimis do-
loribus corporis beatum esse
posse sapientem III 432, 13.
sunt qui dicant eum beatum
esse, qui secundum suam vivit
voluntatem III 51, 4.

B e e 1 z e b u b, princeps daemo-
niorum II 726, 18. IV 70, 4.

B e 1 i a 1 pro generali societate
daemoniorum IV 583, 4.

b e 1 u a e marinae magnitudo,
cuius costae Cartliagine in pu-
blico fixae erant II 571, 7.

benedicere v. antistes.

b e n e d i c t i o n e s episcoporum
super populum III 659, 12. 693,
8; cf. II 83, 13. III 363, 11. bene-
dictio panis (Paul.) II 8, 10. 11,
4, ordinationis II 223, 23.

B e n e n a t u s episcopus, quocum
A. ep. 253 et 254 de puella ali-
(pia agit, utrum in matrimonium
danda sit necne et cui danda
sit; cf. ep. 255.

B e r z e 11 i Galaadites regis Da-
vid beneficia iuveni delegans
filio ostendit senectutem liaec
appetere non debere II 258, 12.

B e s e 1 e h e 1 fabricatus est taber-
naculum III 497, 3.

B e t h 1 e e m ludaeae, ubi domi-
nus dicitur natus IV 111, 10.
ep. 202 Hieronymus de sancta
Bethleem sancto presbytero
Innocentio tradidit perferendam

IV 301, 8.
blaspliemare: homines ipsum

deum cotidie blasphemare non
cessant II 329, 15.
Bonifatius papa quam cau-
tionem adhibuerit in causa An-
tonini episcopi IV 351, 22, qui
velut inculpatus ei commen-
dabatur .3.50. 1.5.

Bonifatius, episcopus Cata-
quensis, Pauli successor, cuius
causam A. ep. 96 Olympio com-
mendavit II 514, 20. 518, 13.
idem fuisse videtur, ad quem
A. ep. 98 dedit, utrumque enim
ait veritatis amantissimum ve-
hementer cavisse fraudem atque
mendacium II 515, 14—20. 528,
10.

Bonifatius episcopus cum una
esset cum Marcellino, hoc idem
esse dicit A., ac si ipse esset
praesens III 150, 14. Marcellini
ep. A. reddidit III 250, 12 et
A. litteras Macedonio III 393, 4.
apud eum erat A., cum ipso
absente Paulini litterae Hippo-
nem sunt perlatae III 349, 19.

Bonifatius presbyter et Spes
monachus uterque de Augustini
monasterio (II 333, 8) alter alte-
rius inpudicitiam criminabatur,
quam causam A. exponit litteris
77 et 78. Bonifatium in nullo
crimine apud se fuisse de-
prehensum dicit neque de illo
tale quicquam se credidisse aut
credere II 330, 3. 333, 7. Spes
turbulentius agere coepit flagi-
tans, ut aut ipse in clericatum
promoveretur aut Bonifatius in
suo gradu esse non permittere-
tur, id quod A. non recusare
non poterat II 334, 15. Boni-
fatius occultato honore suo ad
locum sanctum pergere, ut dei
iudicium sustineret, erat para-
tissimus II 337, 9 neque Spes
abnuebat, ita ut uterque itineri
se committeret II 330, 8.

Bonifatius primo tribunus,
deinde domesticorum et Africae
comes IV 436, 13. tribunus om-
nes barbaras Africae gontcs

Iiulex V.

149

cxpugnando ct terrendo paca-
verat IV -136, 15. A. ep. 185
sive librurn 'de correctione
Donatistarum' ei iuscripsit lau-
dans, quod inter curas bellorum
et armorur.i veliementer desi-
deraret ea nosse. quae dei
essent IV 1, 8. Bonifatius aliis
rebus Komanae paci necessariis
erat occupatus IV 5, 28. qui
oum multum optaret. ut A. ali-
(juid sibi scriberet, quod se
praepararet ad sempiternam
salutcm. dcdit ad eum ep. 189.
in moribus bonis. scribit. bene
studiosum eum osse se cog^no-
visse et fama eius multum de-
loctari IV 136. 3. coniufre mor-
tua ncfrotiis publicis relictis
monachi vitam vivere cupiebat,
id quod A. et Alypius ei dis-
suaserunt IV 433, 1—12. 440. 7.
Tubunis eniin cum eis de animo
et voluntatc sua est conlocutus
IV 433. 3. 440, 6. 18. iterum
uxorem duxit, (piod A. eum
facere noluisse audivit, nisi
prius ( attiolica fuisset facta
IV 433. 20. 25. qiui non conten-
tus coi'i'ubinannn consuetudine
poUutus esse dicebatur IV 434,
Ck-IO. 440, 22. Arrianorum
iiaerosis tantum praevaluit in
oius domo. ut ab ipsis eius fdia
baptizaretur et ancillae quo(iue
doo dicatae rebaptizarentur IV

434. 1. iiiimicis invidis calum-
niaiitibus in extromas nccossi-
tates porductus cst IV 434, 16 —

435. 14. 436. 2. 25. 437, 21. 439.
5. 19. 441. 3. quibus neoossitati-
biis cinii occupatus csset. \fri
barbari ]il)ere omnia vastattant
ot diripiebant IV 436. 10—22.
litteras. ait A., in his periculis

luinuiuain so ei mittere potuisse
periculum cojritantem perlatoris
et caventem. ne ad eos, ad quos
nollet. ej)istula porveniret IV
432. 20.

B 0 n o s u s et lason, doctissimi
traiis mare viri Arriani IV
563. 19.

bonus: euin dicimus bonuin,
cuius praevalent bona, eumque
optimum, (jui peccat minimum
III 409, 18. solere aiunt quen-
dam veterum dicere, quibus
satis persuasum esset, ut luliil
mallent se esse quam viros
bonos, liis reliquam facileni
esse doctrinam IV 517, 11.

Summum bonum id dicitur.
(juo cuncta referuntur II 678, 11.
tinis boni ibi dicitur, ubi iam,
quo 'excurrat et quo referatur.
non invenitur II 678, 14: cf.
677. 25. deus est summum at(iuo
incommutabile })onum. cuius
participationo liomo lit bonus
III 229. 24. (luid ost dijrnius,
quam ut bona faciat bonus
deus, (luao iioino potost facere
nisi deusV III 568, 7. multa
bona (lous facit otiain do nostris
malis ii()stiis(iue i^eccatis III
568. 1. dous bonoruni omniuni
est larjritor non solum sempiter-
norum, (luae anto Cliristum pie
sperabantur. voruiii otiam toiii-
poralium. (|uao i)roi)lieticc iru-
))er!iabantur lil 158, 22. l)Oiia
aotonia proprie dous praostat
iustis, (iiii bona tomporalia
praestat ot iinpiis III 171, 6.
(/. IV 3.j;l 18. a deo, quicquid
bomim est, totum speraic debe-
mus IV .501. 6 (I)(ir.). ipsius
corporis si- (pia bona sunt. non
sunt nisi ex deo; (luanto magis

150

Iiwlex V.

aniiiii bona donare nullus alius
l)Otest! 111 264, 1. bona huius
mundi et ipsa bona sunt IV 439,
12; cf. III 158, 6. tenipo-
ralia bona deus aliquando uti-
liter tribnit et aliquando utiliter
subtrahit 111 230. ^4; cf. III 169,
9. 205, 13. 230, 22* terrena bona
si habentur, non in eis beata
vita ponenda est; subdita de-
bent esse non praedita, sequen-
tia non ducentia III 438, 14.
fortunae bona verissimi sapien-
tes nec timeri voluerunt nec
cupi I 9, 5. ecclesiae deneganda
fuerant bona veteris testamenti,
ut bona novi testamenti optare
atque sperare iam disceret 111
166, 21. magnum bonum est
libenter deo casteque servire
I 48. 4. unitas spiritus in vin-
culo pacis et caritas maximum
sunt bonum IV 37, 23. utitur
ecclesia potestate, ut non solum
invitet, sed etiam cogat ad
bonum III 647, 12; cf. IV 21, 17.
deus potens est vere beatam
vitam dare, quo nuUum malum
admittatur et ubi summum bo-
num numquam amittatur III'
434, 4: cf. 447, 7.

Koreas I 94, 13.

Borinus I 86. 18. 91, 8.

bos lassus fortius figit pedem
(proverb.) II 242, 11 (llier.);
cf. 267. 16.

b r e V i a t i o gestorum conlatio-
nis Carthaginensis III 152, 20.

Britto, ut credebant Alypius et
A., fuit cognominatus Pelagius
IV 45, 9.

B r i X e n s i s episcopus Phila-
strius IV 446, 13.

Brutus, Komanae gcntis pr;,e-
clarus vir III 135, 7.

b u d a vestitus II 412, 22. 597, 14.
Bullensis campus II 233, 15.
B u r d i g a 1 a e baptizatus est

Paulinus I 76, 14.
B y z a n t i u m , ubi Maximiani-

starum scliisma exarsit II 469.

20.

Caecilianus cum Carthagine
esset diaconus, pecuniosissimam
mulierem Lucillam quandam
pro disciplina ecclesiastica cor-
ripiendo laeserat II 99, 4. 107,
25. ibidem episcopus factus
ordinatus est per Felicem Ap-
tungensem, quem traditorem
fuisse erat suspicio II 599, 8.
601, 16. III 243, 15. utrum Caeci-
lianus a traditoribus divinorum
codicum fuerit ordinatus. sc
nescire dicit A. IV 4, 11.
septuaginta ferme episcopi inter
quos confessi traditores in con-
cilio Carthaginensi non con-
fessum et absentem Caocilianum
cum suis collegis et ordinatori-
bus damnaverunt II 86, 25. 88,
19. 89, 26; cf. 87. 10. 89, 7. 15.
96, 4. 24. 99, 7. 596, 13. III 239,
18. 241. 14 et Maiorinum contra
eum nefario scelere episcopum
fecerunt II 87, 14; cf. 108, 7.
116. 4. cur Caecilianus ab hoc
concilio afuerit II 98, 24. 100 1:
cf. 90, 14. plerique Lucillae pe-
cunia maxime adversus Caeci-
lianum empti et instigati per-
hibebantur II 99, 14. 20. 108, 7.
21. qua ratione, antequam Maio-
rinus adversus Caecilianum or-
dinaretur, schisma sopire vo-
luerint maiores sui, .Fortunius
narravit A. II 115, 23. in causa
Caeciliani partes Maiorini se ab
ecclesia catholica diviserunt IV

liHlcv y.

151

;5. -'2. Caefiliamis de Maioiino
ciusque parte conquestus est
apud proconsulem 11 95, 6. 9(5, 1.
Maiorini pars jier proconsuleni
libellum ad Constanlinum tunc
imperatorem misit inscriptum
ita: 'Libellus ecclesiae catho-
licae criminum Caeciliani tradi-
tus a parte Maiorini' atque
l)ctivit ab eo iudices episcopos
ex Gallia. qui de suis quaestio-
nibus, quae in Africa exortae
essent, arbitro niedio iudicarent
TI 408, a— 20. 87, 17. 155, 24:
cf. 88, 23. 95, 9. 407, 12. 411, 13.

420, 14. 421, 4. 457, 5. 18. 461,
IG. 4&4, 14. 600, 24. 602, 12. III
36, 25. 241, 20. 25. 242, 10. IV
5. 18. iudicante Melchiade. Ro-
iiianae urbis episcopo. cum
collegis suis nihil in Caeciliano
probari potuit. qua re in epi-
scopali honore est contirmatus
II 87, 20. 88. 23; cf. 96. 2—16.
97. 3. 98. 4. 101. 25. 1.55. 26.

408, 21. 421. 7. 458, 2. 601, 2.
a quibusdam denuntiationis
libellus adversus Caocilianum
erat datus II 97. 16. quod iudi-
cium. (|ui cum Maiorino stabant,
apud imperatorem conquesti
sunt: Caecilianum enim a tradi-
tore Felice essc ordinatum II
101. 25. 156. 2. 409, 4. 411, 16.

421, 7. 458, 3. (JOl. 8. 16. 602. 15.
primo Caecilianus episcopali
iudicio fuit purpatus: deinde
non niulto jjost Felicis Aptun-
prensis causa ab Aeliano pro-
consule examinata est. ubi eum
constitit esse innocentem III
245. 2: cf. II 88, 6. 20. 89, 8.

409, 15—410. 17. 601, 16. III 37,
5. post concilio apud Arelatum
habito imperator eandem cau-

sam dili},fentius examinandam
terminandauKiue curavit II 88,
1: cf. 101. 29. 156, 5. 409, 6. 421.
9. 458,6. 601, 11. ab lioc ecclesia-
stico iudicio Donatus, Maiorini
successor. et qui cum eo erant,
ad imperatorem provocaverunt,
ut ipse causam audiret II 88, 2;
cf. 95, 11. 102, 5. 156, 6. 327, 16.
409, 9. 421. 5. 4.58, 6. 461, 18.
601, 13. 602, 15. IV 5, 10. 9, 9.
iussit igitur ille, ut sibi partes
ad agendam causam Romam
occurrerent, quo cura Caeci-
lianus non occurrisset — (pia
causa non occurrisset, se ne-
scire dicit A. — praecepit, ut
Mediolanium sequerentur II 102,
13. quo posteaquam ventum est.
utraque parte adsistente inno-
cens ('aecilianus est iudicatus
atque illi recesseruiit superati
11 88, 4: (•/. 102, 21. 156, 7. 409.
11. 411, 18. 412, 4. 421, 4. 10.
458, 7. 601. 14. III 31. Ki. 37, 2.
242, 15. 245, 6. 16. (juae pro-
tulerunt Donatistae, ut Caeci-
lianum ab imperatore damnatuni
e.-se demonstrarent. omnia se-
cus ceciderunt III 242, 24—243,
14: cf. 241, 21. 242, 2. 12. IV
5. 19. maiores eorum Caecilia-
num et socios eius reg^ibus
terrae puniendos falsis crimini-
bus obiecerunt II 464. 14.
Caecilianus et .Vfri (iui[)iam
sive, ut putabant Donatistae.
re vera criminosi sive. ([uod
maf^is credendum est, calumniis
appetiti II 622, 21. a trans-
marinis unitatis episcopis ad-
versus factionem Maiorini Cae-
cilianus purjratus est II 108, 11:
(•/. III 37, 2. 242, 14. nihil
eorum, quae in Caecilianum

152

Index V

Donatistae iutendebant, probare
potuerunt III 241, 11; cf. II 9:?,
10. III 646, 16. IV 3, 24. elege-
runt, sicut dicitur, ad duas agere
causam cum Caeciliano parati
ad utrumque, ut satlarent cu-
piditatem suam, si autem non
possent, in eadem perversitate
durarent II 101, 7. 'si vera
essent, quae obiecta sunt Caeci-
liano, et nobis possent ali-
quando monstrari, ipsura iam
mortuum', inquit A., 'ana-
thematizaremus' IV 3, 26; c/.
III 239, 14. orbis terrarum Cae-
ciliano communicabat II 92, 1.
100, 23. 108, 22. Ca^ciliani causa
ad ecclesiae causam non per-
tinebat III 241, 9. 646, 14.
Caecilianus ut per alias
Africae terras unitati catho-
licae mirabili efficacia consuluit,
ita Ilipponiensium quoque re-
gionem praesidiali edicti sui
vigore contra Donatistas ut
adiuvaret, A. petivit ep. 86.
ad eundem data est ep. 151,
qua fere tota de Marcellini
morte agit et exponit, quam
partem Caecilianus in hac causa
liabuisse videretur, quamquam
ipse eum illius crudelitis auc-
torem vel participem fuisse non
crederet III 384, 3. 384, 29—
385, 9. 386, 16. 387, 21. 25. 390,
2. 391, 13. de epistulis inter
Caecilianum et Augustinum
missis acceptisque III 382, 12.
383, 24. epistulam papae Inno-
centi Caecilianus per fratres ad
Augustinum misit III 383, 14.
catechumenus etiam tum vole-
bat esse. cum A. iam in fideli-
bus eum liaberi cuperet III
392, 12.

Caecilianus, magistratus Ap-
tungitanorum II 410, 10.

Caecilianus exduumvir, cuius
ep. Ingentium falsasse contende-
batur II 410, l8.

Caecilius, filius Celeris, A.
carissimus II 215, 13.

Caelestina ha«resis IV 300,
2; V. Caelestius.

C a e 1 e s t i n u 3 diaconus a Roma
ad A. scripstrat, cui ille respon-
dit ep. 192 per Albinum, eccle-
siae Romanae acolythum IV
165, 16. qui cum in sede apo-
stolica papa esset constitutus,
A. ei gratulabatur et Fussalen-
sium causam commendabat
ep. 209. se ircire dicit eum
valde propensum ad raisericor-
diam esse IV 350, 22.

Caelestinus, ad quem ep. 18
data est. A. ei miserat adver-
sum Manichaeos libros, qui ut
iam remitterentur cum rescrip-
tis, petivit I 45, 2.

Caelestinus presbyter A.
mandatu ad Florentinura legem
aliquara tulit, quo eam cogno-
sceret II 660, 20.

Caelestius et Pelagius in
superbiam sacrilegam extollondo
liberura arbitriura nullum relin-
quebant locum gratiae dei III
655, 9. suasuros se aliquibus
esse confidebant nos adiutorium
dei nec debere quaerere nec
egere III 709, 9; cf. 719, 8—13.
praedicabant parvulos aeternae
vitae praemiis etiam sine bap-
tismatis gratia posse donari
III 720, 6; cf. 660, 13. 666, 1.
quamquam per baptismum etiara
parvulorum fieri redemptionem
libello suo Caelestius in Cartha-
ginensi ecclesia iara confessus

l!l.U'X V

153

est III 661, 8; c/. 471, 11. Caele-
stius in Carthaginensis civitatis
ecclesia iam ad presbyterii
lionorem subrepere coeperat.
sed ad iudicium episcopale
perductus est III 471, 7. idem
ad presbyterium in Asia diceba-
tur pervcaisse III 667, 6; cf.
654, 12. A. veritus est, ne forte
Caelestius apud Hilarium Syra-
cusis esset ibicjue hominum
fidem perturbare conaretur III
471, 20. Alypio et A. auctori-
bus haeresim Caelestinam iugu-
latam esse dicit Hieronymus;
qua re isti liaeretici oderant et
illos et Hieronymum, per quos
putabant se libertatem docendi
liaereseos perdidisse IV 300, 1.
5. litteris Herotis et. Lazari.
quas Orosius tradidtrat, lectis
Carthaginense concilium et Mi-
levitanum adverteruiit Pehii^ium
et Caelestium auctores nefarii
prorsus et ab oninibus ana-
themandi erroris esse III 653,
13: cf. 667, 3. itaque nisi errores
suos apertissime anathemavis-
sent, ipsos anathemari oportere
censuerunt III 654, 13, id quod
ad papam Innocentium detule-
runt litteris 175 et 176. Caelesti
causa ante ferme (juin.iuennium
apud ecclesiam (^arthaginensem
est agitata III 6W, 5: cf. 667, 7.
Pelafriura Caelestiumque eccle-
siastioa communione yrivari
Tnnocentius apostolici vij:;oris
auctoritate censuit, donec resi-
piscerent de diaboli laqueis,
eosque interim dominico ovili
non recipi III 721. 3; cf. 722, 4.
simul praecepit, ut, quicumque
eandem doctrinam defensitare
niterentur, par eos vindicta

constrinji-eret 111 721, 12. Pela-
gius et Caelestius adversus dei
gratiam disputando novae hae-
resis vel .-..uctores vel certe acer-
rimi notirtsimicjue suasores cum
extitissent, conciliorum episco-
palium vigilantia ab Innocentio
papa et Zosimo toto Christiano
orbe damnati sunt IV 157,
9 — 18. quarum sententiarum
exempla A. misit ad Optatmn
IV 157, 18. Pelagius et Caele-
stius recenti iudicio dei per
diligentes et fideles servos cius
catholica communione privati
sunt et adhuc in sua damnatione
pcrsistebant IV 220, 25. impera-
tores Ilonorius et Theodosius
dudum constituerant. ut Pela-
gius atque Caelestius, infandi
dogmatis repertores, ab urbe
Roma pellerentur, et recenti
quo(iue sanctione decreverunt,
ut, si quis eos in quacumque
provinciarum parte latitare non
nesciens aut propellere aut
prodere distulisset, praescriptae
poenae velut particeps subiace-
ret IV 296, 4. 297, 2 et, quicum-
que episcopi eorum damnationi
subscribere neglexisscnt, epi-
scopatus amissione multati inter-
dicta in perpetuum expulsi civi-
tatibus communione privarentur
IV 298, 2.

Caelicolae II 121, 1. v. Maior.

caeremoniae: Hieronymus
pronuntiat caeremonias ludaeo-
rum et perniciosas esse et morti-
feras Cliristianis et, quicumque
eas observaverit sive ex ludaeis
sive ex gentibus, eum in ba-
rathrum diaboli devolutum II
305, 8; A. autem ait dicere eas
non esse perniciosas his, qui

154

IiuU-x V.

cas velint. sicut a paiontibus
acceperint. custodiie II 305, 6;
cf. 311, 7; ■ quam sententiam
suam A. accuratius definit II
369, 9 caeremoniarum ludaica-
runi observationem Pauli tem-
j)ore fuisse adprobandam di-
cens, tunc detestandam 369, 15.

C a e s a r a Cicerone laudatus
II 593, 21. III 134, 8.

Caesar Gaius, post quem lex
ludaeorum prorepsit in fines
Italos aut certe ipso imperante
II 552, 1, Caesarum tempus II
552, 5.

Caesarea, ludaeae oppidum
II 291, 3. 300, 4.

C a e s a r e a . Mauretaniae oppi-
dum IV 137. 10.

Caesariensis collega II 401,
22. fratres Caesarienses IV 306,
30. 308, 19. epistula ad Caesa-
rienscs IV 307. 18: cf. 311. 10.
Mauretania Caesariensis II 466,
22. 469, 21. IV 137. 9. 168, 2.
provincia Caesariensis IV 310,
12. 351, 10. Eusebius Caesarien-
sis II 318, 8.

C a i n ex Adam et Eva natus III
696. 10. ex fructibus terrae
obtulit munus deo II 558, 16.
deus cum Cain fratricida locu-
tus est III 299. 20: cf. 310.
13—19. Christus ad Cain in
spiritu venit III 537. 4. Cain
ludaeorum fij^ura III 356, 18.
eum peccasse scriptura sacra
testata est III 696. 13.

K a ; s 0 ( r. /piv;'..

C a 1 a m a, Nectari patria, cui
mag^na ille contulit officia II
426, 13. 584, 13. 594. 6. Severus
ut per Calamam remeare ne
•rravetur, petivit .Vugustinus II
66. 21. Calama non levi populi

sui errato prolapsa est II 426,
15. 432. 1. ubi cum contra recen-
I tissinias leges festo paganorum
sacrilega sollemnitas agitare-
I tur, inter alias iniurias Christia
j norum ecclesia ter lapidata est
I et ignes ecclesiasticis tectis at-
j que hominibus inlati 11 432,
! 17—433, 12. 585, 21. 594, 12.
j A. cum en venisset, (juid effi-
j cere contenderit II 434, 22—
; 435, 14.

C a 1 a m e n s i s colonia II 426, 11.

Calameiisis episcopus Possidius

II 598, 2. Donatus Calamensis

II 155, 15.

C a I i b i u s iunior, Aptungitanae

civitatis curator II 410, 11.
C a 1 i s t u s episcopus llomanus

II 153, 16.
C a 1 1 i 0 p e musa I 93, 14.
C a 1 1 i p i d a e , gens Scythica

I 91, 14.
C a 1 p u r n i u s cognomento Lana-

rius II 243, 1: r. Kufinus.
Campania. ubi vitam degebat

Paulinus I 88. 1.
c a n c e 1 1 i r. baptisma.
Candidus opiscopus iu con-
oilio Cartiiaginensi adfuit III
653, 8.
C a n d 0 r i u s opiscopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653. 2.
canis: fpii de occlosiae dolori-
bus suavitatem suae malac
linguae captant, facilc est, ut
illis canibus comparemus, ([ui
lingobant vulnora pauperis La-
zari II 341, 4. non semper in
malo accii)iendi suntcanes III
357. 19; cf. II 341, 6. canem ct
leonem Christus appellavit nuui-
dum 111 190. 12—21.

Tndex V.

155

c a u 0 n : patruin scripta ab auc-
toritate canonis distinguenda
sunt II 480, 13. 481, 2. non licet
in scandalum inittere ecclesiam
legendo in populis scripturas,
quas canon ecclesiasticus non
recepit; his enim haeretici et
maxime Manichaei solent in-
peritas mentes evertere 11231,1.

canonicus: librorum canoni-
corum auctoritalem quo modo
A. distingiiat ab auctoritate
aliorum II 354, 4. 374, 6. 376,

16. 481, l.III 344, 21. in con-
cilio institutum est, quae sint
scripturae canonicae, quae in
populo dei legi debeant II 231,
8. librum Sapientiae erant qui
in canonicis non haberent IV
473. 14 (Hil.)- i: credere.

cantare, canticum: de can-
tandi varia consuetudine et
tempore II 209, 3. quid aliud
est canticum novum (luara laus
deiy III 193. 1. non omnis. qui
hibiis personat. cantat canticum
novum, sed qui co modo cantat,
ut apostolus admonet dicens:
'Cantantes et psallentes in cor-
dibus vestris domino' III 192.

17. V. Donatistae.

C a p i t o 1 i u m . lovis sedes II

430, 22.
C a p p a d 0 c i a e ecclesia II 402, 1.
C a p r a r i a insula, unde monachi

Eustasius et Andreas in Africam

venerunt II 140, 3.
C a r c a v i a ne n s i s II 629, 7.

i'. Victorianus.
C a r c e d o n i u s Subsanensis ec-

desiae presbyter fuisse videtur

II 225, 13. 227, 7—11. 26. 228,

10. 23. V. Timotheus.

c a r i t a t i 8 laus IV 132, 7—133, !

11. de caritatis natura IV 166, {

4 — 167, 5. caritas quantum sit
bonum IV 37, 24. quanta sit
caritas patriae II 426, 4 (Nect.);
cf. 427, 11. caritatis latitudo,
longitudo, altitudo, profundum
III 208, 3. 210. 16. 307, 16; in
figura crucis II 196, 15. III 211,
11. 307, 16.

Caritas usque adeo donum
dei est, ut deus dicatur IV 50,
20." 121, 20. caritas dei non per
vires nostras, id est humanas
diffunditur in cordibus nostris
sed per spiritum sanctum IV
426, 24: cf. III 233, 18. 272, 5.
lex adducit ad fidem, fides
impetrat spiritum largiorem,
difTundit spiritus caritatem, im-
plet caritas lejrem III 268, 9.
pia fides sine spe et sine cari-
tate 'esse non vult II 711, 23.
fides et spes et caritas ad deum
perducunt orantem III 68, 1.
fides significatur apud Lucam
in pisce, spes in ovo, caritas in
pane III 58, 15. 18. 59, 6.

Proficimus in hac vita defi-
ciente cupiditate caritate cre-
scente, perficimur autem in illa
vita cupiditate extincta caritate
completa III 686. 17. perfecta
caritas foras mittit timorem sed
iUum servilem; castum autem
non eicit, sed adsciscit III 199,
10. 18: cf. 198, 15. fieri potest,
ut inter carissimos aliquid al-
terutro sermone contra dicatur
nec tamen caritas ipsa minua-
tur nec veritas odium pariat,
quae debetur amicitiae II 383,
1. dissensiones numquam debent
amari, sed aliquando tamen aut
caritate nascuntur aut caritatem
probant IV 354. 23—355, 18.
quae virtus evangelicam in no-

156

Iiidex V.

bis efflcit mortem nisi caritas,
quae fortis est ut mors? II 501,
22 (Pmd.). caritas sic oblitterat
nobis et perimit hoc saeculum,
ut impleat mortis eflectum per
affectum Christi, in quem con-
versi avertimur ab hoc mundo
II 502, 1 (PauL). ut discamus,
invitare nos debet suavitas veri-
tatis, ut autem doceamus, co-
gere necessitas caritatis IV
175, 14.

Unde deus colitur nisi cari-
tate? III 598, 10. caritate Chri-
sto, non poena* timore cohaere-
mus III 271, 17. quis vere dicit
se habere Christi caritatem,
quando eius non amplectitur
unitatem? 11223,27, c/. IV 44, 3.

c a r n a 1 i s vetustas spiritali ces-
sit novitati II 54, 8.

Carneades vita etiam longis-
sima verum invenire non potuit
I 2, 20.

c a r o : quattuor humoribus natura
carnis temperatur IV 325, 17.
aut carni trium illorum virorum
addita est contra ignem in-
corruptio aut ipsi igni detracta
corrumpendi facultas; hoc illo
multo est mirabilius IV 326, 10.
temperare aliquem a carnibus
edendis, ut inmundas arbitretur,
apertissime contra fidem sanam-
que doctrinam est II 210, 18.
similitudinem carnis peccati
sumpsit Christus pro nobis,
qua caro peccati mundaretur in
nobis IV 108, 22. sunt, qui car-
nem in resurrectione adserunt
conversum iri in substantiam
dei et hoc futuram esse, quod
deus est II 442, 3. more suo
scriptura, ut Christi humilitatem
magis ostenderet, carnem pro

liomine posuit III 163, 23; cf.
II 441, 10. carnis et sanguinis
nomine operK. carnis et sangui-
nis apud apostolum sunt in-
tellegenda IV 327, 8 vel potius
corruptio carnis et sanguinis
327, 11. 334, 12. quo modo dica-
tur: 'Caro possidebit regnum
dei' et: 'Caro non possidebit
regnum dei' IV 337, 4.

Cartennae in Mauretania Cae-
sariensi, Vincenti sedes II 465,
24. 466, 22. 467, 24. 469, 21.

Cartennensis Vincentius II
466, 22. vicinia Cartennensium

II 467, 24.
Carthaginenses II 101, 6.

III 5, 17. unus Carthaginensis
III 7, 17. sicut videtur audaciae
mutare conari, quod Carthagi-
nensis ecclesia tenet, sic ma-
gnae inpudentiae est velle ser-
vare, quod Carthaginensis ec-
clesia correxit I 58, 1. in Car-
thaginensi ecclesia, in Africae
capite II 99, 21. episcopi ex
more ad Carthaginensem ec-
clesiam sollemniter veniebant
III 653, 11. concilium Cartliagi-
nense II 409, 17. IV 47, 3. con-
cilium Carthaginense, ubi reci-
tabant septuaginta plus minus
episcoporum sententias contra
Caecilianum absentem prolatas
III 239, 18. concilium ecclesiae
Carthaginensis 653, 9. 701, 3.
concilium provinciae Carthagi-
nensis 669, 5 {cf. 668, 9). IV
389, 14. Carthaginensis synodus
III 715, 10. Carthaginenses rhc-
tores II 673, 22. Carthaginensis
promissio 144, 5.

Carthago, civitas ampla et
inlustris, fama celeberrima nobi-
lis, unde se per totum Africae

Index V.

157

corpus nialum, quod ibi esset
exortum, tamquam a vertice
effundere'. II 90, 3. non medio-
cris auctoritatis habebat epi-
scopum II 90, 7. duae tantae
urbes Latinarum litterarum arti-
fices, Roma atque Carthago II
674, 6. in tanta doctorum multi-
tudine apud Carthaginem con-
stitutus II 675, 11. Epiphani
liber poterat apud Carthaginem
in Latinam linguam verti faci-
lius atque commodius IV 448, 5.
cathedra ecclesiae Carthaginis
II 91, 18. a ducentis et septua-
ginta episcopis Donatistis con-
cilium Carthagini celebratum II
486, 20. conlatio apud Cartliagi-
nem liabita IV 5, 17. 28, 6. pars
Donati primo apud Carthaginera
pars Maiorini dicebatur II 407,
12. in Africa maxime apud Car-
thaginem non deesse Pelagia-
nos arbitrabatur A. III 471, 5.
A. continuo est a Carthagine
profectus occultato abscessu suo
propter miseram urbis condi-
cionem III 384, 13. Carthagini
exhiemavit Paulinus II 736, 7.
beluae marinae costae Cartha-
gine in publieo fixae populo
notae erant II 571, 8.

C a r u s quidam inter Augustinum
etCeleris amicum medius II 216,7.

Casphalianensis presbyter
Marcus II 597, 9.

C as p i oppida I 93, 21.

Cassi cacumina, Cassia rupes
I 91, 16—17.

castitas: magis timeamus, ne
sensu interiore corrupto pereat
castitas fidei, quam ne feminae
violenter constuprentur in carne
IV 490, 3. tantum valet in mente
intogritns castitatis, ut illa in-

violata nec in corpore possit
pudicitia violari, cuius membra
potuerint superari II 656, 11.

Castorium, ut in episcopatum
Bagaiensis ecclesiae Maximiano,
fratri suo, succederet, obsecra-
bant Alypius et A. ep. 69.

C a s u 1 a n u s presbyter duas epi-
stulas ad A. miserat de sabbati
ieiunio consulens; quibus A. re-
spondit ep. 36.

Cataphrygae vel Catapliryges
liaeretici II 676, 25 dicebant per
Montanum et Priscillam, quos
proprios suos prophetas habe-
bant, venisse spiritum sanctum,
quem dominus missurum se essc
promisit IV 527, 9.

Cataquensis episcopus Honi-
fatius^ II 518, 15.

c a t h 0 1 i c i : tolerantiam pacifi-
cam didicerunt catholici neque
vero scliismatici II 119, 2. de
mansuetudine catholica erga
Donatistas II 413, 20. qua re
catholici Donatistas quaerebant?
II 488, 3. IV 37, 10. sacramen-
tum dei agnoscunt catholici in
haereticis et venerantur et am-
plectuntur II 223, 10. 21. catho-
lici in haereticis, qui transie-
rant, non mutabant, in quibus
cum ipsis erant, id est in sacra-
mentis, sed ea corrigebant, in
quibus cum ipsis non erant II
488, 20. rebaptizare haereticum
hominem, qui haec sanctitatis
signa perceperit, quae Chri-
stiana tradidit disciplina, om-
nino peccatum est; rebaptizare
autem catiiolicum immanissimum
scelus est I 65, 16. ecclesia,
quae dicta est unica sua, haec
est unica catholica, quae toto
()rl)0 copiose diffunditur. quae

158

Index V.

usque ad ultimas gentes cre-
scendo porrigitur III 191, 23.
quam subtiliter et quanta veri-
tate in catiiolica intellegitur
inseparabilitas trinitatis I 27, 17.

C a t i 1 i n a frigus, sitim, famem
ferre poterat etc. neque vero
fortitudo haec erat sed duritia
III 594, 11. 595, 10. liber belli
Catilinae III 142, 14.

C a 1 0 imitatione dignior erat
quam luppiter, cum in templis
adoraretur luppiter potius quam
Cato II 430, 3.

c a u s a : causarum mutandae
sententiae tria distinguuntur
genera II 348, 4—349, 16.

Celedensis pseudodiaconi An-
niani haeretici contra libros cur
nondum rescripsisset, Hierony-
mus exposuit IV 300, 7—301, 7.

C 6 le r cum Donatistarum con-
suetudine implicatus teneretur,
A., ut eum inde extraheret,
operam dabat litteris 56 et 57.
possessiones habebat in regione
Hipponiensi II 215, 22—216, 4.
procuratore utebatur Spondeo
III 151, 1. de eius adversum se
praepotenti administratione con-
questum esse Antoninum, epi-
scopum Fussalensem, scribit A.,
quo tempore iam nullam gere-
bat in Africa aut uspiam pote-
statem IV 350, 3.

C e 1 s u s ep. 80 ad Paulinum
perferre paratus cum spe citius
navigaret, A., ut scribere festi-
naret, coegit II 346, 27.

c e n a : plures et prope omnes in
plerisque locis die cenae domi-
nicae lavare consueverunt II
168, 9; unde hic lavandi mos
ortus esse videatur II 168, 14.
cena dominica v. eucharistia.

C e n c h r i s caput sibi Paulus
totondit ex lege II 298, 3, 6.
358, 4.

C e r d o cum multis quaestioni-
bus a Dioscoro ad A. missus
est II 664, 20. 665, 1.

cerebrum: deus ex» puncto et
quasi centro cerebri sensus om-
nes quinaria distributione dif-
fundit III 106, 14.

C e r e t i o episcopo A. misit ep.
237 de Priscillianistarum frau-
dulenta interpretandi ratione.

Cerinthus et Hebion haeretici
propter hoc solum anathemati-
zati sunt, inquit Hieronymus,
quod legis caeremonias Christi
evangelio miscuerunt et sic
nova confessi sunt, ut vetera
non amitterent II 303, 8.

Chaldaeorum gens II 117, 12.

Chananaeus stabit adversus
Israhel, cum Chananaei labores
abstulerit Israhel; Chananaeus
quippe impius IV 36, 2.

charactere regio signare mi-
litem IV 22, 12. oves Christi
characterem dominicum portant
in sacramento, quod acceperunt
III 642, 9; cf. IV 22, 9. v. b?p-
tisma.

charta: epistula sic inopiam
chartae indicat, ut membranas
saltem abundare testetur I 35,
15. 36, 2.

C h e r u b i n , angelorum chorus
II 504, 9.

c h 0 r a u 1 a : vulgares dicunt:
'Malus choraula bonus sympho-
niacus est' II 221, 17.

C h r e m e 8 , persona Terentiana
I 15, 19.

Cliristianitatis ad perfec-
tum sapientia inbutus III 91, 8.
Donatistarum presbyter ordinem

Index V.

159

Christianitatis civitatis auae
Generoso volebat insinuare, cum
teneret Christianitatem non
civitatis suae tantum nec tan-
tum Africae vel Afrorum sed
totius orbis terrae II 152, 8;
cf. 153, 3.
Christianus populus IV 513,
24. de tempore Christianae reli-
gionis II 551, 4. Christiana so-
cietas per sedes apostolorum
et successiones episcoporum
certa per orbem propagatione
diffunditur IV 513, 15. ex quo
clementissimi iraperatores Chri-
stiani esse coeperunt, . factis
regibus Christianis ubique in
parvo tcmpore evangelium
Cliristi penetravit IV 241, 18.

Chrirttiani, dicit Maximus
grammaticus, deum sibi quasi
l)roprium vindicant et in locis
abditis praesentem se videre
componunt I 39, 1.

Erant, ({ui putarent Christia-
nam doctrinam utilitati non
convenire rei publicae, quia no-
lebant stare rem publicam firmi-
tate virtutum sed impunitatc
vitiorum III 124, 9. Christiana
discipiina non omnla bella cul-
pat; militare utique non prolii-
buit III 141. 10. 15. si per quos-
dam imperatores Ciiristianos
multa mala imperio acciderunt
Romano, liominum haec erant
vitia, non doctrinae Ciiristianae
III 142, 3. Christiani, scripsit
Nectarius ipse paganus, pau-
peres sustinent, morbidos cura-
tione relevant, id postremo
modis omnibus agunt, ut diu-
turnitatem calamitatis addicti
non sentiant II 580, 17. 584, 23.

Christiani ad soiis ot lunae

j computationem pascha celebrant
I II 182, 14. proprium Cliristianae
I religionis est observare, cum
j pascha celebratur, ut sabbatum
occurrat II 186, 16. Christianos
[ maxime ex gentibus venientes
1 iudaizare non oportet IV 216,
13. Clirisfianus utrum etiam
1 ludaeus vel Israhelita dicendus
I sit, merito quaeri dicit A. IV
j 221, 21. 27; esse eos ludaeos vel
I Israhelitas vel semen Abrahae
[ non secundum carnem sed se-
I cundum spiritum tidei IV 222,
17; cf. 224, 22; neque vero de-
bere eos ipsum nomen sibi in
consuetudine sermonis inpo-
nere, sed spiritali intellegentia
retinere IV 221, 23: cf. 227, 21.
secundum mysterium spiritus ad
Sarram pertinent Christiani et
ad Israhel IV 227, 10. 14; cf.
225, 20. 226, 20.

Christianus peccat, si per fal-
sos deos iurat II 130, 8. Chri-
stianis est prohibitum, ne in
lionorem alieiiorum deorum ali-
([ua re utantur aut ita se gerant.
ut t-a uti existimentur II 132. 9.
cum templa, idola, luci et si
quid huius modi evertebantur,
Christiano non licebat in usus
privatos et proprios inde aliquid
usurpare II 132, 13. Christianus
peccat, si fieri permittit, ut de
area vel torculari tollatur ali-
quid ad sacriticia daemoniorum,
ubi prohibendi potestas est;
quod si factum comperit aut
prohibendi potestatem non ha-
buit, utitur mundis reliquis
fructibus II 132, 1.
Ii r i s t i n u s ad Augustinum
epistulam miserat, cui ille ro-
si)on(lit pusilla ep. 256.

160

l.tdex V.

C h r i s t u s hominem coaptavit
nomen humanitavis ab eo dili-
^•enter adsuraeus, divinitatis ei
largiter tribuens III 107, 6.
deus in homine proprio quodam
et singulari modo est; una enim
persona est deus et homo et
utrumque est unus Christus
lesus IV 89, 20. Christus idem
homo est, qui deus, ut persona
una sit, ne non trinitas sed
quaternitas inducatur III 164, 9.
in unitate personae deus utitur
homine, ut Christus sit; persona
ergo Ciiristi mixtura est deii et
hominis III 110, 2. 9; cf. III
160, 5. IV 141, 16. cum sit Chri-
stus deus et homo, alia ei con-
veniunt secundum deum alia
secundum hominem; neque ta-
men deus ab homine separandus
IV 87, 15—89, 5. multa de
Christo in scripturis secundum
formam dei dicuntur, multa se-
cundum formam servi IV 540,
14. in Christo homo adsumptus
est a deo, non in homine con-
sumptus est deus III 629, 18;
cf. 107, 14. 230, 15. non ita est
deus confusus carni, qua ex
virgine nasceretur, ut curam
gubernandae universitatis vel
deseruerit vel amiserit III 100,
14; cf. 104, 16. Christus inter
deum et homines mediator in
unitate personae copulavit
utramque naturam III 108, 14.
dei filius patri coaeternus susce-
pit hominem seque et illo fecit
unum lesum Christum, media-
torem dei et hominum, aequalem
patri secundum divinitatem,
rainorem autem patre secundum
carnem, hoc est secundum homi-
nem ITI 111, 8—17; cf. 191, 12.

una persona est deus et homo et
utrumque est unus Christus
lesas ubique per id, quod deus
est, in caelo autem per iu, 'i..od
homo IV 89, 21. Christus uni-
genitus dei filius aequalis patri
idemque hominis filius, quo
raaior est pater, et ubique totus
praesens est tamquam deus et
in loco aliquo caeli propter
veri corporis modum IV 118, 14;
secundum hominis formam non
est putandus ubique diffusus
IV 89, 13. Christus cum in forma
dei aequalis sit patri, tamen per
formam servi non suam volun-
tatera sed patris se facere de-
bere ostendit III 216, 2. sic
accipiendus est homo Christus,
ut deus non credatur nisi per-
fectus etiam homo; non est
autem homo perfectus, si vel
anima carni vel animae ipsi
mens humana defuerit IV 84,
a— 9. de Cliristi anima III 538,
6 — 539, 19. valde rationabiliter
et patre minor est homo Chri-
stus et patri aequalis est idem
ipse deus Christus III 630, 2;
cf. 629, 8. quid est Christus nisi
dei sapientia? II 569, 7. Christus
est lux, quae lucet etiam in
tenebris, quamvis eam tenebrae
non comprehendant, est virtus
et sapientia dei IV 87, 7; cf.
III 111, 9. II 554, 8. verbum
dei idemque dei lilius patri
coaeternus eademque virtus et
sapientia dei longe alio modo
quodam quam eo, quo creaturis
ceteris adest, suscepit homi-
nem seque et illo fecit unum
lesum Christum III 111, 8—15.
in Christo verbum et horao una
persona est III 617, 17; cf. IV

Index \''

161

117, 10. non augetur numerus
personaruir, cum homo accedit
verbo, ut sit unus Christus III
164, 12. Christum dicimus ver-
bum dei, per quod facta sunt
omnia, et i(ieo- lilium, quia ver-
bum II 553, 16. Christus est
verbum et homo; quod ad ver-
bum adtinet, creator est Chri-
stus, quod vero ad hominem,
creatus est Christus IV 87, 22;
liomo verbo accessit, non ver-
bum in hominem conversum
acccssit III 617, 7. in Christo
verbum incommutabile nihil in
deterius commutatum particeps
carnis effectum est rationali
aTiima mediantj III 163, 19.
qiiidam haeretici accipiebant
verbum dei et carnem, hoc est
sine anima humana, ut verbum
esset carni pro anima, vel ver-
bum dei et animara et carnem
sed sine mente humana, ut
verbum dei esset animae pro
mente humana IV 83, 19. Chri-
stus cum esset fdius dei, venit,
ut fieret fdius hominis donaret-
(lue nobis, qui er.imus filii ho-
minis, filios dei fieri III 162, 1.
Christus in evanjjelio se filium
hominis dicit magis quam ho-
minem, cum Adam sic fuisset
liomo, ut non esset filius hominis
III 173, 2. 19; cf. 172, 7; item-
que ab Adam homines, a Christo
lilii hominum sumus 172, 24.
potuit Christus praestare carni
suae, ut oculis corporeis vide-
ret patrem, an non potuit? II
441, 15; cf. III 519, 1. in Christi
corpore, quod adsumpsit ex
yirgine, tamcjuam in templo
habitat deus IV 116, 17. quo
discrimine habitet deus in Chri-

liVlIl. Aagnstinus (Uo Idbachcr.)

sto et in membris eius IV 116,
24. Ciiristus cur vermis dicatur
II 574, 19—576, 16. III 171, 11—
172, 16. petra dicitur Christus,
quia significat Christum III 618,
11.

Moyses et ceteri prophetae
Christum prophetaverunt et lio-
minem propter homines factum
venturum praenuntiaverunt III
115, 7. 11. aliis sacramentis
praenuntiari Christum, cum
venturus esset, aliis, cum venis-
set, adnuntiari oportuit III 133,
8. Christus implevit omnia, quae
per prophetas ante praedixerat
II 554, 5; (•/. III 119, 1. per He-
braeorum gentem sui adventus
manifestationem congruis sacra-
mentis praefiguravit II 554, 1.
in lege est prophetatus III 357,
6; cf. 120, 14. Christum deura
in carne verturum, moriturura
ctc. omnes prophetiae, sacer-
dotia, sacrificia, templura et
cuncta omnino sacramenta so-
nuerunt III 118, 12. lapide,
quo significatus est Christus,
duo quaedam praenuntiata
sunt, et infidelibus offendiculum
et fidelibus aedincium III 536,
13. Christus praefiguratus in
lona II 573, 13^75, 2. 577, 16.
Adam forma Christi III 469, 2.
primus Adam, secundus Adam
IV 107, 12—108, 15. 109, 5. 411,
20. 577, 4. Christus et lohannes
Baptista III 159, 22—161, 1.
Christus ex ludaeis mirabiliter
natus est IV 513, 12. de Christi
partu aliisque humanis affecti-
bus III 100, 12—109, 14. IV 108,
20 — 110, 1. solus Christus natus
est ex virgine, quod est sine
exemplo III 517, 21. non per

11

162

Index V.

solitam convenientiam maris et
feminae venire voluit carnem
suam Christus sed de virgine
nihil tale in eius conceptu con-
cupiscente IV 108, 20. sic ad-
sumpsit coipus ex virgine, ut
inmortalitatem suam non corru-
perit, ut aeternitatem non mu-
taverit, ut potestatem non mi-
nuerit, ut administrationem
mundi non deseruerit, ut a sinu
patris non recesserit III 104, 13;
liomo deo accessit, non deus a se
recessit 109, 13. aliquid pro-
prium facere debuit, nasci de
virgine, a mortuis resurgere, in
caelum ascendere III 115, 14.
homo de virgine procreatus et
a mortuis in aeternam vitam
resuscitatus et super caelos
exaltatus potentius opus est
fortasse quam mundus III 116,
11. in Christi partu demus
deum aliquid posse, quod nos
fateamur investigare non posse;
in talibus rebus tota ratio facti
est potentia facientis III 107,
11. tunc voluit hominibus appa-
rere Christus et apud eos prae-
dicari doctrinam suam, quando
sciebat et ubi sciebat esse, qui
in eum fuerant credituri II 556,
15. a nativitate domini, inquit
A., hodie computantur anril
ferme quadringenti viginti, a
resurrectione autem vel ascen-
sione eius anni plus minus tre-
centi nonaginta IV 260, 14.
Christum matrem liabuisse a
quibusdam negabatur IV 576,
14. in veteribus sacramentis
circumcisio parvulorum octavo
die fieri praecepta est, quoniam
Christus die dominico resur-
rexit. qui post septimum sab-

I bati octavus est III 462, 1. Chri-
j stus in eo, quod baptizatus est,
i nostrae regenerationis sacra-
I mentum sua humilitate altius
I commendavit IV 108, 13. Chri-
stus in carne mortali solus sine
peccato fuit III 696, 21; cf. 538,
8. 539, 9. de Christi anima et de
originali peccato III 538, 9 —
539, 3. Christi animam nuUum
ex Adam traxisse peccatum du-
i bitare fas non est IV 161, 5.
Christus homo non utique
terrena felicitate commendan-
dus fuit III 164, 16—165, 1.
pascha cum discipulis mandu-
cavit eo die, qui primus azy-
morum fuit a vespera incipiens;
deinde traditus est ea nocte,
quae iam ad diem passionis
eius pertinebat II 59, 22—60,
16. in ipsa passione suscepit
vocem infirmitatis nostrae, vo-
cem scilicet corporis sui, hoc est
ecclesiae suae et dixit: 'Deus,
deus meus, ut quid me dereli-
quisti?' III 165, 19. 166, 19. 168,
7. exclamans: 'Deus, deus meus,
ut quid me dereliquisti?' in se
transflgurabat martyres suos III
178, 10. derelictus est non ad
insipientiam nobis, sed ut sa-
piamus III 179, 8—21: cf. 169,
15. homo Christus cum in cruce
penderet, secundum carnem in
sepulcro, secundum animam in
inferno futurus erat; deus vero
idem ipse Christus ubique sem-
per est IV 87, 4; cf. 84, 13.
transitus de hac vita mortali in
aliam vitam inmortalem, hoc
est de morte ad vitam in pas-
sione et in resurrectione Christi
commendatur 11 171, 12; cf. 170,
19. 187, 16. Christus veterem

Index V.

163

hominem nostrum passione, no-
vum resurrectione significavit
IV 108, 14. ecclesia in Cliristo
patiebatur, quantlo pro ecclesia
patiebatur, sicut etiam ipse in
ecclesia patiebatur, quando pro
illo ecclesia patiebatur III 169,
2. Cliristus deus, dei filius, do-
ininus gloriae recte dicitur deus
crucifixus, cum Iioc eum secun-
dum carnem passum esse non
secundum illud, quod dominus
gloriae est, non habeatur in-
certum III 617, 22. portio no-
stra mors Christi est II 502, 6
(Paul.). Christus cur mortem
voluerit in conspectu inimico-
rum pati, resurrectionem autem
noluerit alienis demonstrare sed
suis III 175, 7. 15 — 21. (jui, quia
voluit, mortuus est, quo modo
voluit^ mortuus est III 211, 11.
solis ille defectus, quando cru-
cifixus est Christus, non solitus
sed vere mirabilis erat et pro-
digiosus IV 273, 18. quibusdam
videbatur morte Christi iam
talis resurrectio praestita iustis,
(pialis nobis in fine promit^titur

III 528, 20. Christi resurrec-
tionem non sicut nostram in
lon},nim differri oportebat III
17.5, 15: cf. 187, 22. 189, 10.
nullo modo potuit corpus Chri-
sti cum corruptione resurgere

IV 329, 21; cf. III 187, 18. Chri-
stus post resurrectionem cica-
trices non vulnera demonstravit
dubitantibus; tunc autem illae
falsae cicatrices fuissent, si
nuUa vulnera praecessissent II
550, 5. 10. quo modo Christus
post resurrectionem, cum in
eodem corpore resurrexeril, a
(piibusdam. (|ui eum noverant.

et agnitus non sit et agnitus sit

III 376, 20^78, 3. Christum
venisse in infernum satis con-
stat III 523, 18. si utraque regio
et dolentium et requiescentium,
id est et ubi dives ille torque-
batur et ubi pauper ille laetaba-
tur, in inferno esse credenda
est, Christus ad utramque par-
tem venisse videtur IV 86, 13.
secundum animam Cliristum
fuis.se apud inferos aperte scrip-
tura declarat III 528, 16; cf.

IV 34, 14. 85, 15. 89, 3. ideo
descendit in infernum, ut, qui-
bus oportuit, subveniret IV 86,
10. quinam isti sint, quos sol-
visse dicatur inferni doloribus,
temerarium est definire; variae
de hac re opiniones III 524, 8 —
534, 21. Christus illis iustis, qui
in sinu erant Abrahae, cum in
inferna descenderet, nondum,
quid contulisset, se invenisse
dicit A., a quibus evmi secun-
dum beatificam praesentiam
suae divinitatis numquam se
videre recessisse III 528, 5.
Christi corpus ita in caelo esse
credebat A., ut fuisset, quando
ascendisset in caelum IV 324,
21. corpus Christi, quod corrup-
tionem putredinis in sepulcro
non vidit, nunc in incorrup-
tione consistit et est in gloria
vitae aeternae et in virtute
regnat et, quod erat corpus
animale, nunc est spiritale IV^
330, 10—18. quo modo Christus
nunc esse credatur in caelo,
cum pendens in ligno latroni
dixerit: 'Hodie mecum eris in
paradiso' IV m, 11—89, 5. Chri-
stus misit spiritum sanctum et
implevit fideles una in domo

11*

i64

Tndex V.

congregatos et hoc ipsum pro-
missum orando ac desiderando
expectantes III 119, 3. de Chri-
sti adventu i ovissimo et de fine
sa^culi agitur ep. 199. quo-
modo Christus credendus sit in
nube venturus IV 279, 14—280,
8. quando \enturus sit, nesci-
mus IV 249, 10—254, 20. error
in utroque vitandus est, sive
citius sive tardius, quam futu-
rum est, Christus venturus esse
creditur IV 289, 17—292, 12.
itaque parati adventum eius
opperiri debemus IV 245, 14.
247, 5. 249, 18. 251, 18. Christus
in extremo iudicio, ad quod
faciendum venturus est III 203,
17. 224, 7. omnes omnium ordi-
num homines Christum cantant
et, qua voluntate atque ore can-
tent, eidem ipsi, quem cantant,
rationem sine dubio reddituri
sunt IV 514, 14—24. valde salu-
briter Hesychium exhortari ait
A., ut Christi diligatur et desi-
deretur adventus IV 243, 5.

254, 21. hunc adventum cum
diligimus et desideramus, recte
beateque vivimus IV 244, 2.

255, 1. 15. ad utrum Christi ad-
ventum referendae sint Danihe-
lis hebdomades IV 231, 14—234,
23. 259, ia-262, 10.

Dominus Christus et iustus
est et iustificans, nos autem
iustificati gratis per gratiafn
ipsius IV 35, 18. per Christum
redempti sumus II 513, 5. nemo
iustificatur nisi per Christum
neque vero omnes homines per-
tinent ad iustificationem Christi
IV 171, 21. per caput nostrum,
id est per Christum reconcilia-
mur deo IV 99, 7. 5. Christus

mediator effectus est, ut nos
reconciliet deo per humilitatem,
a quo per impiam sup<^rbiam
longe recesseramus III 2l5, i4.
sacramcntum regenerationis no-
strae manifestum esse voluit
manifestatus mediator Christus
TV 112, 1. credimus nullum ho-
minum sive maioris sive par-
vulae quamlibet et recentis
aetatis liberari a contagione
mortis antiquae et obligatione
peccati, quod prima nati^-itate
contraxit, nisi per unum media-
torem dei et hominum, hominem
Christum lesum IV 141, 11; cf.
198, 10. II 554, 11. Christus per
animale nobis, hoc est per mor-
tale corpus apparuit, quia nos
humilitate filii dei sanari opor-
tebat IV 332, 11; cf. 333», 18.
in Christo eo tempore, quod
opportunissimum ipse noverat,
venit hominibus magisterium
et adiutorium ad capessendam
sempiternam salutem III 112, 3.
Christi nomen in spe salutis
aeternae auctoritate praepollet
III 356, 11. baptismus Christi
ad participationem salutis aeter-
nae datus ecclesiae II 630, 4.
dei gratia per Christum datur
pusillis et magnis IV 140, 5.
157, 11; cf. 145, 15. miscricordia
dei ert gratia praedicata est ho-
minibus per hominem Christum,
impertita autem per deum dei-
que filium eundem ipsum Chri-
stum III 124, 14. in Christo
oportet vivificari mortuos in
Adam IV 113, 1. omnes, qui
renascuntur in iustificationem,
non nisi per Christum rena-
scuntur, sicut omnes, qui na-
scuntur in condemnationem, non

Index V.

165

iiisi per Adam nascuiuur III
460, 24; cf. IV 140, 1. in mortem
nemo nisi per Adam, in vitam
nemo nisi per Christum IV 108,
1. 144. 1. morte Christi non
unius aut aliquarum sed uni-
versae arimae propagatione
contractum mortis chirographum
rumpitur Iv' 160, 3; cf. 159, 15.
Christi saluberrima fide etiam
illi iusti salvi facti sunt, qui,
priusquam veniret in carne,
credideruni in carne venturum
IV 141, 16. Christus docuit nos
temperanter prospera saeculi
huius contemnere et fortiter ad- ,
versa tolcrare IV 581, 6. in i
''hristo revelab:tur bona aeterna ►
IToprie deum praestare iustis, 1
qui bona temporalia praestat et i
impiis III 171, 5. in Christi i
forma servili discere debemus,
quid in hac vita contemnendum
et quid in alia sperandum sit

III 165, 17; cf. 175, 23. 180, 1.

IV 432, 3. Christus in forma
servi nostram portabat infirmi-
tatem lil 166, 8. caritatis lex
ex ore Christi proraulgata II
622, 1(\ laus duorum praecep-
torum, ex quibus Christus dicit
totam legem prophetasque pen-
dere III 121, 11. Christus quam-
vis haberet magnam potesta-
tem, prius tamen elegit com-
mendare humilitatem III 647,
14. Christi disciplina piae humi-
litatis ventosam et turbidam
cupiditatem avidam rerum ex-
tra nostram potestatem consti-
tutarum pellit ex animo III 24,
8. Christus apud homines inter-
cessit, ne lapidaretur adultera,
et eo modo nobis intercessionis
commendavit officium III 408,

1. nisi qui manducaverint car-
nem filii hominis et biberint san-
guinem eius, non habebunt
vitam in semet ipsis III 720, 8
(Innoc); cf. IV 68, 18. Christi
praedicationem atque doctrinam
rei publicae moribus nulla ex
parte convenire multi dicebant,
cuius hoc constaret esse prae-
ceptum, ut nulli malum pro
malo reddere deberemus etc.
III 95, 6. 133, 14; cf. 141, 16.
non potest esse salutis via nisi
per hominem Christum lesum

III 364, 4—11. vita Christus est,
qui habitat in cordibus fidelium
interim per fidem post etiam
per speciem III 207, 24; cf. 210,
7. omnes iusti sive ante inoarna-
tionem sive post incarnationem
Christi nec vixerunt nec vivunt
nisi ex fide incarnationis Christi

IV 143, 14; cf. 142, 17. omnia
dona sine Christo inaniter ha-
bentur III 389, 28. Christus fidei
clementissimus imperator II
696, 14. leni iugo suo nos sub-
didit et sarcinae levi II 159, 7;
cf. III 24, 23. pax Christi II
633, 12. III 247, 4. Christus
propterea et ipse miracula fa-
cere voluit, ne esset absurdum,
qui per alios fecerat, si ipse
non faceret III 115, 12. tempo-
ralia aliqua bona a Cliristo ex-
pectabant ludaei III 170, 19.
satrapae seu regis potius cuius-
dam precibus per litteras ad
Christum missis quo modo satis-
factum esse diceretur, narrat
Darius IV 502, 18.

Christi membra III 249, 5. IV
167, 10. 504, 2. 3. catholicus
Christi grex I 47, 3. tijo Christi
IV 568, 9. 574, 7. miles Christi

166

Index y.

iV 573, 12. Cliristus cum sit rex
noster, tamen ea societate, qua
etiam frater esse dignatus est,
reges appellavit milites suos
IV 568, 15. non apostoli omnes
Cliristum videbant III 291, 18.
305, 21 (Atnbr.). non sibi vivat
quisque sed Christo III 215, 18.
in Christum conversi avertimur
ab hoc mundo II 502, 8 (Paul.).
saturatus dicitur paupertate
Christi, qui omnia temporalia
non solum temperanter contera-
nit bona, verum etiam patien-
ter sustinet mala III 214, 1.
ecclesiam a domino Christo per
apostolos accepimus II 613, 20.
mater ecclesia filios suos de
Christo concepit IV 574, 17.
eoclesia corpus Christi est III
185, 19. 248, 1. IV 246, 14. al.
ecclesia unum corpus est ma-
gnum unius capitis magni, quod
caput eius est ipse salvator III
247, 8. ecclesia catliolica sola
corpus est Christi, cuius ille
caput est salvator corporis sui;
extra hoc corpus neminem vivi-
ficat spiritus sanctus IV 43, 25;
cf. 44, 4. corpus Christi est ec-
clesia, cor scripturae eius, lin- j
gua ei, per quos suum loquitur 1
evangelium III 186, 17. 21. 187, j
9. Christus ex persona sui cor- j
poris saepius dicit, quod est
ecclesia III 168, 7. vocem in-
firmitatis nostrae, hoc est ec-
clesiae suae in se transfigurans
166, 7—23. filii dei congregati
in unum spiritum et in unum
corpus, cuius unum caput est
Christus IV 115, 13. corporis,
cuius caput est Christus, unitas
nostro sacrificio commendatur
IV 99, 4. nemo potest esse

iustus, quam diu fuerit ab uni-
tate corporis Christi separatus
IV 36, 23; cf. 43, 26. Christus,
fidei clem€ntissimus imperator,
arce auctoritatis munivit eccle-
siam et copiosissimis apparati-
bus rationis armavit II 696, 14.
in illa evangelica similitudine
de ovili idem ipse Christus est
et pastor et ianua III 536, 19.
sponsum et sponsam Christum
intellegimus et ecclesiam III
168, 14; cf. 10. 225, 6. Christus
unicam suam A. videtur vocare
unicam ecclesiam III 190, 10;
cf. 189, 7. 191, 23. 206, 4. IV
572, 1. Christi nomini iam totum
orbem subiectum esse conspici-
mus IV 512, 4. verbum dei le-
gemque prodeuntem per Chri-
stum omnium gentium fidem
occupasse atque tenuisse vide-
mus IV 513, 11. Christus cruci-
fixus per totum terrarum orbem
praedicatur IV 516, 4; quem
prius iudicatum inrisit superbus
orbis terrarum, nunc iudicem
subiectus expectat IV 517, 2;
ab initio generis humani Chri-
stus nec prophetari destitit nec,
qui in eum crederent, defuerunt
II 557, 12—21. de Christi po-
tentia II 553, 16. duae gentes
sunt et duo regna, unum scili-
cet Christi alterum diaboli IV
274, 16. 276, 6. haereses adver-
sus nomen Christi sub vela-
mento tamen nominis Christi ad
exercendam doctrinam sanctae
religionis, sicut praenuntiatae
sunt, pullulant III 121, 4. Chri-
stum quo modo suo quisque
modo cantet IV 514, 14. sacri-
ficium corporis Christi est fide-
lium sacramentum III 206, 18.

liidex V.

167

Cliristus in sacramento omni
die populis immolatur II 530, 21.
Cliristi corporis sacramentum
longe est a cordibus sapientium
superborum IV 99, 11. divites
terrae, hoc est superbi et ipsi
adducti sunt ad mensam Christi
et accipiunt de corpore et san-
guine eius, sed adorant tan-
tum, non etiam saturantur, quo-
niam non imitantur III 213, 7.
20. 214, 16.

Xpcvot et y.xipii quo differant

' IV 232, 16.

Chrysippea argfumenta I 38,
16.'

C h r y s o s t 0 m u s v. lohannes.

c i c e i o n v. ind. VI.

C i c e r 0 (M. Tullius) summis lau-
dibus ornatur a Nectario II
579, 7. amicitiae definitio, quam
proposuit, laudatur IV 605. 10
itemque alia eius sententia III
51, 9. mysticam historiam lege-
rat atcjue inde Romanorum deos
homines fuisse in dialogis com-
memorat I 43, 5. Cacsarem quo
modo laudaverit II 593, 21. III
134, 8. multis modis apertissime
ostendit, quid- PLitoni de fine
boni et causis reruin et ratio-
cinandi fiducia placuisset, in
(lua re Epicureos et Stoicos a
Platonicis esse oppugnatos II
684, 2. tamquam Academicus
Anaximeni obiecit forni^im et
pulchritudinem deum liabere
oportcre II 686, 19. negat in-
finito aliquid iungi potuisse II
687, 22 itemque aeternum deuin
Epicureorum posse cngitari II
693, 13. Romani maximus auc-
tor TuUius eloquii: 'NuUum um-
quam verbum', inquit, 'quod

revocare vellet, emisit' III 252,

19. 253, 11; c/. IV 605, 9. Tullius
quasi consulares philosophos
appellat eos, quorum magni
pendit auctoritatem II 583, 31.
inulta de Ciceronis libris ut sibi
exponat^ Dioscorus A. rogavit,
ne, interrogatus si non respon-
deret, indoctus et hebes putare-
tur II 668, 6; cf. 666, 17. 672,

20. 674, 20. 'oratoris' quoque
librorumque 'de oratore' Dio-
scorus rationem habuit in suis
quaestionibus, quae omnia A.
praetermisit II 697, 22. qui in
Christiana doctrina sola esse
confidit spem salutis aeternae,
non opus est ei cognitione
dialogorum Ciceronis II 676, 2.
Ciceronis locus de morte volun-
taria III 432, 13; alius de vitae
miseria 435, 5. modum epistulae
suae excusans A. Elpidium
quarundam epistularum Cicero-
iiis cominonet, quia eius quo^jue
in litteris suis mentionem fecis-
set IV 567, 18. Tulli vocem
in suam rem convertit A. IV
612, 9.

c i 1 i c i u m v. ind. VI.

C i 1 1 e n i u s episcopus, ad quem
data est ep. 219.

C i m m e r i a e domus I 93, 22.

Circumcelliones et clerici
Donatistarum effecerunt, ut ipsi
persecutionem, catholici |ia>sio-
nem sustinerent II 627, 22. ad-
versus leges armabantur, quas
eo ipso furore contemnebant,
quo in se eas. cum furerent,
excitarunt II 632, 3. Circum-
cellionum crudelitates II 628,
5—18. 407, 4. 412, 11—24. 413,
16. 414, 14—415, 10. 643, 12—
644, 2. III 80, 17—81, 5, caedes

168

Iiidex V.

et incendia II 106, 7, violentiae
IV 24, 13, saevitia I 70, 12.
terror I 72, 1. furores IV 36, 13.
notissima omnibus immanitas 11
413, 16. imipanissimi greges II
455, 15. Restitutum et Innocen-
tium presbyteros alterum truci-
daverunt II 412, 19—24. III 81,
2. 85, 10, alterura ceciderunt III
81, 3. 85, 11; quod qui commise-
runt. cum ad iudicium essent
deducti, A. ep. 133 id Marcelli-
num tribunum et 134 ad Aprin-
gium proconsulem missa depre-
cabatur, ne tanta legnm severi-
tate plecterentur, ut, qualia
fecissent, talia paterentur III 81,
5. Maximiano, episcopo Bagai-
tano, horrenda vulnera inflixe-
runt II 414, 7. IV 25, 11. apud
Asnam invadentes basilicam ca-
tholicorum altare comminuerunt

I 122, 19. subdiaconus Primus
cum gregibus Circumcellionum
inter vagabundos greges femi-
narum in detestabilis vinolen-
tiae bacchationibus extiltabat II
28, 23. principes Circumcellio-
num II 327, 1. clerici duces
Circumcellionum semper fuerunt

II 597, 4. de clericorum Donati-
starum et Circumcellionum in-
audita crudelitate clerici Hippo-
nienses catholici expostulatio-
nem miserunt ad lanuarium
ep. 88. ex ipsis Circumcellioni-
bus vi legum multos iam catho-
licos manifestos haberi dicit A.
damnantes suam pristinam vi-
tam et miserabilem errorem II
447, 8.

circumcidere: antiqui iusti
si non circumciderentur, • non
erat eis peccatum: postea vero
quam iussit deus, ut circum-

cideretur Abraham eiusque po-
steritas, iam si non tieret, grave
peccatum fu;t IV 641, 1. v. Ti-
motheus.

circumcisio praeputii et ce-
tera huius > lOdi priori populo
per testame ;lum, quod vetus
dicitur, divibltus data sunt ad
signification< m futurorum, quae
per Christr <i oportet impleri
II 364, 21. Circumcisio parvulo-
rum octavo die fieri praecepta
est, quoniam Christus die do-
minico resurrexit, qui post sep-
timum sabbati octavus est 111
462, 2. circumcisio, signaculum
iustitiae fidei, tantum illo tem-
pore valuit, antequaia domini
evacuaretur adventu I 68,
1 — 9. delicti carnalis expolia-
tionem significat circumcisio III
462, 3. de circumcisione et bap-
tismate I 68, 11 — 69, 8. circum-
cisio antiquis sanctis pro baptis-
mo fuisse creditur IV 112, 8.
V. adventus. baptisma.

C i r t e n s i s episcopus Silvanus
II 99, 16. Rufinus, Cirtensis
principalis III 154, 10. ad Cir-
tensem ecclesiam perrexit A.,
ut episcopum ordinaret II 109,
17. 120, 25. Cirtensis concilii a
Secundo Tigisitano habiti acta
ecclesiastica II 87, 6. Cirtenses
cum fuissent Donatistae, ad ec-
clesiam catholicam conversi
grato animo id nuntiaverunt A.,
qui ep. 144 non suo merito sed
dono dei id factum esse respon-
debat. eidem cum eius ad se
adventum se desiderare dixis-
sent, A. eodem ait se moveri
desiderio III 263, 8. 266, 8.

c i V i t a s : quid est civitas nisi
hominum multitudo in quoddam

I lul e X V

169

vinculum redacta concordiae III
135, 10; c/. III 439, 21. vera reli-
gione adcuta fiunt honiines cives
alterius c.-'itatis, cuius rex veri-
tas, cui',.~ lex caritas, cuius
modus ae .ernitas III 145, 3; cf.
III 125, o. libri de civitate dei
III 611, 1 .

Cizau in ecclesia A. dispensa-
tioni credita II 228, 24.

^larentius, episcopus Dona-
tista, quid respondisset de Pe-
liciano Mustitano II 246, 10.

Classicianus cum omni douio
sua ab Auxilio anatliematus,
cf. epp. 250 et 250 A. .

Claudius episoopus cum luliani
quattuor libros A. misisset, A..
quae ipse luliano respondebat.
ei misit addita ep. 207.

Clemens, episcopus Ronianus
II 153, 13.

clericatus: ut constitueretur
in ecclesia, ne quisquam post
alicuius criminis paenitentiam
clericatum accipiat vel ad cleri-
catum redeat vel in clericatu
maneat, rigore factum est disci-
plinae IV 39, 3. (juo modo tieii
potuerit, ut Donatistae ad ec-
clesiam rede.untes clerici vel
etiam episcopi permanerent I\'
38, 7 — 40, 23. subdiaconus a cle-
ricatu remotus est II 28. 16.
V. sanctimonialis.

c 1 e r i 0 i bonam famam custo-
diant dispensationi suaejnultum
necessariam II 390, 19. concilio
constitutum est nullum cleri-
cum, qui nondum convictus sit,
suspendi a communione debere,
nisi ad causam suam examinan-
dam se non praesentaverit II
387, 6. cavendum est, ne vul-
gares dicant: 'Malus monachus

bonus ciericus esf 11 221. 18.
22. de solis clericis in concilio
fuit statutum, non etiam de
laicis, ut undecumque venientes
non recipiantur in monasterium
II 231, 11. concilio statutum
est, ut (le aliquo monasterio
qui recesserint vel proiecti fue-
rint, non fiant alibi clerici aut
praepositi monasteriorum II 231,
14. ordini clericorum fit indignis-
sima iniuria, si desertoies mo-
nasteriorum ad militiani cleri-
catus eliguntur II 221, 13. adi-
tus aperitur ad dissolvendum
ordinem ecclesiasticae disci-
plinae, si alterius ecclesiae cle-
ricus cuicunique iur;ivorit. quod
ab ipso non sit rece;-.surus. eum
secum esse permittai II 229. 2.
videtur A. regula essc. ut, (juio-
quid eo iure, quo re» possiden-
tur, eius fuerit, qui alicubi cle-
ricus ex monacho factus ordi-
natur, ad eam pertineat eocle-
siam. in ([ua ordinatur II 390, 5.

c 1 e r u s : ex his, qui in monaste-
rio permanent, non tamen nisi
probatiores atque meliores in
clerum adsumi solent II 221, 15.
r. Ambrosius.

C 1 u a c i n a clea I 42, 7.

codex insoriptionem iion. ut
adsolet, in liminari pagina prae-
tendebat II 71. 2: cf. 284, 6.
A. cum seimonem iiaberet.
scriptAirarum oodicem accepit
et recitavit nonnullos locos I
115, 29. 116, 8. 15. 26. 117, 2.
18. 118, 7.

C o 11 i n a turris III 143, 8 (lucen.).

Coloniae Sufetanae ductoribus
ac principibus vel senioribus
Augustinus ita brevem ut vehe-
mentem ep. 50 misit.

170

Iiulex V.

Colossensium ecclesia II
401, 25, episcopus II 148, 10,
epistula II 732, 22. 734, 7, ad
Colossenses III 368, 23.

c o 1 u m b a : de columbae specie,
quae apparuit, cum lesus bap-
tizaretur III 618, 1—620, 10. ut
sonitus vocis illius, qua dictum
est: 'Tu es filius meus', ita
etiam species columbae sine
vivificantis animae ministerio
fieri poterat III 618, 13. 619, 5;
fortasse angelorum ministerio
619, 16. nec sane sonu« ille
vocis, qui continuo esse desti-
tit, coaptatus est in unitatem
personae patris nec illa colum-
bae species corporalis coaptata
est in unitatem personae spiri-
tus sancti III 616, 20. in columba
spiritus sanctus non sua natura
seu significativa specie demon-
stratus est III 620, 17.

C o m e s ut Eusebi de cunctis
temporibus historiam Carthagine
describeret, a Paulino^ rogatus
est, quo descripta ad Alypium
mitteretur I 75, 7. 18. idem for-
tasse est diaconus Comes, ad
quem A. dedit ep. 173 A.

c 0 m i t i s officialis II 661, 20.
V. officialis.

communicare : dei sacra-
menta catholici cum Donatistis
communicant, peccatis tamen
eorum non communicant, quod
non fit nisi consentiendo etfa-
vendo II 608, 27; cf. 620, 13.
III 239, 5. sacramenta cum
peccatoribus communican.do non
periit ecclesia neque malorum
communione deleta est II 482, 1.
486, 3; cf. 478, 25^80, 8. 481.
3—22. 485, 14^86, 12. mani-
festum est, dicit Augustinus,

si quis ad nos veniret vencra-
bili episcopo Aurelio non com-
municans, eum nec apud nos
posse communicare II 230, 4.
V. eucharistia.

communicatio v. eucliaristia.

communicatoriae litterae
V. Augustinus (p. 135 b). Dona-
tistae. Romanus.

c o m m u n i 0 : communio malorum
non maculat aliquem participa-
tione sacramentorum sed con-
sensione factorum III 239, 5;
cf. II 608, 27. 619, 7. 620, 13.
nolentes reddere, quos constat
et male abstulisse et, unde red-
dant, habere, aliquando etiam
sancti altaris communione pri-
vantur III 421, 3. de commu-
nione altaris cotidiana II 162, 4.
V. eucharistia.

C 0 m m u n i s in Hieronymi ep.
salutat A. II 243, 11.

c 0 m 0 e d i a : in paganorum libris
prudenter disseritur nullo modo
potuisse scriptiones et actiones
recipi comoediarum, nisi mores
recipientium consonarent II 430,
8; turpitudo in cultu eorum, In
artibus ludisque II 430, 20.

conceptio: de carnali Christi
in virgine conceptione: 'Si ratio,
inquit A., quaeritur, non erit
mirabile; si exemplum poscitur,
non erit singulare' III 107, 10.
517, 5. 16. 518, 7, de qua sen-
tentia agit Evodius ep. 161.

conciliorum plenariorum est
in ecclesia saluberrima auc-
toritas II 159, 17. post episco-
pos, qui Romae iudicarunt cau-
sam Caeciliani, restabat adhuc
pliMiarium ecclesiae universae
concilium II 101, 16. ad con-
vocandum concilium primas

Index V.

171

niittit epp. II 219, 10. 21. 220,
12. concilium, cuius auctorita-
tem ad rebaptizandum sequi se
dicebant Donatistae, ubi Cy-
priani epistula ad lubaianum
recitata est II 481, 16. concilium
schismaticorum, cuius principa-
tum t^nebat Secundua Pigisi-
tanus, Numidiae tunc primas,
ubi absentes quasi traditores
per eorum- sentcntias damnavit,
quibus praesentibus et confessis
ignovit II 87, 6; cf. 88, 17. 89,
26. 90, 27. 99, 7. III 241, 13.
concilium Carthaginense, quo
septuaginta ferme episcopi Cae-
cilianum cum suis coUegis et
ordinatoribus damnaverunt, ubi
etiam Felicis Aptungitani causa
ventilata est II 86, 24; cf. III
37, 7. 239, 18. concilium. quod
factum est in urbe Roma prae-
sidente Melchiade, episcopo Ro-
mano, et concilium Arelatense
utrumque in causa Caeciliani II
87, 19—88, 2. 101, 16—102, 2.
156, 4—6. 327, 13—16. 408, 21—
409, 8. 421, 7—10. 601, 4—12:
cf. 96, 2. concilium, quo sex
episcopis causam presbyt«ri ter-
minare statutum est II 234, 14.
si intra annum causam suam
agere non neglexerit 233, 25.
concilium Carthaginense 270
episcoporum schismaticorum II
486, 20. concilium Serdicense
constitit Arrianorum fuisse con-
cilium II 114, 16: cf. 113, 22.
concilium, quo institutum est,
quao sint scripturae canonicae,
et ut clerici undecumque ve-
nientes non recipiantur in mo-
nasterium II 231, 5 — 12. conci-
lium Donatistarum partis Maxi-
miani contra Primianum II 615,

21. III 239, 22. concilium Dona-
tistarum Bagaitanum contra
partem Maximiani II 418, 4.
615, 23. 618, 1. 25. 625, 3. 627,
13. 628, 23. III 240, 5. IV 41, 14
(plenarium concilium II 145, 17).
concilium, quo constitutum est
nuUum clericum, qui nondum
convictus sit, suspendi a com-
munione debere, riisi ad causam
suam examinandam se non prae-
sentaverit II 337, 6. concilium,
quo statutum est, ut, de aliquo
monasterio qui recesserint vel
proiecti fuerint, non fiant alibi
clerici aut praepositi monaste-
riorum II 231, 14. cf. 222, 8.
231, 28 (in plenario Africae con-
cilio). 233, 23. concilium de trac-
tandis Donatistis, unde legati
ad >comitatum missi sunt IV 25,
1. episcopi de concilio Zertensi
ad Donatistas ep. 141. iudicium
concilii, quod de ipso Pelagio
in Palaestina factum est IV 70,
16. cf. III 695, 9. concilium Car-
thaginensa et Milevitanum con-
tra Pelagianos ep. 175. 176. 181.
182. III 669, 5. IV 389, 13. con-
cilium, ex quo ad Zosimum
missae sunt litterae IV 389, 16.
concilium plenarium totius
Africae contra errorem Pelagia-
num IV 389, 18. v. acta.

concordiae praecepta non hu-
manis disputationibus exquisita
sed divina auctoritate con^
scripta in Christi ecclesiis lecti-
tantur III 136, 3—138, 9.

Concordialis, servus dei,
ep. 145 perfert ad Anastasium
III 266, 17.

concubitus v. continere.

concupiscentia carnis ope-
ratur in nobis motus suos, etiam

172

Tndex V.

quaiitlo eis non oboedimus, dum
non regnat peccatum in nostro
mortali corpore IV 219, 18. in-
oboedientia concupiscentiae ha-
bitat in carne mortali IV 108,
16. nemo nascitur nisi operante
concupiscentia carnali, quae
tracta est ex Adam. praeter
Christum; igitur omnibus prae-
ter Christum necessarium est
regenerari IV 108, 16—110, 4.
concupiscentia carnalis, qua se-
mlnantur et concipiuntur par-
vuli, non erat ante peccatum
nec fuisset omnino, nisi hominis
inoboedientiam poena reciproca
etiam suae carnis inoboedientia
sequeretur III 733, 14: possent
enim membra etiam genitalia
sicut cetera ad opus proprium
peragendum nutu voluntatis
moveri, non aestu libidinis ex-
citari 733, 21: per hanc concu-
piscentiam, quicquid hominum
seminatur, concipitur, nascitur,
ne puniatur, opus est renascatur
733, 28. homo secundum gratiam
in interiore homine renovatur,
non ut omnino non concupiscat,
sed ut post concupiscentias suas
non eat IV 219, 3. per prohibi-
tionem augetur potius carnalis
concupiscentia, quam sanatur;
appetuntur enim ardentius, quae
vetantur IV 218, 26. nuptiarum
bono limitata quodam modo
concupiscentia carnalis fit pudi-
citia coniugalis IV 109, 15.

c o n d e m n a t i o v. baptisma.

conductor v. Faventius.

confessio: medicamentum con-
fessionis IV 584, 6.

c o n i u g a 1 e , viduale accipere
indumentum IV 629, 14. de

reddendis coniugalibus debitis
ep. 262.

c o n i u n x, qua.^ adulterinum ani-
mum gerit, ■"•rum aliter timet
atque casta III 199, 25. mo-
nachae indumentum potest ma-
rito observatc exoratoque sumi
a coniuge IV 629, 7.

conlatione^a a plebe sua A.
flagitat, quo a^re alieno, quod
pro fratre ^''ascio suscepisset,
liberaretur ep. 268.

Edicto Marcellini, quo conla-
tionis Carthaginensis tranquilli-
tati servandae et veritati mani-
festandae consultum est, se con-
sentire adfirmant episcopi ca-
tholici ep. 128; Donatistae con-
sentire noluerunt III 34, 12. con-
latio ipsa quo modo gesta sit

III 236, 15. conlationis Cartha-
ginensis breviarium IV 6, 1.

Consentius de trinitate libros,
quos editurus erat, A. emen-
dandos proposuit II 700, 26.
703, 24. Alypio episcopo pre-
cum suarum apud A. adiutore
usus est II 698, 14. A. eum
rogavit, ut ad se veniret et
praesens cum praesente coUo-
quens, quid emendandum esset,
cognosceret II 704, 18—705, 13.
Consentius cum A. non inveni-
ret praesentem, quoniam ille
valetudinis causa ad villam
ierat, ep. 119 de trinitate, quae
vellet, cum eo communicabat
II 698, 16. A. ei respondit
ep. 120. ad alias quaestiones a
Consentio A. propositas respon-
sum est ep. 205. Consentius cum
multis aliis in insulis qiiibusdam
habitabat II 703, 6; cf. IV 339,
18. de facie eum A. non noverat

IV 323, 5—324, 8, laudat autem

Index V.

173

eius ingenium, facultatem, probi- i
tatem, humilitatem II 704, 19.
705, 7. I

c 0 n s o 1 a i 0 r i a e vel exhorta-
toriae lit' 3rae de scandalis in
ecclesia obortis ad Feliciam
ep. 208; de erroribus noxiis.
<iuibus prwincia periclitabatur,
ad Maximum ep. 264; ad Cri- j
simum rebus adversis • animo
perturbatum ep. 244; de obitu
mariti ad Italicam ep. 92; de
morte fratris ad Sapidam
ep. 263; cf. IV 611, 4.

C 0 n s t a n t i n a II 26, 10. 66, 18. \

C o n s t a n t i n e n s i s episcopo-
rum ordo II 154, 21.

Constantinopolis condita a '
Constantino III 279, 3. |

C o n s t a n t i n o p o 1 i t a n u s
episcopus Eusebius I 75, 7. lo-
hannes dudum in pontiticali |
gradu Constantinopolitanam re- j
xit ecclesiam II 289. 15. 376, 10.

Constantinus Maximus ini- !
perator II 410. 1. Constantinus i
Augustus II 410, 24. pars Maio- '
rini ultro per Anulinum procon- !
sulem accusavit Caecilianum
apud imperatorem Constanti- 1
num II 407, 1.3—20. 411, 13. '
120, 15. 457, 5. 22. III 36, 25: j
rf. II 95, 9. 461, 16. 600, 24. 602, '
11. III 241. 19. 242, 11. IV 5, 9. j
relatio Anulini proconsulis ad
Constantinum missa adiecto li- 1
bello criminum Caeciliani a
parte Maiorini tradito II 408, 1.
17. 4.57, 18: cf. III 243. 1. petivit
a Constantino pars Maiorini
iudices episcopos transmarinos
II 87, 17. 155, 24. 327, 11; cf.
88, 23. 95, 11. 96, 6. Constanti-
nus quia non est ausus de causa
opiscoi)i iudicarp. eam discutien-

dam atque finiendam episcopis
delegavit II 601, 2; cf. 4.^, 1.
post Anulini relationem ad se
missam iussit imperator venire
partes ad episcopale iudicium
in urbe Koma faciendum II 408.
21. iudices ecclesiasticos pars
Maiorini apud imperatorem
accusare ausa est, quod male
iudicarint II 101, 25. 156, 3.

409. 4. 421, 7. 458, 4. 601, 8.
non ausus est Christianus im-
perator de iudicio episcoporum,
qui Romae sederant, ipse iudi-
care II 102, 2. litterae Constan-
tini ad Probianum proconsulem,
ubi scripsit, ut Ingentius ad
comitatum suum mitteretur II

410, 1. 23. III 243, 17. post apud
Arelatum Constantinus eandem
Cagciliani causam diligentius
examinandam terminandamque
curavit II 88, 1; cf. 101, 29. 156,
5. 409, 6. 421, 9. 601, 11. denique
ab ecclesiastico iudicio Donati-
stae provocaverunt, ut causam
Conslantinus ipse audiret II 88,
3. 95, 11. 102, 5. 156, 6. 327, 16.
409, 9. 421, 10. 458, 6. 601, 13;
cf. 461, 18. IV 5, 12. 9, 9. iussit
imperator, ut sibi partes ad
agendam causam Romam oc-
currerent II 102, 13. quo cum
Caecilianus non occurrisset,
praocepit, ut partes Mediola-
nium sequerentur II 102, 14.
non est partem Maiorini imita-
tus Constantinus. ut iam statim
atque velociter Caecilianum
damnaret absentem II 102, 17.
a Constantino auditi et calum-
niatores inventi sunt II 327, 16.
Constantinus ipse causam ter-
minavit et Caecilianum innocen-
tissimum iudicavit II 102, 24.

174

Index V.

156, 7. 409, 11. 458, 7. 601, 14.
III 31, 16. 37, 2. 245, 6. 16.
litterae Constantini ad vicarium
Verinum datae, ubi Donatistas
graviter detestatur III 243, 6.
Constantinus primus contra
Donati partem legem constituit,
ut loca congregationum eorum
fisco vindicarentur II 409, 12, ut
res convictorum et unitati per-
vicaciter resistentium fisco vin-
dicarentur II 458, 14; cf. 601,
22. Constantini iudicium contra
Donatistarum partem vivebat
et vigebat II 411, 18. 459, 2.
602, 13. cf. 421, 2. 602, 8 eum-
que necessario secuti sunt ceteri
imperatores II 459, 5; cf. 461,
17, Constantini imperatoris lit-
teris omnia testatissiraa cla-
ruerunt II 88, 26; cf. 101, 24.
102, 21. Constantinus Christia-
nus veritati favit II 602, 22.
Constantinopolis a Constantino
condita III 279, 3.

Constantius imperator Atha-
nasium, Alexandrinum episco-
pum, specialiter adprehendere
cupiebat IV 489, 4.

Constantius consul III 723, 4.

consuetudo: quid de varia-
rum consuetudinum observa-
tione tenendum sit II 160, 4.
208, 9—210, 17. consuetudo
ebrietatum et luxuriosorum con-
viviorum in cimiteriis et eccle-
siis sanari nisi concilii auctori-
tate non posse videbatur I 57,
21. similem consuetudinem cx
ecclesia Hipponiensi quo modo
ut tolleret sibi contigisset, A.
narrat ep. 29.

contentionis et zeli mater
superbia est et humanae laudis

aviditas, quae etiam hypocrisin
saepe generat I 59, 12.

contiuentia virtus est III 29,
5. iubet deus continentiam et
dat continentiam; iubet per le-
gem, dat per gratiam; iubet per
litteram, dat per spiritum III
455, 14. continentia virginalis
non sibi est ex se ipsa, sed est
dei donum IV 123, 17; cf. 126, 1.
continentia vovenda non est a
coniugatis nisi ex consensu et
voluntate communi et, si prae-
propere factum fuerit, magis est
corrigenda temeritas qiiam per-
solvenda promissio III 28, 15;
cf. IV 440, 15. mulier continen-
tiam viro nondum volente non
secundum sanam doctrinam su-
scipit IV 622, 3. mulier, quae
continentiam vovisset, quo
modo agere debeat cum marito
suo ep. 262. v. Hilarius laicus.

continere: secundum verba
apostolica, si altera pars con-
iugii se continere vult, altera
non vult, neutri parti debitum
concubitum negare licet IV
622, 18.

c 0 r : lacrimae tamquam vulnerati
sanguis cordis IV 630, 18; cf. 632.
19. sursum cor habere ad domi-
num III 78, 7; cf. IV 135, 28.
deus est lux cordis III 200, 21.
cordium vita Christus est, qui
habitat in oordibus nostris III
207, 24. 210, 7. cor tardum se-
curum est, quando in oaelo est,
et acutum cor nihil est, quando
in terra est II 395, 16. cordis
sui nomine Christus significasse
videtur scripturas suas IIT 186,
10. 21.

C 0 r e r. Dathan.

Index V.

175

C 0 r i n t h i o r u m ecclesia II
107, 21. 401, 24, episcopus II
148, 8. Paulus Corinthios ita
laudat, tamquam omnes tales
sint, cum essent laudabiles qui-
dam eorum III 366, 5; ita vitu-
perat, taniquam omnes sint
vituperandi II 478, 8—19.

C 0 r n e 1 i u s centurio in his erat.
qui deo placebant, quamquam
in armis bellicis militabant IV
133, 12. 22. ante reg^enerationem
missum ad se angelum vidit
auditque IV 114, 8. Cornelii
centurionis vocatio II 361, 16.
Christus docuit Corneljum per
Petrum III 559, 12. Cornelius
et, (jui cum illo erant, etiam
iam accepto spiritu sancto fue-
lunt baptizati IV 640, 18.

C o r n e 1 i u s. episcopus Komanus
II 153, 8.

Cornelius A. scripsit, ut sibi
aliquara consolatoriam epistu-
lam mitteret, quod graviter
uxoris morte moveretur IV
611, 4. cui A. ep. 259 respondit,
quid uxori mortuae deberet,
vehementer obiurgans eius in-
pudicitiam IV 612, 18, quam-
quam non poterat oblivisci tanta
erga se eius merita 613, 10.
A. erat aetate maior; olim sicut
ille Manichaeus in cxtremo vitae
periculo est baptizatus 613, 3.

C 0 r n e 1 i u s et Asinius PoUio
sunt nomina ridicula. ((uae
Hieronymus adversario alicui
indidit, qui eum hederam pro
cucurbita transtulisse adfirma-
verat II 322, 7.

c 0 r n i c u 1 a r. Africa.

c (s r n u m : sapor fragorum et
cornorum. ante^piam in Italia

gustaret, A. nullo modo venit
in mentem I 17, 18.

Cornutus presbyter Hesychi
litteras ad A. et A. ad He-
sychium perferebat IV 231, 2.
235, 5.

c 0 r p u s (juid sit, varie definitur
III 550, 14. philosophi dicunt
omnia, quae sint naturae, nihil
esse aliud quam corpora et
inane quaeque his accidant II
694, 17. localia spatia non occu-
pant nisi corporum moles III
203, 26. spatia locorum tolle
corporibus, nusciuam erunt et,
quia nusquam erunt, nec erunt;
tolle ipsa corpora qualitatibus
corporum, non erit, ubi sint, et
ideo necesse est, ut non sint IV
96, 8. cogimur confiteri corpora
in infinitum secari, qua re cor-
pus nullum esse minimum sini-
tur I 6, 10. 13. in corpore nihil
aliud videt A. laudari quam
pulchritudinem eamque esse
congruentiam partium cum qua-
dam coloris suavitate I 8, 4.
corporis valitudo contemfienda
non est propter necessarios usus
vitae huius III 48, 10. sanitas
perfecta corporis illa extrema
totius hominis inmortalitas erit
II 678, 26. creatura spiritus vitae
rationalis etiam vitiosa melior
est corpore, quia omni corpore
quaelibet incorporea natura
praestantior est III 202, 17. non
minus aut amplius admiramur
in uno seminis tam parvulo
grano omnia, qua« laudamus in
arbore, latuisse, quam mundi
huius tam ingentem sinum cor-
pora resurrectioni futurae tota
et integra redditurum II .549, 7,
et omnipotentiae dei tam facile

176

Index V.

est quaeqiie recentia qiiam diu-
turno tempore dilapsa cadavera
suscitare 548, 17.

Firmissime tenendum est visi-
bilia ista corpora atque terrena,
quae nunc animalia dicuntur,
spiritalia futura in resurrec-
tione II 511, 28. liominum spiri-
talia iam post resurrectionem
erunt corpora manentibus ta-
men glorificatae carnis omnibus
membris II 503, 13 (Paul).
corpora post resurrectionem
qualia futura esse videantur II
511, 24—512, 16. III 324, 1.
345, 15. quaestio de corpore
spiritali III 325, 9—327, 4. 333,
2 — 25. sicut animale corpus non
est anima sed corpus, ita et
spiritale corpus non spiritum
debemus putare sed corpus IV
331, 17. corpus animale dicitur
propter mortis dissolutionem et
corruptionem, spiritale autem
corpus, quod iam cum spiritu
inmortale est, non quod muta-
tur in spiritum IV 331, 7. in-
mortalitas corporis, quae nobis
in flne futura promittitur, cum
magna sit res, non est pro-
fecto mole magna sed, licet cor-
poraliter habeatur, incorporea
quadam excellentia IV 90, 17.
spiritalis corporis qualitas in-
experta nobis quem ad modum
vel compreliendi vel insinuari
possit, ignorat A. II 512, 1. de
spiritali corpore, quod in re-
surrectione habebimus, A. fate-
tur se nondum alicubi legisse,
quod sibi sufficere existimaret
sive ad discendum sive ad do-
cendum III 345, 15. 346, 4. de
spiritalis corporis qualitate, quod
resurrecturis promittitur, vei

discere aliquid adhuc vel quae-
rere non recusat 111 324, 1; si
tantam quisquam mutationem
huius corporis futuram putat in
rQsurrectione, ut etiam substan-
tiam incorporalem per tale cor-
pus videre possimus, A. ab eo
vult doceri III 333, 2. 16. 334,
14. sunt, qui talem sperant spiri-
talis corporis qualitatem, ut
etiam ipsa, quae caro fucat,
spiritus fiat III 324, 21; cf. 345,
16, quam sententiam inprobat
A. III 326, 10. IV 331, 12. quae-
stio est, utrum corpus, si eius
quamvis iam inmortalis atque
incorruptibilis natura servabi-
tur, adiuvet tunc aliquid spiri-
tum ad videnda corporalia, an
vero etiam sine organo corporis
valeat tunc spiritus noster nosse
corporalia III 345, 23. A. putat,
sed nondum plena fiducia con-
firmat ita futurum esse spiritale
corpus, ut propter quandam
ineffabilem facilitatem spiritale
dicatur, servet tamen substan-
tiam corporalem III 345, 18;
detracta mortalitate atque cor-
ruptione et ponderis gravitate
aliud futurum esse confidit 333,
22. futurae resurrectionis corpus
inperfectae felicitatis erit, si
cibos sumere non potuerit, in-
perfectae felicitatis, si cibis
eguerit II 549, 19; cf. 549, 14.
fas non est putare melius cor-
pora nostra resurrectura quam
Christi IV 329, 18. in compagem
corporis Christi tamquam in vi-
vam structuram templi dei, quae
est eius ecclesia, nati homines
non ex operibus iustitiae sed
renascendo per gratiam trans-
feruntur tamquam de massa

1ihI.'X V.

177

ruiiiut- :i(i itfditicii tirrMaiiMMituin
l\' 111, li.

(• o I r f p t i <t : (lc iiicdicjiiali cor-
rcptionc II 2<)7, «: <f. IV ;}55, 1.
iiicruciila liiM ipiiiia cccichia-
stica corrc!)lio III 407, 12. 16.
Conifiio uxorc iriortua coiiHola-
loriarn epirtluiam expcctaiiti A.
iiiisit coircplioiicin as|)crain
cp. 259.

c o r r i p c r (! : si iili', (|ui corrijiit.
rcdderc vuit inaliiiii pro inalo
ci, (|ui corripiciiti iiidi^'iiatur,
noii fuit dif^nus, «lui corriixMet,
sed di(.''iiiis |)laiie, (pii etiain
i|)se corri|ii dclterct l\' :{55, IH.

corruptio: oiiiiies incorrupti
retsurf^^eiit. sc(i cx tiis iusti ctiam
iiiiniitaliuiitur iii iliain iiicorrup
t(daiii. cui oiiiniiio null:i possit
iiocere corruptio IV .^{5, 11».

creare: cur creeiitur etiaiii iiii,
(|Uos crc;itoi iiovit ad (i:iiiiiia-
tioiieiii iioii ;id ^'•latiaiii iierti-
iiere IV 111. (i.

c r c ;i t u r a diciliir. (jiiod (pio^juo
iiiodo iiiut;il)iit; est. (juod iii-
liiut;il)ile, tTc;ttor I 15, 15. crt;;!-
tura. (iuac iiuincii) stiptenario
ti}.;uratur, ;idli;icrct crcatori, iii
(jiio deciaratur iiiiil;is triiiitatis

II 2(11, l;}. ex ciclcsti creatui:i
solirt et luiiac siciit cx niult;i
terrestri sacr^tiiicntoriiin lij^ur^ic
ad inforiiialiones iiiystic;is ad
suiiiuntiir II IH2. H. oiiinis cre;i
tiir;i iKiiliiii coritoiaiis cs< par-
tiiii vcro iiicor|t(tr;iiis. (|u;(iii
cti;iiii s|tiril;ilciii voc;iiiius II
.')<i2, 2. ratioii;ilis cre;iliir;i ita
f;ict;i cst. iit >ilii ips;i lioiiuin,
(jiio lte;ita li;(t. cssc ii<)ii possit

III 202, 12. 217. «: si <<)nverta
tiir a<l iii<-oiiiinut:(ltile Itoiiuin,
lit l)cat;i; uiidi! si avertatur,

l.MII An^Mistiii.i> (i.il.lb;irlici j

inisera est: avi-rtsio eius vitiuin
(duh ct conveisio virtufs eiiih est
202, 11; <l. 21M. 1. 221, 20. iii
corporcae crc;tturae rationalcs
iprtius creatoris liuiit participa-
tione ineiiores, cuin (;i coliaereiit
purissiina et saiictissinia cari-
tate III 20;}, ;5. <r(;atura rationa-
iis niuiida et saiicta iinpietur dci
visione iiiefTahili, (|u;tin tuiic
cttiihetjuemur, cuiii aeijuaie^ an
t,'elis facti fueriinus III 2'.K), IH.
corporali crcatiirae iion est sa-
crilicaiidiiiii iicc sjtirit^iii (jiiain-
vis iustac: tjuanto iniiius iiii-
'(jinic spiritaii cre;itiirae. Iioc est
daeinoiiiliusl II .5<)2, «> — 10.
rederc: de varia <'redcndi
ratioiie 11 711, 2().

De vi<l<;iidi et <-red<'ii(ii di-
stiiictionc ill 27«), 14-2K5. ;].
iiitcr vidcrc it credere Imx- di-
st;it. (|iiia pracseiitia vidciitiir,
( rediiiitur ;tlis('iitia III 2K0. 21
2k1. 21. si siiic iion iiicoii;;i ucii
t(;r diciinur etiaiii iiiud, (jiiod
cortissiinuiii crediinus, liiiic fac-
tiiiii est. iil ctiain rccte crciiit:i
etsi noii adsint seiisiltus nostris.
videre menle dicaniiir iii 'lH-2.
(i. saiuliriter crcdi pcrsiKidctur,
(jikkI noiidiiin prudciiter potcst
iiitellc^M 11 095, l(i. cur ill<'
<r<'iiai. ill<' iiitii rrc<l:it. <iuii
ainlx) i<ieiii :(uili:iiit, altitudo est
divitiariiin -;i|tieiitia(' et scicii-
tia<- il<i l\' iHl. l(i. si <|uid scrip
tur:(i 11111 c;iiiiiiiic;uuiii jter.spicii:!
liriinitur ;tiii toritate, siiie uli;i
duliit;itii)iii' cicdiMiduin cst: aliis
vcio testiltUs vei testiiiioiiiis
crcdere vcl iion crtidere licet,
ijuaiitiiiii (M inoiiieiiti :id faiien-
ilaiii ti<l<'iii vel li;il))'r(; V(;i iioii
lialt<'r(; pci penderis III 27K 14.
M

178

Tndex V.

Cresconius, ad quem A. de
Faventi causa semel atque ite-
rum scripsit II 659, 14, tribunus
fuisse videtur, qui custodiendo
litori erat constitutus II 661, 24.

C r e s c 0 n i u s nomen est sex
episcoporum, qui omnes in
concilio Milevitano adfuerunt
III 663, 6. 8. 664, 2. 3. 6.

Cresconius et Felix, duo
iuvenes monaclii, ad A. vene-
runt et rettulerunt congrega-
tionem suam Pelagiana dissen-
sione esse turbatam IV 380, 5.
pascha apud eum acto in suum
monasterium reverterunt cum
ep. 215 ad abbatem Valentinum
data aliisque scriptis, quae ad
Pelagianam liaeresem pertine-
bant IV 387, 16. 389, 7.

Cretensis propheta III 51, 17.

C r i s i m u m rebus adversis ni-
mis perturbatum consolatur A.
ep. 244.

C r i s p i n u s Donatista urbem in
Numidia Hipponi vicinam inco-
lebat II 144, 8. 15. rumor ad A.
detulit eum velle secum dispu-
tare de quaestione, quae ipso-
rum dirimeret communionem II
144, 9. qua re A. ep. 51 ad eum
misit, ut responderet; quod si non
sufficeret, scripta atque rescripta,
donec sufficeret, repeti posse
II 144, 12. idem colonos suos
Mappalienses rebaptizavit, quam
rem ei exprobrat A. ep. 66. iudi-
catus haereticus poena decem
librarum auri, quae in haereti-
cos fuerat constituta, Possidi
episcopi intercessu est liberatus
TI 413, 18. 598, 11. et tamen ad
imperatores appellandum puta-
vit II 413, 21. 598, 14.

C r i s p u I u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
652, 8.

C r i t 0 b u 1 i sub nomine Hiero-
nymus adversus Pelagium opus
edidit III 7C0, 3.

c r u c i f i X u s : in sa<>ratissimo
triduo crucifixi, sepulti, susci-
tati Ciiristi quod significat crux,
in praesenti agimus vita, quod
autem significat sepultura et re-
surrectio, flde ac spe gerimus II
195, 13.

c r u c i s Christi quid significet
latitudo, altitudo, longitudo, pro-
fundum II 196, 15. ITI 211, 15.
307, 16. crucis signum TII 489.
24 (Evod.).

c u b i 1 i a et inpudicitiae ita ma-
gnum crimen putatur, ut nemo
dignus non modo ecclesiastico
ministerio sed ipsa etiam sacra-
mentorum communione videa-
tur, qui se isto peceato macula-
verit I 56, 12.

C u m a e u s v. Cymaeus.

curator civitatis II 410, 12.
V. Secundus Tigisitanus. excura-
tor II 410, 11.

c u s t o d i a : lege concessum erat
eis, qui praecipiebantur ab ali-
qua potestate iudiciis exhiberi,
ut, si vellent, triginta dies in ea
civitate, ubi tenerentur, agerent
sub moderata custodia II 660,
23. 662, 5.

Cutzupitarum vocabulum Do-
natista paucis praesidens Afris
in urbe Roma propagavit 11
154, 5.

C y m a e u m tamquam propheti-
cum carmen II 590, 12. Cy-
maeum, id est Sibyllinum car-
men IV 609, 17. Cymaeam va-
tem fortassis aliquid de unico

IthIox V.

179

snlvntorc iti spiritu aiidivisso
(•liiiiatur A. IV' (110, 1.

< ' V I» r i a II ;i, ("orncli uxor, (|Uiun
illc niorfiiain (iciiloraliat ct v]u-
stulain consolatoriain al) A. pc-
tcl.at IV (;11, J. (;14, 1. 7.

Cvprianus, sanctus cpiscopus
cl frloriosus inarfyr 11 481, 1;
rf. 11 1 :{H7. 3. iV 404, 1!). 41«>, K;.
("vprianus fatctur sic csso ad-
inissos in ccclcsiaiii, (|ui fucrant
alilii liapfiz.Tfi, uf (lcniio noii
hapfiziirciifur, uiidc iilos sine
li!il»iisino fuissc arliitratur nc(juc
taincii coH cr(>(lit ab ccclesiap
inuncrilMis scjiaraiKlos II 481,
17; (f. 48L', ;j. 4K'J, 18. merifis
Cypriaiii non a()(|uafur, (pii
jiropfcr jiaria sacranicnfa ncc
ipsos liacrcficoH audct rebapti-
/,;ir(! II 48:3, 1.'). Cyprianus seiisit
alitcr dc baptismo, (piani fornia
ct consucfudo habcbat ccclcsiao
II 482, ]5>. (|uainfiuam non de-
cr;iiit, (|ui lioc Cyprianum pror-
siis non scnsissc confendorciit,
scd sub cius nomine a prac-
sumptoribtis iitipic inendacibua
fuissc confictum II 482, 20. (;2(),
2.'{. A. non se negare dicit illud
scnsisse Cypri;uium II 48,'3, 12.
correxisse Cyprianum suam dc
baptismo scnfentiam iion inv(!-
iiifur; non inconpruenfer tamon
dc tali viro exisfimandum est
id (;um fccissc, sed fortassc
suiiprcssum esse ab adversariis
II 182, 22. Cyprianus aut non
scnsit oinnino, (piod eum flen-
sissc diccbant, aut lioc postea
corrcxit aut liunc (piasi naevum
coopcruif ubcrc oaritafis ot pur-
fravit falcc i»;issionis II 488, 27.
purtr;ivif aufciii. non (piia pro
ClMisti iiominc occisus est, sod

f(iiia pro Christi noinine iii {?rc-
mio unif;itis occisus est 11 621,
1<». Cypriani auctoritate Doiiafi-
st;ic aii(piando rcpctitionem bap-
tisiiii coiifirmarc coiiabanfur II
(»20, 21. oiuH dc baptiHiiio Hen-
fcnfia nonatistarum «eparatio-
iiis pr;icsuinptio tota facilitate
subvcrtitiir II 4K'l, 1.^). (piibua in
rcliiis l)onatisfas Cypriani auo-
toritafo dcloctari oporfucrit II
481, 1 — 22. Cyprianus unifafcm
coclesiae dofcndit et i^erHeveran-.
tissimo fciuiit vinculum pacis
II 483, 3. 620, 2.'); cf. 481, 4.
484, 14. 48;'), <». (;22, 10. ()23.
5 — 11. illi optimo episcopo ncc
censura, (jua iioocata coliorcorcf.
nec oautoia dcfuit, qua unitatis
vinculum cusfodirct II ()22, .l.
scripHit et fidcntissime adfirma-
vit oos, (jui cxfra uiiitafom
etianiHi pro ("hrisfi iiomiiK! mo-
rereiitur, occidi posse, non posse
coronari II (521, 13. zizania non
extra scd in ecclesia vidori cor-
iii(luo tostatUH ost II (».'J3, 17.
ad corrif^ondoB oos, (pii puta-
baiit aiito octavum dicm nativi-
f;ifis non ohso parvulum biipti-
zandum, iion cariiom scd aiii-
mam dixit noii csse pcrdendam
ct niox iiatum rito baptizari
posso cum suis (juibusdam co-
cpiscopis consuif III .575), 8.

Cyprianus (|Uo soiisu in cpi-
stula 'dc I;\psis' cos, qui fcm-
pore porsecufionis idolis iiiimo-
laverant, arfrucns parontcs vo-
caverit parricidas II .')23. 1.'') —
524, 18. toloravit coUogarum
av;\ritiam. <|uam sccundum apo-
stolum appcllat idolatriam II
4()0, \ry. rf. 621, 21. pro inimicis
fidoi Christianae, ut cfiam ipsi
1-2*

180

ludex V.

ad eam convertantur, orare nos
docet IV 422, 10.

Cypriani auctoritas a canonis
auctoritate est disting^uenda II
480, 12. 481, 2. contra (ypriani
aliquam opinionem, ubi. quod
videndum fuit, fortasse non vi-
dit, sentiat quisque, quod libet
III 579, 12; c/. II 480, 13. in
quaestione de Petro et Paulo
Cypriani sententiam secutus est
A. II 376, 13. III 700, 5: cf. II
477, 5. Donatistae tamquam ad
aliquem portum sic ad auctori-
tatem Cypriani confug^iebant II
483, 23. A. monet, ne quis contra
divina testimonia colligere velit
calumnias ex episcoporum scrip-
tis, inter quos Cyprianum quo-
que nominatim appellat II 480,

9. beati Cypriani pridiana sol-
lemnitas III 387, 1. psalmum
septuagesimum et secundum A.
nocte, qua inlucescebat sollem-
nitas beatissimi Cypriani ex-
posuit III 165, 12. Cypriani sti-
lus habet quandam propriam
faciem, qua possit agnosci II
483, 13. Cypriani scripta II 487, I
23, litterae 483, 17. 484, 14. 'de I
catholicae ecclesiae unitate' II

621, 14. 622. 24. 'de dominica
oratione' IV 390, 4. 404, 15. 422,

10. expositor orationis domini-
cae beatissimus Cyprianus IV
407, 8. 'de lapsis' II 523, 16.
524, 19. 621, 18. III 481, 15. 'de
mortalitate' liber qua intentione
scriptus sit IV 419, 15. epistula
ad presbyterum Maximum II

622, 7, ad Antonianum II 484,
21. epistula ad lubaianum in
concilio Cartliaginensi primitus
recitata est II 481, 15.

I C y p r i a n u s nomen est duorum
episcoporum, (jui in concilio
Carthag-inensi adfuerunt III 653,
5. 8.

C y I» r i a n u s presbyter A., quae
poposcerat, legenda misit II
445, 2. ep. 92 A A. eum rogat,
ut epistulam, quam Italicae
scripsisset, ad eam ipse per-
ferret.

C y p r i a n u s diaconus litteras
inter A. et Hieronymum datas
perferebat II 248, 5. ubi eius
studium, diligentia, alacritas,
fides valde laudantur, 263, 5.
280, 4. 381, 5, quo loco episco-
pum eum factum esse comperi-
mus 387, 6. fortasse fuit alter-
uter illoruni episcoporum, qui in
concilio Carthaginensi adfuerunt
III 653, 5. 8.

C y p r i u s episcopus Epiphanius
"iV 447, 3.

daemon, daemonium: dii falsi.
hoc est daemones, qui sunt
praevaricatores angeli II 559,
19. daemonia, hoc est iniqua
spiritalis creatura in tioc pro-
ximo et caliginoso caelo l)abi-
tans tamquam in aerio carcere
suo praedestinata est supplicio
sempiterno II 562, 13. de dac-
monum iuratione et de rebus,
quae ad daemonum cultum per-
tinent, maxime de immoiaticiis,
si liceat quicquam eorum con-
tingere Cliristianum ep. 46 et
47. daemones nonnulla faciunt
angelis sanctis similia non veri-
tate sed specie, non sapientia
sed plane fallacia II 572. 12. ad
daemonia consulenda conciir-
rere II 212, 4. Mediolani apud
niemoriani sanctorum mirabi-

Index V

181

lit<^r et terribiliter daemones
confiteri ait A. II 336, 3. quae-
ritur, utrum parentes baptizatis
parvulis suis noceant, cum eos
daemoniorum sacrificiis sanavc
conantur II 520. 5. recte dicun
tur parentes vel quicumque
maiores filios seu (juoslibet par-
vulos bapt'zatos daemoniorum
sacrilegiis obligare conantes spi-
ritaliter homicidae II 523, 6;
cf. 524, 10 (Cypr.).

Damasus, episcopus Romanus
II 154, 2.

d a m n a t i 0 : a damnatione si
omnes liberarentur. lateret, quid
pnccato per iustitiam debeatur:
si nemo, quid gratia larg-iretur
IV 179, 8. vinculo damnationis
nemo liberatur nisi renasoendo
per Chrlstum IV 140. 1: cf. 108.
1. 141, 11. 143. 14. parvuli non
baptizati a regno caelorum non
sic dicantur alieni, ut tamen a
damnatione defendantur; nam
quid nisi damnatio significatur
per iram domini? IV 170. 2.

d a m n a ^aeculi liuius cur pei-
mittat (leuj^ IV 580, 20. colierci-
tione exiliorum atque damnorum
leges ai) imperatoribus datae
puniunt haereticos II 454, 7.

L) a n i h e 1 ab angelo hebdoma-
darum mysterium discebat IV
25(>, 3. eius hebdomades ad
ufrum Christi adventum refe-
rendae sint IV 231. 14—234, 23.
269, la— 262, 10. 272, 13—273,
5. A. maxime illud de hebdo-
madibus Danihelis secundum
tempus, quod iam transactum
est, intellegendum putabat \\
231, 14. Hieronymus temeri-
tatem notabat cuiusdam, qui

ausus fuerit Danihelis hebdo-
madas de adventu Christi futuro,
non de praeterito exponere IV
234, 20. hebdomades Danihelis
non ad primum domini adven-
tum, sicut pluribus visum est.
sed ad secundura potius Hesy-
chius existimabat pertinere IV
259, 18; cf. 242, 8. si secun-
dum Christi adventum praenun-
tiarent, quot anni restarent.
quoad implerentur? IV 260, 11.
ad utrumque Christi adventum
eos pertinere, non defuerunt, qui
dicerent IV 261, 12.

Danihelem calumniosi inimici
in lacum leonum mitti coege-
runt, vicit innocentia eius illo-
rum malitiam, inlaesus inde
levatus est, ipsi illuc missi perie-
runfr'II 412, 1; cf. 464, 16. erat
aliqua causa eaque non parva,
ut deus Danihdem a leonibus
liberaret III 178, 24. tres illi viri
ab ignibus et Danihel a leonibus
liberatus est. ut eos verum
deum colere crederent reges, a
quibus in illa supplicia trade-
bantur II 651, 12. Danihel non
coram hominibus sed coram deo
non solum peccata populi sui sed
etiam sua confitebatur III 450,
11: cf. II 647, 21. in Noe, Dani-
hel, lob ostendit deus tres quas-
dam formas fustorum II 647, 18.
'ardanus in huius saeculi
dignitate inlustris, inlustrior
etiam in caritate Christi IV 81,
3. 82, 10. 13. religione et beni-
volentia A. praeoccupavit ut
carissimus amicus IV 118, 22.
ad quaestiones ab eo propositas
A. respondit libro 'de prae-
sentia dei* sive ep. 187.

182

I lulex V.

D a r e s. audax ille pugil Vergi-
lianus II 242, 10. 264. 1.

D a r i u s rex deo servivit, cum
idolum frangendum in potesta-
tem Daniheli dedit et inimicos
eius leonibus obiecit IV 18, 4.

Darius, dominus merito in-
lustris et magnificentissimus
IV 497, 2. 498, 9, in Africam
missus erat, ut bellum com-
poneret et pacem conciliaret IV
498, 3. 510, 9. bella si non ex-
tinxisse, certe distulisse sibi
videbatur IV 501, 3. coram cum
eo conloqui Augustinus infirmi-
tate corporis et gemino frigore,
id est hiemis et aetatis non est
situs IV 497, 9; cf. 499, 5. 500,
13. 507, 25. itaque salutandi
atque gratulandi officio functus
est per ep. 229 rogans, ut et
ipse epistulam sibi redderet IV
498, 18. Darius respondit ep. 230
et A. precatus est, ut iterum
scriberet IV 503, 13. simul medi-
camenta aliqua ab archiatro ac-
cepta ad eum deferenda curavit
IV 503, 19 et bibliothecam eius
adiuvit 510, 13. A. lubentissime
ei rescripsit ep. 231 misitque
Confessionum suarum, quos ille
desideraverat, libros aliosque,
quos non petiverat IV 502, 14.
508, 27. 510, 6. Darius a parenti-
bus, ab avis et postrema usque
gentis prole Christi iura pferce-
pit IV 502, 11. 508, 13 neqiie
vero gentiles ritus affatim con-
tempsit, priusquam A. cognovit
IV 502, 9. A. eum non in super-
ficie sed Christiana caritate
Christianum vocat IV 508, 25.

I) a t h a n et Abiron, impiae sepa-
rationis auctores II 473, 21.
hiatu terrae devorati II 400, 10.

Dathan et Abiron et Core hiatu
terrae absumpti futuros figura-
verunt eos, qui descendunt in
•infernum viventes II 495, 19.
Dathan, Core et Abiron mini-
ster II 615, 25.
D a V i d sine ullis magicis artibus
ex pastore ovium pervenit ad
regiam dignitatera III 147, 13.
dominus ei magnum perhibuit
testimonium sibi placere eum
posse, quamquam in armis belli-
cis militaret IV 133, 12. lorica
iustitiae et scuto fidei et galea
salutis et gladio spiritus rex
David armatus procedebat ad
proelium II 282, 4. ne se com-
mitteret periculis proeliorum a
suis hoc petentibus sumpsit,
non ipse praesumpsit IV 492,
19. unctioni, quam Saul acce-
perat, summum honorem rex
David, pius dei servus, exhibuit
II 405, 13. tolerabat Saulera
persecutorem suum, occisum
vindicabat, cliristum etiam do-
mini appellabat II 105, 2. nura-
quid persecutioni, quara passa
est Agar, coraparandus est sanc-
tus David, quera persecutus est
iniquus Saul? IV 8, 17. David
doluit rebellera flliura, de cuius
salute servanda sollicita dilec-
tione raandaverat IV 318, 16. cf.
29, 15. sancti David, quando
inimico sibi in raanus tradito
cleraenter pepercit, praeclaris-
sima lenitas erainebat III 83, 1.
eius et peccata et raerita fidelis
scriptura non tacuit, ut scire-
mus, et quibus modis non ofTen-
deretur deus et quibus modis
placaretur offensus III 147, 15.
David adiutorem sibi deum ct

Iiulcx V

183

as.suluum adiutoieiu (»ratioiii-
l»us pronus exoptahat III 709.
2; in praevaricationis enim pro-
funda (lemersus niliil. (luem ad
iiiodum e.xinde surg^ere possot,
invenit, nisi eum post Christi
pro sua gratia relevasset adven-
tus III 710, 1 (Innoc). de
criminibus mortiferis egit pae-
nitentiam et tamen in iionore
suo perstitit IV 39, 14. amavit
musicam piain et in ea studia A.
magis ipse quam ullus alius
auctor accendit II 543. 14. du-
ruin videtur. iit David non
fuerit in illa resurrectione iu-
storum, (juae morte Christi est
praestita III 529, 18. 528, 20.
(juis figuratur in David nisi ille,
(jui venit secundum carnem ex
semine DavidV II 206. 10.

D a V i d i c i versus quibus numo-
ris consisterent. A. non scripsit,
quia nesciebat II 543. 8.

d e c a 1 0 g u s : inter omnia decem
praecepta decalogi solum il)i,
(juod de sabbato positum est,
figurate observandum praeci})i-
tur: cetera ibi j^raecepta proprio
sine ulla tifjurata sifrnificatioiie !
observamus It 192, 14. 193, 5. |
tribus priinis praeceptis deca-
logi ([>ii(l contineatur; cetera j
enim septem ad proximum per-
tinent II 190, 19. i

Delphinus. a (|uo Burdifrahic
baptizatus est Paulinus I"76, 14.;

1) e I p li i n u s episcopus propter 1
necessitates eeclesiae in Numi- 1
dia constitutae ad Marcellinum '
missus est III 154, 1. idem esse j
videtur atque ille. (pii est inter
episcopos concilii Milevitani III ,
664, 6.

Demetrias. puella nobiiis ex
inlustri jrente Anicia III 381.

10. 14. 382. 1. IV 120. 10. lulia-
nae filia IV 124. 8. 128. 7. 130.

11. humanis nuptiis iam paratis
Alypi et Aufrustini exli(»rtatioiie
spiritalem Christi praetulit am-
plexum IV 120. 3. sanctimoniam
virfrinalem professa est. (jua re
.\. gaudio exultans Probae et
lulianae gratulatus est ep. 150.
librum Pelagianum ad Deme-
triadem scriptum Alypius et A.
cum legissent. quisiiam euin
scripsisset vel utrum ad eam
pervenisset. ex luliana matrc
nosse volebant IV 122. 12. de
Pelagio ipso se cogitaro haud
dissimulabant 130. 13. monebant
igitur epistula 188 et matrem et
filiam, ut istam haeresim cavo-
rent. Demetriadis laudos III
380, 17. IV 120, 10. 122. 18
(Pel.). 124, 7. 127, 1.

D e m o c r i t u s quid senserit, dum
nos scire gaudomus. talis scieii-
tia liumilitati Cliristianae adver-
satur II 686. 4. de haereticis
potius (juam de Democrito si))i
cogitan^rum fuisse dicit .\. II
677, 6. ne novisse quidom nomen
Democriti A. exoptaro se dicit.
cuin cogitet. (luaiii prava dc)-
rum opinio ex eo orta sit II
690, 18. imagines de corporibus
lluontes et videndi et cogitandi
causam esse Democritus consi'-
bat et Ei)icurus, quibus advor-
sabatur Cicero II 690. 20— 6!)5.
8. Democriti de imaginibus
doctrina repreheiiditur II 692.
17. qua ro Democritus distaro
iii naturalibus quaestionibus ab
Epicuro dicatur II 691. 19.

184

[lulex V

1) e m o s t li e n e s. liietor ille nob'-
lissimus. unum omnium maxime
eloquentiae praeceptum obsei-
vari oportere sig^nificabat pro-
nuntiationem II 685, 22.

Deogratias presbyter cum ab
amico aliquo pagano quaestio-
nes quasdam ut explicaret, acce-
pisset, A. eas tractandas dele-
gavit II 544, 4. cui morem gessit
A. ep. 102. ad eundem data esse
videtur ep. 173 A, qua A. aliam
explanat quaestionem.

Deogratias Restituti diaconi
nuntius ad A. missus IV 592, 5.

deprecatio: precationem et
deprecationem multi hoc idem
putant et hdc cotidiano usu iam
omnino praevaluit; qui autem
distinctius Latine locuti sunt,
precationibus utebantur in op-
tandis bonis, deprecationibus
vero in devit-andis malis; pre-
cari enim dicebant esse pre-
cando bona optare, inprecari
mala, deprecari autem mala
precando depellere III 360, 2.

(lesertores si secum impera-
toris «igna traducant, iilis vel
damnatione punitis vel indul-
gentia correctis salva sigaa
recipiuntur, si salva manserunt
II 405, 25; cf. 415, 21.

(I e t e s t a r i v. miserari.

d e u s lux est sed lux cordis et
mentium purgatarum non isto-
rum corporis oculorum II 437,
21. III 200, 20. ea iustitia, quae
vivit in se ipsa. procul dubio
deus est II 720, 26. est plaue
ille summus deus vera iustitia
vel ille verus deus summa iu-
stitia II 721, 12. vetitas lumen-
que animae rationalis non nisi

deus est III 122, 3: c/. II 686,
13. III 560, 1, trinitas est deus
II 708, 27; cf. III 293, 14. W
93, 1. de rati e et deo disputat
Evodius ep. 1(50; cf. III 507, 7.
520, 12. ubi iUae dicit ratione
cogi deum es.e vel ratiocinando
effici deum esse debere, A. non
probat III 51S, 11—20. non feve
quemquam dicit A. suis tempori-
bus reperiri ita stultum, qui vel
in corde suo dicere audeat: 'Non
est deus'; illos autem alios stul-
tos non deesse, qui dicant pro-
videntiam suam in haec terrena
eum non tendere III 736, 2. quae
scripturarum eloquia nos cogant
unum dominum deum conflteri,
sive tantum de patre sive tan-
tum de filio sive tantum de spi-
ritu sancto sive simul de patre
et filio et spiritu sancto interro-
gemur IV 546, 10. sunt quidam.
qui deum ipsum omnino corpus
esse praesumunt putantes, quic-
quid corpus non est, nullam
prorsus esse substantiam III
324, 15. ne deus ipse corporeus
esse credatur III 332, 8. deurn
ubique praesentem cogitantes
avertere debemus mentem ab
omnibus imaginibus corporum
IV 118, 4. deus non eet corpus
nec formae humanae habet mem-
bra nec est per locorum spatia
divisibilis et est natura incom-
mutabiliter invisibilis III 345, 7.
membra dei, quae assidue scrip-
tura commemorat, putat A.
spiritaliter intellegenda 111 343,
6. 15; cf. 344, 1 (Hief.). 345, 8.
alas habere eum cum audimus,
protectionem intellegimus; cum
audimus manus, operationem in-

I imIcx V.

185

tellegere del^emus; cum audimus
pedes, praesentationem; cum
audimus oculos. visionem, qua
cognosci' : cum audimus faciem.
notitiam. qua innotescit 343, 10
—14; cf. 344, 2 et 7 (Hier.).
cogitatio carnalis, ut eiiam
membra deo attribuantur, est
excutienda II 716, 25. deus totus
oculus est, quia omnia videt,
totus manus est, quia omnia
operatur, totus pes est, quia
ubique est III 344, 7.

De praesentia dei liber ep.
187. quo modo deus sit per
cuncta diffusus IV 92, 6—21.
non sic deus implet mundum
velut. aqua, velut aer, veiut
ipsa lux III 101, 11. deus toLus
ubique est praesens II 686, 12.

III 101. 13. 332, 14; nullo con-
tentus loco sed in se ipso ubique
totus IV 92, 19; cur dicatur 'in
se ipso' totus 95, 5. 96, 4. deus
pater et filius et spiritus sanctus
ubique simul sunt IV 93, 1 — 17.
in caelis deus propterea prae-
cipue dicitur habitare, quia ibi
tit voluntas eius perfecta eorum,
in quibus habitat, oboedientia

IV 118, 11. q^io modo dicimus:
'Pater noster, qui es in caelis',
cum ubique totus sit? II 716, 15
— 718, 9. ubique est deus per
divinitatis praeseiitiam, sed non
ubique per habitationis gratiam
IV 94. 6. cum deus ubique sit
totus, non tamen in omnibus
habitat IV 93. 18. 94, 19. 113, rtr
21. deus inhabitat in eis tan-
tum, quos effecit beatissima
templa sua IV 113. 6. deus noii
in omnibus aequaliter habitat
IV 94, 19. deus in se ipso est

ubique totus, non in eis. quae
alia plus eum capiunt alia minus
IV 95, 5. deus ubique praosens
est et ubi(|ue totus praesens nec
ubique liabitans sed in templo
suo, cui per gratiam benignus
est et propitius; capitu» autem
habitans ab aliis amplius ab
aliis minuB IV 116. 4. merito
deus dicitur habitare in eis, quos
secundum propositum vocatos
iustifioaudos giorificandosque su-
scepit, etiam ante quam in-
corpoream valeant eius nosse
naturam IV 106, 12. liabitare in
parvulis baptizatis deus dicitur,
quia in eis occulte agit, ut sint
templum eius idque ia proficien-
tibus et proficiendo perseverair-
tibus perficit IV 104, 6. sicut
deus nec ab illo abest, in quo
non habitat, et totus adest,
quamvis eum ille non habeat,
ita et illi, in quo habitat, totus
est praesens, quamvis non ex
toto eum capiat IV 97, 11. habi-
tat in singulis deus tamquam
in templis suis et in omnibus
simul in unum congregatis tam-
quam in templo suo IV 115, 18.
non est deus in omnibus quam
in singulis maior et fit plerum-
que, ut plures eum minus
capiant, unus amplius IV 98, 16.
Deus, qui non est parvus in
parvis, insinuat magna de mini-
mis; in mirabilibus enim rebus
tota ratio facti est potentia
facientis III 106, 17. 107, 12.
demus deum aliquid posse, quod
nos fateamur investigare non
posae III 107, 11. creator cffi-
caciam sapientiae suae rebus,
quae cotidie suis temporibus

186

Iii(U'x V

oriuntur. fOiideiKli.s Jidliihet IV
338, 13. sicut liumana consue-
tudo verbis ita divina potentia
etiam factis loquitur II 573, 7.
deus potens est et vitae huius
mala vel avertere vel mitigare
vel ad ea toleranda fortitudine
armare vel ab eis omni modo
liberare et post liaec vere bea-
tam vitam dare III 434, 4. dei
maiestas fiupra cuncta sublimis
ab spiritalibus cogitari potest,
a nullo autem potest effari IV
564, 21: cf. 565, 11. non mole sed
virtute magnus est deus III 106,
7. deum pulcherrima specie
decet esse, quia nihil est piil-
chrius ipsa intellegibili atque
incommutabili veritate II 686,
26. de pulchritudine iustitiae
dei II 721, 19. quid eli-
gamus, quod praecipue diliga-
mus, nisi quo nihil melius in-
venimus? lioc deus est: tanto
enim nobis melius est. quanto
magis in illum imus, quo nihil
melius est III 443, 10. iustus et
iustificans non est nisi deus IV
33, 18; cf. 35, 18. inest deo et
misericordia iudicanti et iudi-
cium miseranti III 607, 7. deus
ideo summe stabilis est, quia
nuUa mutabilitate proficit seu
deficit II 680, 1. non ideo muta-
bilis est deus. quia universi
saeculi priore volumine aliud
aliud posteriore sibi iussit offerri
III 131, 13: cf. 94, 21. 130, 15.
ostendit deus iram suam non
utique animi perturbationem,
sicut est, quae ira hominis
nuncupatur. sed iustam fixam-
que vindictam IV 145, 3; cf. III
733, 9. quamvis deus faciat

vasa irae in perditionem. ut
ostendat iram et demonstret
potentiam suam, tamen in eis-
dem irae vasis iniquitatem dam-
nare novit ipse, non facere IV
199, 11 — 20. quo modo non sit
iniquitas apud deum, si dili-
gendo discernit, quos merita
operum nuUa discernunt IV 58.
5—64, 4.

De videndo deo liber ep. 147.
varias de videndo deo quae-
stiones breviter recolit A. et
paucis ad singulas respondet III
310, 4—312, 2. invisibilis est
natura deus non tantum pater
sed et ipsa trinitas, unus deus.
et non tantum invisibilis- verum
etiam incommutabilis III 293,
13. ideo deum nemo vidit um-
quam, quia eam, quae in deo
habitat, plenitudinem divinitatis
nemo conspexit, nemo mente
aut oculis comprehendit III 290,
15 (Ambr.). dei plenitudinem
haud quisquain non solum oculis
corporis sed vel ipsa mente ali-
quando comprehendit III 294,
21. videre deum, sicuti est, in
natura sua oculus hominis non
potest, dicit Hieronymus III 337.
11 (cf. 339, 11) idemque sensit
etiam de futuro tempore 337, 16.
propterea deus invisibilis dici-
tur, ne corpus esse credatur III
323, 10. dei natura numquaiii
videtur in loco III 324, 11. etiam
de ipsis caelestibus virtutibus et
potestatibus legimus: 'Deuin
nemo vidit umquam' III 290, 4
(Ambr.); quod quo modo acci-
piendum sit 295, 13. 303, 5. 311.
7. quo modo angeli deum vide-
ant, quibus erimus aequales in

Iudex V

187

rehurrectione 111 295, 14. 23. si
nec ipsi angeli deuin vident,
sicuti est, quo modo nos ita
visuri suinus, cum eis aequalos
in resurrectione facti fuerimus?
111 295, 22. eo modo, (|uo deus
videtur, sicuti est. nunc for-
tasse videtur a quibusdam an-
g^elis, a nobis autem tunc ita
videbitur, cum eis facti fueri-
mus aequales III 296, 24, magni
quidam viri et in scripturis
sanctis doctissinii dixerunt invi-
sibilem deum invisiblliter vidcri
111 336, 12—344. 14. faciem dei
iuxta naturae suae proprietatem
nulla videt creatura (Hier.) ■ 111
338, 10. 339. 9. non corporalem
facieni cogitare debemus. cuin
dicit apostolus nos visuros esse
deum facie ad faciem 111 327, 7:
cf. 332, 11. deus quo modo
videri dicatur facie ad faciem
111 327, 4. 331, 1. 338, 2. Arria.ii
patris naturam invisibilem, filii
vero visibilem credebant; utrius
(|ue autem unani pariterque in
visibilcm adseruit esse naturam
udiuiig:ens etiam spiritus sancti
.\mbrosius et Hieronymus III
293. 2. 330. 9. 339, 18. 340. 9.
Hecte dici j^otest: 'Scimus
I)osse deum videri', quamvis !
eum non viderimus. sed divi-
nae auctoritati crediderimus 111
285, 15. (pio niodo iam ipsa dei
substantia videri potuerit a qui-
busdam in hac vita positis velut
a Paulo III 305, 3—306, 3. in- 1
terim de visione dei secundum !
interiorem iiominem certissimi
sumus: si autem etiam corpiis
mira commutatione hoc valuerit,
aiiud accedet, non illud absce-

det 111 347, 1. (luicunKjue deum
viderunt. ideo viderunt, quia, cui
voluerit, sicut voluerit, apparet
ea specie, quam voluntas elegerit,
etiam latente natura 111 292, 11 —
294, 22: cf. 297, 16. 322, 17. 339,
11. 340, 13 (Athan.). 17 (Grecj.).
341, 6. 345, 11. refelli non potest
vel patrem vel filium vel certe
spiritum sanctum, si tamen est
sancti spiritus visio, ea specie
videri. quani voluntas elegerit,
non natura formaverit, quoniam
spiritum quoque visum accepi-
mus in columba ( Ambr.) III 290,
11. 293. 5: cf. 322. 16. 340, 21.
deus et invisibilis est {)er pro-
priam deitatis naturam et, cum
vult. videri potest per adsump-
tam. sicut placuerit. creaturam
III 341, 6. deus natura est invi-
sibilis, videtur autem, cum vult,
sicut vult 111 292, 10—294, 22.
310, 11. 322. 18. deus adsumpta
visibili specie, sicut voluit, aj)-
paruit. (juibus apparuit. quando
per corporis oculos in scrijjturis
sanctis visus csse narratur IH
345, 11. dei tilius visus est in
veteri testamento III 290. 9
(Ambr.). et illi antiquo fidells-
simo famulo dei Moysi mirum
nisi in hac terra laboraturo coa-
cessum est, quod j)etivit, ut
claritatem domini videret III
;J06, 4. desiderium pinrum. quo
videre. deum cupiunt. non in
eam speciem contuendam fla-
grat, qua, ut vult, apparet. quod
ipse non est, sed in eam sub-
stantiam. qua ipse est. quod est
111 293, 17. in tantum deum
videbimus, in (luantum similes
erimus, quia et nunc in tantum

188

liidex V

non videmus. in quantum dissi-
miles sumus II 438, 18: cf. 439,
8. ad videndum deum per eius
auxilium cor mundum debemus
praeparare III 331, 8; cf. 323,
8. 327, 7. qui deum videbunt,
sicuti est, non ob aliud vide-
bunt, nisi quia mundo sunt corde
III 302, 16. in ipsa quoque
resurrectione non facile est
deum videre nisi his, qui corde
sint mundo (Ambr.) III 291, 7.
301, 10; cf. 323, 23. in futuro
saeculo, qui regnum accepturi
sunt, quod eis ab initio prae-
paratum est, omnes deum corde
mundo videbunt nec in illo
regno nisi tales erunt III 297.
20. nec in loco deus videtur sed
mundo corde nec corporalibus
oculis deus quaeritur (Ambr.)
III 291, 14. 318, 13. 320, 16. 329,
3. 342, 21. nonnulli volentes pro-
bare etiam impios visuros deum
a diabolo quoque ipso deum
visum putant III 287, 12; quod
non ita esse Ambrosii auctori-
tate confirmatur III 298, 7—299,
13.

Donec diligenti inquisitione
reperiatur, quid secundum scrip-
turas de spiritali corpore, quod
in resurrectione promittitur, sen-
tiendum sit, interim nobis suf-
ficiat, quod unigenitus filius,
homo Christus lesus, ita videt
patrem. sicut videtur a patre
III 326, 20; cf. 518, 14. corporis
ipsius domini clarificati sub-
stantia non poterit videre dei
substantiam. dicit Evodius IH
509, 15; idem censet A. II 440,
8. 441, 15. III 509, 17. 518, 14.
cum et deus pater videat filium

et filius patrem, procul dubio
non sunt audiendi, qui visionem
nolunt tribuere nisi corporibus
III 325. 15. dicunt quidam nos
deum videre nunc mente tunc
corpore, ita ut etiam impios eum
pari modo aiil.everent esse visu-
ros II 440. 3. divinam sub-
stantiam si siculi corporales in
resurrectione conspicient, vide-
rint, qui hoc possunt adstruere;
A. nec in ipsa resurrectione hoc
corporalibus oculis sed mundis
cordibus tribui putat III 323, 21.
isti nostrae carnis oculi neque
nunc possunt neque tunc pote-
runt deum videre III 325, 3; c/.
II 438, 3. III 331, 1—6. 332, 7.
333, 11. 334, 1. 10. 336, 18 et
342, 22 (Ambr.). 337, 12 et 339,
20 (Hier.). non solum patris
divinitatem sed ne filii quidem
nec spiritus sancti possunt oculi
carnis aspicere sed oculi mentis
(Hier.) III 330, 9. 339, 18. deus
corpus non est nec aliquid
oculis corporeis cerni potest.
nisi quod alicuius intervalli in-
terpositione cernatur, id autem
non nisi corpus est III 519, 3.
deum corporalibus oculis invisi-
bilem esse patrum confirmatur
auctoritate, Ambrosii, Hiero-
nymi, Athanasii, Gregorii III
291, 14. 300, 11 al. 19. 330, 8.
339, 18. 340, 8. 16; cf. 332, 7.
333, 11. 334, 10. 339. 14. sunt,
qui eos, qui ad vitam aeternam
resurgent, etiam per corpus
deum visuros putant, quoniam
talem sperant spiritalis corporis
qualitatem. ut etiam ipsa, quae
caro fuerat, spiritus fiat III 324,
19; cf. 333, 2—25. si tanta erit

Tndex V

189

corporis mutatio, ut possit videre
invisibilia, non talis potentia
corporis lenti auferet visionem,
ut exter r liouio deum videre
tuni- po^it, non possit interior
III 346, 14. scripturarum loei.
({ui velu>i contraria et reinig-
nantia de videndo deo continere
videntur. quo modo intellegendi
sint, ut non esse contrarios nec
repugnare probentur III 286, 15.
deus nec auditur afFatu (Ambr.)

III 291. 16. 303. 10.

Niiiil deus iubet, quod sibi
I»r-osit sed illi, cui iubet III 130,
17. deus omnia largitur et prae-
scit; sed peccata i^raedicit, sup-
plicia minatur, beneticia pollice-
tur III 195, 25. deus non expec-
tat voluntates iiominum, ut prae-
veniant eum, quibus det gratiam

IV 420, 11. cum deus coronat
merita nostra, niiiil aliud coro-
nat quam muiiera sua IV 190,
14. deus fomentis lenibus, (|ui-
bus consolatur, saepe etiam
mordacissimum medicamentum
tribulationis adiungit II 449, 5.
omnia, quae cognitione digna
sunt, aut certe piurima ipso deo
magis inspirante quam liominum
aliquo commonente perdiscimus
III 234. 10. nemo potest esse non
solum sciens verum etiam con-
tinens, nisi deus det IV 126, 11;
(■/. 123. 17. 126, 1. si tu, deus,
deseris, quae liominis virtus?
III 185. 8. deus timentes sibi
displicere et conantes placere
numquam deserit I 69, 13 neque
deserit eos, qui ex eius lide vi-
vunt eumque pie colunt III 124,
16. deus derelinquens non dere-
liruiuit, quando in bonis tem-
pora!ii)us non exaudit III 205,

13. cf. 169, 9. 230, 22. bonus do-
minus, qui non tril)iut .-.lepe,
quod voUimus. ut. ([uod malle-
mus, adtribuat II 1. 10. iiou-
nullis inpatieiitibus dominus
deus, (|uod petebant, concessit
iratus. sicut contra apostolo ne-
gavit propitius III 70, 3. a deo
longe esse dicuntur, (pii pec-
cando dissimillimi facti suiit et
iii ei propiiHpiare, qui eius siiiii-
litudinem pie vivendo recipiuiit
IV 95. 12. tanto efficimur simi-
liores deo, (luanto inagis in eius
cognitione et caritate profici-
mus II 439, 5. ad deuin, (pii
ubique praesens est et ubi^pie
totus, non i^edibus licet ire sed
moribus III 443. 18. taiito nobis
melius est, (|uanto magis in
deuiis imus, (|U0 niliil melius
est III 443, 13. deuin praecipue
diligamus. quo iiiliil melius in-
venimus III 443, 10. etiam lioc
a deo nobis est, ut eum diliga-
mus III 233, 17. cum anima deo
delectatur, ibi veram, certam,
aeternam invenit re^juiem II
189, 20.

Qua locutione sit dictum, quod
omnes Iiomines vult deus salvos
fieri, cum tam multi salvi non
fiant, non quia ipsi sed (piia
deus non vult IV^ 417, 19. nemi-
nem deus liberat nisi gratuita
misericordia per dominum no-
struin lesum Cliristum et nemi-
nem damnat nisi aequissima
veritate per eundem dominum
nostrum lesum Cliristum IV
194, 19; cf. 55, 5. cur deus illum
potius quam illum liberat aut
non liberat, scrutetur, qui po-
test iudiciorum eius tam ma-
gnum profiindum. verum tamen

190

Tndox \'.

cavo.it jjraecipitiuTTi IV 104, 22;
<l. 17!>, IH. IHO. 18. (lcus. cuiuw
vult, niiserctur ct. (|ucni vult,
olxlurat i^rofccto iioutruin ali-
<(ua ini(|uitat(f scd utrunujuc
iniscricordia ct vcritate vindic-
tac iV f)», U)-. cf. 181, 1. non
olxlurat (leus impcrtiendo inali-
tiain sed non iini^ertieiido nii-
sericordiam IV 187, 5. mlserotur
deus frratuito dono, obdurat
autein iustfssiino inerlto IV
2(»8, 2; ct. «1, 20. (|ui bonum,
(|Uod ex deo est, nejjat esse vx
deo, ncscimus, cui faciat in-
iuriam nisi deo ac per lioc illi
uti(|ue trinitati IV 128, 3. ne-
(csse est. ut paruni dilifrat
dcuin, qui non at> illo sed a se
ipso bomim se arbitratiir effer-
tuni III 283, 20. si id nolumus,
(juod deus vuU, potiiis nos cul-
pandi sunius, (|uani ille non
rectc ali(|ui(l vel facere vel si-
nere cxistimandus est II 05, 2:
deum f|uis(|uis iii lioc sneculo
conteinpserit patrcin, inveniet
in futuro iudicem II 151, 26.
mala pultlica si deus poUere
perinittat, tunc indi<;natur {?ra-
viiis: liaec si inpunita dimittat,
tiinc puiiit inf(!stius; cuin vero
evertit subsidiuni vitiorurn et
copiosas libidines inopes reddit,
misericorditer adversatur III
141,3. (|ui(l cst, (juod deo placot,
iit iiascantiir. crescant ac multi-
plicentur lii, ((uos etsi malos
ipse non fecit, tainen malos
futuros esse praescivitV III 3(14,
21. f(UO consilio et (|ua ratione
deus malis utatiir IV 145, 9.
03.5, {>- ()30, 23. deus bene utitur
etiani inalis ct ordinate etiam
m;ilis utendo iiermanct iKmiis

III 158, 2. IV 145. 0. deus ma-
loriiin malitinni ;i(i cxcrccndos
et coiiiparntione ndnioncndos
boiios nccoinino(l;it IV 145, 11;
(/. (5.30, 10. pcr ni;ilos et ini((Uos
dcus tlnjrellat pocnis tempornli-
bus, ((iios voluerit: ijisis nniii((ii(!
iiii((uis, si corr(M'ti noii fuerinl.
servat aeterna siipplicin, ((iio-
rum inalitia iiiste iititiir, ut aliis
mala iii;;erat temporalin IV
437, 8. deus tniitum lioinines
esse perinittit inalos, (lunntuni
iiovil expedire at(|iie sufficere
admonendae atiiue exf^rcendac
sanctne doinui sune IV 03<!, !».
deus mnla iiifert inalis, non pec-
cata sed supplicia III 195, 2.'».
noii sicut rejri Iioinini vel cuili
bot principi civitatis ita ('ti;im
deo, (juic((uid a niultis jieccatiir,
inultum est III 124, 12. deus
jicccata, (juae non siint com-
inissa, sed (luae praevidet coni-
missurum esse quempiani, si
diutius esset victiirus, tieri iioii
potest, iit puniat IV 208, 13
210, 19.

Qiii volunt deuin li;ibere ciini
niultis, faciliiis efTeccruiit, iit
euin non liabcrent, (jiiain iit diis
multis falsisve miscereiit IV
100, 10. unum esse deum sum-
muin sin(^ initio, sine prole nn-
tiirae ceii patrem inagnum at-
(jue magnificiim (jiiis tam de-
nieiis, tam inente captus neget
esse certissimumV liuius nos
(i. c. pafjftni) virtutcs jier mun-
dnnum opus diffiisns imiltis vo-
cnbulis invocamus, (jiioniam no-
men eius ifrnorainus; "iiam deus
omnibus relifjionibus commune
noiM(>n est. ita fit, ut, diim eius
(|iinsi ((iinednni membra carptim

Index V.

191

variis supplicationibus prose- \
(luimur, totuni colere profecto |
videamur (Max. gr.) I 37, 10. j
40, 14. deorura ridicula nomina j
I 42, 6. teniplum, sacerdotem, !
sacriticium et alia (luaecumque '<
ad haec pertinentia nisi uni vero j
deo deberi nossent dii falsi, iioc \
est daemones, nunKjuam haec
sibi expetissent II 559, 18. de
varietate in cultu falsorum deo-
rum II 552, 19—555, 7. nihil
liomines tam insociabiles red-
dit vitae perversitate (luam deo-
rum imitatio. quales describun-
tur et commendantur litteris
paganorum: qua re doctissimi
eorum viri egregios atque lau-
dabiles, quos putabant, homines
potius quani deos suos imitan-
dos proponebant erudiendae iii-
doli iuventutis II 429. 12—21.
ciarissinioruni virorum auctori-
tate tirmatur neijuissimos lio-
mines fieri deorum falsorum
imitatione peiores II 430, 10.
deorum probra non solum in
fabulis audienda posita, verum
etiam in tlieatris spectanda
sunt projjosita III 145, 13. cf. II
430, 20. (juae antiquitus de vita
deorum moribus(jue conscripta
sunt, eorum in templis populis
congregatis recitari salubres
interpretationes A. audivit II
430, 14. prohibitum est, ne "iii
iionorem alienorum deorum ali-
(jua re utamur aut uti existiine-
mur sic eam accipiendo, ut,
(juamvis animo contemnamus.
eoB tamen, (jui nostrum animum
ignorant, ad liaec honoranda
aedificemus II 132. 9. cum deo-
rum falsorum teiii]»la. idola. luci
et si (juid iiuius modi data jiote-

state evertuntur, in usus com-
munes, non proprios ac priva-
tos, vel in honorem dei veri
I)ossunt converti II 132, 13.

Deuterius, Macrianensis epi-
scopus Donatista, traditorum
plebem ecclesiae miscuit neque
minus in pristina communione
cum Donato mansit II 487, 2.

D e u t e r i u s episcopus ep. 236
ab A. monetur. ut Mallianensem
subdiaconum Victorinum, qui
Manichaeum se esse confessus
est, caveret.

diabolus princeps uti^jue pec-
catorum IV 212, 21. praescien-
tia, qualis quisque futurus sit,
si est in sanctis angelis, quo
modo fuit diabolus beatus ali-
quando, cum adliuc angelus
bonus esset, sciens futuram ini-
quitatem suam et sempiternum
suppliciumV II 271, 12. dialx)lus
arbitrium nec ipse habet libe-
ruiii ad benefacieiulum sod ad
maximam malivolentiam i>oeiia
sui sceleris obduratum IV 410.
16. potestas tenebrarum. id est
(lial)olus, qui dicitur etiani prin-
ceps potestatis aeris, operatur
in filiis diftldentiae opera sua
mala et in priniis maxinie^jue
il)sam diftidentiaiii et intideli-
tatem IV 410. 13. 20. niliil sic
agit liic princeps, (juam ut non
credatur iii deiim nec ad media-
torem, a (juo solvuntur ojiera
eius, credendo veniatur IV 411,
7. nullus locus est, ubi non pos-
sit laqueos tendere, qui timet,
iie revolemus ad deum II 138,
20. de tribus diaboli captionibus
ct circumventioiiibus; seducit
eiiim ad nequitiam, famam in-
(juiiiare coiiatur. malivolas su-

192

Iiult^x V.

ftpiciones sut^gerit II 338, 4 — 12.
(liuboluH uii(iuos, per (|uus am-
pliuB tlecipere affectat, sinit ha-
bere iionnulla velut opera bona
IV 411, 1. scandalie non supe-
ratur diabolu», eed laetatur II
51, 15.

d i a c o n u H : communiH oratio
voce diaconi indicjtur II 209,
10. de lapsu duorum diacono-
rum, qui ex parte Donati vene-
rant II 342, 9.

d i a 1 e c t i c a nervorum suorum
luctamine nihil certl cuiquam
relinquere nititur I 38, 17.

D i d y m u 8 AlexandrinuH, quem
videntem suum Hieronymus ap-
pellat, commentarios in epistu-
lam ad Galatas reliquit II 286,
7. 318, 10. ab Hieronymo est
reprelieuBus II 376, 3.

D i d y m u 8 episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 653, 6.

dies: totus diee, totus circuitus
Holis verius nuncupatur non ab
oriente usque in occideijtem sed
ab oriente usque in orientem
IV 258, 13. isolent Bcripturae
diem vel horam etiam pro tem-
pore ponere IV 232, 6. in quo
quemque invenerit suus .novissi-
muB dies, in hoc eum compre-
hendet mundi novisBimus dies,
quoniam, qualis in die isto quis-
que moritur, talis in die illo
iudicabitur IV 246, 4; cf. 247, 6.
noviHsiml dies dicti sunt et in
ipsis primis apoBtolorum diebus
IV 264, 6. dies superstitione in-
fames non sunt observandi II
183, 20. cessatio septimi diei
ab ipsis naturis condendis in-
tellegenda est facta, non ab
earum administratione, quae
conditae referuntur IV 337, 20.

primam sabbati vel unam sab-
bati in evangellih (((nstat (iuin
esse dlem, (|ul postea doniinicus
api)ellatus est 1^57, 17: cf. 1H8,
9. venit cum Christo domiiiicur-
dies, pcr quem factus est, lps(!
dies domlnlcus II 42, 9. 16. dl(^l
octavi sacramento slgnlticatur
resurrectlo II 194, 12. dies do-
minlcus non ludaels sed Chri-
Btianis resurrectione dominl de-
claratus est et ex illo habere
coeplt festivitatem suam II 194,
1. ante domini resurrectionem
quaravis sanctoB patres octavi
sacramontum nequaquam late-
ret, quo signiticaretur resurrec-
tio, solum celebrandum sabba-
tum traditum est, quia erat
untea requies mortuorum, re-
surrectio autem nullius erat II
194, 10. postquam facta est re-
surrectio in corpore domini,
dies dominicus, Id est octavus,
qui et primus, Inciplebat cele-
brari II 195, 2. 11. praeponltur
dleB dominlcus sabbato fide re-
surrectionis, non consuetudine
refectionls aut etiam vlnolentae
llcentia cantlonls II 41, 14. ex
evangelio ipsorum dierum, qui-
buB pascha celebrarl oporteat,
observatio per patrum concilla
constltuta est II 200, 16, ut
quadraglnta illl dles ante pascha
observentur, eccleaiae consensio
roboravit II 207, 7. dies quln-
quaglnta In scrlpturis commen-
dantur non tantum In evangelio
sed etiam in veterlbus libris II
202, 15. dles natalis domlnl non
in sacramento celebratur, sed
tahtum in memorlam revocatur,
quod natUB est, Ideo^jue ad eun-
dem semper redlt anni diem II

Index V.

193

170, 7. 4. ecclesiae consensio
loboravit, ut octo dies neophy-
torum distinguantur a ceteris,
id est ut octavus primo concinat
II 207, 8. aliqui vel diem tertium
octavarum vel etiam ipsum oc-
tavum, ut pedes lavarent, ele-
jrerunt II 208, 4. gravius corri-
pitur, qui per octavas suas ter-
ram nudo pede tetigerit, quam
qui mentem vinolentia sepeli-
verit II 209, 20. v. alleluia. an-
nus. circumcisio. ieiunare. ieiu-
nium. Manichaei. Priscillianistae.

digitus: in libris evangelii
apertissime declaratur digitum
dei signiticare spiritum sanctum
II 202, 20; cf. 203, 15.

D i 0 c 1 e t i a n u s VIIT. .^onsul II
155, 1.

Dionysius. episcopus Roma-
nus II 153, 19.

Dioscorus, iuvenis Graecus II
674, 18, 675, 7, flagrantissimo
studio litteris deditus II 666, 4.
19. 669, 18. 673, 8, ad quas di-
scendas a Roma Carthaginem
venerat II 673, 1. 17. 674, 7. ubi
Alypium et A., postquam autem
ille in Mauretaniam discessit,
solum A. rogavit, ut respon-
deret ad quasdam interroga-
tiones ex Ciceronis dialogis
ortas II 664, 1. cui respondit
A. ep. 118. Christianam doctri-
nam omnibus praeposuit et in
ea sola esse credebat spem. salu-
tis aeternae II 676, 1.

Dioscorus archiater quibus
miraculis Christianus fidelis sit
factus IV 482, 4.

Diospolitana synodus mise-
rabilis IV 300, 18;' v. Pelagius.

dispensatio: Latinae linguae
inopia in suis regionibus evan-

I.VIII ,\u(,Mistii.us (Goldbaclier.)

gelicam dispensationem multum
laborare dicit A. II 393, 9.
'dispensative' quid sibi velit
II 373, 10.

dispensator: Christus ipse
Hdeles suos securos fecit etiam
de dispensatoribus malis mala
sua facientibus et bona eius
loquentibus II 343, 6.

d i V i n i t a s : ex evangelio non
comprehendimus patris et filii
divinitatem, sed adraonemur
non oportere nos de temeraria
comprehensione iactare IV 565,
11. opinio, qua putatur divinitas
trinitatis alia esse, quam est
ipsa trinitas, sine dubitatione
respuenda est II 718, 2—719, 15.

d 0 c t 0 r : apostolus cum prae-
dixisset 'pastores', subiunxit
'doctores', ut intellegerent pa-
stores ad officium suum perti-
nere doctrinam III 358, 21. doc-
toris solacium IV 649, 7.

Dodoiia Molossos finibus absci-
dit Talari I 94, 2 (Lhenti car-
?nen).

Dominationes, angelorum
chorus II 504, 8. deum videre,
sicuti est, non possunt, dicit
Hieronymus III 337, 11. 339, 14.

d 0 m i n u s non absurde vocatur.
cui per caritatem servitur I
63, 11.

D o m n i 0 n e m parentem suum
vere sanctissimum Paulinus ap-
pellat, apud quem Romae Eusebi
de omnibus temporibus histo-
riam repperisse se scribit et ad
Alypium misisse I 75, 7. 19.
77," 22.

Donatianus episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
652, 7. venerabilis senex vocatur
13

194

Index V.

IV 216, 6. ad quem cum Aselli-
cus litteras de cavendi ludaismi
disceptatione misisset, ipse eas
ad A. dedit, qui Asellico re-
spondit ep. 196.
Donatistae, quorum furor
exortus est in media consulari
Numidia II 217, 9. in concilio
a Secundo Tigisitano, Numidiae
primate, in domo Urbani Donati
habito in eos, qui traditores
dicebantur, dictae sunt senten-
tiae, ubi praesentes et confessos
traditores reliquit deo iudican-
dos et in episcopalibus sedibus
manere permisit. cum quibus
traditorem Silvanum ordinavit
episcopum II 87, 6. 89, 11. 155,
12: cf. 88, 17. 89, 16. 93, 15. idem
postea apud Carthaginem in
concilio septuaj^inta ferme epi-
scoporum cum traditoribus, quos
praesent€s atque confessos deo
dimiserat, damnavit crimine tra-
ditionis non confessum et ab-
sentem Caecilianum aliosque
suos collegas, quos absentes
apud eum nemo convicerat II
86, 25. 88, 18. 89, 26: cf. 87, 10.
89, 7. 15. 96, 4. 24. 99, 7. 596, 13.
III 239, 17. 241. 14. de causa
Caeciliani, quein Donatistae per-
secuti sunt, v. Caecilianus, Con-
stantinus. pars Donati primo
apud Cavthaginem pars Maiorini
dicebatur II 407, 12. Maiorinum
onim adversus Caecilianum or-
dinaverunt episcopum II 87, 14.
116, 4. in online opiscoporum
Komanorum nullus Donatista
episcopus invenitur 11 1.54, 3.
sed ex transverso ex Africa
ordinatuni miserunt, qui paucis
l>raesi(l(Mis Afris in urbe Roma

Montensium vel Cutzupitarum
vocabulum propagavit II 154, 4.

Donatistae crimen traditionis
catiiolicis obiciebant II 30, 16.
145, 13. 328, 15. 596, 8. 608, 20.
III 235, 13. 236, 9. propter tradi-
tores dicebant remansisse eccle-
siam Christi in sola Africa par-
tis Donati II 596, 16: orbem
Christianura Caeciliani peccatis
esse pollutum IV 15, 7. Donati-
stae potius in tali crimine de-
tecti et confessi manifestaban-
tur II 608, 22; cf. 112, 27. eorum
maiores quidam codices sanctos
et instrumenta ecclesiae perse-
cutoribus tradiderunt, (|uidam
eos fatentes dimiserunt et eis
communicaverunt, utrique Car-
thagine de crimine traditionis
inauditos damnaverunt II 327,
4. in concilio Zertensi episcopa-
libus gestis demonstratum est
aliquos Donatistarum episcopos.
qui sententias in absentem
dixerant Caecilianum, manife-
stissimos fuisse traditores III
241, 13.

In Christianos innocentes, qui
per totum orbem malis Christia-
nis permixti sunt, multa falsa
crimina et vana iactabant di-
centes orbem terrarum Afroruni
criminibus esse maculatum et
hereditatem Christi per conta-
gionem communicationis dele-
tam II 156, 20. 157, 10: cf. 625.
21: ecclesiam suam Christum de
toto orbe perdidisse et in Dona
tistis solis habere coepisse II
142, 16: cf. 476, 16. 596. 17. sa-
cramenta cum peccatoribus com-
municando perisse ])utabant ec-
clesiam, (|uae fuisset in orbe
terrarum. atfiuc idco so scjiara-

Index V.

195

veriiiit II 482, 1. qua separa-
tione be cavere aiebant, ne ma-
cularentur peccatis alienis II
483, 15. Donatistae se a totius
orbis unitate nefario schismatis
sacrilegio diviserunt II 324, 7;
cf. 103, 4. 327, 28. 398, 21. III
265, 18. IV 15, 8. quibus sacra-
rum litterarum praeceptis se-
parationem suam firmare conati
sint II 619, 4; cf. 630, 11. Dona-
tistas cum catholicis esse ait A.
in baptismo, in symbolo, in ce-
teris (lominicis sacramentis; in
spiritu autem unitatis et in ipsa
catholica ecclesia cum catholicis
non esse II 488, 24. Donatistae
ab orbe terrarum longe maiore
scelere schismatis sunt separati,
(juam (luod in Maximianistis se
damnasse gloriabantur II 149, 7.
pars Donati iustitiam suam a
ceterorum hominum iniquitate
secrevit II 470, 25. dixerunt in
ea se esse ecclesia, quae iam
non habeat maculam aut rugam
aut aliquid eius modi IV 33, 26.
solos se Christianos esse per-
hibebant II 471, 18; cf. 112, 9.
Donatistarum vesana superbia
II 244, 24; cf. 463, 24. 464, 21.
605, 1. eorum clerici pavimenta,
quae catholici attigissent, aqua
salsa putabant lavanda II 628,
17. sed tamen multos sceleratos,
qui apud eos emerserant, Dpna-
tistae toleraverunt per multos
annos, ne partem Donati con-
scinderent II 151, 11; cf. 106, 6.
400, 19. . 403, 20. ecclesiae, cui
catholici comraunicabant, Dona-
tistas non communicare mani-
festum erat III 238, 15; cf. II
103, 7. 141, 24. 150, 23. 596, 23.
litteras communicatorias iam

olim flb unitate catholica non
accipiebant II 85, 20 et frustra
Fortunius volebat ostendere Ser-
dicense concilium ad episcopos
Afros, qui erant communionis
Donati, dedisse litteras II 113,
21 — 114, 25. totus orbis non Do-
natistis communicabat II 101,
21; cf. IV 4, 16. Donatistae de
sola communione infeliciter liti-
gabant et contra unitatem Chri-
stirebelles inimicitias exerce-
bant IV 1, 15.

De baptismo Donatistae sole-
bant dicere tunc esse verum
baptismum Christi, cum ab ho-
mine iusto daretur II 422, 16 —
423, 19. si bonus ost homo, dice-
bant, ipse sanctiticat eum, (juem
baptizat; si autem malus est et
nescit ille, qui baptizatur, tunc
deus sanctificat II 604, 3. catho-
licos Christi baptismum non
habere et praeter suam com-
munionem nusquam esse II 147,
6; cf. 223, 7. baptismum se solos
habere contendebant II 328, 20;
a se iustificari eum, quem bap-
tizavissent IV 33, 10, neque
iustificari nisi eos, qui ab ipsis
potuissent baptizari II 454, 22.
alienam aquam et alienum fon-
tem, ut solebant dicere, asper-
nabantur II 612, 22; cf. 617, 8.
630, 2. quisquis ad Donatistas
fidelium a catholicis venerat,
baptizabatur II 119, 24. 150, 10
velut diaconus Mutugennensis
I 65, 10; velut iuvenis scelera-
tus, qui matrem caedere solebat
eiusque mortem meditabatur II
23, 17; velut subdiaconus Pri-
mus a clericatu reraotus II 28,
16 et cum eo duae sanctimonia-
les 21; velut subdiaconus Rusti-
1:3*

196

Index V.

cianus a presbytero suo excom-
municatus II 632, 24 et alius
diaconus et ipse a suo pres-
bytero excommunicatus II 633,
1. qui malc viventes ecclesia-
stica disciplina corripiebantur,
si ad Donatistas transibant,
persuadebatur eis, ut ad lava-
orum alterum venirent atque, ut
id accipere mererentur, paganos
se esse responderent II 29, 14.
Mappalienses timefactos Crispi-
nus rebaptizavit II 235, 2. ec-
clesia toto orbe diffusa a Dona-
tistis rebaptizanda censebatur
II 421, 21; cf. 102, 25. separa-
verunt ab ecclesia Christi po-
pulos habentes baptismum Chri-
sti et baptismo Christi eos bap-
tizaverunt II 596, 3. verum ta-
men in concilio a ducentis et
septuaginta episcopis celebrato
decreverunt, ut traditoribus, si
baptizari nollent, pro integris
communicaietur II 486, 20 et
Maximianistarum, schismatico-
rum suorum, baptismum recepe-
runt II 147, 9—149, 6. 610, 22—
611, 8. 612, 25—613, 6. IV 15,
28 — 16, 15. iterata baptismata,
exsufflata sacramenta plange-
bant catholici etlugebant II 106,
19 neque rebaptizabant, quos
ex haereticis suscipiebant IV
22, 9; c/. 37, 14. 21. neque enim
sacramenta haereticorum sibi
inimica esse, quae in illis essent
sibi communia II 424, 9; cf. 223,
10. tantum paenitentiam ut age-
rent, se postulare IV 37, 18 et
quisquis apud eos propter di-
sciplinam poena teneretur, si ad
catholicam transire vellet, nisi ,
in humilitate paenitentiae non
recipi II 29, 10. neque tamen

honorem clericatus aut episco-
patus auferri IV 38, 8—41, 24;
cf. II 224, 16. III 31, 24—33, 3.
quamquam ut ordinaretur ali-
quis, qui in parte Donati bap-
tizatus esset, auctorem se esse
non posse Possidio scripsit A.
IV 583, 12. Donatistae ut repeti-
tionem baptismi confirmarent,
perperara adferebant, quod post
lohannem Paulus apostolus bap-
tizavisset II 489, 9-^92, 6 et
Cypriani aliquando auctoritate
se tueri conabantur II 620, 20;
cf. 481, 1.

Donatistae solebant catholicis
obicere, quod ipsos per potesta-
tes terrenas persequerentur, ipsi
autem idem fecerunt in Maxi-
mianistas II 146, 18; cf. 404, 3.
traditores et persecutores catho-
licos appellabant II 30, 16. III
235, 13. pro veritate se pati di-
cebant persecutionem, cum pa-
terentur catholici Donatistarum
crudelitatem II 417, 22; cf. 414,
22—415, 5. 420, 27. ipsi erant
persecutores IV 5, 20. persecu-
tionem se perpeti gloriabantur
II 419, 19. 627, 1. IV 8, 7. neque
vero semper esse laudabile per-
secutionem pati docet A. II 452,
14. Donatistae iactabant falla-
citer innocentiam suam IV 8, 9.
tantam sibi adrogabant iusti-
tiam, ut eam se iactarent non
solum habere sed etiam aliis ho-
minibus dare IV 33, 9. prop-
terea se iustos esse dicebant,
quia persecutionem per irapera-
tores passi essent II 328, 16.
IV 8, 3 atque inde honorera
martyrum quaerebant II 421, 1.
IV 8, 10. at taraen in lioc titulo
gloriae a Maximianistis eos fa-

Index V.

197

cillime vinc; respondet Augu-
stinus II 627, 4. idem dixerunt
illam esse veram ecolesiam,
([uae persecutionem pateretur,
non quae faceret IV 9, 6; cf.
II 112, 8. 111, 26.

Donatistae rocusabant pacifi-
cam conlationem II 413, 15.
eorum episcopi cum catholicis
I)acifice conferre noluerunt quasi
fugientes cum peccatoribus lo-
qui II 604, 26. cf. 328, 23. 416, 16.
quando catliolici eis dicebant.
ut causam ipsorum et suam pa-
tienter audirent, non noverant
nisi superbire et insanire II 596,
10. catholicis facto concilio pla-
ci.it, ut Donatistae pacifice con-
venirentur, quo, si fieri posset.
liaberent inter ipsos conlationem
et errore sublato fraterna cari-
tas restitueretur II 413, 8: cf.
416. 13. hoc enim fuit deside-
rium catholicorum. ut cum epi-
scopis suis Donatistae pacifice
conferront II 416, 11: cf. 418.
25. quibus condicionibus Mel-
chiades dissensionem componere
conatus s^it II 98, 4. ad non-
iiullos Donatistarum primarios
.\. scribeba*^ non communicato-
rias litteras sed tales privat-as,
((ualibus uti etiam ad i^ajranos
licet II 85, 19. episcopus Dona-
tista A. episcopus non erat I 64,
2. cum Proculiano agere para-
tissimum se esse ait, prorsus
sicut ille voluisset, sicut iussis-
set, sicut ei placuisset II 21, 12;
cf. II 26, 4. praeterea ad dispu-
tationem evocavit Maximinum
ep. 23, Fortunium II 109, 16,
Honoratum ep. 49, Crispinum
ep. 51 et 66, Severinum II
151, 18.

Donatistae catholicae eccle-
siae audacit€r insidiari minari-
que non cessabant II 419, 8.
non quaerebant, nisi unde catho-
licis calumniarentur et retribue-
rent mala pro bonis IV 29, 4.
atroces inimici pacem et quie-
tem ecclesiae variis violentia-
rum et insidiarum generibus
graviter infestabant II 446, 21:
cf. 14, 2. ubicumque catholici
volebant praedicare veritatem,
ut eam quisque securus audiret,
ut volens eligeret, numquam
permiserunt per violentias et
terrores II 596, 27: cf. 597, 25—
598, 10. IV 16, 16. quod catho-
licis faciebant, sibi non inputa-
bant et, quod sibi facielant,
catholicis inputabant II 415, 5.
IV 29, 10. obiciebant eis, quae
inter ipsos faciebant vel tolera-
bant II 107, 1. 145, 13. 146, 18.
147, 6. 151, 7. 156, 20. 328, 11.
411, 8. 625, 2. mendaciis fallere
non dubitabant II 599, 2. III
235, 14. 238, 18. 241, 21. 242, 3.
245, 9. IV 5, 19. 23. concitabant
catholicis invidiam et in odium
eos adducebant, quod terrena-
rum potestatum auxilium ex-
peterent et ecclesiae causam
apud imperatores agerent, id
quod ipsos priores identidem
fecisse A. demonstrat III 241,
20. II 456, 13—458, 9; cf. 411, 8.
600, 21. III 36, 17. IV 5, 9. 13.
catholicos ideo sibi displicere
dicebant, (juia per imperatorum
iussiones ad unitatem se coge-
rent II 596, 26. liberum esse
clamabant credere vel non cre-
dere; neminem ad unitatem esse
cogendum IV 21, 8. II 458, 23;
cf. 449, 16. 24 nec ad bonum

198

iiKicx y.

III 640, 15. 641, 7; cf. IV 19, 8.
verum ad lulianum imperatorem
petitionem miserunt dicentes
apud eum solam iustitiam locum
habere II 456, 18. 602, 1. catho-
licis obiciebant, quod res ipso-
rum concupiscerent et auferrent,
quod opprobrium A. a catboli-
cis repellit IV 31, 21; cf. II 493,
22. IV 37, 5. reprehendebant
catholicos, quod sobrie psalle-
rent in ecclesia divina cantica
prophetarum, cum ipsi ebrieta-
tes suas ad canticum psalmorum
quasi ad tubas exhortationis in-
flammarent II 209, 4. raaledici
ex Donatistis aliud quid catholi-
cos in altare dei ponere iactita-
bant II 462, 19. ecclesiam catho-
licam appellabant Macarianam
et catholieos Macarianos II 142,
9. 406, 13. aliqui ex Donatistis
ad unitatem catholicam etiam
inimicitias perditorum parati
sustinere transibant; sed plures,
quamvis id vellent, eos tamen
homines, quibus tanta fuerat
licentia saeviendi, inimicos fa-
cere non audebant; nonnulli
quippe illos, cum transissent,
crudelissimos passi sunt IV 15,
14; cf. 12, 17. II 448, 8. Donati-
stae enim, si quis ad catholicos
transibat, crudelissime perse-
quebantur II 597, 9 — 21. regio
Hipponiensis Donatistarum auda-
cia et tumore laborabat, ut A.
praesidialis edicti auxilium pe-
teret ep. 86. quae maxima ex
Donatistarum schismate redun-
darint mala II 21, 18. 631, 7—
633, 11. IV 14, 3. quam viam
ecclesia in^essa sit, ut eos cor-
rigeret II 446, 21^49, 15. 604,
15. quibus condicionibus ecclesia

catliolica, cum ad se venirent
ex parte Donati, eos susciperet,
exponit A. II 222, 18. 223, 18.
IV 37, 10—41, 24. quisquis apud
Donatistas propter disciplinam
degradatus ad catholicam tran-
sire voluit, in humiliatione pae-
nitentiae recipiebatur ab Augu-
stino, quo et illi ipsi eum
forsitan cogerent, si apud eos
manere voluisset II 29, 10. Maxi-
mianistarum inter Donatistas
schisma pro ecclesia catholica
multum valuit; plurimi enim
confundebantur et in manifesta
veritate erubescentes corrige-
bantur IV 16, 2. 13; ex qua re
quid consecutum sit 16, 16.

Atrocia Donatistarum facinora
et crudelitates II 414, 14 — 415,
3. 418, 14. 597, 9—598, 16. 643,
11. IV 14, 13. 15, 14. 16, 16.
25, 9—15. 25, 20—26, 17. 28,
13 — 21; sed catholicos huius
modi adflictos malis consequens
consolatus est fructus; nam
ubicumque a perditis ista com-
missa sunt, ibi ferventius atque
perfectius unitas Cliristiana pro-
fecit IV 28, 22. Donatistarum
rabies furiosaeque violentiae us-
que quaque saeviebant IV 24,

I. 5, non defuerunt, qui et codi-
ces dominicos in flammas mit-
terent IV 28, 20, terrore ac
metu tenebant catholicos 14,
2 — 22. mandaverunt catholicis
quidam presbj^teri partis Donati
dicentes: 'Recedite a plebibus
nostris, si non vultis, ut inter-
ficiamus vos II 595, 12; cf. 610,

II. multas violentissimas caedes
et strages plerique Donatista-
rum et episcopi et presbyteri
et quilibet clerici congregatis

Iiidex \.

199

turbis lioniinum furiosissimorum
iion catholicis sed non num-
(luam etiam suis inferre non
cessabant II 116, 22. sic ama-
bant homicidia, ut in se ipsis ea
perficerent, quando in aliis per-
petrare non poterant IV 10, 18.
'eorum laborat furor', inquit A.,
'aut nos occidere. ut suae crude-
litatis pascant libidinem, aut
etiam se ipsos, ne perdidisse
videantur occidendorum homi-
num potestatem' IV 10. 21; cf.
317, 12. suas mortes voluntarias
et furiosas minabantur IV 13, 5;
(•/. 317, 19. quidam Donatista-
rum ipsi sibi mortem inferebant.
quod ut patrarent, varias ex-
cogitaverunt vias IV 10, 25 —
11, 24. 14. 22—15, 2. 319. 1. 320.
3. mortem voluntariam Raxi
exemplo defendere conabantur
IV 320. 23—322, 15. quas mortes
sibi ultro ingerebant, catliolicis
volebant essp invidijisas. sibi prlo-
riosas II 415. 4; habore volebant
(|ualemcuni(iue uinbrani nominis
niartyrum IV 11. 7. cum male
vivebant. hitronum facta facie-
bant ot. cuin iure [)uniebantur.
frloriam inartyrum requirebant
II .598. 19. vivebant ut latrones.
nioriebantur ut Circumcelliones.
Iionorabantur ut martyres II
415. 7. 416, 9. horrebant ista
plurimi in ipsa superstitione
haoretica constituti IV 15. 3:
<f. 320. 4. \. monstrnvit non
Donatistas posse habere inar-
tyrum mortem. ([uia Christiaiio-
rum non halierent vitam. cuin
martyrem non facerot j)oena
sed causa IV 319. 18. propter
Donatistas j^orpaucos. (|ui so
ipsos occidere volebant, ne om-

nes liberarentur, ecclesia cetc-
roruin iiberationem nejj^lej^erc
non poterat IV 13, 1—24. 30,
12—31, 20. 317, 15. 318, 2—15.
Donatistae solebant graviter
inritari. quod rooros terrae legos
contra haereticos ot scliismati-
cos pro catholica pace consti-
tuebant III 36. 17. Donatistas
per ordinatas a deo pot-estatos
cohiberi atque corrigi A. non
videbatur inutile: nam multos
iam correctos veracitor unita-
tom catholicam tenere at(|ue
defendere et a pristino errore
se liberatos esse laetari etsi
terrore perculsos II 445, 13;
cf. 447, 7. quibus ex causis multi
in divisione tenerentur II 462,
8 — 463, 21. magrna in Donati-
stas factum est misericordia, ut
per imperatorum leges ab hae-
resi prius eriperentur inviti.
quo in catholica postea bonis
praoceptis et moribus sanaren-
tur adsueti IV 12. 8: cf. 19. 11.
II 445, 18. de Donatistis corri-
piendis atque cohercendis ha-
bita ratio est. qua potius ad-
monerentur ab errore discodere.
((uam pro scelere punirentur II
454, 13. lulianus imporator Do-
natistis per Rogatianum ot Pon-
tium supplicantihus libertatom
pormisit et basilicas reddidit II
601, 24. Constantinus primus
contra Donati partem legein
constituit. ut loca congregatio-
nuin coruin fisco vindicarentur
II 409, 12. idem priinus consti-
tuit in Donatistarum causa, ut
ros convictorum et unitati per-
vicaciter resistentium flsco vin-
dicarentur II 458, 14. Donatistae
res suas falso appellabant. quas

200

index V.

secundum leges regum terre-
norum amittere iussi sunt II
493, 18. Constantinus prior con-
tra partem Donati severissimam
legem dedit; hunc imitati filii
eius talia praeceperunt, deinde
Valentinianus, Gratianus, Theo-
dosius et Theodosi filii II 601,
22 — €02, 10. quicquid nomine
ecclesiarum partis Donati possi-
debatur, Christiani imperatores
legibus religiosis cum ipsis ec-
clesiis ad catholicam transire
iusserunt IV 32, 10; cf. 31, 21.
catholici legatis ad comitatum
missis petiverunt, ut lex Theo-
dosi, qua omnes haeretici decem
libris auri multarentur, expres-
sius in Donatistas confirmaretur,
in quorum regionibus aliquas
violentias ecclesia catholica pa-
teretur; sed frustra, iam enim
lex fuerat promulgata, ut ha€-
resis Donatistarum omnino esse
non sineretur impune non tamen
supplicio capitali sed pecunia-
riis damnis propositis ^t in epi-
scopos vel ministros eorum
exilio constituto IV 24, 7 — 25,
19; cf. II 414, 1. imperator male-
bat piissimis legibus Donatista-
rum errorem corrigere et eos
ad unitatem catliolicam terrendo
et cohercendo redigere quam
saeviendi tantum modo auferre
licentiam IV 27, 8. imperialibus
legibus Donatistae ad unitatem
cogebantur II 471, 8. adversus
Honori leges Donatistarum epi-
scopi Romam navigaverunt, ut
audirentur II 416, 20. leges vivo
Stilichone imperatore nesciente
vel nolente constitutas esse Do-
natistae sive dolose iactabant
sive libenter putabant II 517,

14. Stilichone mortuo eas iam
nihil valere arbitrabantur et
iactabant II 538, 3. qua re A.
efficere conabatur, ut Donatistae
per edicta novissent leges illas
voluntate imperatoris constitu-
tas esse atqi:^ manere II 517,
13—518, 6. :;38, 1. Donatistae
proferebant falsas imperatorum
indulgentias ot me«dacio isto
totam AfricaM implebant II 599,

2. quaenam poenae ex Honori
legibus in Donatistas redunda-
rint II 464, 1 — 13. nullis imperia-
libus institutis praeceptum est,
Donatistae ut necentur IV 319,

3. hoc contigit Donatistis, quod
accusatoribus sancti Danihelis;
sicut enim in illos leones, sic
in istos conversa* sunt leges
IV 6, 6; cf. II 464, 16. permulti
Donatistae Honori legibus ad
ecclesiam catholicam reducti vel
redire coacti aut se correctos
esse laetabantur aut paulatim
adsuescendo corrigebantur II
447, 8. 462, 8—463, 21. 598, 27.
IV 6, 10. 12, 8—26. 27, 14—28,
12. 30, 1: accusabant pristinam
caecitatem II 446, 14. 447, 9. 21.
461, 13. IV 30, 4. de multorum
iam correctione se gaudere dicit
A., qui tam veraciter unitatem
catholicam tenerent et a pri-
stino errore se liberatos esse
laetarentur, ut eos cum magna
gratulatione miraretur II 445,
15; cf. 448, 19. 519, 11. reman-
serunt turbae durae, in quibus
aliquanto diutius laboratum est
IV 28, 2—12. quidam cum ficti
putarentur, quoniam iussionis
terrore transierunt, tales poste-
rius invenli sunt, ut quibusdam
veteribus catholicis praeferren-

Iiulox V.

^l

tur 11 424, 19. iion illi aut illi
homines sed multae civitates,
quae fi ^rant Donatistae, tunc
catholic:,<; factae erant timore
per legt imperatorum, detesta-
bantur : eparationem, diligebant
unitaten II 461, 11. cf. IV 24,
22. 31, 3. edicta de Donatistis
commemorantur Caeciliani II
396, 13, Macedoni III 447, 13,
Dulciti IV 318, 24. 319, 4. Do-
natistae laudabant omnes Ge-
nethlium episcopum, quod con-
stitutionem aliquani datam con-
tra ipsos compressisset et eflec-
tum habere non sivisset II 119,
17. quod pertinet ad terrenarum
potestatum iussa contra schis-
maticos aut liaereticos vel im-
petranda vel exerenda, Donati-
stae acerrimi fueruut et contra
Rogatistas et contra Maximia-
nistas II 45G, 13.

Condicionibus, quae conla-
tioni cum Donatistis Carthagine
liabendae Marcellini edicto erant
propositae, oranibus se consen-
tire episcopi catholici per litte-
ras 128 declaraverunt simulque
promiserunt, si Donatistae de-
monstrare potuisscnt ecclesiam
Christi peccat«rum perisse con-
tagio et in sola remansisse parte
Donati, nullos sc apud eos ho-
nores episcopalis muneris re-
quisituros: si autem ipsi osten-
dissent id fieri non potuisse.
Donatistas, si secum tenerent
unitatem. nec honorem cpisco-
patus amissuros II 3(1, 21—31,
25. Donatistae notoria ad Mar-
cellinum missa edicto conscn-
tire noluerunt III 34, 9. cui
notoriae respondebant episcopi
catholici ep. 129 ad Marcellinum

data. Donatistae vehementer in-
stabant, ut in conlationo Car-
thaginensi nihil ageretur III
237, 13. 10. 238, 4. 241. 2. con-
fessi sijut contra ecclesiam ca-
tholicara nihil se habere, quod
dicerent III 238, 5. 12. 240, 13.
multa piO catholicis contra se
ipsos dixerunt et recitaverunt
III 245, 25; cf. 242, 16. 242, 20-
243, 14. 244, 19. 245, 13. 22. ir
ipsa conlatione Carthaginens:
modis omnibus victi sunt IV 5.
26. Donatistarum episcopi sui?
victi atque convicti mendacia
iactabant dicentes cognitorem
praemio fuisse corruptum, ut
contra eos sententia proferretur
III 235, 10. 6. 236, 8. 245, 19.
in suo mandato, quod pro ipsa
conlatione fecerunt, in falsitate
atque mendacio detecti atque
convicti sunt. III 235, 12 —
236, 7.

Donatistae pertinaces et su-
pcrbi II 464. 21. eorura pertina-
cissima iniquitas II 421, 3, ob-
stinationis necessitas II 459. 7.
in pertinacia scelestissimi schis-
matis permanebant II 87, 26.
eorum portinacia insuperabilesr
vires habere conabatur II 419.
14. omnibus auctoritatibus ratio
nibusque resistere quam con
sentire malebant: resistebanl
autem duobus modis aut sae
viendo aut pigrescendo velut
phrenetici et lethargici II 423
22. quia non poterant malum
esse ostendere. quo cogebantur,
nec ad bonum se cogi oportere
contendebant IV 22, 17, quod
non ita esse Pauli exemplo con-
tirmatur II 449, 18. IV 20. 24.
22, 19. ipsum diabolum dicit A.,

202

Iiulex V.

si auctoritate iudicis, quem ultro
elegisset, totiens vinceretur, non
futuruni esse tam inpudentem,
ut in ea causa persisteret 11
421, 11. Donatistas in tam pe- !
stifera et sacrilega praecisione
nulla res cogebat remanere II
108, 28: c/. 149, 6. 215, 7. 398, 11.
470, 7. 472, 19. 482, 11. 631, 4.
Donatistae ecclesiam non divi-
narum litterarum auctoritate
cognoscebant, sed Immanarum
calumniarum vanitate confinge-
bant IV 2, 16. in Donatistis
erant scientes, quid verum esset,
et pro animositate suae perver-
sitatis contra veritatem etiam
sibi notissimam dimicantes II
455, 3. schismatis crimen etiam
haeresem male perseverando fe-
cerunt II 400, 7; ipsi se nega-
bant haereticos IV 24, 11.

Pars Donati in sola erat Africa
IV 346, 9; cf. II 111, 19. 142, 4.
150, 6. 326, 19. 596, 17. III 35, 4.
36, 9. IV 3, 19. certum est, in-
quit A., magnae parti Romani
orbis, ne dicam etiam barbaris
gentibus ignotam esse partem
Donati nec eos omnino scire,
vel quando vel quibus causis
exorta sit ista dissensio II 397,
17. de Donatistarum numero III
38. 9. in populorum liberando-
rum comparatione perpauci sunt
IV 13, 6. nonnuUi ex Donatistis
volentes sibi Arrianos Gothos
conciliare dicebant hoc se cre-
dere, quod et illi crederent, sed
maiorum suorum auctoritate vin-
oebantur IV 2, 1: cf. II 114, 9.
476. 24. inter Arrianorum et
Donatistarum hoc interest erro-
rem. (juod Donatistae unam tri-
nitatis substantiam confiteban-

tur et, si aliqui minorem filium
esse dixerunt, quam pater est,
eiusdem tamen substantiae non
negarunt IV 1, 7. in Africa ipsa
complures partes factae sunt ex
parte Donati II 470, 20. Maxi-
mianistarum inter Donatistas
schisma v. Maximianistae, Maxi-
mianus. pars Rogati brevissi-
mum frustum partis Donati v.
Rogatistae, Rogatus.
D o n a t u s auctor schismatis
fuisse manifestatus est IV 41, 5.
Donatistarum auctor paterque
Donatus 11 482, 6. in iudicio
episcopali Romae facto adver-
sus Caecilianum aderat II 87,
24. accusatores vel testes vel
quoquo modo causae neces-
sarii, qui ex Africa venerant,
cum praesentes fuissent, a Do-
nato subtractos esse dicebatur:
quos cum se esse exliibiturum
non semel sed saepius promi-
sisset, amplius ad illud iudicium
accedere noluit II 97, 7. Mel-
chiades, qui iudicium exercebat,
Donatum solum, quem totius
mali principem invenerat, ma-
xime culpavit II 98, 8. Donatus
Deutcrio et universis Maurorum
episcopis, qui cum trtditoribus
unitatem fecerunt, communica-
bat II 487, 6. Ad alferum Dona-
ium, 7>otissimutn illum episco-
pum Carthaginensem, referenda
iidentur:

Maximianus dicebatur esse
Donati propinquus II 108, 3.
(|Uod nonnulli ex Donatistis
dicebant hoc se crertere, quod
etiam Arriani crederent, nec
Donatus ipse sic credidisse dice-
batur IV 2, 2. pars Donati primo
apud Carthaginem pars Maiorini

lii(U-.\ V.

203

dicebatur 11 4U7, 12. in illis
oinnibus partibus, unde terras
evangelium Uliristi perfudit.
iionieu Donati nesciebatur IT
142, 10.

D o n a t u s v. Urbanus Donatus.

D o n a t u s Masculitanus, confes-
sus traditor II 1.55, 14.

1.) I' 11 a t u s Calamensis, confessus
traditor II 155, 15.

D 0 n a t u s et frater eius, mona-
sterii desertores, quorum ille
nihilo minus in clerum ad-
sumptus est II 221, 7. 13. 222, 7.
de qua re Aujrustinus ad Aure-
lium episcopum scripsit ep. 60.

D 0 n a t u s, Mutufrennensis pres-
byter partis Donati III 640, 2.
G45, 22. ne ad ecclesiam catho-
licam tralieretur, acerrinie rosi-
stebat: in corpore laesus est.
iumento admoto uti noluit et se
ad terrani graviter conlisit, in
puteum se misit III 640, 8. 11.
()42, 18. cuius animum ut con-
ciliaret, Augustimis ad eum de-
dit ep. 173.

Donatus, diaconus rebaptiza-
tus, (jui fuit colonus ecclesiae.
versatus est in caede Innocenti
pr(^sl)\teri praoeipmis 111 151, 5.

Donatus erat in oj^iscopis con-
cilii Zortonsis III 235. 3. umis
fortasse fuit ex tribus illis opi-
scopis eiusdom nominis. (pii in
concilio Mil(>vitano adfuorunt
III 603. 4. 7. 664. 5.

D o n a t u s pro coiisule Africam
administiab;rt II 536. 7. cum
Aupustinus op. KiO ad otim mi-
sit rofrans. ut Donatistas lop"ibus
cohercoret, non occidoret. majri-
stratu deposito accepit ep. 112,
quae necessitudinem cum Aujru-
stino exortam ostentat II 658,

4: (•/. 537, 19. eius administra-
tionem homines laudabant II
657, 18. sincerissimus catholicae
matris filius erat et Christi no-
minis amantissimus II 536, 2. 6.
patrem quoque suum ad Chri-
stianam fidem perduxit II 659,
4. agros possidebat in Sinitensi
et Hipponiensi regione II 659, 2.

d 0 r m i e n t e s : mors saepe in
»cripturis dormientium dicitur
propter futuram resurrectionem
velut evigilationem III 224, 16.

D u 1 c i t i u s Donatistas apud Ta-
mugadem edicto admonuit IV

318, 24. quod edictum cum per-
poram acciperetur, altero pla-
nius. (piid voluisset, aperuit IV

319, 4. ipsum episcopum eorum,
Gaudentium, litteris adlocutus
est^ quod lionorificentioribus vor-
bis factum esse consuit A..
quam decoret haereticum IV
319, 6—11. ab A. petivit, ut in-
stitueretur. quem ad modum se
oportoret haereticis respondere
IV 317, 6, quod desiderium A.
exiilevit op. 204.

E b i 0 n. Ebionitae r. Hebioii,
Hobionitae.

0 b r i e t a t i s pestilentia late
vastat animas et magna liber-
tato doininatur II 493. 5. obrie-
tatos ot luxuriosa convivia in
cimiteriis ot ecclesiis frequen-
tata ut auforrentur. enixe operam
dabat .\. cj). 22 ct 29. (pia ne-
ccs<itato in ecclosia vidorentur
oxorta I 120, 2. comissationos
ot ebriotates ita concessae et
licitae putabantur, ut in honore
etiam beatissimorum martyrum
non solura per dies sollemnes

204

liulex V.

sed etiam cotidie celebrarentur
I 56, 16—59, 11.
e c cl e s i a : in monte Sion figu-
ratur ecclesia II 182, 7. in Ps.
XXI, 21 nihil r.jiUus quam unica
ccclesia Augustino videtur in-
tellegi III 190, 10; cf. 191, 23.
ecclesia catholica appellatur,
quod per totum orbem terra-
rum diffunditur II 150, 2. ecclesia
catholica non est in parte
Donati neque in solis Afris II
142, 1. 152, 10. 596, 17. III 35,
5. 36, 9. IV 346, 9. ecclesiae
quanta sit auctoritas quo modo
munita atque armata II 695, 22
— 696, 21. transmarinarum et
apostolicarum ecclesiarum aucto-
ritas II 91, 10. 22. 92, 14. 111, 25.
(luae non scripta sed tradita in
ecclesia toto terrarum orbe ser-
vantur, datur intellegi vel ab
ipsis apostolis vel plenariis con-
ciliis commendata atque statuta
retineri II 159, 15.

Utitur ecclesia potestate, ut
non solum invitet, sed etiam
cogat ad bonum III 647, 12. de
ecclesiae mansuetudine adversus
haereticos II 412, 9. 413, 6. tor-
menta corporalia a proposito
ecclesiae abhorrent II 594, 21.
de matre naturali et matre
ecclesia IV 570, 16. 574, 3. mater
ecclesia quantopere praeferenda
sit matri terrenae IV 574, 17 —
577, 20. quam curam tuendis
cum omnibus hominibus tum
maxime pupillis sibi commen-
datis ecclesia vel episcopi debe-
ant ep. 252 — 255. ecclesia ad-
huc in ista mortalitate carnis
constituta propter ipsam muta-

bilitatem lunae nomine iii scri-
pturis significatur II 180, 4.

Templum ecclesiae sicut arca
Noe in hoc saeculo fluctuat IV
115, 20; intra sagenam domini-
cam cum malis piscibus natat II
480, 1. ecclesia dei inter mul-
tam paleam multaque zizania
constituta multa tolerat et
tamen, quae sunt contra fidem
vel bonam vitam, nec adprobat
nec tacet nec facit II 210, 14.
corporalem separationem malo-
rum in fine saeculi expectat
ecclesia corrigens, quos potest,
tolerans, quos corrigere non
potest II 480, 4. quibus mali
placent in unitate ecclesiae, ipsi
communicant malis; quibus autein
displicent et eos emendare non
possunt, non factis eorum sed
altari Christi communicant II
103, 16; cf. 327, 21. 399, 19. in
ordinem episcoporum Romano-
rum etiam si quisquam traditor
subrepsisset, nihil praeiudicaret
ecclesiae et innocentibus Chri
stianis 11 154, 7.

Ecclesia beata est, quae per
secutionem patitur propter iusti-
tiam; impii vero miseri, qui
persecutionem patiuntur propter
iniustitiam IV 10, 10. quid in
periculis, quae tempora illa in-
venerunt, facere debeant mini-
stri ecclesiae, utrum in ecclesiis
persistendum sit an fugiendum
ep. 228. quantus in illis pericu-
lis in ecclesia fieri solebat ab
utroque sexu atque ab omni
aetate concursus aliis baptis-
mum flagitantibus aliis recon-
ciliationem aliis etiam paeni-
tentiae ipsius actionem omnibus

Indox V.

205

consolationem ot sacramentorum
confeotionem ot oroo^ationem IV
•190. 19. qiiac fuerit ecclesiae
condicio Arrianorum temporibus
II 476, 15. a radice orientalium
ecclesiarum evangelium in Afri-
cani venit II 150, 8; ex ecclesia
transmarina ad Africae partes
Christianae fidei manavit aucto-
ritas 150, 21. ecclesiam catholi-
cam contra Vincontium Roga-
tianum defendit A. ep. 93. catho-
licae nomen non ex totius orbis
communione interpretabatur II
468, 3. 492, 11. idem Hilarii
lihris oppositis negabat eccle-
siam crescentom in omnilms
gentibus usque in finem sae-
culi II 467, 6: cf. 476, 15.

Quisquis a catholica ecclosia
fuorit separatus. quantum libet
laudabilitor se vivero oxistimet,
iioc solo scolere non liabebit
vitam; quisquis autem in liac
ecclesia bene Vixerit, niliil ei
l^raeiudicant aliena poccata III
238. 21; cf. 249, 8. 644, 17. extra
occlosiae unitatom etiam si quis
pro Christi nomine moriatur,
occidi potest, non potest coro-
nari II 621, 14. separata ab uni-
tate corporis Christi luhil pro-
dost servata virfrinitas IV 346.
22.

Ecclesia est domus dei III 248,
2. ecclesia pacis Hipponiensium
Regiorum IV 373, 2. quidam
aere aiieno opprossus cum ad
auxilium sanctae ecclesiae con-
volavisset, exactores gravissimis
A. quorelis oneraverunt, ut eis
illum traderet IV 652, 11—17;
utrum non etiam de ecclesia
|)ollendi sint, qui eo confugiunt,
ut fidom fidoiussorihus frangant,

A, et in concilio agere cupit et
ad sedem apostolicam scribere
IV 598, 6.

E c d i c i a nimio religionis studio
inducta, quae marito debebat,
ita negloxerat, ut ille graviter
offensus ot abalienatus libidiiii
indulgerot. in qua sollicitudine
A., quem pev litteras consuluorat.
ep. 262 ad eam scripsit et ox-
planavit, quae deo, quae marito
officia praestare doberet.

eculeo suspendi II 95. 18: cf.
III 82, 6.

e d i c t u m v. conlatio.

E d o m altorum nomon o-t. qno
dicebatur Esau IV 227. 12.

ogestosa vita aotornam parit
calamitatem. dicit Noctarius 11
580, 14, id (piod A. noc in sacris
nec in profanis littoris usj)iain
se logisse recolit 583, 14.

e I e c t i 0 non ex oporibus sod
procul dubio gratia, (|uae non
invenit oligendos, sod facit IV
57, 11: cf. 61, 6. 70. 9. 204. 25.
207, 1. 10. 383, 16. eloctio gratiae
nullis fit operum praocedontibus
moritis IV 207, 1.

e 1 e c t u s : qui vocati sunt secun-
dum propositum, hi sunt elocli,
qui por olectionem gratiae salvi
fiunt IV 65, 13; cf. III 367, 13.
habent consontientom doctrina(^
salutari, in (pia nutriti sunt.
voluntatom et in oa finiunt istam
vitam. qui electi sunt in Ciiristo
ante constitutionom mundi l\'
410, 8.

0 l e m o s y n a : elemosynao lar-
giores sine mariti consensu
mulieri non sunt faciendae I^'
624, 9—628. 13.

E 1 e u s i n u s tribunatum apud
Tamugadonses ogit, quo factum

206

Indox V.

ost. ut ea civitas A. se insimia-
ret IV 322. 19.

K 1 e u s i u s unus fuit ex Dona-
tistis illis. ad quos A. dedit lit-
teras 43 et 44.

E 1 i a s r. Helias.

Klisabeth III 686, 2. mater
lohannis IV 100, 14.

1', 1 i s a e u s v. HeUsaeus.

i; 1 p i d i u s Arrianus A. facie in-
cog^nitum brevi epistula revo-
care conabatur ab errore, quo
eum in cognitione trinitatis
teneri putabat; libellum quoque
ei misit legendum atque suasit.
ut ad Bonosum et lasonem trans
mare navigaret ad reportandos
ex eorum disputationibus uberes
fructus. ad cjuae ab A. respon-
sum est ep. 242.

e m e r e de hastario II 515, 18.

E m e r i t u s Donatista bono in-
genio praeditus doctrinisque |
liberalibus eruditus II 397, 8.
399, 13. 406, 7. A. cum audivis-
set eum rescripturum, si ei
scripsisset, ultro epistulam ei
misit et, cum responsum non
acciperet, alteram ad eum dedit
i. e. ep. 87, ut quaereretur a
capite, cur schisma factum esset
II 402, 17—23. 400, 4. 19. si
alium aliquem forte deceret,
Emeritum certe non decere ait
A. defendere Optatum II 401, 4.

E m i s e n u s v. Eusebius Emi-
senus.

Ennius de laudis cupiditate IV
505, 22. Horatius Ennio vigi-
lantior IV 506, 3.

E n o c h V. Helias.

E n t e 1 1 i n i grandes atque acres
caestus II 264. 1.

Entellus, pugil Vergilianus II
242. 10. 274. 13. caestus Entelli
II 267, 5.

E p li e s i 0 r u m ecclesia II 401.
25. episcopus IV 148, 10.

Epicureus in aucupandis et
defensitandis voluptatilnis lU
592, 5. p]picureorum voluptas III
91, 3. Epicureis maxime conten-
tionibus commovebantur homi-
nes non solum ad hauriendam,
quo ultro ferebantur, sed etiam
• ad defensitandam corporis volup-
tatem, ut in ea summum liominis
bonum constitueretur II 682, 5;
c/. 679, 6. mortem malorum
omnium esse finem Epicureorum
est sententia et si qui ahi mor-
talem animam putant II 583, 28.
hominem mortuum in portu non
sentiendi nullum omnino esse
Epicurei et si qui alii simili
stultitia putaverunt III 433, 15.
Epicurei apud indoctam multi-
tudinem excellentiore auctori-
tate viguerunt II 679, 10. Stoici
et Epicurei nisi corporalia cogi-
tare non poterant II 689, 21. a
corpore nusquam discedebant,
cum hi atomis, illi quattuor ele-
mentis, in quibus ad efficienda
omnia ignis praevaleret, prin
cipia rerum darent II 683, 1.
Epicurei numquam sensus cor-
poris falli dicebant, Stoici autem
falli aliquando concedebant, utri-
que tamen regulam comprehen-
dendae veritatis in sensibus
ponebant II 683, 10. reperimus
Epicureos et Stoicos inter se
acerrime dimicantes II 681, 18.
Platonici non inmerito ad offi-
cium suum pertinere arbitrati
sunt Stoicis et Epicureis maxime
et prope solis omnino resistere

Index V.

207

II 681, 3. videbant repugnanti-
bus vel Epicureis vel Stoicis
multo quam sibi facilius palmam
(laturos homines II 682, 19.
Cicero ost^ndit oppugnatos esse
nomine Epicureorum et Stoi-
corum a Platonicis eos, qui in
corix)ris vel in animi natura
ponerent et finem boni et causas
rerum et ratiocinandi fiduciam
II 684, 2. 7; negavit aeter-
num deum Epicureorum posse
cogitari II 693, 13. cura Paulo
non solum ludaei sed etiam de
liaeresi Stoicorum et Epicureo-
rum philosoplu gentium contu-
lerunt II 417, 11; cf. 684. 11.
iam ne ipsorum quidem niulto
Anaxagora recentiorum mulluiii-
que loquacium Stoicorum aut
Epicureorum cineres calere dicit
Augustinus, unde aliqua contra
fidem Christianam scintilla ex-
citaretur II 676, 18; errores enijn
gentium in his maxime duabus
seotis ominuisse et diiiasso us-
(|ue in tempora Ciiristiana, sua
autem aetate prorsus obmu-
fuisse II 684, 17.
K p i c u r u s niliil in principiis
rerum posuit praeter atomos,
(|uorum concursu fortuito et
mundos innumerabilos ot ani-
mantia et ipsas animas fieri dixit
ot deos II 692. 2: quam vani
tatem Cicero refollit 693. 12. eius
atomi quo refellantur I 6, 4. 10.
qua re Democritus distaro in
naturalibus quaestionibus ab
Epicuro dicoretur 11 (i91. 19 —
692, 15 et qua rationo Epicuri
quidem de har ro sontontiam
urgeri posso jtutarot Augustinus
II 693. 2. — r. DcMinrritus.

E p i d a p h n a e a e rupes I 91,
17.

E p i p li a n i u s, episcopus Cyprius
in doctrina catliolicae fidei
laudabiliter diffamatus, Graece
scripsit de haeresibus, quae
fuerunt post adventum domini
et ante IV 447, 2; cf. 450, 6.
de earum numero quantum a
Pliilastrio differret IV 447, 5.
longe Philastrio doctior eminuit
IV 447, 10. librum Epiphaiii
Quodvultdeo mittere A. paratus
fuit; ipsuni eniin se arbitrari
Philastrio doctius de iiaorosibus
locutum IV 448. 4.

0 p i s c o p a 1 i s : de cathedris ali-
quando descendendum est; epi-
scopalis enim dignitas fructuo-
sior nobis erit. si gregem Cliri-
sti magis deposita collegerit
([uam rotenta disperserit III 32,
19. 26.

episcopatus: episcopatus pres-
byterio maior ost II 385, 6. tain
multi. ut episcopatum suscij)iant.
tenentur inviti, perducuntur, in-
cluduntur etc. III 640, 18; cf.
IV 348. 26.

0 p i s c 0 p u s : ad episcopum non
pertinet cura propria nisi suae
occlesiae; in aliis onim civitati-
l)us tantum agit. quod ad eccle-
siam pertinet, quantum permit-
tunt oarundom civitatium opi-
scopi II 26, 13. 16. peregrinus
opiscopus iuxta considente col-
lega III 32. 2. episcopus ultro
ad plebem scribere, quae dis-
pensationi suao conimissa non
orat, minime potorat; rescribero
autem scrii)enti poterat II 230.
26. 25. de episooporum interces-
siono ep. 152 et 153. episcopi
uti frui(iuo robus ecclosino tam-

208

:ndex V.

quam possessores et domini exi-
stiraantur III 4, 16; cf. 13, 11. 26.
si episcopi privatim, quae sibi
sufficiant, possident, non sunt
ecclesiae bona episcoporum sed
pauperum, quoium procuratio-
nem quodam modo gerunt IV
32, 6. quae sint, ut Nectario
quidem pagano videbatur, epi-
scoporum officia II 426, 17. 432,
3. fieri non potest, ut non sit
coUega ceterorum quilibet epi-
scopus ecclesiae catholicae, qua-
liscumque sit, nullo ecclesiastico
iudicio damnatus II 394, 15.

Episcopus ne in alienam cathe-
dram transferretur, statutis pa-
trum cautum erat IV 350, 30.
episcopo etiam tum vivo alte-
rum ordinari coepiscopum et
sedere cum illo concilio Nicaeno
prohibitum fuit IV 376, 15. post
o])itus episcoporum per ambi-
tiosos aut contentiosos solebant
ecclesiae perturbari IV 373, 20;
cf. 374, 4. in Milevitana ecclesia
ordinatus est episcopus, quem
praecedens episcopus designa-
verat IV 374, 15. sed nonnuUi
contristabantur, quia successo-
rem apud clericos designaverat,
ad populum autem inde non
erat locutus IV 374, 10. A. ad-
stanti clero et frequenti populo
presbyterum Eraclium sibi suc-
cessorem se velle dixit, cuius
rei acta extant IV 372, 13 —
379, 9.

Episcoporum nomina in trac-
toria poni oportebat eo ordine,
quo episcopi facti sunt II 219, 15.

Quae episcoporum avaritia
Cypriani fuerit temporibus II
621, 22. episcopi pecunia cor-
rupti II 99. 20. in castello, quod

ad parochiam Hipponiensis ec-
clesiae pertinebat, A. cum ad-
hibendae non sufficeret diligen-
tiae, episcopum constitutnuum
curavit, propter quem ordinan-
dum primatem Numidiae, ut
veniret, rogans litteris impetra-
vit IV 348, 1—24. itaque obtulit
non petentibus quendam adu-
lescentem in monasterio suo a
parvula aetatp nutritum ^ed
praeter lectionis officium nullis
clericatus gradibus et la')oribus
notum; qui episcopus esse coepit
IV 349, 2. idem apud A. a plebe
sua accusatus atque iudicatus
ita, ut salvo episcopatu mi-
nueretur potestas, ne eis prae-
esset ulterius, cum quibus sic
egisset, ut eum ferre omnino
non possent, sedem apostolicam
appellavit IV 349, 9—350, 9. quo
modo episcopus puniri possit
neque privari episcopatu IV 349,
25—351, 21. exempla poenarum
episcopis inrogatarum IV 351,
6 — 19. plebs si episcopum in
plenario concilio degradatum
suscipere noluerit, sano capite
faciet et nec cogi potest nec
debet II 231, 27.

epistula: de epistularum am-
plitudine IV 567, 17. epistulae
formam ad Maximum datae ex-
cusant Alypius et A., ne forte ille
factam sibi arbitretur iniuriam
III 631, 17. epistulas communi-
catorias, quae formatae diceban-
tur, dare II 111, 21. de satrapae
cuiusdam epistula ad deum
dominum Christum missa IV
502, 18 (Dar.).

E r a c I i u s presbyter, quem sibi
successorem voluit A. IV 374,
18. eius rei acta ecclesiastica

Index V

209

ipso Eraolio pr.xesente confecta
IV 372. 11. 573, 4. A. populum
cum obsecraret, ut onera occu-
l)ationum stuirum iam tum in
Rraclium presbyterum transfun-
(lere sii)i liceret, ut, quicquid ad
so ferretur, ?d illum perferretur,
consilium et auxilium suum se
ei non negaturum, a populo ad- j
claniatum est IV 377. 10—378, 4. :

i; r i (1 a n u s : Verum plus P^ri- 1
ilano tluat (Licevti cannen) I 88. j
12. 95. 7. de Mincio in Eridanum !
emijjrare II 670. 17. 1

Ksaias toleraba!. in (juos tam
inulta vera crimina iaculaliatur j
II 105, 9. j

E s a u, nepos sancti ,\braliao II 41, |
10. dictus est etiam Edom IV |
227. 12. non esca primatum ami- j
sit. sod usque ad contomptuin '
sacramenti, quod in primatu suo |
liabuit, concupita esca oum dam- i
navit II 40. 13. 41, 10. cum Esau |
et lacob ex eodem patre, eatlom j
matre uno concubitu nati essent,
ante^piam aliquid oirissont boni
aut mali, alterum i'ilexit deus.
)dit altorum IV 206. 14. quid
deus oderat in Esau. antoquain
natus fecisset aliquid mali nisi
orij^inale peccatum? IV 203, 19.
206, 17; cf. 208, 13. (^uo modo
Esau non damnatus sit indignus
IV 62, 4. 203, 7—208, 16. secun-
dum ori<jinem carnis ad Esau
pertinebat gons Idumaoorum IV
227, 11. secundum mystorium
spiritus ludaei 227, 14.
E s t li e r, illa roj^ina doum timens,
deum colens, deo subdita,
mtirito, regi alienifrenao non
iMindom socum colenti doum.

LVIII. Augnstinus. ((iol d liaclier.)

tamen subiecta serviebat IV 629,
18—630, 4.

0 t h i c a ?'. praeceptum.

Eucaddires, .sacerdotos {ron-
tiles I 41. 8.

e u c h ar i st. ia. sacramontum com-
municationis corporis et san-
Suinis Christi II 159, 8. 10. cor-
pus et sanfruinom donuni offorro

I 115, 25. commendare eucha-
ristiae altitudinem II 167, 7.
acceptionem eucharistiae domi-
nicam cenam vocat apostolus

II 166, 9. manducare carnoiu
fdii hominis ot ))ibore sanguinom
nisi l)aptizati non utique possunt
IV 68, 21; cf. 118, 8. quaedam
parvula a nutrice daomoiuim
sacrileg:iis impacta postea iii
occlesia iidatam sibi ouchari-
stiam miris motibus rospuit II
524, 20.

Quando primo accoporunt di-
scipuli corpus et sanfruinem
domini. non accoperunt ioiuni II
166, 17. qua ro nonnullos deloc-
tavit uno corto die por annum.
quo ipsam conam dominus dodit,
tamquam ad insigniorem com-
memorationom post cibos offerri
et accipi corpus et sanjruinom
domini II 168, 1. neminom
autem putat A. cogendum esso
illo uno die ante dominicam
cenam prandere sed nulli otiam
contradicere audet II 168. 7.
Christus ideo non praocepit.
quo deinceps ordine sumeretur.
ut apostolis sacraret hunc locum
II 167, 10. non tamen propterea
calumniandum est universae
occlesiae. quod a ieiunis semper
accipitur II 166. 20. placuit enim
spiritui saiu-to ut in honorom
14

210

Index V.

tanti sacramenti in os Christiani
prius dominicum corpus intra-
ret quam ceteri cibi et per uni-
versum or])em mos iste serva-
tur II 166, 21. alii cotidie com-
municant corpori et sanguini do-
minico, alii certis diebus accipi-
unt II 160, 5; cf. 162, 4; nam hi
lionorando non audent cotidie
sumere, illi honorando non au-
dent ullo die praetermittere II
163, 12. contemptum sohim non
vult cibus iste sicut manna
fastidium II 163, 14. dixerit
aliquis non cotidie accipiendam
eucharistiam II 162, 4; alius
contra auctoritate antistitis, non
arbitrio suo, cum liberet, debere
se quemque vel auferre com-
munioni vel reddere 162, 8.
su^Yjv raro ita scriptura ponit,
ut inteliegatur 'oratio', sed
plerumque et multo usitatius
votum appellatur eu/y;. T^p:.otu'/rc)
vero semper orationftm vocat
III 362, 15. 23.
E u d o X i u s presbyter, abbas
monasterii in insula Capraria,
ad quem A. dedit ep. 48.
E u f r a t e s presbyter a Donati-
starum parte ad unitatem catlio-
licam conversus III 247, 3. 249,
!). A. ad eum dedit ep. H2.
I II 1 () j^- i a : quundo iiianducatur
ct bibitur non in ebrietate sed
in iucunditate dominica celebri-
tate perfecta, tunc eulogia, non
alofiia celebratur II 48, 16. panis
urtus unitatis gratia missus eu-
lo{?ia fit dignatione sumendi I
77, 24 (PauL), accipiendo enim
l)enedicitur 83, 11. frater Florus
cuin nd Ilzalensem patriam fuis-
s('( iirofcclus. ('u1o.<ri;is inonn-

sterio de A. opusculis adtulit
IV 397, 16.
Eunomiani haeretici II 676,
24 spiritum sanctum dicebant
esse creaturam IV 42, 6.
E u n o m i u s v. Arrius.
Euphrates flumen II 185, 20.
E u r o p a atque Asia Helles ponto
disiunctae I 93, 24. praecepta
toti orbi terrae divinitus osten-
sa, priusquam nomen aut Euro|>a
caperet aut Asia acciperet IV
519, 17.
E u r u s ventus I 92, 9.
E u s e b i u s , episcopus Romanus

II 153, 20.

E u 8 e b i u s Caesariensis a Pau-

lino venerabilis episcopus Con-

stantinopolitanus dictus I 75, 7

psalmos interpretatus est II

318, ,8, quae interpretatio trans-

lata est ab Eusebio Vercellensi

II 318, 13. eius historiam de

cunctis temporibus Paulinus in

usum Alypi transcribendam cura-

vit I 75, 7.

E u s e b i u s Eraisenus commen-

tarios in epistulara ad Galatas

reliquit II 286, 9. 376, 9.

E u s e b i u s , Vercellensis episco-

pus, Origenem et Eusebium

Caesariensem in Latinum trans-

tulit II 318, 13.

E u s e b i u s presbyter, a quo

JlitMonymus libros Anniani acco-

pit IV 300, 10.

E u s e b i u s, ad quem A. ep. 34 et

35 misit de causa iuvenis cuius-

dam scelerati, qui cum ad Dona-

tistas transisset, a Proculiano

susceptus est et rebaptizatus.

virum eum merito suscipiendum.

honorabilem, gravissimuni, exi-

niiiini. cl.Mrissima dignitatc \n-w-

Indox V

211

(lituni Pt considerantissima vo-

luntato tran(|uilluin niafrna cuni

()l)sorvantia ai)i)Pllat II 28, f).

■24. 8. 9. -2]. 2."). 21. 24. 27, 21.

28. i). 10. 12. 21). 4. 21. ;n, 5. «.).
liustasius, monaclius insulac

♦ "aprariae. (|ui in Africam jjro-

fectus ihidem decessit II 1;}J). 2f).
]■] u s t o c Ii i a rp/ Eustocliium et

^■enere suo et A. exliortatione

difrne <rradiebatur III 6;^8, 7. per

ilieronymum salvere iussit .\.

111 B;58. 7. eius mortem valde se

doluisse dicit Hieronymus IV^

;{()(). 12.
I'. u t y c li i a n u s. episcopus Ro-

iiiaiuis II lo;}. 19.
I'. V a in (jualihet muliere cavea-

tur IV 577. 12. de .\dam et Eva

alius Adam nascitur et nutri-

tur IV .577. ;^.
K v a jr r i u s episcopus in con-

ciiio ("artliafrinensi adfuit III

(\ry,]. 4.
1'. v a n d e r sacra Herculi celehra-

vit I 42. 1.
e V a n g e 1 i c u s : qui de paginis

evanfrelicis sortes lep^unt II 212, ;'.
e V a n jj e 1 i s t a s invenimus, (juos

apostolos fuisse non lejjimus III

;{.')8. 10.
c v a n jr e 1 i u m : j)er evaufrelia

peierare IV .594, 2.
Evaristus. episcopus Koma-

nus II 15;3, i;^.
e V e c t i 0 r. Zenol)ius.
Iwodius episcopus epp. 158. 160.

1()1. I(x5 inultas ([uaestiones A.

l)roposuit, ad (juas ille epp. 159.

162. 164. 169 respondere non

gravatur; unam eius epistulam

apud se aherrasse dolet et diu

(|uaesitam non potuisse reperiri.

III 498. 7. 520. 7. .541. 7. inter

illos (iuin(|ue episcopos inveni-
tur. (lui ep. 177 ad papam Inno-
centium miserunt. (piihus ille
respondit ep. 183. Hieronynuis
per A. eum salutavit II 746, 1.
\'alentinus t.urhis in monasterio
suo exortis ad auferendas im-
pias quaestiones fratrihus pro-
posuit, ut ad sanctum patrem
Evodium mitterent; neque vero
prosperum id liabuit eventum
IV ;^98, 14. hic Evodius cum in
ep. 158 senis Tlieasi mentionem
faciat III 495. 18. 26. idem esse
videtur atque ille episcopus
Evodius, (luem cum Theasio
episcopo ex Italia redeuntem A.
iam iam^jue expectat sperans dc
Paulino et Tlierasia eos silii
nuntium adlaturos II ;}47, 7.

E V o d i u s ut Eusehi de cunctis
temporibus liistoriam Carthafrine
describeret a Paidino rogatus
est, quo descripta ad Alypium
mitteretur I 75, 7. 19.

Evodius «raudens A. indicavit
Proculianum sihi dixisse velle
se conferre cum eo de Dona-
tistarum causa II 19. 6. fidem ei
non habere se non posse dixit
A. II 19, 7. (|ui cuni audivisset
Proculianum esse conquestum.
(juod P^vodius sibi contumeliose
respondisset, lianc simultatem
studuit diluere II 19. 19—20. 2;].

Exampei lacus I 91, IS.

e X c e p t o r : notarii cum excep-
toril)us iudicis alternantes IH
236, 23. ipse risus non potuit
ab exceptorihus excipi III 242.
27.

e x 0 i p e r e r. notarius.

e x c o m m u n i c a r e : non repre-
liendit A.. si (|U('m Donatistae.
14*

212

Index V.

ne multos secum excommuni-
catos tralieret et communlonem
schismatis furore praecideret,
excommunicare nohierunt II
400, 19.

cxcurator v. curator.

exduumvir II 410, 19.

exequias praebuimus defuncto;
nam per triduum hymnis domi-
num conlaudavimus super sej^ul-
crum ipsius et redemptionis
sacramenta tertio die obtulimus
III 490, 8 (Evod.).

exhortatoriae litterae v.
consolatorius.

exorcizare v. baptisma.

exsufflare v. baptisma.

e x t a s is : solet in vehementiore
extasi mens ab hac vita in illam
vitam esse alienata maijente
corporis vinculo III 305, 12.

E z e c h i a s deo servivit lucos et
templa idolorum destruendo IV
17, 24.

E z e c h i e 1 i s volumen olim se
adgredi voluisse et tunc tres
libros explicasse scribit Hierony-
mus IH 543, 10. 15.

K a b i a n u s, episcopus Romanus
II 153, 17.

F a b i o I a e Hieronymus misit
duos libros commentariorum in
Ezechielem III 544, 7. quae cum
huius vitae peregrinationem de-
siderio supernae patriae doleret,
A. ad eam dedit pusillam ep.
267.

F a b r i c i focus, Romanorum du-
cis, qui paupertate non solum
non vilis factus est civibus suis
sed praecipue carus et patriae
jrubcrnandis opibiis a])tus'' II

rm. .•{.

f a c t u ra : cavendum est, ne sicut
philosophi quaedam facta homi-
num media dicamus inter recte
factum et peccaium II ^>??, .S.

fasciculum in aluta sio^natum
et libellum sine signo Anulinus
pro consule ad comitatum trans-
misit II 408, 10.

t a s c i u s propter debitum, quod
ut redderet urgebatur, cum ad
auxilium ecclesiae confugisset,
A. pecuniam mutuo sumplam ei
suppeditavit itaque ipse in dif-
ficultatem incurrit, unde ut se
liberaret, a plebe sua opem peti-
vit ep. 268.

f a t u m : peccandi causa non con-
vertenda est in fatum IV 584,
25. mathematicorum facta cum
dictis quantopere discrepent in
quaestione fati ac fortunae ep.
246. fata, quae mathematici
hominibus vendebant, ipsi in
vitae consuetudine non cura-
bant IV 584, 15. v. baptisma.

Faustinianus episcopus alter
in concilio Carthaginensi alter
in concilio Milevitano adfuit III
653, 1. 663, 6.

F a u s t i n u s nomen est duorum
episcoporum, qui in concilio
Milevitano adfuerunt III 664. 2. 3.

F a u s t u s Manichaeus, contra
quem A. longe ante, quam Hie-
ronymi litteras accepisset, se
scripsisse dicit II 368, 12.

F a u s t u s Augustini epp. 185 et
189 ad Bonifatium pertulit 1\^
131, 4—15.

Faventius, Paratianensis sal-
tus conductor, cum causam
haberet cum homine pecuniosis-
simo, ad Hipponiensem ecclesiam
confugerat, sed a Florentino
(juodaiu. coniitis officiali, per

Index V.

213

Hnuatoruin inanum raptus tleti-
ntjbatur II Wl, 12. 662, 12. quem
ut intercesslone sua sublevaret,
A. litteris 113 — 116 sedulo ope-
ram dabat.

F e b r i 8 dea I 42, 9.

1 e 1 : assiduitate irascendi fel cre-
scere etiam medici adfirmant:
cremento autera fellis rursus et
facile ac propc nullis causis
existentibus irascimur I 22, 8.

I" e 1 i c i a virg^o scandalis in eccle-
sia exortis perturbata periculum
erat, ne fastidio a catholica
communiont averteretur. qua re
A. sollicitu^ ad eam dedit ep.
208.

K e 1 i c i a n u m Mustitanum et
Praetextatum Assuritanum in
schismatis scelere deprehensos
et crudelitatis accusatos Dona-
tistae in concilio Bagaitano
(lamnaverunt II 145, 16. 148. 7.
157, 6. 418, 4. 616. 19. 628. 22—
629, 9. inter illos duodecim cuin
Maximiano damnatos apud tres
aut amplius proconsules accu-
.><averunt II 616. 12. de basilicis
• ■orum diuturna contlictatione iu-
'liciorum eos expcllere conati
sunt II 147. 11. 418, 2. 616, 12.
20; cf. 247. 5. damnatos in eodem
ipso episcopatu receperunt, in
(juo damnaverunt II 145, 18 —
146, 17. 157. 3. 616. 17. 618,. 7.
626, 19. 629, 10. et cum ipsis
etiam baptismuin eorum.II 147,
9—148, 4. 157, 5. 417. 27. 616.
22. 617, 19. 618. 8. 22. 629, 11.
id factum est cof^ente Optato
Gildoniano sive Tamufjadensi II
157, 4, quo die Donatistae eius
natalicia celebrabant II 616, IS.
Titianus Felicianum et Prae-
textatum, totam ipsam contra

Primianum conspirationem ver-
bis gravissimis accusavit II
627, 11. Praetextato Assuritano
nuper defuncto (II 61'!, 15) Feli-
cianus cum Donatistis considerc
dicitur II 626, 21. Feliciani cau-
sam A. breviter perstringit ep.
70; praeterea cf. 328. 6. 20. 611,
2. 612, 25. 614. 27. 625, 2. Feli-
cianus Mustitanus Primianum
Carthaginensem damnavit et
vicissim ab illo etiam ipse dtun-
natus est: diu in sacrilego Maxi-
miani schismate fuit; multos ibi
per suas ecclesias baptizavit, scd
neminem post euin baptizaverunt
Donatistae 11610,22; c/. 247, 1—
18. 613, 5. 625, 10. III 240, 18.
Felicianus quando separatus est
a Donatistis in parte Maximiani.
'fidei aemulus. veritatis adulter,
ecclesiae matris inimicus, catena
sacrilegii, Dathan, Core et Abi-
ron minister' i^n Bagaiensi con-
cilio est appellatus TI 612, 25.
625, 2. V. Clarentius.
e li c i t a 8 mater, monacha mo-
nasterii. cuius praepositus fuisse
videtur Husticus; ubi cum prop-
ter reprehensiones aliquas exor-
tae essent indignationes et dis-
sensiones, A. oboedientiam et
concordiam restituere conaba-
tur ep. 210 ad eas data- cf.
Ind. lll p. 55.

elix. episcopus Romanus 11
153, 19.

e 1 i X Nolensis, ad cuius beati
viri sepulcrum A. Bonifatium
presbyterum et Spem monachum
misit, ut miraculo aliquo, uter
in culpa esset, aperiretur II 335,
14.

elix, Aptungitanus sive Aptun-
gensis episcopus, Caeciliani epi-

214

Index V.

scopi oriliiiator, (|UiMii traditoicni
fuissc Donatistac criminabantur

II 59», 8. 601, 16. III 243, 15 et
fontem omnium malorum in con-
cilio Carthaginensi dixerunt II
409. 16. III 37, 6. eius causa ab-
sentis in concilio septuaginta
ferme episcoporum multo prae
'ceteris invidiosius et criminosius
agitata est II 86, 28. 96, 24; cf.
94, 21. cum Donatistae apud im-
peratorem identidem contende-
rent Caecilianum a traditore
Felice esse ordinatum. haec
causa ab Aeliano pro consule
oxaminata est, ubi Felicem con-
stitit esse innocentem III 245,
3. cf. II 88, 6. 20. 89. 8. 94, 21.

409, 15—22. 410, 15. 411, 16.
601, 16. 602, 16. III 37, 5. 244, 12.
((uod iudicium non ipse sibi
comparavit Felix, sed imperator
lieri iussit II 95, 7. diligens et
terribilis in causa Felicis inqui-
sitio II 94, 24. 95, 18. neque
poterat Felix contradicere, ne
tanta diligentia vel severitate
quaereretur II 95, 20. Ingentius
confessus est in cognitione Aeli-
ani proconsulis falsum se fecisse
adversus Felicem, Caeciliani
ordinatorem III 243, 20; cf. II

410, 18. in qua causa ad comi-
tatum mitti iussus ost Ingentius

III 245. 5. 15; cf. II 410, 23.

I e 1 i x nomen est episcopi, qui
in concilio Carthaginensi adfuit
III 652, 7, et duorum episcopo-
rum. qui adfuerunt in concilio
Milevitano III 664, 1. 5. prae-
terea episcopum Felicem A.
Valerio commendat ep. 206.

1'elix, ad quem data est ep. 77,
(|ua A. eum et Hilarinum con-
solatur de scandalo inter Boiii-

fatiuin et Sj)eni exorto ct, ((uid
in hac causa tum factum essot.
exponit.

Felix, iuvenis monachus. qui
cum Cresconio ad A. venit v.
Cresconius. venit autem ad A.
tarde post comites suos IV 397,
20. duos Felices cum Cresconio
fuisse scriptum est IV 387. 16.

F e 1 i X frater in Uzalensi civitate
A. dictavit opusculum, quod in
monasterium delatum et fratri-
Vnis recitatum magnas turbas cf-
fecit IV 397, 19.

Felix, cuius uxor matertera fuit
puellae IV 601, 24, quae in ecclc-
siae tutelam tradita ut tilio suo
in matrimonium daretur, Rusti-
cus flagitabat. de qua re scrip-
tae sunt epistulae 252 — 255.
prima ad Felicem data.

F e I i c e s erant ex Donatistis illis.
ad quos A. dedit epp. 43 et 44.

F e I i x V. Munatius.

f e m i n a : non tactu solo sed af-
fectu quoque et aspectu appeti-
tur et appetit femina IV 363, 9.
capillos nudare feminas, quas
etiam caput velare apostolus
iubet, nec maritatas decet IV
582, 9. maritis solis permittendac
sunt feminae ornari secundum
veniam non secundum imperium
IV 582, 13.

ferrum, quod pertransiit ani-
mam loseph, pro dura tribuhi-
tione positum ferrum A. vide-
batur III 378, 23.

F e s t u s curis publicis occupatus
dicitur II 425, 16. ad homines
suos, qui in regione Hipponiensi
erant, litt^ras miserat, ut catho-
Hci fierent, qua« nihil apud eos
valuerunt II 424, 26. A. igitur
ep. 89 eum exliortatur, ut mit-

Index V.

215

tcret iiliquein suorum vel Jome-
sticorum vel amicorum, qui con-
t*ilio secum capto, quod agen-
dum videretur, ageret II 425, 2.
fideiussor: si quis decipit
fideiussorem suum, pro istp sup-
plicium legitimum luit III 415, 17.

F i d e n t i u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
652, 3.

f i d e s ipsa in Latino sermone
ab eo dicitur appellata, quia fit,
quod dicitur (Cicero) II 374, 12.
de varia fidei ratione II 711, 26.
alia fides est, qua fideles vo-
cantur, qui baptizantur in Chri-
sto, alia humanorum placito-
rum atque pactorum II 130, 15.
de fide et ratione, utra utram
praecedat II 706, 18—708, 24.
711, 6. si rationabile est, ut ma-
gnam quandam, quae c. t non-
dum potest, fides antecedat
rationem, procul dubio quantula-
cumque ratio, qua iioc persua-
det, etiam ipsa antecedit fidem
II 707, 2. ad intellegentiam ra-
tio vera perducit et fides ei
animum praeparat II 708, 26.
intellectui fides aditum aperit,
infidelitas claudit III 117, 7.
per fidem possumus mundari,
sanari, perfectissime liberi in
aeternitate regnare IV 410, 22.
noh omnium est fides, qui
audiunt verbum, sed quibus
deus partitur mensuram fidei
IV 184, 14. ne se vel ipsius
orationis meritum extollat, fides
orat, quae data est non oranti,
quae utique nisi data esset,
orare non posset IV 183, 20;
cf. 188,' 7. fides desuper gra-
tuito niunere nobis datur IV

185, 16; c/. 383, 14. ideo pro in-
fidelibus deus rogatur, ut cre-
dant, quoniam deus donat et
fidem; ideo pro eis, qui credi-
derint, deo gratias agitur, quo-
niam donat et fidem IV 424,
15 — 425, 7. homo non haberet
fidem, nisi accepisset spiritum
fidei IV 187, 23. sine spiritu
fidei non est recte quispiam
crediturus nec sine spiritu ora-
tionis salubriter oraturus IV
190, 5; cf. 188, 14—189, 22. fides
praecedit orationem IV 183, 20 —
184, 2. bona opera nostra et
piae orationes et recta fides
nullo modo in nobis esse pos-
sunt, nisi haec accipimus a deo
IV 383, 11. initium fidei non
esse donum dei, sed ex nobis
nos habere contendit Vitalis,
ut credere incipiamus; cetera
autem religiosae vitae bona
deum per gratiam suam donare
consensit IV 424, 10; cf. 403, 14.
operatur deus, idem dicebat,
quantum in ipso est, ut veli-
mus, dum nobis nota fiunt eius
eloquia IV 403, 22. si^ ut creda-
mus et evangelio consentiamus,
non est donum dei, sed nobis
est a nobis, non debemus orare
pro his, quibus evangelium
praedicamus, ut credant, sed
eis tantum modo praedicare IV
403, 10—17. 404, 4; cf. 407, 26.
Neque per legem iustitia ne-
que per naturae possibilitatem
sed ex fide ac dono dei per
lesum Christum III 679, 16. qui
liabent fidem, impetrant iustifi-
cationem IV 50, 21; cf. 53, 4.
ipsa est enim iustitia ex fide 51,
12. 52, 1. 5. a fide omnis iustitia

216

Tndex V.

suuiit initiuni IV ii^, 8. iustitia
ox fide est non ex operibus IV
.')!, 8—52, 7; cf. III 679, 16.
a fide incipiunt l>ona, quaetum-
(jue sunt, merita IV 183, 13.
opera bona fiunt ab liomine;
lldes autem fit in horaine, sine
qua illa a nullo fiunt homine
IV 183, 16. meritum misericor-
diae fides dici non potest IV
187, 9 — 14. cum ista medicina
dominus venit, ut fidem populis
imperaret II 696, 8. fides ad
Christum nos trahit IV 185, 16.
dei via quid est nisi fides recta?
IV 405, 11. ab exordio generis
humani fides ipsa variata non
.est II 554, 11. 19. sacramenta
variata sunt, ut alia essent in
vetere testamento alia in novo,
cum fides ipsa varia iion sit et
vera sit III 462, 14. antiqui
iusti eadem fide salvi fiebant
atque fideles temporis nosiri
IV 112, 2; cf. 141, 16. III 680,
11. sit una fides universae,
quae ubique dilatatur, ecclesiae,
etiam si ipsa fidei unitas qui-
busdam diversis observationibus
celebratur II 52, 3.

Gratiae auxilium fides impe-
trat, quae est in Cliristo lesu
III 655, 14. potest (luidem dici
remissionem peccatorum esse
gratiam, quae nullis praeceden-
tibus meritis datur; sed nec ipsa
remissio peccatorum sine aliquo
merito est, si fides hanc impe-
trat IV 183, 1. misericordia dei
et gratia non deserit eos, qui
ex eius fide vivunt eumque pie
colunt III 124, 14. in initio fidei
est etiam initium bonae, hoc
est piae voluntatis IV 424, 10.

habet fides ocuh)s suos, (juibus
quodam modo videt verum esse,
quod nondum videt, et quibus
certissime vid^t nondum se vi-
dere, quod credit II 711. 16.
non sit talis Mes nostra, qua
nos aliquid habere credamus, de
quo in nobisriiet ipsis non in
domino glorioraur IV 127, 6;
cf. 123, 1— 12V, 21. aut propter
fidem aut propter mores vel
emendari oportet, quod perpe-
ram fiebat, vel institui, quod
non fiebat II 165, 19. quod ne-
que contra fidem neque contra
bonos mores esse convincitur,
indifferenter habendum et pro
eorum, inter quos vivitur, socie-
tate servandum est II 160, 13.
introierunt cum sponso ad nui)-
tias virgines, quae veram fideni
veramque pietatem corde gesta-
banl III 228, 24. temporalia
commoda pro fide at^jue iustitia
contemnenda siint III 136, 14.
temporalis mors corporis etiam
in his, qui Cliristi morte redi-
muntur, relinquitur interim ad
exercitationem fidei et agouem
praesentis hictaminis III 468, 9.
parati esse debemus ad respon-
sionem omni poscenti nos ra-
tionem de fide et spe nostra II
707, 6. sunt innumerabiles quae-
stiones, quae non sunt finiendae
ante fidem, ne finiatur vita sine
fide II 578, 9. fidei duodecim
sententiae IV 414, 15. fides A.
IV 540, 4—553, 14. 558, 15—25.
cavendum est, ne adiutorium
violandae fidei in ipsa fidei
domo requiratur IV 594, 3. uti
licet fide illius, qui, ut eam
servet, per daemonia iuraverit

I n (1 p X V.

217

II 130, ."}. iMtstilcs iiitcr sc ;u-ics
cmii iiiviiciii iuiaiit, huulainus
tidein s( vaiites, fallentes auteni
inerito letestaniur, etiam si
nietu ( lOrtae iurationi non
parcatur III 16, 22.

F i y e n t c > v. Urbica.

K i g- u 1 i n ( 11 s i s fundus II 55)8, 3.

f i 1 i a r. r.iater.

filius: patreni et filium unuin
(lcum esse exeniplis demon-
strare coiiatur A. IV 541, 12:
(luac scripturarum elo(iuia nos
co^aiit unum dominum deum
confiteri 546, 10. semiier gi?;uit
pater et semper nascitur filius
IV' 552, 16. liomo cum passione
^^enerat, deus autem sine pas-
sione genuit lilium III 628, 13.
sicut tlanima splend.irem, (|uein
«^ij^nit, tempore non praecedit
et lux num(iuam siiie candore
est, ita pater iiunKiuam siue
lilio fuit III 625. 4. IV 552, 10.
aii aliud pax dei aliud splendor
dei, cum idem ipse sit unif^eni-
tus liliusy III 320, 4. non sic est
cx deo patre unifrenitus lilius.
(|uem ad modum ex illo est uiii-
versa creatur;', (luam ex niliilo
creavit III 624, 20. lilius dei
iion est factus IV 564. 22 — 565.
4. lilius totum, (piod liabet et
(piod potest, noii triluiit sibi sed
patri, (juia noii est a se ipso
sed a patre III 628, 20. (piae-
dain etiam sic dicuntur iii scrip-
turis, hominibus parum intelle-
{j^entibus ut et ipse filius inaior
jiatre videatur IV 5,50, 13. filius
dei patri coaeternus II 554, 8.

III 111, 8. 232, 1. 617, 10. 625, 8.
tilius dei aequalis est patri III
(i28, 22: cf. 232, 1. IV 566, 16.

noluit dcus iiabcre ae(jualciii
filium an iion potuit':' si iioluit,
invidus est. si non potuit, iii-
firmus est: utrumvis autem ho-
rum de deo sentire sacrilefj^um
est IV .'i53, 10. Salomon, quem
Porphyrius dixisse contendit:
'Filiuni deus non liabet', non
solum hoc iion dixit, veruiii
etiam dixit, (piod deus liabeat
filium II 569, 4. homines filiuiii
dei ante incarnationem per ip-
sam naturam et substantiaiii
suam visibilem et corruptibilciii
dicebant IV .551, 16.

Deus tiliuin suum inisit ficri-
(pie ex muliere voluit III 159. 1.
dei filius personam suam in ho-
mine agere atque ostendere di-
j^nabatur. ut mag^is liomo time-
ret extolli fastu hominis quam
humiliari exemplo dei IV 515,
22. filius dei nianens in sua
natura factus est particeps na-
turae nostrae. ut et nos manen-
tes in natura nostra efficeremur
participes iiaturae ipsius, non
tamen sic; nain illum naturae
nostrae participatio non fecit
det.eriorein, nos autem facit
iiaturae illius participatio me-
liores III 162, 10. in homine
totani iiaturam nostram susce-
pit filius dei, id est et animam
rationalem et carnem mortalein
sine peccato IV 637, 10. iion de-
sperandum est nos fieri posse
filios dei, (luia et ipse filius dei,
hoc est verbuin dei caro factum
est et liabitavit iii iiobis III
163, 11. 15. oinnes filii hominis
non nisi jier Adam et omnes
ex eis fiiii dei non nisi per Ohri-
stum fieri possunt III 694, 26.

218

Indox V.

'filii i^roinissionis', hoc est Ulii
gratiae, filii misericordiae III
197, 21; cf. 195, 26. quos ad
suam gratiam non pertinere
praescivit deus, qua re multi-
tudine incomparabili plures sint
eis, quos in sui regni gloriam
filios promissionis praedestinare
dignatus est IV 146, 12. filios
dei appellavit loliannes utique
I»raeter Hebraeam gentem in
ceteris etiam omnibus gentibus
constitutos nondum fideles, non-
dum baptizatos quo modo nisi
secundum praedestinationem?
IV 115, 4. ab Adam homines, a
Christo filii hominum dicimur
in scripturis neque tamen con-
stanter III 172, 24. 174, 1. mali
filii mala opera et bona opera
boni filii sunt in scripturis III
351, 22. filii mali eo tantum,
(juo perdite vivunt, parentum
pietatem gravius persequuntur,
(luam cum illos pater aut ma-
ter, quanto amplius diligunt,
tanto amplius ad bonam vitam
compellunt II 420, 7. filium de
legitimis et honestis nuptiis su-
sceptum magis in patris quam
in matris esse potestate quis
nesciat? IV 631, 6.
f i n i s : de fine saeculi ep. 199.
quo tempore vel die vel hora
futurus sit finis saeculi, cogno-
scere non possumus IV 232, 1 —
235, 3. 235, 17—241, 22 (Hes.).
non ideo non potest definiri,
quo anno futurus sit finis sae-
culi, quia secundum promissio-
nem domini breviabuntur dies
illi IV 259, 13—261, 9. A. de
hac quaestione sententia IV
289, 16—292, 9.

F i r m i a n i a Kogatensibus ap-
pellabantur Donatistae II 406,
13.

F i r m u s presbyter ab A. frater
sincerissimus vocatur II 351, 18
et familiarissima sibi caritate
coniunctus IV 293, 10, per eum
curavit, ut Petrus et Abraham
libros 'de civitate dei', si non-
dum haberent, habere possent
III 736, 15. Firmus ad Hierony-
mum venit, qui cum ab eo quae-
reret, quid A. ageret, et litteras
exigeret, illum quidem sospiteui
esse respondit, sed nesciente co
de Africa profectum se esse II
350, 4. tum ep. 81 ad A. feren-
dam accepit II 351, 18. 387, 7.
Sixti presbyteri epistulam ad A.
Hipponem adtulit IV 162, 14 et
A, responsum ad Sixtum IV
176, 6; ideni ad eundem A. duas
Valeri epistulas IV 293, 8. Hie-
ronymus. litteras suas ad eum
direxit III 639, 2. ob rem
Eustachii et Paulae Ravennam
eum et inde Africam Siciliam-
que praeterito anno se direxissc
scribit Hieronymus; tunc aute.n
iam in Africae partibus eum
commorari putabat III 638, 10.
idemne fuerit, de quo A. Soba-
stiano scripsit: 'Mitte fratri
Firmo litteras nostras', incer-
tum est IV 591, 4.

Firmus, unde Rogatenses Do-
natistas Firmianos appellare di-
cebantur. quocum Rusicazensis
episcopus Donatista pactus esse
perhibebatur incolumitatem suo-
rum, ut ei portae aperirentur
et in vastationem darentur ca-
tholici II 406, 13.

1 11(1 (IX V.

210

f i s r u s i\ Doiiutistiie (199). fraus.

1' 1 u V i a 11 u s quondani vicarius,
Donatista, (luamquam legibus
serviens nocentes quos invene-
rat, occidebat, Donatistae cum
eo communicaverunt II 404, 1.

F 1 a v i i imperatores Caesares II
410, 1.

1"M o r a dea dignn mater florum
inventa est, cuius ludi scenici
crant inpudici II 431, 1.

1' 1 0 r e n t i n a m cum A. in epi-
stulis, quas ad matrem dederat,
sibi curae esse noii semel osten-
disset, et ipsa ab eo voluit acci-
l»ere litteras; tum demum, si
fiuid forte sibi opus esset, non
se esse taciturani et rescribendo
insinuaturam. (^uam ob rem ei
misit A. ep. 266.

IM o r e n t i n u 8, comitis officia-
lis, j)er armatorum manum ra-
puit Faventium, qui ad Hippo-
niensem ecclesiam confugerat II
6()1, 12—20. de ([ua re sunt
cpp. 113 — 116, ep. 114 ad ipsum
Florentinum data.

F I o r c n t i u s e[)iscopus A. scrip-
sit libros 'de genesi' et 'de trini-
tato' ideo, ut ederentur, urgeri,
(luo possent ab ipso, dum vi-
veret, defendi III 254, 11. num
idem fuerit Florentius episco-
pus, qui subscripsit litteris ad
Oallicanos episcopos in causa
Lepori datis, incertuni est IV
428, 8.

F 1 o r e n t i u s Madaurensium epi-
stulam ad A. pertulit; orbus
enim erat et in negotio aliquo
A. praesidium petebat IV 511,
3. 516, 16.

Florus monaclius cum ad Uza-
lensem patriam esset profectus,

Augustini libellum ibi invenit.
quem cum describendum cura
visset, Cartliaginem de Uzalensi
civitate ire perrexit IV 397, 16.
libellus autem (i. e. ep. 194 ali
A. ad Sixtum, presbyterum ec-
clesiae Romanae missa IV 381,
17. 382, 6j in monasterium de-
latus fratrum dissensione turbas
effecit, quas cum Florus Cartha-
gine reversus animadvertisset.
Valentino abbati denuntiavit 1\'
398, 8. Florus furore fratrum
propemodum conturbatus est, in
quem saeviebant, quia ipse illis
vulnera libri illius adtulisset J\'
398, 19; cf. 385, 3. de (luibus
rebus A. certior factus epp. 214
et 215 ad monasterium misit ct.
ut Florus ad se veniret, postula-
vit IV 396, 5; cf. 385, 3. at^juc
Florum venisse comperimus e.\
pusilla ep. A., (juae nuper rc-
perta in liac editione suo loco
inseri non potuit, sed in i^raefa-
tione p. XCIII addita rcperi-
tur. in eadem ep. A. Valentinum
iterum rogat, ut Florum rursiis
mittere dignaretur. Valentiinis
igitur ep. 216, qua ad A. litteras
respondebat, per Florum. misit
IV 402, 2. Flori tidem, de (lua
fratres quidam ini^iue locuti
erant, laudat Valentinus 1\'
400, 7.

formata epistula v. epistula.

F 0 r in i a n u m oppidum, ubi Pau-
linus Roma profectus cum dicm
(luieti daret, A. ep. legit H
498, 14.

F 0 r t u n a t i a n u m episcopiun
ep. 148 A. rogat, ut episcopum
quendam, qui ep. 147 se laesum
putabat, videre et rogare digna-

220

Index V.

icLur, ut if^iioscerct, si quid
(lurius et usperius in se dictum
accepisset III 332, 3. 334, 22.
Fortunatianus episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
652, 6.

F 0 r t u n a t i a n u s , Tagast^nsis
ecclesiae presbyter, cum Romam
navigaturus erat, epistulam
Faulino reddendam ab A. acce-
l)it paucis diebus ante, quara A.
cp. 80 ad eundum misit; A. una-
nimera filiura eura vocat II 347,
11. idem fortasse est ille For-
tunatianus presbyter, qui ad-
fuit, cum A, successorem sibi
designabat IV 373, 3.

F 0 r t u n a t u s episcopus una
cum Alypio et A. ep. 53 ad Ge-
nerosum Constantinensera (II
154, 21) misit, quem Donatista-
rum quidam presbyter ad suam
partera allicere conabatur. eidem
A. ep. 115 Faventi causam com-
mendat eumque rogat, ut Gene-
roso consulari litteras suas (116)
tradat et ad ipsum scriptas le-
gat II 662, 14. 663, 9. inter epi-
scopos concilii Milevitani eum
fuisse haud negayeris, est enim

F () r t.u n a t u s nomen duorum
episcoporum, qui in concilio
Milevitano adfuerunt III 663,
5. 7.

F o r t u n a t u s Manichaeus in di-
sputatione devictus est; succes-
sorem habuit eura, ad quem A*
ep. 79 dedit eum provocans, ut
solveret quaestionem, in qua de-
fecisset Fortunatus II 346, 15.

F o r t u n i u s Donatistarum Tu-
bursicu erat episcopus II 109,
16. per quam civitatem cum A.
ad Cirtensem ecclesiam perge-
ret, publice cum eo disputavit,

(|uac dispututio exposita est
ep. 44. Fortuiiius vitam catho-
licorum prae>ucabat adiungens
eos omnia bi^io facere potuisse,
si in ecclesia facerent II 111, 12.
contendere unabatur ubique
terrarum ee.Mj comraunionem
suam II 111, 20. ex eo quod
persecutioneni saepe ipsius pars
pertulisset, vo'uit ostendere suos
esse Christianos II 112, 8. tara
diu transmarinarum partium
ecclesias mansisse innocentes
dixit, donec consensissent in
eorum sanguinem, qui Macaria-
nam persecutionem pertulissent
II 113, 9. frustra volebat osten-
dere Serdicense concilium ad
episcopos Afros, qui erant com-
munionis Donati, dedisse litte-
ras II 113, 21—114, 25. narravit
A. in ipsa schismatis nouitate
maiores suos, ne schisma fieret,
dedisse quendam interuentorem,
hunc autem interuentorem a ca-
tholicis esse occisum, id quod A.
numquam antea se audivisse
fatetur II 115, 23. animum eius
et voluntatera laudat A. II 120,
22 atque aetatem considerans
prior ad eum venire dignatus
est II 109, 21; postero die For-
tunius veftit ad A. II 120, 24.

F o s 8 0 r memoratur in causa
Timothei II 225, 12.

framea gladius est; translato
autem verbo framea lingua dici-
tur persequentium III 189, 17.

f r a u s quia fisco fiebat, non ideo
non fiebat II 515, 5.

Fructuosus episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 1.

f u c a r i pigmentis adult^rina fal-
lacia est IV 582, 10.

I n d e X V.

221

f u ": e r e : utrum episcopos vel
clericos in persecutionum peri
culis vf 'it liostili inoursu fu
«rere licr <t necno pp. 228.

I" u s s a 1 Cx (licebatur Hipponiensi
torritori^ oonfine castellum mili-
l)us qu; irapi^inta ah Hippone
seiunctui..: antea ihi nunnjuam
episcopus fuit, sed ad paro-
chiam Hipponiensis ecclesiae
pprtinehat I\' o48. 1. 18. paucos
hahohat illa terra catliolicos,
cotpras plehes Donatistarum
orror ohtinehat ita. ut in eo ca-
stello nullus esset omnino catho-
lious IV 348, 4. mifltis laboribus
nt perioulis aotum est, ut omnis
torra unitati ecclosiao concilia-
rotur IV .S48, 7. unde evenisse
deinonstrat A., ut episcopum ihi
ordiiiandum constiiuenduisiriuo
ouiarot IV 348. 13.

1" u s s a I 0 n s i h u s congregandis
preshyteri piimitu- constituti
(juas iniurias et crudelitates a
Donatistis perpessi essent IV
348, 9. Fussalonsihus, quae ab-
stulerat, omnia prius reddere
iussus est Antoninus episcopus,
quam ei communio rodderetur IV
350, 11. Fuss-alenses et Antoni-
num A. (piia utrosque diligebat,
iitrosque commendabat benigni-
tati papae Caelestini neque Fus-
salensihus se suscensere dicens
neque Antonino iioceri velle IV
352, 8. ep. 224 A. per Fussalensem
presbyterum Quodvultdeo misit
et commendavit ipsum eiusque
negotium IV 451, 15. 454, 1. j

<Jaius ?'. Caesar Caius. j

<Iaius. opiscopus Homanus II
153. 20. 1

Gaius, vir bonus et egregie
cordatus I 47, 3, ad quein A.
ep. 19 studii et caritatis plonnni
misit additis omnibus scriptis
suis I 46. 13.

C a I a a d i t e s r. Berzelli.

(! a I a t a r u m episcopus II 14*^.
10.

Calatiao ocolesia II 402, 1.
476, 18.

G a 1 1 a in viduani et eius tiliaiu
Simpliciolam. virginem saoraui,
A. Quintiliano episcopo ep. 212
commendavit. in patriam rodi-
turae erant et portahant secum
reliquias martyris Stepliani IV
372, 3. 7.

(r a 1 1 i V. Rf-ros.

(Jallia: Donatistae a Constan-
tino precabantur, iit jiropter
causam inter Afros episcopos
diriijiendam iudices ex Gallia
episcopos mitteret II 155, 24.
Constantinus alterum episcopalo
iudicium dedit hahendura in
Arelatensi Galliae civitate II
409, 7. quae in (Jalliis nefaria
perpetrata essent, etiam Victo-
riaiium latere non arbitrabatur
A. II 643, 7. Hilarius A. scrip-
sit, quae Massiliae vel etiam
aliquibus locis in Gallia contra
eius doctrinam de gratia divina
disputarentur IV 469, 4.

G a 1 1 i e n o imperatore cum Ro-
manas provincias harharies us-
que quaque pervaderet, propin-
quus finis rerum credi potuit
IV 274, 10.

g a 1 1 i n a v. animal.

(laramas ignotus I 91, 12.

Gaudentius cum Quodvultdeo
Severi litteras ad A. pertulit et
A. responsum Severo redden-
dum aocepisse vidotiir TI ('».38, [).

222

Inrlex V.

Gaudentius, Donatistarum
episcopus, cuius ambabus epi-
stulis A. ita se responsurum
esse promittit, ne aliquid prae-
termissum putetur IV 322, 20.
Dulcitius, dicit A., honoritlcen-
tioribus eum verbis tractavit,
quam decebat haereticum IV
319, 10.

f ' a V i n i a n u s causa aliqua libe-
ratus non solum Christianus
sed etiam fidelis erat valde bo-
nus per paseha proxime bapti-
zatus IV 481, 11.

< J e 1 i z i t a n a ecclesia II 88, 14.

^' e n e r a r e : sicut non invenitur
Jiomo, qui praeter Adam car-
naliter generetur, sic non inve-
nitur homo, qui praeter Chri-
stum spiritaliter regeneretur III
458, 5.

generatio: ex Adam subsistit
generatio carnalis, ex Christo
regeneratio spiritalis III 459, 26.

(jrenerosum Constantinensem
(II 154, 21) cum Donatistarum
presbyter ad suam partem ad-
ducere conaretur, Fortunatus,
Alypius, A., quibus Generosus
presbyteri deridens epistulam
miserat II 152, 4, ad eum dede-
runt ep. 53. cum Numidiae con-
sularis esset II 662, 11. 16, A.
l)er episcopum Fortunatum ad
eum misit ep. 116, quo Faventi
causam ei commendaret II 662,
14. A. catliolicum eius animum
praedicat. II 152, 6, laudem ad-
niinistrationis et famam prae-
claram extollit II 663, 4.

(J e n e t h 1 i u s episcopus a Dona-
tistis laudabatur, quod constitu-
tionem aliquam datam contra
eos compressisset et effectum
haboro iion sivlssiM 11 110, 17.

(jennadius, notissimus fere
omnibus medicus, qui artis exer-
citatione Romae eminuerat, tunc
apud (Jarthaginem degebat, ho-
mo erat religiosus atque er<xa
pauperum curam benignissimus
III 500, 6. cum aliquando dubi-
taret, num esset ulla vita post
mortem, somnio ei ablatam
esse istam dubitationem narrat
A. III 500, 10—502, 2.

Geon flumen II 185, 20.

Germanianus episcopus iu
concilio Carthaginensi adfuit
III 653, 7.

Germanicianenses, qui ad
A, curam pertinebant IV 599,
18, presbyterum Secundinuni
etiam de quibusdam criminibus
accusare parati erant IV 599, 8.
qua re A. ep. 254 ad Pancarium
data, quid in hac causa fieri
vellet, declaravit.

Germanus episcopus in conci-
lio Carthaginensi adfuit III 653, 7.

Germanus presbyter in Afri-
cam rediens pusillam ep. 184
a papa Innocentio accepit Aure-
'io et A. reddendam.

g e s t a ecclesiastica II 87, 6. 89,
13 al. gesta ecclesiastica in Ro-
mana urbe habita II 88, 24; cf.
156, 1. gesta ecclesiastica in
domo Urbani Donati habita II
155, 12. gesta episcopalia III
241, 13, proconsularia II 88, 8.
20. 89, 8 al, municipalia II 327,
5. 328, 9 al., forensia II 107, 9
(forensia aut ecclesiastica). 627,
25, iudicialia et municipalia II
418, 5. concilii gesta II 89, 10.
gesta apud Zenophilum consu-
larem II 99, 15. 155, 17. gesta
apud Munatium Felicem, flami-
iieui porpetuuin, curatorem tunc

Index V.

223

clvitatis II 154, 22. qua re A.
puhlicis gestis haerere voluerit
sacrilej^um nefas II 25, 14.
auferri oportet {jesta ecclesia-
stica, quae pcrturbatior fortasse
fecit episcopus IV 597, 14.

r. i jr a n t i u s episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit III 604, 4.

(i i 1 (1 o n siiiiul cum Optato notus
erat et eius fama fervebat II
401, 10.

< i i 1 (I o n i a n u s coj^nomine voca-

batur Optatus II 157, 4.

< ■" i p p i t a n a ecclesia, i^resbyter

Oippitanus II 233, 4. 0.

i;- 1 a (1 i u s: litus melle jrladius
fpmrryh.) II 257, 3 (Ilicr.). 353,
tC). tribulationem jrladii nomine
sifxniticatam esse credibile est,
(|uo materna anima vulnerata
est doloris affectu III 378. 17—
375), 5. r. framea.

(ilaucia proles, similiimi jre-
mini I 33, 14.

(ilorius unus fuit ex Donatistis
iliis, ad quos A. dedit epp. 43
et 44.

(iofr et Majrop: balla et templi
aedificationem deo iuvante ex-
I)licare se posse sperat Hierony-
nuis. quamvis sit difficile III
544, 12.

(lotlios aliquando nonnulli ex
Donatistis volebant sibi conci-
liaie IV 2, 1.

(i raeci (piid oz.r^zi::, vs/iz^r.zzzvj-
yiz vocent III 3(>0, 10. pietatem
(iraeci vel Eyci^eiav vel exjjres-
sius et i>lenius {hzzi^^i^xi vocant
III 598, 9. tractatus populares
firaeci liomilias vocant IV 45J5,
5. deo servitiis debetur, quae
latria draeco vocabulo nuncu-
patur 111 (123, 3. A. ((uosdam

commentariolos in psalmos a
veterum (iraecorum interpreta-
tionibus discrepare docere se
posse ait Hieronymus II 2()2, 4.
nonnidli catliolici et maxime
(iraeci trinitatem, quae deus
est, ma^ris essentiam ((uam
iinam substantiam esse dixerunt
II 719, fi. incomparabiliter i)ul-
clirior est veritas ("liristianorum
(juam Helena Ciraecorum II 78.
1. certamina philosophorum
etiam de lo(iuacissiinis (iraeco-
rum fryninasiis eradicata at(|ue
compressa sunt II G84, 25. non
Koinanorum fororum sed (irae-
corum fryninasiorum de jihilo-
sophia solebant esse certaminn

II 673, 24. non erat. quod (juis
vereretur, ne in (iraecis at(|ue
orientalibus urbibus (|uem(|unm
de Ciceronis philosophia mole-
stum interrojratorem ferret II
674, 10 — 20. Ciraeca lingua ma-
xime excellebat in jrentibus I\'
228, 16.

(iraeciae homines non ferre
dicit A., si quis Latinorum
auctorum libros viraecis j^rae-
ponere velit II (574, 21. M. Tul-
lius forensis campi sijrna vic-
tricia stupentibus (iraeciae scho-
lis laureatus intulit II 579, 7. in
epulis canere fidibus clari et
eruditi Oraeciae viri solebant
IV 505, 14.

(irammaticus unus fiiit ex
Donatistis illis, ad quos A. dedit
ep. 43.

<r '■ a t i a dei revelata est per pas
sionem et resurrectionem Ohristi

III ()84, 8, (luauKpiam et tunc
erat temporibus patrum sed
tauKjuam illa pliivia, (juam (ie-

224

I n (1 e X V.

deon impetravit, tunc velut in
vellere occulta, nunc autem
velut in area manifesta 682, 14.
liaec vero temporum distributio
refertur ad altitudinem divitia-
rum sapientiae et scie.ntiae dei
083, 2. resurrectio domini tri-
duana est; primum enim tempus
est ante legem, secundum sub
lege, tertium sub gratia II 174,
22. non est gratia dei in natura
lil)eri arbitrii et in leg^e atque
doctrina IV 412, 6. 417, 5; cf.
121, 12. 126, 1. Pelagius et Cae-
lestius adserebant in eo dei
gratiam deputandam, quod ta-
lem hominis instituit creavitque
naturam, quae per propriam
voluntatem legera dei possit im-
plere III 656, 1; cf. 657, 1. 675,
17. 677, 5. 678, 7. 692, J6. IV
182, 8. quicumque adfirmat hu-
manam sibi ad vincenda peccata
et dei mandata facienda suffi-
cere posse naturam et eo modo
gratiae dei adversarius inveni-
tur, anathema sit III 662, 5.
omnis intentio gratiae testa-
menti .novi id agit, ne simus
ingrati, atque in ipsa gratiarum
actione nihil aliud agitur, nisi
ut, qui gloriatur, in domino glo-
rietur III 234, 1. t«stamenti novi
gratia habet adversarios, qui
non deo tribuere sed potius sibi
volunt adrogare, quod boni sunt
III 231, 19. gratiam cinis vaccae
et aspersio sanguinis et cruen-
tarum multiplicatio victimarum
significabat, non efficiebat III
355, 1. gratia utique nullis meri-
tis redditur, sed gratuita boni-
tate donatur IV 179, 2 nec ista
essot gratia, si non daretur

gratuita, sed debita redderetur
182, 2; cf. 55, 6. gratia quibus
datur, misericordia dei gratuita
datur et, quibus non datur, iusto
iudicio dei non datur IV 415, 5;
cf. 418, 6. operibus debitum red-
ditur, gratia gratis datur, unde
etiam nuncupatur IV 50, 13.
gratia evacuatur, si non gratis
donatur, sed meritis redditur
IV 187, 10. ipsa aeterna vita,
quae utique in fine meritis
praecedentibus redditur, tamen
etiam ipsa gratia nuncupatxir
non ob aliud, nisi quia gratis
datur, nec ideo, quia non meri-
tis datur, sed quia data sunt et
ipsa merita, quibus datur IV
190, 21. gratia dei nec parvulis
nec maioribus secundum merita
nostra datur IV 414, 23; cf. 415,
1. 416, 23. vera dei gratia non
secundum merita nostra datur,
sed dat merita ipsa, cum datur
IV 406, 18; cf. 73, 1. 13. ne quis-
quam dicat meritis operum suo-
rum vel raeritis orationum sua-
rum vel m^ritis fidei suae sibi
traditara dei gratiam IV 383,
15. non iuxta merita nostra
datur donum pietatis sed per
gratiam redemptoris IV 400, 9
(Val.). non gratiam dei aliquid
meriti praecedit humani, sed
ipsa gratia meretur augeri, ut
aucta mereatur et perfici, comi-
tante non ducente, pedisequa
non praevia voluntate IV 53, 6.
quod est meritum hominis ante
gratiam, quo merito percipiat
gratiam, cum omne bonum raeri-
tum nostruin non in nobis faciat
nisi gratiaV IV 190, 12.

Index V.

225

lustitia gratiam nulla prae-
cessit IV 60, 11. gratia prae-
venit hominis voluntatem bo-
nam nec eam cuiusquam invenit
in corde, sed facit IV 406, 19.
gratia dei praeveniuntur homi-
nuni voluntates et per hanc
illao potius praeparantur, quam
propter earuni meritum datur
IV 421, 12; cf. 406, 21. praepara-
tur voluntas per occultam in-
spirationem gratiae dei IV 420,
6. voluntas libera tanto erit li-
berior quanto sanior, tanto
autem sanior quanto divinae
misericordiae gratiaeque subiec-
tior III 454, 3. lex iubere novit,
frratia iuvare: nec lex iuberet,
nisi esset voluntas, nec g^ratia
iuvaret, si sat esset volunta?
III 673, 15; cf. 694, 11. oratio
clarissima est gratiae testificatio

III 673, 12. inimici gratiae Chri-
sti nobis dominicam etiani ora-
tionem impiis disputationibus
l-onantur auferre III 664, 16;
cf. 709, 2. (Innoc). opera ex
gratia. non ex operibus g^ratia

IV 48, 18.

Quod singulari (juadam sus-
ceptione hominis una facta est
persona cum verbo, divinae gra-
tiao satis perspicuum clarum-
que docuraentum est IV 117, 10.
18. quid operetur in nobis gratia
IV 47, 19^9, 19. quid debet
esse iucundius vel infirmis
gratia, qua sanantur, vel pigris
gratia, qua excitantur, vel vo-
lentibus gratia. (lua iuvantur?
IV 78, 14. omne bonum meri-
tum nostrum non in nobis facit
nisi gratia IV 190, 13. homo
istam vitam recte gerere prop-

LVIII. Aa^nstiiius. (Goldbacb er.)

ter aeternam tanto magis mi-
nusve potest, quanto magis
minusve adiuvatur g^ratia dei
per lesum Christum II 511, 10.
gratia non invenit eligendos,
sed facit IV 57, 17. gratia nos
ab illa perditionis raassa et
concretione discernit IV 48, 6;
cf. 55, 8. 125, 1. 144, 15. 145, 12.
146, 18. 206, 16. 382, 16. gratia
dei per lesum Christum pusil-
los cum magnis a morte primi
hominis ad vitam secundi ho-
minis transfert IV 47, 10. a cor-
pore mortis huius nemineni libe-
ravit aut liberat sua possibilitas
sed gratia dei per fidem unius
mediatoris dei et hominum III
680, 5. gratiae mirabiliore vir-
tute iusti a morte ad aeternam
beatitudinem reviviscent, (luam
in mortis experientiam non ve-
nient IV 174, 27. Paulus docebat
non per vetera sacramenta ho-
minem iustificari sed per gra-
tiam lesu Christi II 360, 8. gratia
Christi liberat a reatu peccato-
rura pusillos cura raagnis III
583, 3. gratia dei per lesum
Christum omnes liberantur, qui-
curaque liberantur, quoniam ne-
rao praeter ipsara quolibet alio
modo liberari potest III 694, 19;
cf. 464, 5. IV 58, 21. neque ab
illo peccato, quod originaliter
trahitur, neque ab his, quae
unusciuisque in vita propria
mala congregat, quisquam libe-
ratur et iustificatur nisi gratia
dei per lesum Ciiristum non so-
him reraissione peccatorum sed
prius ipsius inspiratione fidei et
timoris dei impertito salubriter
orationis affectu et efTectu IV
15

226

Index V.

200, 2; cf. III 464, 5. quid nobis
j^ratia dei utilius confert in Iioc
I)raesenti saeculo maligno, nisi
ut moriamur peccato:' IV 395,
12. si qui dicunt, etsi non in-
vcniatur lioino in hac vita sine
peccato, id tamen posse tleri
per adiutorium gratiae et spiri-
tus dei, tolerabiliter in id quis-
que fallitur nec diabolica im-
pietas sed error luimanus est III
087, 10. natura humana etiam si
in illa integritate, in (jua con-
dita est, permaneret, nuUo
modo se ipsa creatore suo non
adiuvante servaret neque sine
dei gratia salutem posset custo-
dire IV 77, 9. misericordia et
gratia dei convertit hominem,
ut iustiticetur impius, hoc est
ox impio tiat iustus et incipiat
habere meritum bonum IV 384,
3. ad dei pertinet gratiam con-
vertere ad fidem suam ipsi fidei
contrarias hominum voluntates
IV 408, 2. deus gratia sua aufert
infidelibus cor lapideum et prae-
venit in bominibus bonarum
merita voluntatum, ita ut vo-
luntas per antecedentem gra-
tiam praeparetur, non ut gratia
merito voluntatis antecedente
donetur IV 423, 11. religiosae
vitae bona deus per gratiam
suam iam ex fide petentibus,
(juaerentibus, pulsantibus donat
IV 424, 13. nisi magnis preci-
bus gratia in nos inplorata de-
scendat, nequaquam terrenae
labis et mundani corporis vin-
cere conamur errores III 708, 1.
nisi adiuvat gratia, nihil pieta-
tis atque iustitiae sivo in opere
sive etiam in ipsa voluiitate lia-
bere possuinus IV 48. 2. gratia

divina privatus necesse est dia-
boli laqueis inretitus occumbat
III 718,9 (Innoc.) quando futurum
sit, ut gratia adiuvet III 456, 23.
Praeter scientiam et dclect;i
tionem legis homo liberatricis
indiguus est gratiae IV 198,
4 — 9. ad illius gratiam confu
giendum est, quo duce et qua
via ad caelestem patriam per-
venitur II 590, 10. 16. gratiam
dominus Christus pusillis et
magnis ineffabili bonitate lar-
gitur IV 157, 11; cf. 163, 20. in
humana Christi natura est om-
iiis gratiae commendatio III
108, 4. eadem sunt utique mu-
nera gratiae patris et filii et
spiritus sancti III 355, 21. gra-
tiam doctrina Christiana de-
monstrat et praedicat esse pro-
priam Christianorum III 675,
21. gratia non omnibus homini-
bus datur et. quibus datur,
non solum secundum merita
operum non datur sed nfec
secundum merita voluntatis
eorum, quibus datur IV 415, 1:
cf. 417, 10. gratia quibus datur,
intellegant, ciuam gratis eis
detur, quando iuste utique non
daretur, quoniam similem ha-
bentibus causam iuste non da-
tur IV 418, 11; cf. 59, 5. 64, 23.
145, 12. 146, 9. 179. 6. 206, 16.
gratia dei cur ille sic ille autem
sic adiuvetur vel non adiuve-
tur, nescire se fatctur A.; id
tamen deum summa sibi((ue
nota aequitate facere II 511,
14. si omnes homines- libera-
rentur, lateret. quid peccato
per iustitiam debeatur, si nc-
nio, quid gratia largiretur IV
179, 8. cur (luidani noii p(M--

InJex V.

227

mansuri in tide et sanctitate
Christianii tamen accipiant ad
tempus dei gratiam et dimit-
tantur hic vivere, donec ca-
(lant IV' 413, 27. non possunt
veraciter dicere niliil se mali
facere, quia male vivant, quan-
do (juidem gratiam. unde bene
vivant, non acceperint IV 193,
() — 199, 10. gratia dei ad singu-
los actus datur eis utique, qui
iam libero iituntur arbitrio IV
417, 7; cf. 72, 24. 412, 7. 414, 25.
De discrimine gratiae, quae
in dono perseverantiae tunc
primo homini data est et nunc
omnibus datur IV 474, 19 (Hil.).
quadam non inprobanda ra-
tione dicitur gratia dei, qua
creati sumus, ut non nihil esse-
mus nec ita essemus aliquid ut
cadaver et arbor aut pecus sed
homines, qui ut essemus, et
viveremus et sentiremus et in-
tellegeremus III 676, 6; alia est
tamen, qua praedestinati voca-
mur, iustiticamur, gloriticamur
676, 13 — 678, 2. non istam gra-
tiam commendat apostolus, qua
creati sumus, ut homines esse-
mus, sed qua iustiticati, cum
mali homines essemus IV 182,
11. de legis et gratiae distinc-
tione III 673, 15—674, 18. dif-
ficillima quaestio et paucis in-
tellegibilis est quaestio de gra-
tia dei IV 385. 6: cf. 389, 4. in
profunditate gratuitae g-ratiae
multorum ingenia conteruntur
III 211, 24. de gratuitae gratiae
profunditate III 208, 9. 210, 22.
219, 1. liber de gratia novi
testamenti ep. 140. duodecim
sententiae ad gratiam dei spec-
tantes IV 414, 15. apertam pro-

tulit apostolus de gratuitae
gratiae, lioc est verae gratiae
commendatione sententiam IV
204, 26. Innocentius contra eos,
qui dei g^ratiam et adiutorium
negant III 705, &— 713, 10. 718,
3 — 723, 3. iubet deus, ut facere
iussa conati et in nostra infir-
mitate sub lege fatigati adiu-
torium gratiae poscere noveri-
mus III 455, 17. oportebat, gra-
tiae medicinam non sanata per
legem sed convicta infirmitas
quaereret IV 143, 11. actum est
per legem, ut peccatum agno-
sceretur et praevaricatione
augeretur et sic adversus vic-
toriam peccati ad divinam gra-
tiam confug^eretur III 681, 19.
de parvulis. ({ui, quando eis
Christiana gratia subvenitur.
vocibus, (juibus possunt, et mo-
tibus reluctantur IV 103. 2.

Actio gratiarum intimo fide-
lium mysterio celebratur III
218, 7. in sancti altaris sacra-
mento gratiarum actio cuncta
concludit III 363, 14.

G r a t i a n u s imperator ali^iua de
Donatistis constituit II 602, 6.

Gregorius episcopus orienta-
lis; eius sententia de videiido
deo III 340, 16. 345, 6.

h a b i t u s : est quidam pro mo-
dulo personae habitus matrona-
lis a viduali veste distinctus,
qui potest fidelibus coniugatis
salva religionis observantia
convenire IV 628, 19.

Iladriae insula II 256, 6.

h a e r e s i 8 quid sit, re vera om-

nino definire difticile est IV 447,

13. multi praecisi a radice Chri-

stianae societatis de sola lig^ura

15*

228

Index V.

orig^inis sub Christiano nomine
tiuasi arescentia sarmenta glo-
riantur. quas haereses et schis-
mata nominamus IV 513, 15.
h a e r e t i c u s : per dissensionem
schismatici vel haeretici facti
sunt, qui ecclesiae catholicae
unitatem et veritatem non te-
nent II 223, 4. non sacramenta
Christiana faciunt haereticum
sed prava dissensio II 488, 12.
quinam nequaquam sint inter
haereticos deputandi II 85, 8.
omnes haeretici, qui scripturas
in auctoritate recipiunt, ipsas
sibi videntur sectari, cum suos
potius sectentur errores, ac per
hoc, non quod eas contemnant,
sed quod eas non intellegant,
haeretici sunt II 716, 7. scrip-
turis apocryphis et canonicis
(juo modo utantur haeretici IV
526, 16—527, 24. 528, 4—532, 10.
haeretici doctrinas daemonio-
rum et sequuntur et promunt
II 733, 8 (PaiU.). spiritus sanc-
tus contrarius est hominibus
sua quaerentibus II 203, 15;
ideo animositas Jiaereticorum
semper inquieta est 203, 19;
cf. 205, 19. 445, 13; haeretico-
rum inquietudine tamquam de
somno ignaviae nostra excita-
tur industria IV 213, 21. haere-
ticorum inquietudinem muscae
illae brevissimae significave-
runt, sub quibus magi Pharao-
nis defecerunt II 204, 9.

Omnes haeretici ad salutem
vocentur, omnes a pernicie re-
vocentur IV 7, 9. quicumque
haereticos Donatistas ex occa-
sione legis imperialis non dilec-
tione corrigendi sed inimicandi
odio persecjuitur, displicet nobis

itemque quisquis res proprias
eorum cupide appetit et quis-
quis ipsas res pauperum vel
basilicas noii per iustitiam sed
per avaritiam tenet II 493, 13.
494, 1. non obiciendum est hae-
reticis, nisi quia non sunt ca-
tholici II 342, 14. haereticos
per ordinatas a deo potestates
cohiberi atque corrigi non vide-
tur inutile II 445, 13; reges ter-
rae leges contra haereticos et
schismaticos pro catholica pace
constituunt III 36, 17. leges de
idolis confringendis et haere-
ticis corrigendis vivo Stilichone
in Africam missae sunt II 517,
14. Tlieodosius legem generali-
ter in omnes haereticos promul-
gavit, ut, quisquis eorum epi-
scopus vel clericus ubi libet
esset inventus, decem libris
auri multaretur IV 24, 8; cf. II
413, 18. 25. 414, 2. liaeretici res
suas falso appellant, quas nec
iusti possident et secundum
leges regum terrenorum amit-
tere iussi sunt II 493, 18.

Sanctum sacramentum haere-
tici foris ab ecclesia habent ad
perniciem II 223, 12. deus oc-
culta satis dispositione sed ta-
men iusta nonnullos haereticos
poenis praedestinavit extremis
IV_318, 9. haeretici facilius re-
vocari poterunt, cum haeresim
a suo senserint auctore dam-
nari III 730, 4. quidam cum
ficti putarentur, quoniam ius-
sionis ad nos terrore transie-
runt, tales posterius inventi
sunt, ut quibusdam veteribus
catholicis praeferrentur II 424,
19. de haereticis in suis honori-
bus 'rec.eptis IV 38, 7. 40, 25.

Index V.

229

41, 14. varii haereticorum gre-
j^es, qui A. erant tempore II
«76, 21. A. valde doluit Bonifa-
tium haereticam duxisse uxorem
atque haeresim eius in domo
sua praevaluisse IV 433, 24.

Hannibal III 143, 8. Hanni-
balem iuveniliter exultantem Q.
Maximus patientia sua fregit
II 258, 6.

h a s t a r i u m v. emere.

hebdomades Danihelis utrum
primo adventu domini impletae
sint. an finem saeculi propheta-
verint, an ad utrumque perti-
neant IV 261. 10. quo modo my-
sterium hebdomadar im sit im-
pletuin usque ad nativitatem et
passionem Christi admiratur
Hesychius: ad secundum enim
domini adventum id putat per-
tinere IV 242, 8. 259, 18. non
ante passionem domini imple-
tae sunt IV 271, 4. tot exposi-
tores divinorum eloquiorum
hanc prophctiam non solum
computatione temporum verum
etiam rebus ipsis completam
fuisse demonstrant IV 261, 24.
illud (le hebdomadibus Danihelis
secundum tempus, quod iam
transactum est, intelle{?endum
putat A. IV 231, 14. Hierony-
nuis temeritatis notat quendam,
(|ui ausus fuerit Danihelis heb-
domadas de adventu Christi
futuro. non de praeterito ex-
ponere IV 234, 21.

llebion et Cerinthus liaeretici
propter hoc solum anathemati-
zati sunt, inquit Hieronymus,
(|Uod legis caeremonias Christi
evangelio miscuerunt et sic
nova confossi sunt, ut vetera
non amitterent II 303, 8. in He-

bionis haeresin delabi II 303, 8.
366, 16. in Hebionis laqueos in-
currere II 311, 12.

Hebionitae Christianos esse
se simulabant II 303, 12.

H e b r a e 0 r u m per gentem Cliri-
stus sui adventus manifesta-
tionem cong-ruis sacramentis
praefiguravit II 554, 1. mirari
se dicit A., si aliquid adliuc
in- Hebraeis exemplaribus inve-
niretur. quod tot interpretes
illius linguae peritissimos fugis-
set II 106, 3. Hiericho in Hc-
braeo eloquio lunani signiticaio
dicitur II 181, 5.

H e 1 e n a Graecorum II 78, 2.
Stesichorus inter vituperatio-
nem et laudes Helenae tluc-
tuans II 240, 10.

Helir nefandos filios tolerabat
Samuhel II 105, 5.

H e 1 i a s et Enoch, quos finitis
peccatis voluit deus vivere.
non hic permissi sunt vivere,
quoniam hic quisquam sine pec-
cato non potest vivere IV 172.
12. mortui non sunt. sed cum
suis corporibus ex ista homi-
num conversatione translati IV
170, 17. 172, 8: cf. 171, 27. 172.
4. attamen ipsi quoquc mori-
turi postea perhibentur IV 170.
20: melius enim credi putat A.
eos morituros in mundi fine lA'
172, 16. horum exemj^lis Tion
potest ostendi non iiropter
peccatum homines secunduin
corpus mori IV 170. 27. in per-
sona Heliae prophetae accipiun-
tur II 201, 1. quadragesima
ieiuniorum liabct auctoritateni
ex ieiunio Heliae II 200, 10.
Moyses et Helias nihil contra
prandia sabbatorum fecerunt.

230

lnd.'x V.

cum (liebus (juadiajrcnis ieiuna-
veruiit II 56, 19.

llelisacus mortuum suscitavit
III 114, 14. sacrato beatus Heli-
saeus Heliae adhaerebat II 12,
10. Ilelisacus poposcit, ut du-
pliciter iii eo fieret spiritus dei,
qui orat in Helia IV 94, 21.

Hcllcs pontus I 93. 23.

H 0 r a c 1 c 0 t e s ?". Theodorus.

Hcrcules I 42, 1. Herculis
simulacro in colonia Sufetana
everso cum tumultus extitisset.
Aiig^ustinus facile fieri posse
ostendit, ut pajranis Hercules
suus redderetur II 143, 12.

Hermog^enianus, ad quem
data est ep. 1, Academicos ab
A. victos esse scripserat I 3, 6.

H e r o d e s : Solcmus dicere sicut
iri Herode peccata puniri III
569, 16. non frustra infantes
illos, qui, cum Christus necan-
dus ab Herode quaereretur,
occisi sunt, In honorem marty-
rum receptos commendat eccle-
sia III 573, 1.

II e r 0 s ab Honorato, Donatista-
rum episcopo, ad A. missus II
140, 7. A. eum carissimum sibi
et in Christo laudabilem virum
vocat II 140, 8.

H 0 r 0 s et Lazarus, episcopi
Galli, Pelagium et Caelestium
auctores nefarii erroris esse
arfTuebant, quorum litteras Oro-
sius presbyter ad concilium
Carthajrinense detulit III 653,
13. Pelafrius quandam conscrip-
sit defensionem, qua se dixit
obiectis respondisse Gallorum
III 695, 15.

Hesychius, episcopus Saloni-
tanus, per litteras A. adierat,
ut de prophetarum dictis, quae

ad salvatoris advcntuiii ct linciii
saeculi pertinerent, ali(|uid sibi
rescriberet IV 231, 3. quod A.
fecit ep. 197 simulque locos
quosdam ex Hieronymi opuscu-
lis excerptos, qui eandem rem
tractabant, ei misit IV 231, 8.
235, 9. cum praeterea pctivisset,
ut, quid ipse de hac quaesiione
sentiret, sibi rescriberet IV 231,
12. 234, 23. Hesychius lioc de-
siderium explcvit ep. 198 ad-
iecta prece. ut plenius dignare-
tur se rescribendo instruere IV
242, 18. tum A. ep. 199 totam
de fine saeculi quaestionem.
qua maxima potuit subtilitatc.
pertractavit. Hesychius sanctus
homo dei et sincerissimus frater
ab A. dicitur IV 289, 16.

H i e r e m i a s tolerabat, a quibus
tanta perpetiebatur II 105, 10.
Hiercmiae, priusquam exiret de
vulva, sanctificatio, iiuiuit A.,
secundum praedestinationem
non inconvenienter intellegi
potest, quamquam nonnulli lu)C
in typum salvatoris accipiebant
IV il4, 13.

H i c r i c h o in Hebraeo eloquio
lunam significare dicitur II 181,
5. huius civitatis muri septimo
circumacta testaraenti arca cor-
ruentes quid sijrnificare videan-
tur II 181, 4—12.

Hieronymus prcsbyter ab
adulescentia in monastcriolo
cum sanctis fratribus labore
desudabat 11 260, 7. ibidem
variis hinc inde fluctibus se
quati et perejrrinationis mole-
stias sustinere conqueritur II
68, 4. subitus impetus barbaro-
rum sic Aeg^ypti limitem, Pa-
laestinae, Phoenices, Syriae per-

Iiulex V.

231

<ui'uriit, ut vix inai\us oorum
potuerit evadero III 543, 16. in-
pruentibus morbis vel dormi-
tione Eustochiae ita se cloluisse
(licit, ut Aiuiiani libros prope-
modum contemnendos putaret
IV 300, 12. familiarium eius
Hierosolymis et in sanctis locis
permagna copia erat II 256, 10.
Hieronymus et A. v. Augusti-
nus p. 136 — 139. a[>ologiam iii
Kufinum A. misit et \. multum
doluit inter tam familiares viros
tantum malum extitisse discor-
diae atquo, ut reconciliarentur,
ardentissime exoptavit II 270,
1—274, 10. 278, 5. 352, 2. lec-
tioni librorum A. unquam ope-
ram se dodisse Hieronymus ne-
gat II 262, 2. ad Alypium ot .\.
cp. 202 ex sancta Rethleem de-
dit de iugulata haeresi Caelo-
stina gratulans IV 300, 1. 301,
8. A. victoria de Polagianis
roportata adeo laotatus est, ut
absfjue eius noininis montiono,
sicut ait, ne unain quidom iio-
rain practerire pateretur IV
21.5. 1. ipse advorsus Pelagium
pro gratia Christi et catholicae
tidoi veritajo praecipue con-
tlixit III 667, 12. ab Alypio
visus est I 104. 2. ([uom deinde
in opp. 30. 81. 123 ad A. datis
salvore iussit. Origenem ac
Didyinum roi^roliondit Hiorony-
mus in receiitioribus opusculis
suis. (|uaiiivis nrigtMioin inirabi-
liter ante laudaverit II 376, 3.
de origine animae quid sibi
vidorotur, in ojiusculis contra
Rufinum se scripsisse Marcel-
lino interroganti rospoiulit eum-
que, ut A. de hac rc consule-
ret, hortatus est III 542, 15.

543, 6. Marcellino Hieronymum
scripsisse dicit A. suam esse
sententiam singulas animas no-
vas nascentibus fieri III 621, 1.
Hieronymi de videndo deo sen-
tentia III 337, 11—340, 7, quam
ille breviter ac veraciter defi-
nivit sic: 'Res incorporalis cor-
poralibus oculis non videtur'
III 330, 8. Hieronymus seiiten-
tiam suam de peccato originali,
(juam concinentem dicit A. ca-
tholicae fundatissimae fidei, in
libro contra lovinianum et in
expositione lonae prophetae de-
finivit III 554, 16. 577, 2. de
aequalitate peccatorum quod
soli Stoici ausi sunt disputarc.
in loviniano illo, qui in hac
sontentia Stoicus erat, suavis-
sinia et praoclarissima dispu-
tatione dilucidissime convicit
III .592, 2. locos quosdam de
salvatoris adventu et fine sao-
culi ex Hieronymi opusculis
excerptos A. ad Ilesycliium mi-
sit IV 231. 8. 235. 9. opiniononi
cuiusdam, qui ausus est Dani-
helis hebdomadas de advcntu
Christi futuro, non de praetor-
ito exponere, ut temerariam
vituperavit Hieronymus, (juod
A. comprobavit IV 234, 20. in
aliquo libro Hieronymus de re-
surrectione carnis praoclare dis-
putasse laudabatur III 700, 13.
anthropomorphis adversabatur
III 343, 17—4344, 14. contra
libros Anniani, pseudodiaconi
Celedensis, nondum se rescrip-
sisse dicit sed paucis lucubra-
tiunculis id esse facturum IV
300, 7. in interpretatione libro-
rum canonicorum de Hebraico
sensuum potius veritatem quam

232

1 »1 (1 0 X V.

veiborum interdum ordinem
conservabat II 316, 12. pericu-
losum esse ait de magistrorum
ccclesiarum iudicare sententiis
et alterum praeferre alteri IV
242, 2.

Hieronymi opera: lob et ex
Hebraeo et ex Graeco (LXX)
interpretatus est atque hanc
interpretationem A. mirabili di-
ligentia factam esse ostendit,
quod non idem esse in illa I
105, 14. II 250, 10. psalterium
ab Hieronymo translatum ex
Hebraeo se non liabere scripsit
A. IV 620, 6. psalmi XCIII ex-
positio III 343, 22. in Ezeohie-
lem commentarii quibus diffi-
cultatibus retardati sint, ut
etiam tum ad finem adduci non
potuerint III 543, 10—544, 16.
expositio beati Danihelis de
hebdomadibus IV 241, 23. inter-
pretatio lonae II 321, 5. 322, 1.
commentarius sive liber expla-
nationum in lonam II 322, 9.
351, 4. III 555, 6. 577, 2. evan-
gelii interpretationem ex Graeco
paratam comprobat A. et plu-
rimum censet profuturum esse
Hieronymum, si eam scripturam
Graecam, quam septuaginta
operati sint, Latinae veritati
reddiderit II 253, 17. nesciebat
enim hanc interpretationem de
Septuii^inta factam iam essc
oditam, quod cum compprisset,
ut sibi mitteretur, obsecrabat

II 385, 19. cui desiderio Hiero-
nymus cur parere non potuerit

III 639, 6. scripta in epistulas
apostoli Pauli I 107, 6. in com-
mentariis epistulae ad Galatas
imbecillitatem virium suarum
sentientem Origenis commen-

tarios secutum so cssc confossus
est II 286, 2. 287. 0 et alios
Graecos 286, 7. contra lovinia-
num III 555, 2. 577, 2. 592, 4.
597, 13. liber adversus Rufinum

III 567, 5, ubi elegantissimam
similitudinem A. laudat 15.
opuscula contra Rufinum IIT
542, 15; cf. II 243, 3. opus ro-
centissimum, quod sub nomine
Critobuli adversus Pelagium
modo edidit III 700, 3. liber de
optimo genere interpretandi IT
320, 2, quem A. cupiebat legere
II 386, 1. liber venit in A. ma-
nus, qui inscriptione carebat,
sed epitaphium appellari dicc-
batur, quam inscriptionem non
convenire A. censebat II 71, 1.
cui respondit Hieronymus li-
brum vel de inlustribus viris
vel proprie de scriptoribus ec-
clesiasticis esse appellandum;
epitaphium autem se olim scrip-
sisse in dormitione Nepotiani
presbyteri II 284, 3—285, 8.

Hierosolyma v. Ilierusalem.

Hierosolymitanum conci-
lium II 361, 12, regnum III 575.
3. Hierosolymitanae antistes ec-
clesiae IV 75, 9. res populi Hie-
rosolymitani caelestis II 510, 27,

Hierosolymitica praecepta

IV 519, 14.

H i e r u s a I e m ab Africo posita
est, unde nomen Christi ost dif-
fusum II 607, 21. ovangelium
coepit ab Hierusalem II 466, 9.
non debemus ambigere, quando
eversa cst HierusaTem, fuisse in
iTlo populo electos dei.TV 269,
23. talia mala dicit losephus
illi populo tunc accidisse, ut
vix credibilia videantur IV 270,
17. signa, quae in evangelio fu-

Indcx V.

233

tuia i>rac(licta suiit, alia ad
cxcidiuin Hierusalem pertinent,
alia ad adventum Christi per
ccclesiam, alia ad ipsum finem,
in (juo apparebit vivos iudica-
turus et mortuos; quid igitur
eorum signorum ad qiiid horum
triuin referendum sit, diligenti
cousideratione cernendum est
IV 265. 9—271, 18. capta Hie-
rusalem tenetur a Nabuchodo-
nosor nec Hieremiae vult audire
consilia; quin potius Aegyptum
desiderat, ut moriatur in Taph-
nes et ibi servitute pereat sem-
piterna II 746, 2 (Hler..). caele-
stis Hierusalem, libera mater
nostra IV 9, 25. supernac Hieru-
salem nos omnes cives sumus
IV 371. 16. illa Hierusalem,
cuius cives sancti angeli II 181,
15. Hierusalem futuram deside-
rainus I 96. 9.

Hilarense oppidum IV 497, 6.

H i 1 a r i n o et Fclici inscripta cst
ep. 77; r. Felix.

ililarinum, Hipponiensein ar-
cluatrum ct ijrincipalem. Aly-
pius et .V. .\urelio episcopo
(•ommcndaverunt II 83, 19.

Hilarius ri(;tavcnsis Origenis
ct Eusebi psalmorum interprc-
tationem in Latinum transtulit
II 318, 12. mendaciuin iion csse
inonstravit non solum in tropis
vcruiii etiam in metaphora III
699. 4. dccem provinciarum
-Vsianarum aut zizania non tri-
ticum argucbat aut ipsuin etiani
triticum argucndum putabat H
477. 18: cf. 476, 15. eius libros
A. opposuit Vincentius, uti ne-
garet ecclesiain crescentem in
omnibus gcntibus us(|ue in tinem
saeculi II 467, 6; cf. 480, 11.

H i 1 a r i u s episcopus, ad (luem
trans mare (III 689, 5) ep. 178
de nova haeresi Pelagiana mis-
sa est.

Hilarius, Arelatensis episco-
pus, praecipuae auctoritatis et
spiritalium studiorum vir, in
aliis omnibus A. doctrinae ad-
mirator sectatorque de praede-
stinatione et gratia divina iam
pridem cum eo per litteras vo-
lebat conferre IV 467, 12; cf.
479, 6.

H i I a r i u s Syracusanus (III 448,
5. 12.) ep. 156 complures quae-
stiones A. proposuit, ad quas
ille respondit ep. 157 longis-
sima.

Hilarius laicus (IV 478. 16)
Massiliae vel etiam alicjuibus
locis in Gallia quaestiones Pela-
gianas multum tractari et ho-
minum animos turbari ep. 226
A. scripsit; cui rei provideri
oportere IV 469, 4; v. Massilien-
sis urbs. etiam alia eiusdem
epistula superior memoratur IV

479. 11. Retractationum libri et
iiber 'de gratia et libero arbi-
trio' ut sibi mitterentur. rogat
IV 479, 14. recordi^tur illud tem-
pus, quo praesente delectabatur
A. IV 480, 1. socius erat Pro-
speri, (jui et ipse de causa
Massilicnsi cp. 225 A. certiorem
fecit; utrac(|ue litterae coniunc-
tae in .\fricam sunt missae IV

480, 1.5. 455, 12. eius frater cum
matrona sua ex consensu per-
fectam dco continentiam devo-
vit IV 481, 3; cf. 440, 20.

H i p p o (Hippo Regius I 75, 15.
77, 19. II 518, 10), Romana civi-
tas II 29, 23. A. episcopalem
sarcinam Hippone sustinebat II

234

Indox V.

396, 16. 518, 10. ab Hippone
Fussala castellum milibus qua-
draginta seiung:ebatur IV 348,
13; cum contigua sibi regione
ad parochiam Hipponiensis ec-
clesiae pertinebat IV 348, 1.
Hipponiensis ecclesiae praedia
A. ut dominus existimabatur
possidere III 13, 11. populus
Hipponiensis ex magna ac
paene ex omni parte ita infir-
mus erat, ut etiam leviore causa
potuerit graviter aegrotare III
2, 4. A. absentiam Hipponienses
vehementer nimisque formida-
bant I 62, 8 et periculosissime
ea erant offensi III 2, 9; cf. II
742, 10. eximius Hipponiensis
regionis possessor et dominus
A. sub ironiae adulatione lau-
dabat III 96, 5; unitas catholica
regioni Hipponiensi ut diligen-
tius curaretur, A. Celerem ro-
gabat II 215, 22. in regione
Hipponiensi, quoniam eam bar-
bari non attigerunt, clericorum
Donatistarum et Circumcellio-
num latrocinia vastabant eccle-
sias II 643, 11. quantum in
campo Hipponiensi haeretica
sibi sumeret audacia, A. Caeci-
liano referendum curavit II
396, 17. A. nuntiatum est Hippo-
nienses se absente morem de
vestiendis pauperibus esse obli-
tos II 743, 17. in Hipponiensi
{sc. fundo) II 659, 2, de Hippo-
niensi (sc. regione) III 80, 16.
ecclesia ad Hipponiensium Re-
giorum dioecesim pertinens III
83, 9. ecclesia pacis Hipponien-
sium Regiorum IV 373, 2. cle-
rici catholici regionis Hippo- !
niensium Regiorum II 407, 2. I
Hipponiensium Regiorum regio |

praesidiali cdicti vigoro non-
dum adiuvari meruit II 396, 12.
Hipponienses et Pinianus v. Pi-
nianus.
H i s p a n i a I 76, 14. Orosius ab
ultima Hispania, id est ab
Oceani litore Hipponem venit

III 621, 13. quidam sancti epi
scopi de Hispania profugerunt

IV 488, 3.

H i s p a n u s : Hispana Priscil-
iiani haeresis III 542, 7. quae
nefaria per terras perpetrata
sunt, de Hispanis quoque tot
provinciis, quae ab his malis
diu videbantur intactae, coepe-
runt nuntiari II 643, 7. Hispa-
norum animas falsae pernicio-
saeque doctrinae multo infeli-
cius quam corpora barbaricus
gladius trucidarunt III 547, 8.

Hister I 91, 11.

h i s t o r i a quatenus fortassis in-
ter liberales litteras possit nu-
merari II 541, 8—17.

Honoratus episcopus cum
quaesivisset, quid in periculis,
quae illa tempora adtulissent,
episcopi vel clerici facere de-
berent IV 484, 6, A. respondit
ep. 228. idem fortasse est Hono-
ratus ille, qui in concilio Mile-
vitano adfuit III 664, 5.

Honoratus, episcopus partis
Donati, A. consilium proposue-
rat, ut causam suam litteris
inter se agerent II 140, 7, quo
suscepto A. ep. 49 eius rei ini-
tium facere non est cunctatus.
Honoratus in vicinia erat A.
II 142, 21.

Honoratus in Tagastensi mo-
nasterio erat constitutus II 390,
10. Thiavensis ecclesiae pres-
byter factus est II 388, 6. 390,

I iidox \,

235

!). niM, 1 I. ciiis lioiia utriim ail
inoiiastcrimii Tafrastciisc aii atl
occlcsiaiii Thiavciiscm rcdirc
(lcbcrent, (lisccittavit A. cp. 8;}.

Honoratiis. (nii noiulum erat
Itaptizatus III Hw;. 3, A. quin-
([ue fiuacstioncs proposuerat
l>crtractan(las III 1."),'}. 7. 155, 3,
:u\ (|iias A. respondit copiosis-
sima cp. 140 sive lihro 'de pra-
tia novi testanionti'. Pclajrianos
ur cavcret, eum inonuit A. 111
231, 18.

II o n o r i 11 s Aii;rustiis imperator
111 24(). 21. 723. 4. eius leges '
contra Donatistas II 414. 8.'
()()2. 7. IV 2."). 13. 27, 8, contra j
pajranos II 432. 17. dc idolis
confringcndis ct liacroticis cor-
ri^-^ondis II oH. 14. Ilonori et '
Tiicodosi littcrac ad Aurelium
ct A. de oppriiiiciula Polagia-
noruiii haercsi I\' 2!)(). 2. 299, 1,
ul)i socundum svnodum Nicae-
iiam conditorcm rcnim omiuiim
dcuiii imporii(|Uc sui auctorcm '
se veiiorari contitcliantur 1\
298. f).

11 o n o r i u s episcopiis in oonci
lio Milcvitano adfuit III (i()3, 8

Horatiana soiitciitia 111254,4.!

Horatius Eiiiiio vigilaiitior IV;
r)()(), 3. I

li u m () r r. caro. 1

Ilyginiis. opiscopus Komanus ;
II 1;-).'}. 11.

lixninus: h\mnus. (iiicm dicuiit j
csse domiiii nostri Icsii Cliristi,
tn ticriptiiris solet apocrx phis
inveniri IV o^C). 14: cius verba |
nliscurissime (^ssc j^osita 529. '
20: ajrit de eo .\. ct iioiiiiuUos
!o''()s adfort 528. S-^IR 528. 29— j
5;i2. 2:5. '

H \ p a n e i us amiiis 1 91. 13.

Ii \ ]) o (• r i s i s : parics dcalhatus,
hoc cst hypocrisis saccrdotii
ludacorum 111 139. 11. r. con-
tentio.

H y r c a n i a I 92. 2".

lacol) ot Israhol uiiiis homo crat
liabcns duo iiomina III 190. 5:
cf. IV 220. 20. 227. 13. somen
lacol) ii)sum cst scmcn Abrahac

III 195. 2. cum Ksau ct lacob
ex 00(1 om iiatre. eadoin matre.
uno concubitu nati ossent. aiite-
quam alif|iii(l e<iissciit boni aiit
mali, alterum dilcxit dcus. odit
alterum IV 200. 14. (pnd dcus
diligebat in laoob. antc(piani
natus fecisset ali(|iiid l)oni, nisi
firatuitum misericordiae suac
donum? IV 203, 18. 200, 10: rf.
208, 13. frentes additae sunt
radici Abraham, Isaac. lacob.
ut et ipsae fierent Israhcl, id
est pertinorent ad semen .Vbra-
hao III 196. 20. secundum ori-
{riiiem carnis ad lacob, (pii dic-
tus est etiam Israhel, pertinobat
jrens ludaeorum, sccundum my-
storiiim spiritus ad Israhel Chri-
stiani IV 227, 11. cum Christus
in infernum descendisset, illis
doloribus lacob solutum esse
sunt qui piitent III 520, 10.
satis apertc dictum videtur ani-
mas etiain de femoribus lacoi)
non sola cxisse corpora filiorum

IV 153, 15.

lacobus apostolus Iliorosoly-

mis docuit II 51, 17.
I a c o b u s nuntius cum epistula

a Christino ad A. venit IV

(503, 10.
1 a c 0 b u s r. Timasius.

236

Index V.

lanuarius episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 3.

lanuarius, Donatistarum epi-
scopus, ad quem clerici catho-
lici regionis Hipponiensium Re-
giorum miserunt ep. 88, iam
grandi erat aetate II 407, 11.

lanuarius cum quaedam A.
interrogavisset, responsum inte-
rim accepit ep. 54 adiecta spe
fore, ut, quae interrogavisset
alia, alio tempore expedirentur
II 168, 24. quod debitum ut
redderetur, cum per litteras
commonuisset, A. ep. 55 ad eum
misit II 169, 4.

lanuarius, litterarum fidissi-
mus perlator, ab A. cum ep.
186 ad Paulinum missus est,
per quem omnia posset tamquam
per viventem atque intellegen-
tem epistulam noscere IV 45, 5.

I a s o n et Bonosus, doctissimi
trans mare viri Arriani IV
563, 19.

idolatriam in corde nostro
ex consuetudine visibilium con-
stituere conatur humanae cogi-
tationis intirmitas II 710, 5.

i d o 1 i u m. idolothytus: si quis
victus famis necessitate nihil
uspiam invenerit nisi cibum in
idolio positum, ubi alius nullus
est hominum, melius tamen
Christiana virtute respuitur, si
certum est esse idolothytum;
si autem vel non esse scitur vel
ignoratur, sine ullo cqnscientiae
scrupulo in usum necessitatis
adsumitur II 136, 9—20. non
peccat, qui cibum postea ne-
sciens manducaverit, quem prius
tamquam idolothytum respuit
II 133, 17.

i d o 1 u m : leges contra idolorum
cultores Christiani imperatores
tulerunt et ex eis multi correcti
et ad deum vivum verumque
conversi sunt et cotidie conver-
tuntur II 471, 14. non vescen-
dum holere, quod nascitur in
horto templi idoli, idemque di-
cendum est de puteo vel fonte,
qui in templo est, praesertim
si aliquid sacrificiorum in fon-
tem vel puteum proiciatur II
134, 2. Donatistae ad pagano-
rum sollemnitates veniebant,
non ut idola frangerent, sed ut
interficerentur a cultoribus ido-
lorum IV 11, 3; nam cultores
idolorum', quot quis occideret,
ipsis idolis vovere consueverant
11, 9.

Idumaeorum gens secundum
originem carnis ad Esau per-
tinebat, qui dictus est etiam
Edom IV 227, 11.

i e i u n a r e. ieiunium: in testa-
mento novo praeceptum est
ieiunium; quibus autem diebus
non oporteat ieiunare et quibus
oporteat, praecepto domini vel
apostolorum non est definitum
II 54, 21; cf. 61, 17. cum offen-
sione neque manducandum est
neque ieiunandum, cum per
utramlibet intemperantiam scan-
dala concitentur II 51, 13. sicut
malum est homini, qui per
offensionem manducat, ita ma-
lum est homini, qui per offen-
sionem ieiunat II 55, 14. ieiu-
nium certis diebus et maxime
festis non agitur II 48, 1.
quarta sabbati ieiunat ecclesia.
quod eo die consilium repe-
riuntur ad occidendum domi-
num fecisse ludaei II 59, 18.

Index V.

237

sexta sabbati recte ieiuiiio de-
putatur; ieiunia ((uippe liumili-
tatein signiticant 11 6(1, 16. alii
siout maxime populi orientis
propter requiem domini signifi-
candam malunt sabbato relaxare
ieiuiiium, alii propter liumilita- 1
tem mortis ieiuiiare sicut Ro-
maiia et nonnullae occidentis
ecclesiae II 60, 22; cf. 33, 21.
non solum Romana ecclesia
sed etiam multa ei vicina et
ali(juanto remotiora sabbato
ieiunant, non ieiunant tot ec-
clesiae orientis et inulto maior
orbis Cliristiani pars II 364, 8;
cf. 56, 5. 160, 5. per omnes
orientales et multos etiam occi-
dentales populos Christianos
sabbato sobrie modest«que
praiidotur II 33, 23. 34, 8. 38,
13. non potest testimoniis di-
vinis probari sabbato ieiunan-
dum esse II 43, 22. sabbati car-
nalem vacationem superstitio-
sam vocat A. II 53, 12. 54, 12.
ad signiticandam requiem sem-
piternam, ubi est verum sabba-
tum, relaxationem cpiam con-
strictionem ieiunii aptius con-
venire sentit A. II 55, 4. epi-
scopo in liac re noliraus resi-
stere II 62, 24 et, ad quamcum-
que quis ecclesiam venerit, eius
morem servet, si pati scanda-
lum non vult aut facere (Arnbr.)
II 62, 14. 161, 8; cf. 55, 12. 163,
22. quo tempore pascha cele-
bratur. sic ab omnibus sabbato
ieiunatur, ut etiam illi ieiunium
celebrent, qui ceteris per totum
annum sabbatis prandent II 60,
25; cf. 364, 7. de sermone cuius-
dani urbici. (|ui probare conten-

dit sabbato esse ieiunandum II
32, 24—54, 20.

leiunari dominico non solet
II 33, 19. relaxare ieiunium die
dominico reprehensorem non
habet Christiaiium II 33, 13;
cf. 33, 19. quis non deum offen-
dit, si velit cum scaiidalo to-
tius ecclesiae die dominico
ieiu-nare? II 45, 2: cf. 32, 8.
die dominico ieiunare scanda-
lum est magnum, maxime po-
stea quam innotuit detestabilis
haeresis Manichaeorum II 56, 7;
cf. 32, 8. 39, 10. 45, 2. 59, 4.
qua re nunc nullo modo dubi-
tare debemus dominicum diem
inter ieiuniorum dies non esse
ponendum II 59, 14. quadrage-
sima .ieiuniorum habet auctori-
tatem et in veteribus libris et
ex evangelio II 200, 19. non-
nulli perseveranter in observa-
tione quadragesimae nec quinta
sabbati lavant relaxantve ieiu-
nium II 163, 22; cf. 165, 5. 168,
10. erant, qui nulla refectione
interposita ieiunio quadraginta
dierum adpropinquarent; etiam
ad ipsum quadragenarium nu-
merum pervenisse quendam A.
adseveratum est II 56, 13. die-
bus dominicis omnibus et quin-
quaginta post pascha et per
diversa loca diebus sollemnibus
martyrum et festis quibusque
prandetur II 51, 5; cf. 47, 12.
21. 48, 1. 4 et stantes oramus,
quod est signum resurrectionis
II 202, 9; ut autem stantes
oremus, utrum ubi^pie servetur,
ignorat A. 207, 13. excepto
sabbato et dominico in hebdo-
made quinquies ieiunant multi
tota vita sua maxime in mona-

238

Tndex V.

sterio constituti II 37, 15. die
ioiunii natalis (lominl etiam
Gippitana ecclesia sicut ceterae
ieiunabant II 233, 3.

i m a {? i n e s : imagines vel imagi-
naria visa pliantasiurum noniine
cum multis appellavit Nebridius
I 13, 8. 15, 6. omnes imagines,
quas pliantasias multi vocant,
in tria genera distribui possunt,
quorum est unum sensis rebus
inpressum, alterum putatis, ter-
tium ratis I 15, 6—16, 13. a se
potius quam a sensu pliantasia
liabet omnes imagines, ita ut
pliantasticus animus ad ima-
gines suas contemplandas a
sensu admoneatur potius quam
aliquid adsumat (Nebr.) I 12,
21. 25. ratio non potest reddi,
quibus causis et quem ad mo-
dum tiant imagines, qua deni-
(jue natura sua subsistant vel
in quo subiecto sint III 515, 7.

immolaticius: si quis dubi-
tat de aliqua carne. utrum im-
molaticia sit, et non est immo-
laticia, si eam cogitationem
tenuerit, quod immolaticia non
sit, et ea vescatur, non utique
peccat II 134, 17.

imperatores: quod dicunt per
quosdam imperatores Cliristia-
nos multa mala imperio acci-
disse Romano, liaec generalis
conquestio calumniosa est III
142, 3; cf. 95, 17. quinam impe-
ratores in causa Caeciliani Con-
stantini iudicium sint secuti II
602, 5.

i m p e r i a I e s leges r. Tagaste.
imperialia instituta r. Donati-
stae (200).

inaures: in ligaturis etiam
iiiaures virorum in sumniis ex

una parte auriculis suspensae
deputantur IV 582, 17. inaures
signum diaboli appellat A. IV
583, 10.

incarnatio: de incarnatione
aniniae quattuor opiniones 111
556, 1. 573, 7. 588, 3. cur (luin-
tam, quam Hieronymus commc-
moravit, A. non addiderit III
556, 11

Antiqui iusti credebant Cliri-
sti incarnationem futuram IV
112. 17. quaestio usque quaque
detrita est eorum, (jui dispen-
sationem dominicae incarnatio-
nis infamant III 94, 6 (Marc).

Indi: apud Indos evangelium
iam diu praedicabatur 11467,22.

i n f a n s : in infantis anima non
ratio nulla est, sed adliuc so-
pita est II 525, 16. quid in re-
surrectione mortuorum de illis
infantibus intellegendum sit,
qui, priusquam possent agere
vel bene vel male, sine baptismo
corpore exuti sunt III 578, 10.
infantes non baptizati non so-
lum regnum caelorum verum
etiam vitam aeternam liabere
non possunt IV 72, 13. quantum
sit, quod dei gratia per lesum
Christum praestetur infantibus
IV 54, 4

inferi: non facile alicubi scrip-
turarum inferorum nomen posi-
tum invenitur in bono IV 86, 0:
cf. III 527, 10.

i n f e r n u m : dominum carne
mortificatum venisse in infer-
num satis constat III 523, 18:
cf. 527, 24. IV 86, 8. 89, 3. do-
lores inferni eum solvisse cre-
dendum videtur, quibus tene-
bantur, quos noverat liberandos
III 524. 5: cf. 525, 23. 527, 24.

Index V,

239

quinam isti sint, quos doloribus
inferni liberabat, temerarium est
definire III 524, 8—528, 11;
erant, qui omnes omnino dice-
rent tunc esse liberatos, quod
praesertim propter poetas, ora-
tores. philosoplios alios viros
infjonio et virtute clarissimos
esset acceptissimum 524, 9 — 525,
9: (le primo liomine Adam eccle-
sia fere tota consentit III 526,
0; addunt quidam hoc benefi-
ciuin antiquis etiam sanctis
fuisse concessum, id quod A.
in dubium vocat III 526, 15 —
527, 23. alii dicunt Christo ad
inferos descendente eos, qui ibi
inventi sunt, solutos esse, quia
non audierant evangelium, quod
illis viventibus nonoum toto
orbo praedicabatur III 532, 8.

i n f i r m i t a t e s apostolus po-
suit pro peccatis III 354, 5; cf.
3r>4, 11.

i n .^ e n i u m : quaestionem de in-
geniorum diversitate Hieronymo
proposuit A. III 570, 8.

Ingentium, decurionem Zi-
quensium civitatis, epistulara
Caeciliani exduumviri falsasse
contendit Maximus II 410, 18.
Ingentius in iudicium vocatus
tortus non est, quod se decurio-
nem Ziquensium civitatis e^se
adseverabat II 410, 20. con-
fessus est in cognitione ..\eliani
proconsulis falsum se fecisse
adversus Felicem, Caeciliani
ordinatorem III 243. 20. in qua
causa Constantinus imperator,
ut Ingentius ad comitatum
suum mitteretur. voluit II 410.
23: rf. III 243. 19. 244, 2. 4. 10.
14. 24.'). 5. 10. 15.

i n m 0 r t a I i s : quod aiunt omne,
quod in tempore coepit esse,
inmortale esse non posse, A.
negat III 566, 14.

inmortalitas: nullus homi-
num existimatur inmortalita-
tem, nisi mors praecesserit,
adepturus IV 173, 17.

Innocentius papa, Romanae
urbis episcopus IV 389, 13, epi-
stulam per Caecilianum ad A.
misit III 383, 14; item aliam
pusillam ad Aurelium et A. III
731, 2. litterae de haeresi Pela-
giana ad eum missae sunt ex
concilio Carthaginensi {ep. 175)
et ex concilio Milevitano
{ep. 176) et a quinque episcopis
{ep. 177), ad quas rescripsit
litteris 181. 182. 183: cf. III 690,
12. IV 47, 6. 389, 12. librum,
qui Pelagi esse diceretur, a
quinque episcopis sibi traditum
Innocentius nihil, quod placeret,
nihil, quod non penitus displi-
ceret, habere censuit III 729, 6.
Innocentio persuaderi non po-
tuit Pelagium esse purgatum III
726, 15. Pelagius et Caelestius
a papa Innocentio et a papa
Zosimo, nisi correcti etiam
egissent paenitentiam, toto
Christiano orbe damiiati sunt
IV 157, 13.

Innocentius episcopus in
concilio Zertensi et Milevitano
adfuit III 235, 2. 6W, 4.

Innocentius presbyter a Cir-
cumcellionibus et clericis partis
Donati crudelissime caesus est
III 81, 3. 85, 11. quo crimine
rei ad iudicium sunt deducti
III 80, 16. 81, 10. 85, 4. 150, 1.

Innocentius presbyter ep. 202
ab Hieronymo ad Alypium et A.

240

Index V.

acoepit pcrferendam IV 299, 7.
301. 8.

i II s t r u m e n t a dominica ne
tradcrentur, dilijfenter fuerant
occultata II 155. 4. v. Donati-
stae (194).

i n t. e 1 1 e g e r e quod appellamus,
duobus modis in nobis fit I 31,
18. magis sunt il!a, quae intelle-
gimus, quam ista, (juae cerni-
mus I 10, 18.

interpellationes sive, ut
alii codices habent, postula-
tiones fiunt, cum populus bene
dicitur 111 363, 10.

interpretationis septua-
ginta virorum esse gravissimam
auctoritatem dicit A. I 106, 1. 7.
ttcripturarum Latina interpreta-
tio in diversis codicibus ita
varia est, ut tolerari vix possit
II 254, 13; cf. 386, 11.

intervenire pro reis officium
sacerdotii Cliristiani est atque
ex religione descendit III 396,
6. 398, 19—404, 21. 413, 14: cf.
394, 1 (Maced.). compellimur
Immani generis caritate inter-
venire pro reis, ne istam vitam
sic finiant per supplicium, ut ea
flnita non possint finire suppli-
cium III 398, 16. ad paeniten-
tiam volumus adduci, pro qui-
bus intervenimus, non eorum
peccatis vel parcimus vel fave-
mus III 401, 2. interveniendum
non est pro aliquo, ut, quod
scelere abstulit, sceleris impuni-
tate possideat, sed ut remissa
iniuria, quod iniuriose abstulit,
reddat III 422, 15: cf. 427, 7.
qui pro homine ad hoc inter-
venit, ne male ablata restituat,
et qui ad se confugientem ad
rostituendum non compellit, so-

cius est fraudis et criminis ITI
420, 13.

interventor: maiores Donati-
starum culpam ("aeciliaiii vo-
lentes sopire dedisse ferebanlnr
qucndam interventorem pojjulo
suae communionis apud Car-
thaginem constituto, antequam
Maiorinus adversus Caecilianum
ordinaretur II 115, 23.

lob cum dixit: 'Homo putiedo
et filius hominis vermis', putre-
dinem pro mortalitate posuit et
filium hominis vermem natum
de putredine quasi putrem, hoc
I est de mortalitate mortalem IIT
! 171, 20. do diaboli cum lob cei-
tamine lll 184, 6. in lob com-
mendata est resurrectionis fides:
nam filii nou in duplum sed
totidem redditi etiam illos, quos
amiserat, resurrecturos signifi-
carunt III 176, 18. in Noe, Dani-
hel, lob ostendit deus tres quas-
dam fornias iustorum II 647, 18.
solemus dicere sicut in lob me-
rita examinari III 569, 16.

lobinus, qui serviebat ancillis
dei, epistulam ab Evodio ad A.
pertulit III 507, 6. 520, 13.

lohannes Baptista, domini
praecursor et amicus sponsi IV
134, 5, quo consilio a jieo mis-
sus sit III 159, 22. exultatio
lohannis in utero matris facta
est divinitus in infante, non
liumanitus ab infante IV 101,
12; cf. 110, 8. quid illa exultatio
significaverit IV 100, 21. quo
modo discernatur lumen verum
a lumine inluminato, id est
Christus a lohanne III 160, 22.
perfecta mundatio non in lo-
hannis sed in nomiiie domiiii

Index V.

241

baptisma eri, si eo se dignum,
qui accipit. praebeat II 118, 12.

I o h a n n e s apostolus (evange-
lista), quem dominus inter di-
scipulos suos i)raecipue dilige-
bat III 449, 16, Ephesi docuit
II 51, 18. reperitur longe ante
fuisse defuiictus, quam (piintjue
milia quingenti anni a generis
humani exordio complerentur
IV 258, 21. propter ipsum nu-
merum septenarium, quo uni-
versitatis signiticatio saepe figu-
ratur, lohannes apostolus in
Apocalypsi ad septem scripsit
ecclesias II 179, 21; cf. 141, 20.
duos illos prophetas, de quibus
tacitis eorum nominibus in
Apocalypsi loquitar, plerique ad
Enoch et Heliam referunt IV
170, 20. quod lohannes dixit:
'Novissima hora est', nonnuUi
sic accipiebant, ut sex annorum
milia constituerent velut unum
diem eumque in partes velut
horas duodecim partirentur IV
258, 4: A. non duodecimam ait
sed vicesimam quartam diei
partem esse horam, quo fieret,
ut novissima hora, ex quo tem-
pore id locutus esset lohannes,
ante ferme septuaginta annos
ut minimum iam reperiretur
esse transacta IV 258, 10.

lohannes, qui dudum in pon-
titicali gradu Constantinopolita-
nam rexit ecclesiam, de Petro
a Paulo repreiienso latissimum
exaravit librum Origenis et
veterum sententiam secutus II
289, 15. 376, 10.

lohannes, Hierosolymitanae
antistes ecclesiae IV 75, 9, Pe-
lagium, ut audivit A., multum
diligebat III 691, 21. 693, 30;

LVIII. AiigDstinos. (Goldbacber.)

quae tamen testimonia ipsi Pe-
lagio se opposuisse commemora-
visset IV 75, 9. cui cum A. de
liaeresi Pelagiana scripsisset nec
responsum accepisset, subira-
tus (III 691, 15) ep. 179 iterum
eum adiit et, ut sibi rescril^eret,
rogavit III 691, 20. ad epistulam
addidit et Pelagi librum et suum
ipsius, quo ei responderat III
694, 4. petivit etiam, ut sibi
mitteret, quibus Pelagius per-
hiberetur esse purgatus, eccle-
siastica gesta III 69.5, 9.

lonas: de lona propheta II 570,
8. lonas figura Christi II 573,
13—575, 2. 577, 16; figura car-
nalis populi Israhel II 574, 10.
de lona a belua devoralo et
de cucurbita super eum nata II
570. 9^77, 19. quod factum est
de lona, non incredibilius est.
quam vel Lazarum quarto die
resuscitatum esse vel ipsum
Christum tertio die resurrexisso
vel tres illos viros in medio igni
deambulasse inlaesos II 571, 2.
572, 3. de lonae loco, ubi Hiero-
nymus hederam pro cucurbita
interpretatus est II 253, 3. 321.
4—323, 11. 351, 4; A. in omni-
bus Latinis" cucurbitam legi ma-
lebat II 386, 20.

lordanes, fluvius in sanctis
mysteriis nobilitatus, de quo
totiens sermo divinus rerum
figurate insinuandarum mysti-
cas similitudines duxit II 186, 1.

loseph: ferrum, quod pertrans-
iit animam eius, pro dura tri-
bulatione positum sibi videri
dicit A. III 378, 23: cf. II 738,

10 (PauL; nlia eiusdem sentenfm

11 740, 23).

16

242

Index V.

losephus, qui ludaicam scrip-
sit liistoriam IV 270, 17.

I o s i a s servivit deo lucos et
templa idol6rum et illa excelsa,
quae contra dei praecepta fue-
rant constructa, destruendo IV
18, 1.

f o t h o r : Christus docuit Moysen
per lothor III 559, 11.

I 0 V i a n u s imperator successit
luliano et cito mortuus est II
602, 3.

lovinianus in quaestione de
aequalitate peccatorum Stoicus
erat, in aucupandis autem et
(lefensitandis voluptatibus Epi-
cureus III 592, 4. Hieronymus
contra eum disputavit III 577,
2; eius vaniloquentiam redar-
jruit III 555, 2; opere splendido
de soripturis sanctis dilucidis-
sime eum convicit III 592, 6.
597, 13.

i r a : est turbulentus appetitus
auferendi ea, quae facilitatera
actionis impediunt I 22, 2, in-
veterascens ira fit odiura II 65,
21. odium subrepit, dum nulli
irascenti ira sua videtur iniusta
II 65, 20. unde ira dei super
innocentiam parvuli nisi origi-
nalis sorte ac sorde peccati?
IV 169, 23.

1 s a a c, cum Christus in infernum
descendisset, illis doloribus so-
lutum esse sunt qui putent III
526, 16. Sarra et Agar et duo
filii earum, Isaac et Ismahel,
pro spiritalibus et carnalibus
figurantur II 450, 9. gentes ad-
ditae sunt radici Abrahara,
Isaac, lacob, ut et ipsae fierent
tsrahel, id est pertinerent ad
semeu Abrahae III 196, 20.
apostolus commendans filios

promissionis hoc priua signifi-
catum ostendit per Isaac, filium
Abrahae IV 205, 16.

I s m a h e I ex Agar natus est et
Ismahelitarum gent^m suo se-
mine propagavit IV 225, 15.
Sarra et Agar et duo filii earum,
Isaac et Ismahel, pro spiritali-
bus et carnalibus figurantur II
450, 9.

Ismahelitae secundum origi-
nem carnis pertinent ad Agar
IV 227, 8; ex Agar enim natus
est Ismahel, qui Ismahelitarum
gentera suo semine propagavit
II 225, 8.

I s r a h e I et lacob unus homo
erat habens duo nomina 111
196, 5; cf. IV 226, 26. 227, 13.
populus Israhel speciali quo-
dara mysterio gens prophetica
fuit II 557, 15. intuendum est
ac discernendum aliura esse Isra-
hel, qui propter carnem nomen
accepit, alium vero, qui propter
spiritum rem, quae illo noraine
significatur, obtinuit IV 225, 12.
lonas praefigurabat carnalem
I)opulum Israhel II 574, 10. salu-
tem paenitentiae gentium tanto
ante praefiguratam in lona do-
lebat Israhel, sicut nunc dolet
umbra nudatus et aestu saucia-
tus II 577, 12. gentes additae
sunt radici Abraham, Isaac,
lacob, ut et ipsae fierent Israhel,
id est pertinerent ad semen
Abrahae III 196, 20; c/. IV 229,
17. secundum originera carnis
ad lacob, qui dictus est etiam
Israhel, pertinebat gens ludaeo-
rum, secundum mysterium spiri-
tus ad Israhel Christiani IV
227, 11. et ex ludaeis et ex
gentibus qui secundum proposi-

Index V.

243

tuni vocati sunt, ipsi verius
surit Israliel III 305, 13. multi
enira ex Israliel non sunt Israhel
et niuiti non sunt filii. cuni sint
sfmcn Aiiraliae. ni' \h>v Iioc nec
illi sunt Israhel. sicut sumus
nos. nec iu)s sunius Israhel, sicut
sunt illi IV i^'), 4. M. sunius v/i-
tur Israhel adoptione diviiui
iion humaiia cognatione glo-
riantes nec in manifesto sed in
occulto nec littera sed spiritu
nec carnis sed cordis circum-
cisione ludaei IV 227. 18. 228,
4. stabit Chananaeus adversus
Israhel, cimi Chananaei labores
al)stulerit Israhel IV ;](}, 2. apo-
stoli volebant scire, utrum iam
(;ssct opi)ortunum tempus, quo
regnum repraesentaretur Israhel
IV 233, '). deus Israhel, hoc cst
verus deus III 3(5, 22. A.. doctor
Israiiel in ecclesia veritatis
(ratil.) II 500, 21. 723, 11.
s r a h e 1 i t a e sccundum origi-
iiciii cariiis ad Sarram pertine-
baiit IV 227, ^. unusquisque
( 'lirislianus sicut non carnalis sed
spiritalis Abrahae filiiis ita non
canialis sed spiritalisludaeus nec
canialis sed spiritalis Israhelita
IV 224, 22. ('hristianus utrum
etiam ludaeus vel Israhelita di-
ceiulus sit. merito (juaeri dicit
A. IV 221. 21. 27. non tameii
debemus consuetudinem sermo-
iiis lnimani confundere. ut, cum
(luis sit vocetur(|ue Christianus,
Israhelitae j^otius nomine de-
lectetur IV 227. 21: (/. 230. 24.
evangelio Christi ore diffairiato
ciincta illa, (juae terai)oraliter
apud Israhelitas velut umbrM-
tili priiis sigiiificatione vigiic-
runt, evacuata inarcescebant II

574, 20. qui se Israhelitas esse
carnaliter gaudcbant et praeter
Christi gratiam in lege gloria-
bantur, lii eraiit, de (juibus
apostolus ait ignorantes dei
iustitiam et suam volentes con-
stituere iustitiae dei non esse
subiectos IV 220, 12.

I s r a h e I i t i c i regni teinpora

II 554, 3.

I I a I i a e (juosdam flores comme-
iiioravit pocta Latinarum claris-
simus litteraruiii II 428, 10. sa-
por fragorum et cornorum,
antequam iii Italia gustavit, A.
erat incogiiitus I 17. 19. Liceii-
tius recordabatur dies, quos
cuni A. Italiae nicdio duxit I
80, 10. i)l, 0. A. (sp. et Romae
et in Italia haberi dicebatur ot
ad llieronymura soluni noii per-
veni^t, cui soli inissa erat II 2.50,
3. 259, 10. 310, 1.

1 1 a 1 i c a, exiraia et praestantis-
sima et religiosissiina vidua II
436, 2. 437, 7. 443, 19. 533, 4,
inlustris femina (Evod.) IU
5(17, 10, cuius tres epi). A. acce-
pit: unam, quae eius litteras
cxigcbat II 430. 5. alteram, ((iiae
has litteias (cp. 92) ad eam iain
pervenisse indicabat, tertiam.
ad (juam A. respoiulit ep. 99
Koinam missa II 5;}3, 7. ep. 92
per (\\i)rianuiii presbyteruiii
misit eumque rogavit, ut ipse
eam perferre dignaretur II 444,
7. (pia consolatur eam de obitu
mariti II 437, 7; cf. 444, 15. eius
jiarvulos filios resalutat A. et
grandescere optat II 444, 1.
535, 3. A. priorem ep. ad Itali-
cara {ep. 92) in manibus legen-
tera se habuisse dicit Evodius
m 507, 10; cf. 509, 17.
IG*

244

Index V.

1 1 a 1 u s : lex ludaeorum prorepsit
etiam in fines Italos post Cae-
sarem Gaium aut certe ipso ira-
perante II 552, 1. 7.

lubaianus: Cypriani epistula
ad lubaianum II 481, 15.

1 u d a e a m ecclesiae praeponen-
tes ventricolae II 34, 1. Chri-
stus intra ludaeae regiones ver-
sabatur IV 502, 19. evangelium
coepit ab Hierusalem atque inde
in ludaeam et Samariam et in
omnes gentes exiit II 466, 9.

I u d a e u s : si quis veteris po-
puli temporibus ludaeus erat,
accipiebat utique circumcisio-
nem I 67, 21; cf. II 297, 11. ipse
carnalis populus ludaeorum in
templo non solum vinulenta sed
nec sobria quidem umquam cele-
bravit convivia I 115, 24. ludaei
tantum modo mensem novorum
et lunam observant a quarta
decima usque vicesimam pri-
raam II 186, 18. sed addendum
patres nostri censuerunt, ut no-
stra festivitas a ludaeorura fe-
stivitate distingueretur II 187, 3.
diem sabbati per otium corpo-
rale observant ludaei et ipsa
eorum observatio nisi aliam
quandam spiritalem requiem
signiflcet, ridenda iudicatur II
193, 13. observationes legis sa-
lutis necessitate ludaei cele-
brandas putabant II 76, 9 et sine
illis veteribus sacramentis sal-
vos se esse non posse II 357, 20.
per scripturas, quas tenent, ad-
nuntiatum eSse lesum Christum
se intellegere et videre dissi-
mulant II 696, 3. soli ex veteri-
bus j)raeter Christianum nomen
In conventiculis suis aliquanto
fiequentius perdur.int II 696,

1. sanctus ille Pharisaeus, qua-
les ludaei sancti sunt. reporta-
vit sarcinam peccatorum de
iactantia sanctitatis II 725,
17. ludaei destructi sunt a
veteri sua gloria sine templo
et sine sacritlciis ac sine pro-
plietis in omnium gentium dis-
persione viventes II 728, 13
(Paul).

Paulus utique ludaeus erat,
Christianus autem factus non
ludaeorum sacramenta relique-
rat, quae convenienter ille po-
pulus et legitime tempore, quo
oportebat, acceperat II 73, 13.
301, 14. 304, 16. apostolos decre-
visse dicit A., ne quisquam
gentes cogeret iudaizare, non
autem decrevisse, ne quisquam
tunc ludaeos iudaizare prohi-
beret, quamvis etiam ipsos iam
doctrina Christiana non cogeret
II 361, 2; cf. 360, 15. A., ut ait
Hieronymus, eos, qui ex ludaeis
crederent, legi esse subiectos
censuit II 288, 5: cf. 11. 303, 3.
contra quam sententiam Hiero-
nymus pronuntiat caeremonias
ludaeorum et perniciosas esse
et mortiferas Christianis et, qui-
cumque eas observaverit sive
ex ludaeis sive ex gentibus,
eum in barathrum diaboli devo-
lutum II 305, 8; cf. 311, 7. qua
re commotus A., quid sentiret,
accuratius definivit. cum dice-
ret non esse perniciosas oi.s.
qui eas vellent, sicut a parenti-
bus per legem accepissent, cu-
stodire illo dura taxat tempore,
quo primura fidei gratia fevelata
esset; progressu vero temporis
illas observationes ab omnibus
Christianis fuisse deserendas at-

Index V.

245

(|uc tuiR-, detestandas II 305, 6.
3H8, 3. 369, 17.

Unus(|uis(iue Cliristianus sicut
non carnalis sed spiritalis est
Abrahae fdius ita non carnalis
sed spiritalis ludaeus IV 224,
22. Christianus utrum etiara
ludaeus dicendus sit, merito
quaeri dicit A. IV 221, 21. 27;
non tamen debemus consuetu-
dinem sermonis humani confun-
tlcre IV 227, 21. 230, 24. et ex
ludaeis et ex gentibus, qui se-
cundum propositum vocati sunt,
ipsi verius sunt Israhel III 365,
13. Aptus se volebat ludaeum
et Israhelitam vocitari IV 229,
21. 230, 4. praedicatores ^atiae
Christianos ludaei tamquam
hostes legis persequebantur II
76, 5. Philastrius librum scripsit
de liaeresibus nec illas praeter-
mittens, quae in populo ludaeo
fuerunt ante domini adventum
IV 446, 13. ludaea gens IV
321, 4.

ludaicus popalus II 311, 10.
losephus ludaicam scripsit hi-
storiam IV 270, 17. caeremoniae
ludaicac II 369," 16. lex ludaica
II 551, 19.

ludaismus III 373, 11. ludais-
mi umbrae III 372, 1. quisquis
a carnali ludaismo esse vult
alienus, quid facere debeat IV
221, 1. Raxius multum in lu-
daismo profecit IV 321, 10.
litteras de cavendi ludaismi
discoptatione Asellicus misit ad
Donatianum IV 216, 6.

i u d a i z a r e : Aptus quidam do-
cebat iudaizare Christianos IV
229, 21. non quidem nomine
sed tamen errore iudaizare Pe-
lagianos ait A. IV 220, 23.

ludam diabolum Cliristus tole-
rabat et primum sacramentum
corporis et sanguinis sui noii-
dum illo excluso communiter
omnibus dedit II 105, 22. 117.
17. 460, 11. apostoli permixtum
sibi diabolum ludam usque in
finem sine ulla sui contamina-
tione tolerarunt II 620, 2. cf.
344, 11.

luliana, Demetriadis mater IV
124, 8. 128, 7. 130, 11. A. per
litteras certiorem fecit Deme-
trladem sanctimoniam virgina-
lem esse professam III 380, 17.
qua re A. ep. 150 ei est gratu-
latus. quam cum A. liortatus
esset, ne aures praeberet ho-
minibus, qui pravis tractatibus
catholicam fidem corrumperent,
gratias ei egit adiungens se ac
domum suam adeo catliolicam
sequi fidem, ut in nullam hae-
resim umquam deviavissent IV
120, 24. 121. 3; cf. 119, 11. tum
ep. 188 Alypius et A. rescrip-
serunt, qua matrem et filiam
monebant, ut haeresim Pelagia-
nam caverent. eius modi librum
sine nomine ad Demetriadem
scriptum cum legissent, ex lu-
liana sciscitabantur, quisnam
eum confecisset vel utrum ad
eas pervenisset IV 122, 11. 130.
11. cogitabant autem de ipso
Pelagio IV 130, 13. lulianae
domum non parvam Christi
ecclesiam se deputare declarant
IV 121, 11. A. eam per litteras
primum, deinde etiam ipsam
praesentem cognovit IV 119, 18.

I u 1 i a n u 8 imperator. apostata
II 456, 20. 602, 23. idolorum
servus II 603, 12. luliani tem-

246

Indox V.

l)ora II 432. 19. Constaiitini
filii.s successit lulianus, desertor
Christi et inimicus, qui suppli-
cante Rogatiano et Pontio liber-
tatem perditioni parti Donati
permisit, reddidit basilicas hae-
reticis, templa daemoniis II
601, 24, Donatistae luliano ira-
peratori in sua petitione dixe-
runt apud eum solam iustitiam
locum habere, quem certe apo-
statam noverant et idolatriis
deditum videbant II 456, 18:
cf. 602, 1. luliano successit lo-
vianus II 602, 3.

I u 1 i a n u s adversus unum A.
librum quattuor libros scripsit,
quos Claudius A. misit IV 341,
4. quibus cum A. respondisset,
alios octo edidit; A. his quoque
respondere instituit et usque
ad quartum pervenit ceteros,
quam primum posset, absolvere
paratus IV 452, 9. 453, 7. luliani
octo libros cum Alypius Romae
accepisset, quinque descripsit
et A. misit promittens ceteros
trcs cito se esse missurum et
multum instans, ne respondere
cunctaretur IV 452, 10. lulianus
usquequaque spargere fidei ve-
nena non cessabat IV 342, 10.
(juicquid A. in libris contra
lulianum potentissime debella-
visset, hoc totum ait Prosper
ab adversariis intentiosissime
conclamari IV 458, 16.

I u l i a n u s diaconus .ut a Me-
morio episcopo sibi' mitteretur,
A. flaf^itabat, multum enim eum
ainabat et desiderabat II 542, 21.

lulianus, clarissimus et egre-
gius iuvenis, cuius domum suis
adhaerere parietibus A. dicit II
533, 10.

Tulianus Curtliagine rovorsus
Alypi littcras Paulino reddidit
I 73, 10.

lulius, episcopus Romanus II
154, 2. concilio Serdicensi in-
probatus II 114, 15.

I u 1 i u s episcopus litteras concilii
et Carthaginensis et Milovitani
et quinque episcoporum (cpp.
175. 176. 177) ad papam Inno-
centium pertulit III 703, 7. 715,
8. 724, 4.

lunoni, inquit Maximus gram-
maticus, quis ferat praeferri
Sanamem? I 38, 1.

I u p p i t e r tot locis pingitur,
funditur, tunditur. sculpitur,
scribitur, legitur, agitur, can-
tatur, saltatur adulteria tanta
committens II 430, 20. multo
melior ApoUonius fuit quam
tot stuprorum auctor et perpe-
trator, quem lovem nominabant
III 145, 10. in Olympo monte
luppiter castra posuit, cum
adversus patrem bellum gereret
I 40, 5: cf. 43, 1. Terentianus
adulescens pictura de adulterio
regis deorum ad libidinem ac-
census II 429, 22. quid Catonem
mallet imitari ([uam lovem,
cum in templis adorare cogere-
tur lovcm potius quam Cato-
nem? II 430, 3. quis ferat, in-
quit Maximus grammaticus.
lovi fulmina vibranti praeferri
Migginem? I 37, 19.

i u r a r e : sunt qui, quid sit
iurare, prorsus ignorant III
487, 9 — 20. multo tutius num-
quam iuramus, non quia pecca-
tum est verum iurare, sed quia
gravissimum peccatum est fal-
sum iurare, ((uo citius cadit,
qui consuevit iurare III 487, 22;

Index V

247

<f. II 131, 7. sicut iion iuras, ita
ncc alium, si hoc placet, iurare
compellas II 131, 12. iurat A.
iiecessitate coactus, sicut fecit
ctiam apostolus III 14, 7 — 16, 4.
non secundum verba iurantis
sed secundum expectationem
illius, cui iuratur, quam novit
ille, qui iurat, lldes iurationis
est implenda III 6, 11: (/. 17,
23. expectationem eorum, qui-
bus iuratur, quisquis deceperit,
non potest esse non periurus
III 18, 10. qui iuraverit ab epi-
scopo se non recessuium, non
erit periurii reus, si non per
ipsum sed per episcopum fit, ut
cum eo esse non possit II 225,
21. 25; cf. 227, 18. 229, 3. vir et
uxor, ut fideliter coniungant
cori)ora sua, iurant sibi plerum-
que per Christum I 69, 19. si
certa mors intentaretur, ut ali-
quid inlicitum ac nefarium ser-
vus dei se iuraret esse factu-
rum, mori malle quam iurare
debet III 5, 3: cf. 16, 16. quanto,
pcr quod iuratur, magis est
sanctum, tanto mag^is est poe-
nale periurium II 130, 20. quae-
stio est, utrum non peccet, qui
j)er falsos deos sibi iurari fecit

II 130, 22. cf. 130, 5. 18.

i u r a t i 0 : non ideo, quia iuravit
apostolus, ludus nobis debet
csse iuratio III 487, 21. iura-
tionem cave, quantun) potes:
melius quippe nec verum i\ira-
tur, quam iurandi consuetudine
ct in periurium saepe caditur et
semper periurio propinquatur

III 487, 6; cf. 448. 18 (Hil).
quamvis dictum sit, ne iuremus,
nusquam in scrij^turis lefjitur,
ne ab alio iurationem accipia-

mus II 131, 13. denep\re iura-
tionem, non dico aliquid con-
trarium confirmare. sed omnino
dubitare fas non est III 16, 10 —
17, 3.

i u s t u s : non esse consequeiis.
ut ideo sit quisque iustior, quia
persecutionem patiatur, exem-
plis ostendit A. II 115, 4; est
enim persecutio iniusta et est
persecutio iusta IV 10, 8. qui-
busdam videbatur morte do-
mini Christi iam talem resurrec-
tionem praestitam iustis, qualis
nobis in tine promittitur, id
quod A. in dubium vocat III
528, 20—530, 2.

luventius nomen est duoruni
episcoporum, qui in concilio
Carthag^inensi adfuerunt III
653, 7.

Lacedaemoniae matres fdios
suos, ut pro terrena patria san-
guinem funderent, multo ani-
plius in certamina bellica (luain
signorum sonitus excitabant 1\^
573. 14.

1 a e t i t i a : sollemnitatem laeti-
tiam nominantes vinulentiae
nomen frustra conantur abscon-
dere I 114, 16.

L a e t u s tironem Cliristi se i^ro-
fitebatur; matre autem potissi-
mum dissentiente cum multis
temptationibus eius tirocinia
quaterentur, A, litteras desi-
dcrabat IV 568, 5. 9. 571, 3. 573,
13. 18. 575, 15. 577, 1. itaquc A..
qui eum praesentem aniinadvcr-
terat domesticis curis a divino
studio retardari IV 578, 2, ei
misit ep. 243.

L a m p a d i u s episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit III 664, 6.

248

Tiidox V.

L ;i 111 I» ;i (1 i u 111 (iiiaestione fati
.'U' fortunae nou leviter moveri
cum A. et praesens animadver-
tisset et eius litteris cogno-
visset, dedit ad eum ep. 246.

L a m p i u s apud Barcilonem Pau-
linum sacravit I 76, 14.

L a n a r i u s v. Calpufnius.

L a 0 d i c e n u s v. ApoUinaris.

1 a p i 1 1 i mathematicorum IV 585,
10.

I^argus, quem dominum insi-
gnem et praestantissimum A.
aj^pellat et eximietatis titulo
honorat IV 315, 13. 15, cum
epistulam ab eo se desiderare
scripsisset, A. hoc officio func-
tus est ep. 203.

Latini II 318, 12. III 344, 15.
Latinae III 143, 4 (luven.). Ro-
manae animae vel Latinae II
552, 4. Latinae linguae inopia in
Hipponiensibus regionibus evan-
gelica dispensatio multura labo-
rabat II 393, 9. Hieronymi inter-
pretationem de septuaginta A.
desiderabat, ut tanta Latinorum
iiiterpretum inperitia careret II
386, 11; malebat iam in omnibus
Latinis cucurbitam legi II 387,
2. V. Graecia.

L a t i u m : ut dimittantur tem-
pora ante Latium regnatum et
ah ipso Latio quasi principium
humani nominis sumatur, in
ipso Latio ante Albam dii culti
sunt II 551, 9.

1 a t r i a : creatori uni debetur ser-
vitus religionis illa, quae uno
nomine XaTpeta Graece appella-
tur II 561, 20; cf. III 623, 3—
624, 9. 626, 6. 649, 10—650, 2.
unus deus solus est, cui latria
exhibenda est, et unus sine du-
bio deus est pater et filius et

spiritiis saiKtus HI ()5(), 1: cf.
623, 6.

Laurentius, ])rovinciae Cae-
sariensis ejiiscopus, clamare
potuit aut in cathedra, cui
ordinatus esiv't, sedere se de-
buisse aut episcopum esse non
debuisse IV 351, 17.

L a z a r u s : ntrum Christi resur-
rectio an L.;zari conveniat pro-
missae resurrectioni II 545, 17.
quonam modo intellegatur Abra-
liam, in cuius sinum etiam pau-
per ille susceptus est, in infenii
fuisse doloribus, se quidem non
videre dicit A., solos autem
duos, id est Abraham et Laza-
rum in illo quietis sinu fuisse,
antequam dominus in inferna
descenderet, videri absurdum II I
526, 20.

L a z a r u s episcopus v. Heros.

L a z a r u s presbyter adfuit, cuin
A. successorem sibi designabat
rv 373, 3. eidem aut eiusdem
nominis presbytero Darius medi-
camenta quaedam ad Augusti-
num deferenda dedit IV 503, 19.

1 e c t o r : A. mirari se dicit, utrum
iam possit lector deputari, qui
non nisi semel scripturas etiam
non canonicas quamvis in ec-
clesia legerit II 231, 20—25.
homo, qui in ecclesia aliqua iam
legere coeperat et non semel sed
iterum et tertio legerat, non
fuisse lector non potest aut de-
bet iudicari II 228, 21 neque a)»
alia ecclesia retineri 227, 22.

legere: multitudo cum in ec-
clesia aderat, legebatur alter-
natim et psallebatur I 121, 17;
cf. 121, 12. 122. 11.

L e g e s urbs IV 655, 8.

Iiulex V.

249

l.to (•iiiscopus iii coiicilio Mile-

vitaiio arlfuit III ms, G.
i.co acolitKus, i)er (|U(>iii Sixtus
(-'!). ad A.irelium misit IV 163,
15.
L (U) 11 1 i u H episcopus quondam
Hil)ponien ium. cuiiis die natali
factum esi, (]uod ep. 29 A. nar-
rat I 114 udnof.
l.eontius diaconus Prosperi
epistuias ad A. et A. ad Pro-
sjicrum deferebat IV 454, 12.
cultor erat A., quem per Hila-
rium salutavit IV 480, 19.
I- 0 p 0 r i u s negabat deum homi-
nem factum non videns quartara
se ita introducere in trinitate
jiersonam IV 429. 3. ab epi-
scopis Proculo et Cillenio pro
sui erroris confidentia correptus
:a(iue exturbatus cum in Afri-
cam venisset. ab episcopis .\fri-
canis corrigendus sanandusque
susceptus est IV 428, 10. cor-
rectus et ipse et qui cum eo
venerant ad suos episcopos cum
redirent IV 430, 3, quattuor epi-
scopi, Aurelius, A., Florentius,
Secundinus Lepori epistulam
sive libellum emeiidationis noini-
nibus subscriptis confirmaverunt
oique littcras commendatorias
(cp. 219) ad suos episcopos de-
derunt IV 430, 9.
L e 1) o r i u s presbytcr adfuit, cum
A. successorem sibi desijrnabat
IV 373, 3.
L e u c i . qua L e u c i a soljs in

ortus tenditur I 91. 15.
L e u c i u s episcopus in concilio
Carthajrinensi adfuit III 653, 1.
I e X : de lege naturali, quae in
eorum apparet aetatibus, qui
iam ratione uti possunt, de lege
conscripta, quae data est per

Moysen. de lege peccati et iiior-
tis, quae tracta est ex Adam III
462, 18; lex rationis in parvulo,
lex litterae in populo 467. 5. lex
in arca est sanctificatio in cor-
pore domini II 205, 4. omnes
peccatores terrae praevaricarunt
aut legem, quae in paradiso
data est, aut legem, quae data
est in usu rationis animae
rationalis. aut legem, quae data
est per Moysen III 462, 18—463,
23. 464. 5. civitatem caelestem
omnes leges diversis viis ct
tramitibus appetunt (Nect.) II
579, 20. 590, 20. saeculares leges
II 95, 27. cur leges non peti-
verint a regibus terrae apostoli
rV 17, 7. apostolus Paulus
Romanas leges inplorare minime
dubitavit, quo exeraplo ostendit,
quid facere postea deberent
Christi dispensatores, quando
imperatores Ciiristianos peri-
clitante ecclesia reperirent IV
27. 1. ex imperatorum legibus in-
primis adversus Donatistas datis
quae fuerit utilitas IV 12. 8. 19.
8. 27, 14. cohercitione exiliorum
atciue damnorum leges ab im-
peratoribus datae puniunt hae-
reticos, paganoruin autera im-
pietatis capitale supplicium est
II 454, 7—13. de lege Theodosii
expressius in Donatistas con-
firmanda concilii decreto legati
ad comitatum missi sunt IV 24,
8. 25. 1. ex occasione terribilium
iudicum ac legum, ne in aetenii
iudicii poenas incidant, corrigi
Donatistas cupit A., non necari
cp. 100. leges illas imperatore
nescient^ vel nolente consti-
tutas esse inimici ecclesiae
iactabant II 517, 16. ex occa-

250

Index V.

sione leguni de idolis confrin-
gendis et liaereticis corrigendis
non pauci ad Cliristianam reli-
gionem vel catholicam pacem
conversi sunt II 519, 12. im-
peratoris lex de eis, qui in
aliqua causa detinentur, ut iu-
diciis exhibeantur II 660, 6. 23.
662, 4. 21.

De legis utilitate III 452, 9.
IV 142, 19. 218, 24. 220, 4. qua
re in veteri testamento severior
legis vindicta ferbuerit III 414,
14. veteris legis sacrificia potue-
runt mutari non mutata divinae
providentiae ratione III 127, 7.
in veteri lege Christi nomen
olim fuit prophetatum atque
conscriptum III 356, 12. danda
fuerat lex, quae manifestius sibi
ipsum ostenderet hominem, ne
superbus animus humanus a se
ipso se posse esse iustum putaret
IV 143, 4. lex ost^ndit hominem
sibi ipsum, ut sciat infirmitatem
suam et videat, quem ad modum
per prohibitionem augeatur po-
tius camalis concupiscentia,
quam sanetur IV 218, 24. actum
est per legem, ut peccatum
agnosceretur et praevaricatione
augeretur III 681. 19. lege utitur
legitime, (jui intellegens, quare
sit data. per eius comminationem
confugit ad gratiam liberantem
III 268, 19. praecepta legis non
viribus luimanis sed gratia dei
per lesum Christiiin obseivanda
sunt IV 230. 7; cf. 218. 16. 219,
24. 220, 17. 20. 221, 1—19.
gratiae (luisciuis ingratus vchit
ud legem implemhim dc suis
virilms fidit. ei fit lex non abso-
lutionis adiutx)riinn sed vincuhim
oriminis III 268, 21. qui putant

suis viribus legem spiritalem se
posse complere, per lioc fiunt
non solum peccatores, quod
essent, etiam si legem non acce-
pissent, sed etiam praevari-
catores, quod non essent, nisi
legem accepissent IV 218, 16.
quidam nimium adrogant huma
nae voluntati, quam lege data
putant ad eam implendam sibi
posse sufficere. per quorum dis-
putationem suadetur, ut nec
orare debeamus, ne intremus in
temptationem III 272, 22. 25.
magna videtur quaestio, quid sit
damnabiliter esse sub lege II
371, 14. 372, 13. damnabiliter
sunt sub lege, quos reos facit lex
non implentes legem, dum non
intellegendo gratiae beneficLum
ad facienda dei praecepta quasi
de suis viribus superba elationo
praesumunt II 372, 13.

Hieronymus A. adserere dicit
gentiles, qui in Christum credi-
dissent, legis onere liberos, eos
autem, qui ex ludaeis crederent.
legi esse subiectos II 288, 4;
cf. 303, 3. 'observare legis caere-
monias non potest esse indif-
ferens, sed aut malum est aut
bonum est; tu dicis bonum, ego
adsero malum', scribit Hicrony-
mus ad A. II 311, 7; A. autem
ipse praecepta illa nec bona esse
dicit nec tamen mala 363, 20.
sacramenta legis illo tempore,
quo primum fidei gratia revelata
est. non erant perniciosa liis,
qui ea vellent, sicut a parenti-
bus per legem acceperant, custo-
dire: progressu vero temporis
illae observationes ab omnibus
Christianis erant doseren^hie 11
368. 2; nuuc quisquis quamvi^

Index V.

251

sit ex ludaeis, similiter ea cele-
l)rare voluerit, tamquam sopitos
cineres eruens erit impius sepul-
turae violator 367, 18; cf. 368,
19. vetera leg^is sacramenta, cum
venisset fides, quae post mortem
et resurrectionem domini reve-
lata est, amiserant tamquam
vitam officii sui II 367, 11.
remanserunt tamen sensim atque
paulatim fervente praedicatione
gratiae Christi non necessario
facienda et, quamvis gentibus
inponenda non essent, non
tamen debuerunt auferri a con-
suetudine ludaeorum tamquam
detestanda atque damnanda II
364, 24—365, 6; cf. 367, 14. 371,
6. 373, 2.
Libani cedri ad terram depo-
sitae et in arcae fabricam com-
j)agine caritatis erectae mundi
liuius fluctus inputribiliter secant

I 98, 1.

1 i b e 1 1 u 8 V. fasciculus.

L i b e r paucorum sacratorum ocu-

lis committendus putabatur I

43, 11.
L i b e r i u 8 , episcopus Romanus

II 154, 2.

L i b y a nondum possidebat virum
bonum ut A. IV 519, 18 (Long.).

L i c e n t i u 8 , Romaniani filius I
101, 23, Alypi cof^natus II 17, 3,
ingenium accepit aureum I 88,
19. cum A. a pueris intima fami-
liaritate coniunctus erat I 94, 17.
record.^batur dies, quos cum illo
Italiae medio duxit I 86, 13. 91,
3. Romae remorabatur et in eo
erat, ut ad negotia publica acce-
deret II 15, 21: cf. I 84, 11. 85,
5. 87. 24. II 10, 19. 12, 5. 14, 5.
17, 8. 14. A. exhortandum eum
atque instruendum magna solli-

citudine curabat et Paulino com-
mendabat I 101, 25. II 7, 14. 10,
14, 11, 14. eius nomen in ali((ui-
bus suis libris inveniri ait I 101.
23. Licentius carmine A. cele-
bravit I 89, 1—95, 8 et litteras
ad eum misit I 84, 2. 85, 15 et A.
ei rescripsit ep. 26, qua eius in-
genium ut ecclesiae conciliaret.
ardenti studio nitebatur eumcjue,
ut- in Campaniam ad Paulinum
vaderet, liortabatur I 88, 1.
utrumque et Licenti carmen ct
suam epistulam Paulino legenda
permisit I 102, 5. neque minus
sollicitus erat de Licentio Pauli-
nu8 II 10, 11. 12, 14. in ep., 32
ad Romanianum data ipsum
Licentium adloquitur II 11, 6. 14
et etiam carmine ad Christum in-
citaje conatur II 13, 4. 15; addi-
dit panes quinque Romaniano
pariter et Licentio II 11, 3. A.
eius magistrum vocat et satorem
ingenii 11 17, 2; cf. I 90, 7. 92,
16. 93, 5. II 12, 15. A., inquit, si
Licentium, quem Romaniano di-
gnum genuit in litteris, sibi digne
fllium pariat in Christo, sumraus
Christi pontifex sibi vidcbitur
II 10, 16.

LicinianuB Licinius v. Va-
lerius.

ligatura: execranda est super-
stitio ligaturarum, in quibus
etiam inaures virorum deputan-
tur: non ad placendum homini-
bus sed ad serviendum dacmoni-
bu8 adhibentur IV »582, 17.

1 i m i n a r i 8 pagina v. codex.

Liniatensis v. Purpurius.

Linus, epi8C0[>us Romanus II
153, 12 .

L i t o r i u s episcopus in concilio
Milevitano adfuit III 663, 7.

252

Index V,

1 i 1 1 e r a e : de Christianarum pro-
funditate litterarum III 99, 14.
— communicatorias litteras mit-
tere II 98, 10. 101, 1; cf. 91, 24.

11 1 1 6 r i o V. Anaxagoras.

1 i t u s : tribunus custodiendo litori
constitutus II 661, 24.

Longinianus, liomo paganus
IV 519, 9. 521, 22, qui sacerdotia
aliqua habuit IV 520, 7. Christum
non parvi pendebat IV 518, 12,
sed de eo quid sentiret, ex-
primere non audere se nec
valere dicit IV 520, 21. 521, 21.
cum A. mutuo amore erat con-
iunctus IV 518, 19. 521, 1 et de
yhilosophia disputare solitus IV
519, 10. ep. 233 A. ex eo per-
contabatur, deum quonam modo
colendum crederet IV 518, 9. cui
cum Longinianus ep. 234 respon-
disset, A. ep. 235 quaestionem
accuratius circumscripsit. Lon-
ginianus magna observantia co-
lebat A. IV 519, 4. 13. 19. 520,
23. 521, 1. 10 et identidem pa-
trem vocat 519, 3. 520, 23. 521,
12.

L u c a s , sacrae scriptor historiae
II 298, 10 (Hier.). Marcum et
Lucam evangelistas apostolos
fuisse non legimus III 358, 17.

Lucas, servus dei, A. ep. ad
loliannem detulit cito inde redi-
turus III 691, 18.

Lucianus episcopus in concilio
Milevitano adfuit III 663, 4.

[i u c i f e r 0 displicuit. quod, qui
ex Arrianft ad ecclesiam catho-
licam redibant, cura honoribus
suis suscipiebantur, et, cui dis-
plicuit, in tenebras cecidit
schismatis IV 40, 25.

^ucilla, pecuniosissima mulier,
pro disciplina ecclesiastica a Cae-

ciliano diacono correpta atquc
laesa est II f-9, 4. 107, 25. eius
pecunia maxime episcopi adver-
sus Caeciliar-.-m empti et in-
stigati esse pHrhibebantur II 99,
14. 20. conciriim Secundi Tigi-
sitani ipsa coniavit adversus ab-
sentem Caeci.-anum II 108, 20.
Maiorinus per eam congregata
episcoporum l"actione Caecilia-
num damnavi; absentem II 108, 7.

L u c i 1 1 u s diaconus, germanus
suus, ut sibi mitteretur, Novatus
episcopus cum postularet, Augu-
stinus, cur id facere non posset,
epistula 84 exposuit. idem for-
tasse est

L u c i 1 1 u s episcopus, qui in con-
cilio Milevitano adfuit III 664, 3.

Lucinianus, A. iuvenis ami-

cus I 11, 14. 23, 8.
L u c i t a s inter martyres haud

parvo cultu suspicitur I 38, 3.
Lucius, episcopus Romanus II

153, 18.

L u c i u s episcopus in concilio
Milevitano adfuit III 664, 1.

1 u m e n : quo modo discerneretur
lumen verum a lumine inlu-
minato, id est Christus a lohanne
III 160, 22.

1 u n a : de luna crescente et decre-
scente II 175, 12—177, 16. quam-
vis Christiani ad solis et lunae
computationem pasclia celebrent,
non tamen de sole et luna
annuis menstruisve temporibus
actionum suarum eventa coni-
ciunt II 182, 14. 183, 9—185, 3.

1 u n a r i s : de incrementis et de-
crementis lunaribus, maxime quid
delirarent Manichaei II 175, 14 —
177, 16.

Index V.

253

L u p i c i n u s, servus dei, ep.

145 i)ertulit ad Anastasium TII

266. 16.
L y c i u ni Vcadeniiae II 579. 1.

praecepta ex Lyeio III 9L 1.

M a c a r i a . a persecutio II 113,
11. Maca iana tempora II 112,
18, quae Donatistae catholicis
obiciebant I 70. 11. invidia
Macariani teni[)oris II 113, 12.
ecclesiam catholicam Donatistae
a{)pe]labant Macarianam II 142,
9 et catholicos Macarianos II
4()6. 13.

Macarii saevitia II 113, 16. per-
secutio per Macarium facta II
487, 9. in illis omiiibus partibus,
unde terras evangelium Christi
perfudit. nomen Macarii nescie-
batur II 142. 10. Paulinus ad
Macarium epistulam consola- '
toriam scripsit IV 611, 6.

Macedoniani haeretici (II 676, ;
25) spiritum sanctum, quantura
in ipsis erat, a divinitate ex- [
cludebant II 699. 11 dicentes |
eum esse creaturam IV 42. 6. j

M a c e d o n i u s , nepotiosissimus,
ut ait A., in re publica vir et
non suis sed iiliorum utilitatibus ;
attentissimus III 395, 18. eius
virtutes idem praedicat III 440,
3. 441, 20. 447, 20. lenitatem et
liumanitatem laudat III 397, 4;
cf. 408, 16. liominem acutum et
doctum vocat III 427, 14 et rei
publicae amatorem III 437, 13.
Macedonius A. ep. 152 interro-
gavit, quid esset, quod officium
sacerdotii sui esse dicerent
Christiani intervenire pro reis et,
nisi obtinerent. offendi, quasi,
(piod esset officii sui, minime
reportarent III 394, 1. ad quod

A. rescripsit longissimam ep.
153. scripta promissa se non
accepisse Macedonius apud A.
(juerebatur III 395, 11; accepta
magna cum delectatione et ad-
miratione evolvit III 428, 16 ot
gratias egit ep. 154. quo facto
ep. 155 A. ad eum dedit. ubi
(lisseruit de vita beata. etiam de
Italia se rescripturum esse Mace-
donius A. est pollicitus III 430.
4. .\. apud eum interveniebat ot.
(piod optabat, obtinuit III 393,
8, sicut ille in ecclesia Carthagi-
nensi intercesserat pro clerico

III 407, 9. Macedoni edictum ad
Donatistas III 447, 12.

Macedonius, a quo A. decem
et septem solidos !>uituatus est

IV 652. 21.

Macbabaei pro veleribus sa-
cramentis martyres facti sunt II
76. 4. 310, 2.

M a c h a r i u s, cuius adventum A.
expectabat propter negotium,
quod non curare non poterat I
114, 2.

M a c r i a n e n s i s v. Deut.eriu.s.

M a c r 0 b i u s , Donatistarum Hip-
pone Kegio episcopus II 611, 17.
628, 8. a34, 17. III 150, 19. Iwnae
indolis iuvenem eum esse A.
audiebat et existimabat II 613,
12; ingenii eius et eloquii facul-
tatem laudavit II 629, 22. nuiier
ordinatus est II 612, 1. 613, 9.
18. Circumcellionum clericorum-
que duces eum ingredientem
Hippone cum suis cuneis de-
duxerunt II 628, 7. alio tamen die
per Punicum interpretem lione-
sta et ingenua indignatione pro-
l)ra in eos iactavit factis corum
inritatus potius quam delectatus
obsequiis II 628, 11. A. Maximum

254

Index V.

et Theodorum cum epistula 106
ad eura misit, ne subdiaconura
ipsius Rusticianum (11 632, 24)
rebaptizaret. qui postquam ep.
107 ei significaverunt Macrobium
id, (luod ab eo poscebatur, recu-
sare, alterara ad eum dedit ep.
108, qua de recusationis iniqui-
tate, de baptisraatis iterandi in-
iuria, de schismatis vanitate
fusius disserebat. Macrobius sti-
l)atus cuneis perditorum utrius-
que sexus hac atque illac circuit
aperuitque sibi basilicas, quas
possessorum timor clauserat III
150, 19. cum ipso erat etiara ille
Donatus, diaconus rebaptizatus

III 151, 5.
Madaurensis v. Apuleius.

Maximus grammaticus. Madau-
rensium forum salutarium numi-
nura frequentia possessum dicit
Maxiraus I 37, 8. duo ibi erant
Martis simulacra unum nudum
alterum armatum I 40, 7. Madau- j
renses ad A. scripta miserunt,
quibus eius auxilium in negotio
aliquo petiverunt IV 511, 5. 516,
16. ibi patrepi eura vocabant et
in doraino aeternam salutera
optabant, ut in deo et Christo
eius per raultos annos gauderet

IV 511, 19. 512, 11. A. eis respon-
dit ep. 232: litterarum formam
miratus est IV 511, 5 — 512, 24;
in negotio, quantum potuisset, se
adfuisse et adiuvisse ait IV 516,
16; inprimis autem facere non
potuit, quin Madaurenses ad
verum dei cultum adhortaretur
IV 512, 25—516, 15. 516, 21-^17,
8. eos fratres suos et parentes
suos vocat IV 516, 14.

M a e o t i d u m plagae I 93, 23.
m a g i c u s v. Apuleius. David.

m a g i s t e r unus Christus docuit
Moysen per lothor efc. III 559.
10. periculosum est de magi
strorum ecclesiarum iudicare
sententiis et alterura praeferre
alteri IV 242, 2 (Hes.).

M a g 0 g V. Gog.

m a g u s : de raagorura miraculis,
utrum etiam mortuos suscita-
verint, illi viderint, qui et
iVpuleium se contra magicarura
artiura criraina defendentem
conantur non accusando sed
laudando convincere III 114, 14.
quantura adtinet ad rairacula,
raultum errant, qui prophetis
sanctis magos comparant, quanto
magis, si eos comparent Christo
III 147, 18.

M a i o r Caelicolarum, novi apud
eos baptismi institutor II 120, 27.

M a i o r i n u s per Lucillam con-
gregata episcoporum factione
Caecilianum daranavit absentera
et contra eum episcopus ordina-
tus est II 108, 7; cf. 87, 14. 116
4. a transraarinis unitatis epi
scopis adversus factionera Maio
rini Caecilianus purgatus est II
108, 11. papa Melchiades paratus
erat communicatorias. litteras
mittere etiam eis, quos a Maio-
rino ordinatos esse constaret II
98, 10. Anulinum proconsulem
pars Maiorini interpellavit II 407,
18. libellus ecclesiae catholicae
criminum Caeciliani traditus a
parte Maiorini II 408, 18. 457, 21.
pars Donati primo apud Cartha-
ginem pars Maiorini dicebatur II
407, 12. plebs partis Maiorini II
96, 17. 97, 5.

M a i o r i n u s nomen est duorum
episcoporum, qui in concilio

Index V.

255

faitliafrincnsi adfucrunt 111 ij.')2,
8. Cm. 7.

M a i () r i n u s : Toleial>is. si riltit
A. Koiiiaiiiano. (lualeiiicuiuiiue
scii|)tuiam ex officina Maiorini
1 :{(), 2.

Malclius cpiscopus in concilio
Milcvitano adfuit 111 603. 7.

M a I 1 i a n a: noii soiuin Mallianac
scd in ipsa oiiinino provincia IV
525. 24.

Mallianensis (luidam subdia-
conus Victorinus IV 524. 3.

.M a 11 i c ii a e i iiaturam mali suo
principio pra^'ditam adversus
deum conabantur inducere 111
55(;, 7. 557. 2. deum bonum com-
miscuiss(! docel)aiit iKinum et
malum II 34(). 5. a substantia
iiiali ipsaiii boni (h'i substantiam
ex parte corruptam et op])ressam
et ad peccandi necessitatem ]jer-
ductam esse 111 557. 2. deum
bonum et verum cum tenebraruin
^cnte i)U<rnasse et i)artem suam
tenel)raruiii principibus miscuisse
('aiii(|uc iiKjuinatam et ligatam
per cibos electorum suoruni et
lier solem ac hmain purjrari et,
(luod pur^jari de ipsa dei parte
non potuiss<!t. iii fine saeculi
aeterno ac poeiiali vinculo eon-
lijrari IV 525. 2. Manichaei solem
et iunam adoraliant et orabant
IV 524. 17. Iiiiiam. quod ali(|ui(l
substaiitiae acce^h^rct ei. aujrcri
vel. (piod recederet, ininui delira
inperitia opinabantur 11 175. 15.
aiiimas iioii soiiiiii liominum sed
etiam jiecoruin dc dei esse sub-
stantia et omiiiiio iiartes dei esse
arbitrabantur IV .524. 25; cf. IH
542. (i. iiiortem dicebant seiia-
rationem esse boni a malo II
34(i. 3.

-Manicliaei aliique plurimi hao-
retici falsum Christum venisse
crcdebant 111 231. 24. Manichaei
ne^Mbant ('liristum natum esse
de virgine. contendebant eius
carnem non veram fuisse sed
falsaiii ac per lioc etiam falsain
eius passionem et nullam resur-
rcctionein fuisse IV 524. 20.
legem veterem et proj^hetas
(■anonicos iion accipiebant; haec
eiiim ad deum l)onum ei ad
(liristum. eius filium, non per-
tiiiere IV 52G. 21. patriarchas
]jropIietas(|ue blaspheinabant :
le^-^em per faiiiulum dei .Moysen
datam noii a vero deo dicebant
sed a priiicipe tenebrarum IV
524. 23. doiiiini promissionem de
s]»iritu saiicto iii suo haere-
siarciia .Manichaeo esse ('oiii-
pletam IV 527. 7. ])Iurima di-
vinarum scripturaruiii falsa esse
contendeliant codicum coriu])-
tioiie 11 35(1. 8. scriiituris. (juas
canon ecclesiasticus non recepit.
haeretici et maxiine Manichaei
solebant inperitas mentes ever-
iere 11 231. 2. quidam Manichaei
canonicum librum, cuius titulus
est "actus apostolorum' repudia-
bant IV 527. 2. Manichaei suis
auditoribus ad ieiunandum do-
minicum tamquam lejritimum
constituerunt diem II 5G, 10:
(f. 57. 1. 59. 4. IV 524, 18.

Auditores qui appellabantur
apud eos, et carnibus vesceban-
tur et aj^ros colebant et. si vole-
bant. uxores habebant, (luoruin
nihil faciebant. qui electi voca-
l)antur IV 524. 12. auditores
ante electos genua figebant. ut
eis manus supplicibus inponere-
tur non a solis presbyteris vel

256

Index V.

episcopis aut diaconis sed a
quibuslibet electis IV 524, 15.
Manichaeos in campo Quintiani
libenter latitare audivit A. n
231, 4. detestabilis multumque
fidei catholicae scripturisque di-
vinis apertissime contraria haere-
sis Manichaeorum II 56, 8.
Manichaeorum deliramenta cura
detestatione ridenda II 182, 11.
per Theodosium Manichaei non-
nuUi sunt proditi IV 448, 19.
Victorinum apud A. constitit
esse Manichaeum IV 524. 3 et,
quae credebat, etiam docebat
IV 525, 13; sed auditorem
Manichaeorum non electum se
esse confessus est IV 524, 10.
525, 15; V. Victorinus. Manichaeus
quidam dicebat se non timere
mortem; mortem enim sepa-
rationem esse mentis a corpore,
hoc esse boni a malo II 345, 13.
Priscillianistae Manichaeorum
simillimill 57, 1; cf. III 556, 9.
Cornua peccatorum, Jioc est
Donatistarum Manichaeorumque
deus per A. confringere voluit
II 10, 8. adversum Manichaeos
libros, quos paratos et emen-
datos mittere potuit, A. misit
ad Caelestinum I 45, 2. A, per
sua in Manichaeos opera Pau-
linus cognovit I 123, 19 et hoc
pentateucho se satis armatum
putabat I 79, 17.

Manichaeus legem destruxit
II 308, 1.

Manichaeus animam of::cppctav
dei substantiae esse suspicaba-
tur III 542, 6. promissionem
spiritus sancti in suo haere-
siarcha Manichaeo esse com-
pletam adfirmabant Manichaei
IV 527, 8.

Mantuanus rhetor (= Verg.)
I 39, 7.

Mappalienses homines fundi,
quem Crispinus schismaticus
possidebat, a possessore time-
facti sunt rebaptizati, qua re A.
ad eum misit ep. 66. cum Map-
paliensibus Punice agi necesse
erat II 236, 11.

Marcellinus, tribunus et no-
tarius III 30, 3. 34, 7. 85, 7;
Apringi frater III 85, 7; fidelis
et religiosus Christianus III 81,
8. 82, 1. 83, 12. 84, 4. 388, 20.
389, 8. 28. 556, 13. 621, 1; amicus
A. carissimus et divinarum stu-
diosissimus litterarum IV 155,
15; cf. III 556, 14. pro ecclesiae
utilitate missus est et causae
ecclesiasticae ei potissimum sunt
iniunctae III 83, 7. 14. Marcellini
edicto de conlatione cum Dona-
tistis habenda in omnibus se
consentire ep. 128 universi epi-
scopi catholici declaraverunt III
30, 5. idem ep. 129 ad Marcel-
linum miserunt, quo resj^on-
derent ad notoriam a Donatistis
ei propositam. Marcellinum co-
gnitorem in conlatione Cartlia-
ginensi praemio fuisse corruptum
Donatistarum episcopi dicebant
III 235, 5. 245, 19. Circum-
celliones quidam et clerici Dona-
tistae cum audirentur a Mar-
cellino, virgarum verberibus ac
tormentis coherciti horrenda
facinora confessi sunt III 82, 6.
85, 6, de homicidio in Restitu-
tum commisso et de caede Inno-
centi III 80, 16. quos ne forte
tanta legum severitate plecten-
dos esse censeret, ut, qualia
fecissent, talia paterentur, lit-
teris 133 Marcellini fidem A.

Index V.

257

obtestatur III 81, 5. haec gesta,
quae Marcellinus promiserat, ut
in ecclesia Hipponiensi recita-
rentur et in omnium notitiam
perferrentur, vehementer se ex-
pectare scripsit A. in ep. 139
ad eum data III 148, 15; simul
iterum rogavit, ut poena illorum
praeter supplicium mortis esset
111 150, 1 et per diaconum Pere-
grinum commonitorium ad eum
direxit III 150. 15.

Marcellino cum Volusiano coti-
diana erat disputatio, quippe
cum matris eius precatione com-
pulsus eum frequentius salutaret
et ab illo resalutaretur III 93,
10. ep. 136 Marcellinus A. roga-
bat, ut ad quaestiones quasdam,
quae Volusiani animum agi-
tarent, respondere dignaretur.
cui rescripsit A. ep. 138, qua ea,
quae Marcellinus ipse ei pro-
posuerat, pertractare atque sol-
vere conabatur III 126, 7; rf.
153, 5. complures litteras Mar-
cellinus ad A. misisse videtur
III 250, 12. 251, 6. libros 'de
baptismo parvulorum' A. Mar-
cellino misit, remissos eraen-
dare voluit IIJ 152, 5. idem
dolere se ait, quod laboribus
distentus agere illa nequiret, in
quae Marcellinus se petendo et
admonendo urgeret III 152, 14,
velut libri 'de genesi' et 'de
trinitate' ne diutius tenei;entur
sed ederentur, llagitabatur III
254, 6. nonnullas quaestiones a
Marcellino propositas tractavit
ep. 143 ad eum data. Marcellinus
ab A., quid de animae origine
sentiret, cum quaesivisset et hic
aestus suos et ignorantiam de
ista quaestione fassus esset,

LVIII. AugQStinas. (Qoldbacher.)

scripsit ad Hieronymum, qui
rescripsit, ut potius A. con-
suleret, significavit tamen se
potius fieri quam propagari ani-
mas credere FV 155, 15; cf. III
542, 3. Hieronymas Marcellino
suam esse sententiam scripsit
singulas animas novas na^centi-
bus fieri III 620, 28. 557, 12—
558, 2 et animam esse partem
dei III 556, 13. litteris eius tan-
dem aliquando ex Africa accep-
tis respondit ep. 165 adscribens
tacenti ei epistulas se frequenter
iugessisse III 541, 16.

De Marcellini morte A. tota
fere ep. 151 agit et exponit,
quam partem Caecilianus in hac
causa habuisse videretur, quam-
quam ipse eum illius crudeli-
tatis auctorem vel participem
fuisse non crederet IH 384, 3.

384, 29—385, 9. 386, 16. 387, 21.
25. 390, 2. 391, 13. Marcellinus
ne supplicio afficeretur, inter-
cedere A. conabatur, sed impia
crudelique perfidia se deceptum
esse conqueritur III 384, 9. 24.

385, 28. Marcellinus et eius
frater Caecilianum graviter of-
fenderant III 385, 13. subito
iussi sunt adtineri III 385, 19 et
occisi sunt III 387, 5. 388, 19.
390, 4. Marcellinus ab A. maxi-
mis laudibus ornatus III 388, 20.

Marcellinus episcopus in con-

cilio Carthaginensi adfuit III

653, 9.
Marcellus, episcopus Romanus

II 153, 20.
Marcellus episcopus in con-

cilio Carthaginensi adfuit III

653, 6.
Marcianensis possessio III

507, 6.

17

258

Tndex V.

M a r c i a n u s Urjj^ensis catho-
licain unitatem propria volun-
tate delegit. qui cum fuf^isset,
subdiaconum eius prope usque
ad mortem caesum clerici Dona-
tistae lapidibus obruerunt II
597, 18.

Marcianus, antiquissimus A.
amicus IV 605. 7, gentilis erat,
sed doctrinam Christianam ad-
amavit, de qua re quantum
gauderet. \. ei scripsit ep. 258
eumque exhortatus est, ut baj)-
tismi sacramentum perciperet IV
(509. 5. 12. 610. 6.

M a r c i o et Manichaeus legem
destruxerunt II 308. 1.

M a r c i o n i s t a e legem veterem
et prophetas canonicos non
accipiebant; negabant enim hacc
ad deum bonum et ad Christum,
eius fdium, pertinere IV 526. 21.
eorum dissensiones quaestiones-
que A. tempore iam silebantur
II 677, 3.

M a r c u m et Lucam evaiifrelistas
apostolos fuisse non legimus III
358, 17.

M a r c u s. episcopus Romanus II
154, 1.

M a r c u s , presby ter Casphalia-
nensis, a nemine coactus pro-
pria voluntate catholicus cum
factus esset, a Donatistis paene
occisus est II 597. 9.

M a r i a virgo in concipienda prole
sancta sub umbraculo virtutis
altissimi nullo ardore concu-
piscentiae carnalis aestuavit IV
109, 18. de Maria matre Volu-
siaiuis quaestiones A. proposuit;
mirum enim videri, (juod mundi
dominus et rector intemeratae
feminae corpus implevisset, per-
tulisset decem mensium longa illa

fastidia mater et tamen virgo
enixa esset sollemnitate pariendi
et post haec virginitas puta-
retur intacta III 91, 11. ad quae
A. respondit III 98, 3. 100,
12—107, 13. 115, 14. 116, 10. 17.
de virginitate sanctae Mariae si
hoc, quod scripsisset, non per-
suaderet fieri potuisse, neganda
esse omnia dicit A., quae mira-
biliter in corporibus accidissent
III 262, 1. passionem Mariae
nusquam scriptam esse nec eam
usquam legi occisam ait Pauli-
nus II 738, 4. 740, 11; c/. 741, 1.
in Mariae figura ecclesia est II
717, 20.

Marianus episcopus in con-
cilio Cartliaginensi adfuit III
653, 1.

M a r i n u s ab Aquis Tibilitanis
confessus traditor II 155, 15.

[M a r i n u s] comes non nomine
appellatur ab A., sed tota ep.
151 de perfidia eius et crudeli-
tate est, quam exercuit in causa
Marcellini.

M a r o V. Vergilius.

Mars, cuius duo simulacra erant
in foro Madaurensium unum nu
dum alterum armatum I 40, 7.

M a r s 0 s (ut serpentium domi-
tores) contradicturos esse ait
A.. ne dicatur: 'Astuti ut ser-
pentes' II 183. 3.

Martinianus et Religianus
episcopi consederunt, cum A.
successorem sibi designabat IV
373, 1.

m a r t y r : framea maxime tru-
cidati sunt martyres III 190, 3.
non possunt habere "martyrum
mortem, qui Cliristianorum non
habent vitam IV 319, 18; cf. II
621, 14 (Cypr.). III 644, 17. in-

Index V.

259

fantes illos, qui, cura ChristuS
necandus ab Herode quaerere-
tur, occisi sunt, in honorem
martyrum receptos coramendat
ecclesia III 573, 2.
M a s c u 1 i t a n u s v. Donatus
Masculitanus.

ni a s s a : quae est ex Adam
massa, tota mortis est IV 61, 1.
de massa illius perditionis, quae
facta est ex Adam, non discernit
hominem, ut eum faciat vas in
honorem non in contumeliam,
nisi deus IV 382, 16. merito vi-
deretur iniustum, quod fiunt
vasa irae ad perditionem, si non
esset ipsa universa ex Adam
massa damnata IV 144, 15; cf.
60, 5; quod ergo fiunt inde
nascendo vasa irae, pertinet ad
debitam poenam, quod autem
fiunt renascendo vasa miseri-
cordiae, pertinet ad indebitam
gratiam 144, 17.

M a s s i 1 i a e vel etiam aliquibus
locis in Gallia ea, quae A. con-
tra Pelag^ianos scripserat, mul-
tum agitabantur IV 469, 4; rf.
455, 12.

Massiliensis urbs IV 455, 12.
apud Massilienses in Pelagianae
haeresis reliquiia non mediocre
periculum nutriebatur FV 465,
11. de qua re epp. 225 et 226
Prosper et Hilarius ad A. per-
scripserunt atque, ut succurre-
ret, petiverunt IV 467, 9. 20.
479, 2. 480, 7.

Inter illos Massilienses clari
et egregii in omnium virtutum
studio viri erant IV 456, 11; cf.
467, 11. 478, 15, quorum aucto-
ritatem simpliciores sine iudicio
sequebantur IV 456, 18.

matheraaticorura tabellae
eburneae, lapilli IV 584, 17. 585,
10.

Maurentius episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit III 663, 6.

Mauretania II 664, 3. Maure-
tania Caesariensis occidentali
quam meridianae parti vicinior
non Africam se vult dici II 469,
21. A. perrexit usque ad Maure-
tanlam Caesariensem, quo eum
ecclesiastica necessitas traxit IV
137, 9. 168, 2. in Mauretania
Caesariensi latebat Cartennen-
sis Vincentius II 466, 22. ad
Mauretanias est scriptum, quas
provincias constabat suos habere
primat^s II 219, 10.

M a u r^o r u m episcopi II 219, 13.
Donatus cum universis Maurorum
episcopis communicavit II 487, 7.

M a u r u s i u s et Pa(ernus, Cele-
ris homines in regione Hippo-
niensi II 215, 22.

M a X i m a , f amula dei FV 635, 3.
636, 24. litteris ad A. datis
cum conquesta esset de errori-
bus perniciosissimis, quibus pro-
vincia sua nimium periclitaretur
IV 635, 6. 636, 26, A. ad eam
misit ep. 264.

Maximianistae (Maximia-
n e n s e 8 II 108, 23. 402, 11. 676,
23), qui de Donatistarum prae-
cisione praecisi sunt, Donatistis
comparati paucissimi erant II
402, 12. concilium Maximianen-
sium "feraina quaedara conflavit
adversus absentem Primianum II
108, 23. A. concilium Secundi
Tigisitani adversus absentem
Caecilianum cum concilio Maxi-
mianensium adversus absentem
17»

260

Index V.

Primianum componit II 108, 3 —
26. Maximianistarum schisma in
Bizantio et in Tripoli exarsit II
469, 19. sacrilegium schismatis
Donatistarum concilio Maxi-
mianistis est exaggeratum II 149,
2. Donatistae acerrimi fuenint
contra Maximianistas II 456, 14.
cum Core, Dathan et Abiron,
scliismatis auctoribus, eos com-
paraverunt II 328, 13. sed ipsi
longe maiore scelere schismatis
ab orbe terrarum separabantur,
quam quod in Maximianistis se
damnasse gloriabantur II 149, 8.
quod Donatistae solebant de
sustentatis persecutionibus glo-
riari, in hoc titulo gloriae Maxi-
mianistae eos facillime vince-
bant II 627, 1. 4; cf. 24. 328, 18.
per iudices ab imperatoribus
catholicis missos eos sunt per-
secuti II 328, 18; cf. 149, 4.
Maximianistae a Donatistis per
iudices expellebantur et sedibus
proturbabantur II 630, 23. cf.
146, 22. damnati et per iudicia
publica de basilicis proturbati
in suo rursus honore a Dona-
tistis sunt recepti II 328, 2. 6.
16. 627, 25. III 37, 21. Maxi-
mianistas, quos in sacrilego
schismate damnaverant et in
eorum iam locum alios ordina-
verant, Donatistae posteaquam
viderunt ab eis populos non rece-
dere, ne omnes perderent, in
suis honoribus receperunt IV 41,
14; cf. II 328, 16. III 37, 25. 646,
4. cum Feliciano et Praetextato
etiam Maximianistarum baptis-
fnum receperunt II 147, 9. 328,
21. III 646, 6. a Donatistis reci-
piebatur baptismus Maximiani-

starum et exsufflabatur baptis-
mus orbis terrarum II 148, 5.
149, 5. IV 41, 18. Donatistis
merito deus reddidit, ut Maxi-
mianistas apud Carthaginem
schismaticos suos, Primiani dam-
natores, extra Primianum bapti-
zatores, post Primianum rebapti-
zatores universali concilio suo
damnarent, ut ex eorum numero
post non parvum tempus quos-
dam in honoribus episcopatus
sui susciperent cum omnibus,
quos damnati extra baptiza-
verunt II 156, 23. Donatistae
Felicianum, quando expellebant
de ecclesia, inter damnatos et
sceleratos et Maximianistas depu-
taverunt II 247, 10. Maximiani-
starum schisma et inconstantia,
qua Donatistae adversus eos ute-
bantur, effecerunt, ut solito
crebrius homines correcti ad
ecclesiam catholicam redirent
IV 16, 2—15.
Maximianus, qui dicebatur
esse Donati propinquus II 108,
3, a Donatistis apud Carthagi-
nem schisma fecit II 115, 15.
diaconus apud Carthaginem con-
tra episcopum suum superbiens
a quibusdam episcoporum eius-
dem partis facto schismate et in
plebe Carthaginis divisa parte
Donati ordinatus est episcopus
contra episcopum IV 15, 18; cf.
II 615, 28. per feminam sese a
Primiani communione praecidit.
congregata episcoponim factione
Primianum damnavit absentem
et adversus eum episcopus ordi-
natus est II 108, 3. 23. centum
ferme episcopi Donatistarum
factione damnabili cum Maxi-
miaiK) conspirantes ausi suiit

Index V.

261

(laninare Primianum absentem II
(;15, 21. III 239, 22; cf. II 617,
16. 625, 10. III 240, 16. Pri-
mianus a ceteris Afris suae com-
munionis episcopis contra factio-
iiem Maximiani purgatus est II
108. 9. trecenti decem episcopi
Bagaiensi concilio Maximianum
et socios eius tamquam mortuos
a sua communione segregave-
runt II 615, 23. 617, 28; cf. HI
240, 5. IV 15, 23. quanta ver-
borum pompa id factum sit II
615. 24. 618. 2. 628, 23. Maxi-
iniano alii duodecim, qui eius
ordinationi interfuerant, con-
iuiicti sunt II 615, 27. IV 15, 23;
rf. 11 418, 3. 629, 4 et apud tres
aut amplius proconsules accu-
sati, ut e se(^ibus suis iudiciario
vi<rore pellerentur II 616, 12; cf.
20. 627, 6. III 33, 17. ceteris
l)raestituto die redeundi est con-
ccssa dilatio salvis suis honori-
hus. si intra temporis terminum
rcineassent II 616, 1. IV 15, 24;
cf. II 616, 19. III 37, 26, quos
in Maximiaiii sacrilegi surculi
cominunione inpollutos mansisse
dixerunt III 37, 28; cf. II 626, 18.
III 33, 21. 240, 7. 22. Donatistae
eos, qui Maximiano societate
coniuncti communicabant, non in-
([uinari dicebant, in^iuinatos
autem esse pojjulos Ciiristianos
pcr ("aecilianum, cuius non modo
causam sed multi ne nomen
([uidem nosse i>otuerunt II 625,
9 — 626, 27. Maxiniianus talem
IKTsccutionem j^ertulit. ut eccle-
sia cius usque ad fundamenta
dirueretur II 115, 18.

Honatistae ex ipsis duodecim
((uosdam et ex iilis. quibus
dilutio data fuerat, post diera

positum redeuntes in suis honori-
bus susceperunt IV 15, 26; cf.
III 33, 19. 37, 25. 240, 2. baptis-
mum vel a damnatis vel a sociis
eorum quamvis foris in schis-
mate datum rescindere atque
iterare non ausi sunt III 37, 29;
(■/. 33, 19. IV 15, 28. quotquot
baptizaverunt, qui cum Maxi-
miano communicabant, a Dona-
tistis recepti sunt neque ulli
baptisma est repetitum II 147,
10. 148, 3: cf. III 240, 4, velut
quos Felicianus baptizavit, qui
multo tempore cum scelerato
Maximiano communicabat II
247, 1—18. 417, 27. 611, 2. 612,
25. 614, 27. 618, 21. baptismi
aqua illa non Maximiani fuit,
unde Donatistae se non ab-
stinuerunt II 617. 11—619, 3.
Donatistae se in Maximiani causa
inexplicabiliter implicaverunt II
630, 15. cum de causa Maximiani
urguerentur, ore suo coacti sunt
confiteri nec causam causae nec
personam personae praeiudicare
III 249, 10; cf. 240, 10. 241, 7.
occultae dei providentiae fuit,
ut in causa Maximiani speculuin
Donatistis correctionis propina-
retur II 617, 2. 624, 28. Africana
ecclesia vel auctoritate vol
numero longe minor erat com-
parata ceteris Christianis omni-
bus gentibus quam pars Maxi-
miani comparata parti Primiani
II 108. 15.

a x i m i a n u s, episcopus Bagai-
ensis, et eius frater Castorius a
Donati parte fugientes ab eccle-
sia catholica erant suscepti II
243, 18. 244, 13. 21. sed cum
Maximianus ob varia incom-
moda ab episcopatu se abdica-

262

liidex V.

visset, Castoriura, ut illi succe-
deret, obsecrabant Alypius et
A. ep. 69.

Neque fieri posse videtur, quin
eundem esse putemus illum
Maximianum, episcopum Bagai-
ensem, qui a Donatistis crude-
lissime caesus cum Romam venis-
set, horrendis ac recentissimis
cicatricibus imperatorem com-
n ovit, ut leges severissimas in
Donatistas constitueret II 414,
7. IV 25, 11. quae scelesta ac
nefaria facinora in Maximiano
commissa sint IV 25, 20—26, 17.
auxilium petivit ab imperatore
Christiano non tam sui ulciscendi
causa quam tuendae ecclesiae
sibi creditae IV 26, 18.

Maximianu s VII. consul II
155, 1.

M a X i m i n u s erat in episcopis
concilii Zertensis III 235, 3.

Maximinus, episcopus Dona-
tista Sinitensis I 64, 2. II 597, 23,
quod non rebaptizaret, lauda-
batur I 65, 3. sed cum A. pres-
bytero nuntiatum esset diaconum
Mutugennensem ab eo esse
rebaptizatum I 65, 10, absente
episcopo Valerio ad eum dedit
ep. 23 rogans, ut, quid gestum
esset, rescriberet, si non rebapti-
zaret, aperte id fateretur et
parva inanique digsensione sub-
lata ad unitatem rediret; cete-
rum causam istam cum eo agere
et pacifica ratione conferre se
esse paratum. qui cum ad eccle-
siam catholicam conversus esset
et nondum de transmarinis re-
measset, Donatistae per prae-
conem clamabant Siniti: 'Quis-
quis Maximino communicaverit,

incendetur domus eius' II 597,
22.

M a X i m u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 653, 2.

M a X i m u s presbyter, ad quem
Cyprianus epistulam scripsit II
622, 8.

M a X i m u s et Theodorus ab A.
ad Macrobium missi, quid ex
eo audivissent, rettulerunt ep.
107.

M a x i m u s Ingentium epistulam
Caeciliani exduumviri falsasse
contendit II 410, 18.

M a X i m u 8, qui in titulis librorum
manu scriptorum ep. 170 prae-
raissis medicus Thenitanus Eu-
nomianista vocatur, cum ipse
quidem ex Arrianis ad ecclesiam
catholicam transisset neque vero
sui, Alypius et A. in illa ep. hoc
multum dolent atque rogant, ut
eos, quod didicisset, docere ne
differret III 622, 6—623, 2. 630,
4 — 631, 9; simul catholica de
trinitate praecepta ei exponunt.
quibus cum postea dubitatio
oborta esset, an Maximus grato
animo litteras sumpsisset. pusilla
ep. 171 ad Peregrinum episcopura
data earum formam excusabant.
denique ad Maximum data est
ep. 171 A vel potius epistulae
fragmentum in Primasi commen-
tariis super Apocalypsim ser-
vatum. Maximus senili deraum
aetate catholicus factus est III
630, 11.

M a X i m u s , grammaticus Madau-
rensis. ep. 16 ad A. misit pa-
ganorura religionem " laudans,
Christianorum cavillans. cui
respondit A. ep. 17.

M a X i m u s v. Quintus.

Index V.

263

M e (1 e a cuin suis anguibus aliti-
bus iunctis iugo I 15, 18.

medicamenta ab archiatro
accepta Darius ad A. deferenda
curavit, quae ad levationem do-
loris et morbi curationem non
parum proficerent IV 503, 19.

Mediolanensis episcopus Am-
brosius II 62, 3. III 289, 3. 342,
3. ecclesia II 62, 7. 115, 9.

Mediolanium A. mater filium
consecuta invenit ecclesiam sab-
bato non ieiunare II 160, 17.
imperator praecepit, ut episcopi
Mediolanium sequerentur II 102,
16. 20. miracula Mediolani apud
memoriam sanctorum facta II
336, 3. Mediolani Alypius ini-
tiatus est I 76, 9. Philastrium,
Brixensem episcopum, cum Am-
brosio Mediolani A. vidit IV
446, 13.

Megalius senex defunctus est
et depositus ante dies ferme
viginti quattuor, quam ep. 38
A. scripsit II 65, 11.

M e g a r i u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 2.

M e 1 a n i a (minor) v. Albina,
Pinianus.

M e 1 a n i u m (Melaniam maiorera),
matrem et aviam, flevisse obi-
tum unioi filii A. vidit II 499,
1. ipsa vitam monasterialem
elegerat et inprimis dolebat,
quod filium idem facere sena-
toriae dignitatis ambitio pro-
hibuerat II 499, 9—18. perfecta
erat in Christo femina II 499, 5.
A. eius laudes praedicavit II
500, 16.

Melchiades, episcopus Roma-

. nus II 154, 1. vir optimus, filius

Christianae pacis, pater Chri-

stianae plebis 11 98, 14. eo cum
collegis suis iudicante nihil in
Caeciliano probari potuit, quo
in episcopatu confirmato Dona-
tus est inprobatus II 87, 21; c/.
601, 4. Melchiades illud iudicium
non usurpavit, sed imperatoris
iussu accepit II 96. 6. eius sen-
tentia de pace cum Donatistis
concilianda II 98, 4.

Melchisedech prolato sacra-
mento mensae dominicae novit
aeternum Christi sacerdotium
figurare III 681, 5.

m e 1 o s : de melo scribere libros
forsitan sex A. disponebat, cum
sibi otium futurum sperabat.
sed frustra II 542, 3.

Membressitanus v. Salvius.

Memlonitanus v. Arraenius.

m e m o r i a : de raemoria I 13, 7.
quamvis non omnis phantasia
cum memoria sit, omnis tamen
memoria sine phantasia esse
non potest I 12, 8 (Nebr.);
aliud existimat A. 13, 9. non in
omnibus memoriis sanctorum
miracula fieri voluit deus II 336,
11.

M e m 0 r i u s episcopus libros de
musica ab A. flagitaverat II
542, 2. cui A. ep. 101 respon-
dit et sextum librum, quem
emendatum reppererat, non di-
stulit mittere II 542, 18. quibus
numeris consisterent versus
Davidici, se scripsisse negavit;
nam id quoque Memorius fla-
gitavisse videtur II 543, 8.

m e n s i 8 : propter vitae nostrae
novitatem primus mensis in anni
mensibus celebrationi paschae
adtributus est; nam ipse dicitur
et mensis novorum II 174, 18;
cf. 179, 13.

264

Index V.

m e n t i r i : magna quaestio est,
sitne aliquando mentiri viri
boni, immo viri Christiani II
374, 1.

Mercator cum litteras ad A.
scripsisset neque responsum
accepisset, non sine indignatione
alteras ad eum dedit et alium
adversus novos haereticos librum
refertum sanctarum testimoniis
paginarum IV 167, 13. 168, 7. ad
quae A. rescripsit ep. 193.

M i c i o Terentianus II 11, 8.

M i g g i n e m lovi praeferri in-
dignabantur pagani I 37, 19.

M i 1 e u m A. ire noluit, ubi Dona-
tistae concilium erant habiturl

II 26, 11.

M i 1 e V i t a n a regio II 518, 8,
synodus III 715, 4. concilium

III 664, 7. 715, 9. IV 47, 3.
Severus Milevitanae antistes
ecclesiae II 8, 5; cf. 518, 8. IV
374, 2.

Minaeorum, quos vulgo Naza-
raeos nuncupabant, dicebatur
liaeresis, quae usque ad Hiero-
nymi tempora per totas orientis
synagogas inter ludaeos erat
et a Pharisaeis damnabatur II
303, 13.

M i n c i u s flumon: de Mincio in
Eridanum emigrare II 670, 17.

Mincrvae, inquit Maximus
grammaticus, quis ferat prae-
ferri SanamemV I 38, 1. Athenae
civita^ erat Minervae eiusque
numini consecrata II 134, 4.

ni i n i s t e r : A. interrogatus, quid
ministri ecclesiae in periculis,
quae illa tempora invenerunt,
facere deberent, respondit ep.
228.

M o e r i s Vergilianus II 258, 10.

M o 1 o s s o s Dodona Talari ab-
scidit finibus I 94, 2.

m o n a c h a : nigellae vestes in-
dumentum monachae IV 629, 6.
monachae praepositam mutare
volebant, quod in perniciosis-
simum exemplum contra sanam
disciplinam factum inprobabat
A. IV 357, 1. 358, 15. ad
monachas inter se dissentien-
tes A. cur noluerit venire, cum
eius praesentiam quaererent IV
356, 5.

monachus: de monachorum
vita et officiis ep. 48. sic dili-
gendum est otium monachis, ut
se ab omni terrena delectatione
refrenent et meminerint nullum
locum esse, ubi non possit
laqueos tendere diabolus II 138,
19. monachos sanctas orationes
vigilantiores et magis sobrias
habere credit A. II 137, 14. de
muliere, quae omnia vel paene
omnia, quae habebat, duobus
transeuntibus monachis tam-
quam pauperibus eroganda in-
scio marito donavit IV 624, 18.
Bonifatius se in otium sanctum
conierre cupiebat atque in ea
vita vivere, in qua servi dei
monachi vivunt IV 433, 8.

monasterium feminarum qui
regebat presbyter, appellabatur
praepositus et, quae monasterio
praeerat. praeposita, mater IV
3.58, 15.17.19.20. 359, 2.4.7.10.
11 al. praescripta, quae feminis
in monasterio constitutis dedit
A. IV 359, 18—371, 4. quo modo
difficile A. est exi>ertus meliores,
quam qui in monasteriis pro-
fecerunt, ita non est expertus
peiores, quam qui in monasteriis
ceciderunt II 344, 16. in solitu-

Index V.

265

(linibus Aegrypti, ubi monastcria
((uasi secura degcbant, a bar-
baris interfccti sunt fratres II
643, 5. presbyter non solum
alibi ordinatus sed in monasterio
adhuc constitutus si re sua
non vendita ncc per manifestam
donationem in quempiam trans-
lata moreretur. non nisi heredes
eius in eam succcdere videba-
tur A. II 390, 9; cf. 391. 13. quas
pcrturbationes A. liber inpru-
dente abbate Valentino in mona-
sterium delatus excitaverit ep.
216.

[M 0 n n i c al. Aupustini mater, de
sabbati ieiunio sollicita in Am-
brosi episcopi sententia acquic-
vit II 62. 4—17. 160, 17—161, 11.

M () n t a n u s v. Cataphrygae.

.M o n t e n s i u m vocabulum Dona-
tista paucis praesidens .\fris in
urbc Roma propajravit II 154, ,"3.

m 0 r i : quod Enoch et Helias
mortui non fuerunt. sed cum
suis corporibus ex ista vita
translati, ne^iuaquam ostendit
non propter peccatum homines
sccundum corpus mori IV 170,
17—31; cf. 172, 8—19. de illis,
qui adveniente domino non
videntur esse morituri, scd vivi
rcperti in inmortalitatem, quae
sanctis cctcris datur, ut aposto-
his dicit. rai)icntur IV 172, 20
—175, 10.

III o r i 0 : (jui tantae sunt fatui-
tatis. ut non multum a pccori-
bus differant. morioiies vulgo
vocant 11 1 570, 12: cf. 253, 3.

m o r s : de morte voUintaria III
432, 1—433. 18. mortem sibi in-
ferre non licet III 645. 18—644.
12; se ipsum interimere inexpia-
bile nefas est IV 572, 12. mor-

tem qui sibi ipse infert, non
solum ad tempus sed etiam in
aeternum moritur, etiam si ad
mala aliqua cogeretur III 643,
7. 11.

Pueri alicuius beatam mortera
enarrat Evodius III 489, 16 —
490, 25. 495, 9—496, 12. Augusti-
nus consolatur de morte mariti
Italicam II 436, 5—438, 2, de
morte fratris Sapidara ep. 263;
cf. ep. 259.

mortuorum visiones et visi-
tationes per somnia et extra III
494. 11—495, 8 (Evod.). visi-
tationes mortuorum, qui ali-
quando venerunt et locuti sunt,
quod ita est factum. ut dixerunt
III 494, 25—496. 7. 24 (Evod.).
498, 21.

Mosaica lex II 296, 13.

M 0 y s e s gestavit typum populi
ludaeorum in Christura passum
l)0Stea crcdituri III 306, 12. in
I^ersona Moysi lex accipitur II
200, 22. infantem filium Moysi
angelus praefocasset, nisi ma-
ter arrepto calculo circum-
cldisset puerum et hoc sacra-
mento imminentem perniciem
dcpulisset I 68, 3. magi Aegyi)-
tiorum peritissimi a Moyse.
famulo dei. sunt superati III
115. 1. Pharao et Moyses simi-
lia fcccrunt II 450, 24. tolerabat
Moyscs adversus deum tot milia
murmurantia et totiens offen-
dcntia sanctum nomen eius II
104. 27. desiderium dei videndi
Moyses ostendit III 293, 21. 291,
7. 295. 19. 300, 1. claritatem
doinini vidit III 306, 6. spiritus
sanctus erat in Moyse II 204, 5.
Christus docuit Moysen per
lotlior III 559, 11. de Moysi

266

Index V.

morte III 492, 21. quinque libri
Moysi II 159, 14. Moyses et
ceteri prophetae dominum Chri-
stum prophetaverunt et ei
gloriam magnam dederunt III
115, 7. quadragesima leiuniorum
habet auctoritatem ex ieiunio
Moysi II 200, 19; cf. 32, 5. 41,
17. Moyses et Helias nihil con-
tra prandia sabbatorum fece-
runt, cum diebus quadragenis
ieiunaverunt II 56, 19. lex, quae
data est per Moysen, nec ipsa
potuit vivificare et liberare a
lege peccati et mortis, quae
tracta est ex Adam, sed magis
addidit praevaricationis augmen-
ta III 462, 23; cf. 463, 22. Mani-
chaei legem per famulum dei
Moysen datam non a vero deo
dicebant sed a principe tene-
brarum IV 524, 23.

m u 1 i e r i s nomine proprietate
Hebraicae linguae omnis femina
nuncupatur sive viro intacta
sive iam mixta III 158, 28.

M u n a t i u s Felix, flatnen per-
petuus, curator civitatis Con-
stantinensis, apud quem de in-
strumentorum dominicorum tra-
ditione actum est II 154, 22.

M u r e s i 8, Optati necessarius, a
quo cum litteras de origine ani-
mae missas accepisset, A. de
hac quaestione consuluit IV
138, 8.

m u s c a V. haereticus.

m u 8 i c a, id est scientia sensusve
modulandi ad admonitionem
magnae rei etiam mortalibus
rationales habentibus animas dei
largitate concessa est III 565,
10. musica in luctu importuna
narratio (proverb.) II 241, 8
(Hier.). de musica quae se iu-

venem scripsisse dicit A. II 541,

22—543, 16. V. David.
Mustitanus v. Felicianus. Mu-

stitana civitas II 328, 9.
Mutugennam A. perrexit I 65,

20. villa Mutugenna III 645, 25.
Mutugennensis presbyter v.

Donatus. diaconus Mutugennensis

a Maximino rebaptizatus esse

dicebatur I 65, 10.

Nabuchodonosor regis leges
ante correctionem et post eam
contrariae II 599, 25. 600, 5. IV
7, 22. servivit domino N. omnes
in regno suo positoB a blasphe-
mando deo lege terribili prohi-
bendo IV 18, 5. in rege N.
utrumque tempus figuratum est,
et quod sub apostolis habuit et
quod nunc habet ecclesia; prius
enim tempus illius regis signifi-
cabat priora tempora regum
infidelium, posterius vero tem-
pus tempora posteriorum re-
gum iam fidelium II 453, 16 —
454, 3. N. persona figurata II
746, 2.

Nabuthaeus stabit adversus
Achab, quoniam labores Nabu-
thaei abstulit Achab IV 36, 4.

N a e V i u s pede longior, quam
qui est sex longissimus I 33, 22.
35, 11.

Namphamo signifioat boni pe-
dis hominem, id est cuius ad-
ventus adferat aliquid felicitatis
I 41, 15; cf. 42, 4. Namphamo-
nem archimartyrem cunctis diis
inmortalibus praeferri indigna-
bantur pagani I 38, 1.

n a s c i : dici non potest iam esse
natum hominem, etiam cum ad-
huc est in utero matris, nam
prima nativitas fit matre pa-

Index V.

267

riente, non coneipiente atcjue
I»rae{;nante IV 110, 17. 111, 4.

n a t u r a nulla est et omnino nuUa
substantia, quae non in se ha-
beat baec tria et prae se gerat,
prinio ut sit. deinde ut hoc vel
illud sit, tertio ut in eo ipso,
((uod est, nianeat, quantuin po-
test I 26, 29. omnis incorporea
natura spiritus in scripturis
appellatur IV 544, 4. naturae
I)ossibilitas in haeresi Pelagiana
111 660. 11. 678, 10—16. 679,
11—18. 683,7—13. 690.2. 691,4.

Naucellio Donatista interpres
erat inter episcopum ipsius
Clarentium et A. in causa Feli-
ciani Mustitani: ad eum data
est ep. 70.

N a z a r a e i (|ui se deo voverant,
iuxta praeccpta Moysi caput
tondere consuerunt JI 298. 6.
Minaeos vulj^o Nazaraeos nuii-
cupabant II 303, 15. 366, 17.
r. Minaei.

Nebridius. A. ab adulescentia
ainicus, ad (lueni ab A. datae
sunt epp. 3. 4. 7. 9 — 14 et ab
ipso ad A. 5. (!. 8. tot le fere
sunt de j^hilosoiihia: Nel>ridius
enim erat rerum obscuranim
ad doctriiiam pictatis luaximi"
pertinentium dilifrentissimus et
accrriiiius iiKjuisitor. (iiii valde
oderat dc quaestioiie iiia<;'na
responsioiicm brcvem ct aciriT-
lime fcrebat. (|uis(|uis id poscc
bat II 529. 12. cpistulae ultro
citro^nie mi>s;;c erant freijuen-
lissiinae. it:i tit. (|iia(' nobis
traditac siiiit. pciparvus caruin
iiiiiiicrus csx' videatur I 5. 8.
9. 22. 20. 5. 22. 25. 25. 11. 15.
29. 3. :V2. 7. adulesccns ab A.
iiiulta iii sermonibus (juaerebat

ab otioso otiosus II 530. 4: cf.
I 25, 16. A. epistulae ei '"liri-
stum. Platonem, Plotinuiii sona-
bant I 12, 1. servabat igitur eas
ut oculos suos I 11, 21. Cartlia-
gini vel ruri vivebat cum matre
et fratre Victore I 11, 16. 23, 4.
8. 24, 28. 25, 1. in utroque desi-
derium una vivendi cum exti-
tisset I 20. 3, A. ep. 10 hanc
rem deliberabat et Nebridium
hortabatur, ut ipse quoque in
commune consuleret, quo vive-
rent simul I 24, 27: cf. 25, 6.
Nectarius in Calamensi colo-
nia genitus maffua ei coiitulisse
sibi videbatur ofticia II 426, 11.
ubi cum pag-ani sollemnitatem
afritantes "rravissimas iniurias
Christianis intulissent et metus
esset,' ne poenam sceleribus di-
pnam subirent. Nectarius ep. 90
ad A. misit, quo civibus suis
veniam impetraret suppliciaquc
deprecaretur. A. respondit cp. 91.
I>()st menses ferme octo A.
accepit alteram Nectari epistu-
lam (cp. 103), qua iterum roga-
batur, ut ex nocentibus et con-
fessis ifrnoscendo potius laudem
(|uam vindicando conquireret.
innocentes defenderet et libera-
ret II 581, 16. A. rescripsit
ep. 104. Nectarius provecta erat
aetate II 427, 11. 431, 7 et etiam
tum papanus II 427. 18. 428, 1.
eius pater autem Christianus
factus decesserat neque despe-
randum esse censuit A. fore, ut
tilius (pioque de adquirenda
siiperna patria copritaret II 428.
1. tilium habebat iiomine Para-
doxum II '93, 8. idein fuisse
videtur illc "Nectarius maior',
qui A. propter negotium ali

268

Index V.

{(uod Calamense precibus onera-
bat II 66, 20.

neophytus v. dies.

Nepotianus presbyter, cuius
in obitu epitaphium Hieronymus
scripsit II 285, 4.

N e p t u n u s IV 583, 6.

N e r o n i s- gladio Pauli sententia
confirmata est II 300, 8.

Neuri I 91, 11.

N i c a e n o concilio prohibitum
erat vivo episcopo Valerio A.
episcopum ordinari, id quod
uterque nesciebat IV 376, 17.
imperatores Honorius et Theo-
dosius iuxta synodum Nicae-
nam cpnditorem rerum omnium
deum imperiique sui venerari
se dixerunt auctorem IV 298, 5.

N i 1 u m dant imbres I 93, 3.

Ninevitarum rex servivit do-
mino universam civitatem ad
placandum eum compellendo IV
18, 2. sicut primo iussum est,
ut praedicaretur Ninevitis a
lona, sed non ad eos pervenit
prophetia lonae, nisi postea-
quam eum cetus evomuit, ita
prophetia praemissa est ad
{^entes, sed nisi post resurrec-
tionem Christi non pervenit ad
gentes II 574, 3: cf. 577, 11.
lonae erat tristitia de salute
Ninevitarum, hoc est de re-
demptione et liberatione gen-
tium II 574, 11.

N o b i 1 i u s episcopus A. ad de-
dicationem fabricae pacis invi-
taverat, A. autem aetatem in-
firmitatemque excusavit ep. 269.

Noe, cum Christus in infernum
descendisset, illis doloribus so-
lutum esse sunt qui putent III
526, 17. in Noe, Danihel, lob
ostendit deus tres quasdam

formas iustorum II 647, 18, in
arca Noe inter octo homines
reprobus unus inventus est II
343, 15. ecclesiae templum sicut
arca Noe in hoc saeculo fluc-
tuat IV 115, 20.

Nolensis v. Felix Nolensis.
apud Nolenses tanta pro Pela-
giano errore obstinatione quos-
dam niti audiebat A., ut dice-
rent facilius esse, ut etiam Pe-
lagium desererent, quam ut ab
eius sent^ntia discederent IV
68, 13.

n o t a r i i ut verba exciperent,
postulatum est; qui cum id fa-
cere nollent, fratres excipiebant
II 110, 21. a notariis ecclesiae
excipiebantur, quae dicebantur,
nec adclamationes in terram
cadebant IV 375, 10; cf. III 236,
22. 242, 28. grandem Latini ser-
monis in provincia Palaestina
notariorum se pati penuriam
queritur Hieronymus III 639, 6.
puer notarius scholastico pro-
consulis excipiebat (Evod.) III
488, 18. 489, 1; cf. 495, 11. v.
exceptor. Marcellinus tribunus.

n 0 l o r i a vel litterae episcopo-
rum Donatistarum III 34, 9. 38,
27. 81, 11. 85, 5.

Novatianum quendam dicerc
Petrum baptizatum non fuisse,
cum dixisset apostolos fuisse
baptizatos, A. satis mirari non
potuit IV 638, 13. A. nunquam
se audivisse ait Novatianos di-
cere apostolos dedisse paen'-
tentiam pro baptismo ita, ut
ante baptismum eam dedissent
atque ei, quibus dataesset, po-
stea non fuissent baptizati, quia
eis illa pro baptismo fuisset IV
644, 11.

Index V.

269

N 0 V a t u 8 episcopus Darium,
quem apud Sitifim cognoverat,
A. per litteras et etiam prae-
sens commendavit IV 497, 4. 11.
499, 3. 500, 3. 5. A. scripsit se
egisse, ut eum Darius etiam in
eius opusculis nosset IV 498,
14. si ad eundem, ut videtur,
data est ep. 84, eius germanus
fuit Lucillus diaconus ille, quem
cuin frater secum habere vellet,
A. propter linguae Latinae
scientiam a se dimittere dubi-
tabat II 392, 10. 393, 9. deni-
que illum quoque Novatum Siti-
fensera episcopuni fuisse existi-
maveris, qui in concilio Milevi-
tano adfuit III 663, 6.

N u m a Pompilius, Romana.e gen-
tis praeclarus vir III 135, 6,
aliter deos colendos Romanis
instituit, atque ab eis vel Italis
antea colebantur II 555, 7.

n u m e n : pagani liabent in numi-
nibus Abaddires I 41, 7.

n u m e r u s intellegibilis infinite
creseit. non tamen infinite rai-
nuitur, nara non eum licet ultra
monadem resolvere; contra sen-
sibilis minui quidem intinite sed
infinite crescere necjuit, nam
quid est aliud sensibilis nume-
rus nisi corporeorum vel cor-
porum quantitasV I 6, 16. terna-
rius numerus in multis sacra-
raentis maxime excellit II 208,
6. creatura numero septenario
figuratur II 201, 13. numero
septenario universitatis signifi-
catio saepe tiguratur, qui etiam
ipsi ecclesiae tribuitur propter
instar universitatis 11 180, 1.
quia septenarius numerus solet
in scripturis ad quandam per-
fectionem mysticus apparere,

tertia hebdomade lunae pascha
celebratur II 175, 2; cf. 179, 13.
sicut in octonario numero est
perfectio beatitudinis nostrae,
quia redit ad primum, ita in
denario, quia creatura, quae
septenario figuratur, adhaeret
creatori, in quo declaratur uni-
tas trinitatis II 201, 11. denarius
numerus quo modo per univer-
sum mundura teraporaliter ad-
nuutiatus sit II 201, 11. in
nuraero septirao decimo sicut
in aliis multiplices figuras ex-
hibentibus sacramentum mira-
bile reperitur II 206, 3. numero
quadragenario vita ista qua ra-
tione figuretur, quinquagenario
autem merces laboris et conti-
nentiae, id est vita quietis et
laetitiae II 201, 9—202, 8.

Numidae II 219, 16. 220, 6.
Numidae collegae II 94, 8.

Nuraidiae concilium III 668, 8.
669, 5. 690, 15. IV 389, 14. etiam
ex Mauretaniis ad Numidiam
convocare concilium II 219, 12.
primatus Numidiae IV 348, 23.
Secundus Tigisitanus agebat in
Numidia primatum II 87, 7.
Silvanus primae sedis provin-
ciae Nuraidiae III 39, 20. eccle-
sia in Numidia constituta III
154, 1. A. et Crispinus arabo in
Numidia erant II 144, 8. Donati-
starum furor exortus est in
raedia consulari Nuraidia II 217,
9. excepta Nuraidia consulari in
cet^ris provinciis Africanis ca-
tholicorura numero Donatistae
facillime superabantur III 38,
14. regioni Hipponiensiura Re-
giorum vicinae partes confines
Nuraidiae II 396, 12.

270

Index V.

N u m i (1 i u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
652, 3.

Nummasius advocatus in
causa Maximiani II 626, 9.

Nundinarius diaconus a Sil-
vano, Cirtensi episcopo, degra-
datus multa patefecit iratus et
in iudiciura publicum protulit

II 99, 16. 155, 18.

obelus, obeliscus v. asteriscus.
virgula.

() b l a t i 0 n e 3 pro spiritibus dor-
mieutium I 59, 2. voventur om-
nia, ({uae offeruntur deo, ma-
xime sancti altaris oblatio II l
363, 1. ubi nec sacrificari potest
domino vel ferri oblatio ad
altare dei vel inveniri sacer-
dos, per quem offeratur deo,
(juid faciendum sit II 655, 1.

'obsecrationes' vel, ut alii
codices habent, 'deprecationes'
= o£r,j£'.c III 359, 16.

0 c e a n i litus III 621, 14. mari
Oceano cingitur universus orbis
IV 285, 16. 286, 11. ad Oceani
litora in occideutalibus partibus
ccclesiam pervenisse iam novi-
mus IV 286, 11. insularum non-
nullae etiam in Oceano sunt
constitutae et quasdam earum
evangelium iam suscepisse didi-
cimus IV 286, 5.

Oceanus, Marcellini et Ana-
psychiae parens III 543, 4. cui
illi per Hieronymum se cupie-
bant commendari III 544, 17.
eum habere putat Hieronymus
libros suos contra Rufinum III
543, 4. tres ad A. misit epp.,
ex (luibus una iion ost reddita

III 697, 23. ep. 180 A. respondit
ad ([uaestiones ab eo propositas

de origine aiiimae et de offr-
cioso utili(iue mendacio III 698,
7. 26. novum Ilieronymi librum
de resurrectione carnis, queni
Oceanus ab Orosio presbytero
describendum acceperat, A., ut
sibi mittere ne cunctaretur, pe-
tivit III 700, 13. Oceanus lau-
datus ab Hieronymo III 544, 18,
ab A. III 700, 11.

o c t a V a e v. baptisma. dies.

Octavianus episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 4.

0 c t a V i u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 652, 7.

Oea civitas II 253, 7. 321, 9.

0 e e n s e s : Apuleius pro statua
sibi apud Oeenses, unde habe-
bat uxorem, locanda orationem
habuit et memoriae commenda-
vit III 146, 20.

offerre: alibi nullus dies inter-
mittitur, quo non ofTeratur, alibi
sabbato tantura et dominico,
alibi tantura dominico II 160, 7.
alibi bis ofTertur quinta sabbati
ultimae (luadragesiniae et mane
et ad vesperam. alibi in finc
tantum diei mos est offerri II

164, 14; cf. 165, 3; mane offertur
propter prandentes, quia ieiunia
simul et lavacra tolerare non
possunt, ad vesperam vero
propter ieiunantes 168, 11; fa-
ciat quisque, quod in ea eccle-
sia, in (luam venit, invenit

165, 16. V. baptisina. deus (186).
eucharistia. antistes.

0 f f i c i a I i s : imperator episco-
pos ab ofticialibus custoditos
fecit Mediolanium pervenire II
102, 20. Florentinus, comitis
ofticialis. pcr armatorum nianuiu
rapuit aliquem, qui ad eccle-

Index V.

271

siam confugerat II 661, 19; cf.
662, 2, 10. quis in praesentia
Donatistarum officialis anhela-
vitV IV 14, 19. personae inferio-
ris loci ab utraque parte non
insolenter accipiunt sicut offl-
cialis, et a quo admovetur et
cui admovetur officium; ab his
extorta per inmoderatam in-
probitatem repeti solent, data
per tolerabilem consuetudinem
non solent III 423, 16.

0 1 e a : cum aliud sit olea aliud
oleaster, non tamen nisi olca-
ster de semine utroque nascitur
IV 211, 13.

Olivetensis fundus II 598, 8.

0 1 y m p i u m cum fama esset
honorem adeptum esse celsio-
rem, A. ep. 96 ei scripsit caris-
simo, ut dicit, et sincerissimo
conservo suo Christiano II 514,
5; cf. 516, 5. simul commendavit
ei causam Bonifati, episcopi
Cataquensis II 514, 20; cf. 518,
14. fama illa Olympi litteris
confirmata A. altera epistula
{ep 97) eum salutavit atque
admonuit, ut ecclesiae succur-
reret et leges illas, quae de
idolis confringendis et haere-
ticis corrigendis in Africam
missae essent, defenderet ut
voluntate imperatoris constitu-
tas II 517, 11. A. eius humili-
tatem et religiosam oboedien-
tiam laudat, verum ecclesiae
filium eum praedicat II 514, 10.
516, 18. 22.

0 1 y m p u m montem cum foro
civitatis suae comparavit Maxi-
mus grammaticus Madaurensis
I 40, 3. in Olympo monte lup-
piter castra posuit, cum adver-

sus patrem bellum gereret I 40,
5. 43, 1. clari rector Olympi I
90, 4.

0 m n i s : vocabulura 'omnis' non
tantum simpliciter sed etiam
comparate usurpatur III 460,
22. 576, 1. IV 108, 1. 171, 14.

6 |x 0 0 6 c '. c 7 ut anathemaretur,
flagitavit Pascentius, quippe
cum in scripturis ostendi ne-
quiret. cui responsum est, etsi
fortasse nomen ipsum non in-
veniretur, rem ipsam tamen
inveniri posse IV 535, 11. 536,
2. 17, fieri potest, ut b^ood^ryi
neque scriptum in sanctis pagi-
iiis inveniatur et tamen dictum
in assertione fidei defendatur
IV 537, 6. etsi non ipsum ver-
bum, tamen quod significat
cpioouciov, esse in scripturis
ostendit A. IV 554, 16—556, 4.

0 p t a t u s Gildonianus, episcopus
Tamugadensis famosissimus et
pessime diffamatus II 401, 21,
qualis in sua cOmmunione esset,
Donatistae non ignorabant II
400, 3. Felicianum Mustitanum
et Praetextatum Assuritanum
cogente Opt-ato Gildoniano sus-
ceperunt cum omnibus, quos
damnati extra baptizaverunt II
157, 3. quod factum est, cum
Donatistarum episcopi frequen-
tissima celebritate Tamugaden-
sis Optati natalicia agerent II
616, 17. Donatistae Optatum
inter se in apertissima iniqui-
tate viventem per tot annos
t^nebant et modo martyrem
dicebant II 327, 25. Optatus
potius in communione toleran-
dus existimabatur, quam partis
discidium admitteretur II 400,
24. Donatistae propter Optatum,

272

Index V.

cum eum pellere non auderent,
paitem Donati non reliquerunt
II 404, 23. tolerabantur ab eis
sub incredibilibus malis unius
Optati per tot annos totius
Africae gemitus II 106, 8. ve-
sana potentia furere iactabatur
Optatus, cum eius accusator
esset totius Africae gemitus
congemiscentibus Donatistis II
400, 16. Donatistae ad testimo-
nium totius Africae, immo vero
terrarum omnium non ausi sunt
umquam de Optato iudicare, no
temere de incognitis iudicarent
II 401, 9. si alium aliquem forte
deceret, Emeritum certe non de-
cere ait A. defendere Optatum
II 401, 4. Optati, illius ^onati-
starum tribuni, sancta memoria
praedicabatur II 147, 4.

Optatus, ex cuius codice Do-
natistae probare volebant Caeci-
lianum ab imperatore esse dam-
natum III 242, 24.

Op.tatus episcopus in concilio
Zertensi adfuit III 235, 2. idem
esse putatur episcopus ille,
quem A. Breviarium suum ha-
bere credidit aut, si non habe-
ret, posse facillime accipere
de ecclesia Sitifensi, ut Boni-
fatio legi posset IV 6, 2.

0 p t a t u s episcopus, novellus
rudisque doctor IV 306, 13. 18.
311, 5. in quaestione de origine
animae occupatus litteras et ad
Renatum et ad Muresem, neces-
sarium suum, misit, qui A. de
hac re consuluerunt IV 137, 8
— 138, 16. A., quamquam nullae
a^I ipsum litterae erant datae,
tamen ep. 190 ad Optatum
misit IV 161, 19. cui cum Opta-
tus rescripsisset de illa quae-

stione certam sententiam flagi-
tans IV 302, 5, A. ei respondit
ep. 202 A. Optatus de eodem
argumento libellum fidc' f^c-ip-
serat, quem ut sibi mittere di-
gnaretur A. in utrisque litteris
petivit IV 155, 13. 307, 13. cete-
rum eorum sententiam sequi
videbatur Optatus, qui animas
sine uUa propagine hominibus
singulis singulas novas dari
censebant IV 158, 17. loO, 5.
306, 23. 814, 21. identidem eum
A. admonebat, ne in Pelagia-
nam haeresim minus cautus in-
curreret IV 157, 8. 310, 22. 315,
6 atque mittenda curavit recen-
tium litterarum exempla, quae
de Pelagi causa ex apostolica
sede manarunt IV 157, 18.

0 p t a t u s presbyter ab A. dele-
gatus est, ut cum Celere legeret
ea, quae cum ipse pollicitus
esset, prohibitus' est legere II
214, 2.

0 r a r e : sacerdos dei ad altare
dei exhortatur populum dei
orare pro incredulis et pro cate-
chumenis et pro fidelibus IV
404, 7; cf. 421, 24—422, 8. 423,
15 — 424, 5. spiritu renatos non
nisi spiritaliter decet orare III
65, 6.

o r a t i o : orationem dominicam
interpretatur A. III 63, 6—64,
16. 65, 6 — 66, 8. orationem im-
pensissime commendat A. maxi-
me viduis III 73, 15—76, 18;
nam specialiter diligentior cura
orationum in scriptura viduis
invenitur iniuncta 74,. 3: cf. 75,
3. orationes dicuntur, cum illud,
quod est in domini mensa, bene-
dicitur et sanctificatur et ad

Index V.

273

distribuendum comminuitur III
362, 11.

•ratorium: in oratorio nemo
aliquid agat, nisi ad quod est
factum, unde et nomen accepit
IV 361, 7.

ojdinare: qui iniuste se ordi-
nat in peccatis, iuste ordinatur
in poenis III 158, 4. — Donati-
stae correcti, etiamsi extra
ecclesiam ordinati erant, in suis
lionoribus sunt suscepti IV 41,
6. de ordinando, qui in parte
Donati baptizatus est, A., ne
auctor sit, recusat; aliud esse
enim facere, si cogaris, aliud
consulere, ui facias IV 583, 12.
A. dicebat ab aiio episcopo in
ecclesia sibi tradita nisi se inter-
rogato ac permittente Pinianum
non posse ordinari III 8, 20
neque aliud quicquam Hippo-
nienses velle, si Pinianus ordi-
naretur invitus, nisi ut ordina-
tus abscederet; illi hoc posse
fieri non credebant 8, 25.

0 r d i n a t i o : lacrimas A. fudit
in novitute ordinationis suae;
multo enim aniplius expertus
est, quam putabat, illud onus
vires suas superare I 50, 14. 18.
idem nullo mbdo adducebatur
homini, de quo tantum mali exi-
stimaret, raanus ordinationis in-
ponere II 334, 12. catholici, cum
ad eos veniebant ex parte Do-
nati, agnoscebant benedictionem
ordinationis II 223, 22.

0 r d i n i s nomine Madaurenses
Augustino sua scripta miserunt
IV 511, 7. leges notissimas epi-
scopus ordini replicavit II 432,
23. V. Secundus Tigisitanus.

0 r i g e n e 8 non tantum in eccle-
siasticis litteris sed in omnibus

LVllI. Augu^tinus. (Qoldb acher.)

recta et vera adprobabat atque
laudabat, falsa vero et prava
inprobabat atque reprehendebat
II 79, 7. in commentariis
epistulae ad Galatas Hieronj'-
mus Origenis commentarios se
esse secutum dicit; scripsisse
enim illum in epistulam Pauli
ad Galatas quinque proprie
volumina et decimum Stroma-
tum suorum librum, tractatus
quoque varios et excerpta II
286, 2. 287, 9. 289, 7. locum
in epistula ad Galatas, ubi
Paulus Petro se restitisse dicit,
quia reprehensione dignus fuis-
set, Hieronynius ita exposuit,
ut primus Origenes in de-
cimo Stromatum libro, quem
ceteri deinceps interpretes sunt
secuti ea maxime causa, ut
Porphyrio responderent blas-
phemanti II 289, 7. 300, 12.
lohannes quoque, qui dudum in
pontificali gradu Constantino-
politanam rexit ecclesiam et
proprie super hac re latissimum
exaravit librum, Origenis et ve-
terum sententiam est secutus II
289, 15. septuaginta interpretum
libros ab Origene emendatos
esse dicit Hieronymus sive cor-
ruptos per obelos et asteriscos,
praesertim cum ea, quae addita
sunt, ex hominis ludaei atque
blasphemi editione transtulisset
II 316, 14. Hieronymus in inter-
pretatione septuaginta interpre-
tum ubi asteriscos posuisset, id
ex Theodotionis editione ab
Origene additum esse dicit II
316, 10. psalmos apud Graecos
interpretati sunt multis volumi-
nibus primus Origenes II 318, 6,
Origenem autem apud Latinos
18

274

Index V.

transtulerunt Hilarius et Euse-
bius episcopi II 318, 12. ani-
mam lapsam de caelo esse Ori-
genes putavit III 542, 4. idem
censuit animas pro meritis vi-
tae prioris terrena atque mor-
talia dari in corpora IV 307, 5.
Origenem ac Didymum repre-
hensos ab Hieronymo legit A. in
recentioribus eius opusculis et
non mediocriter nec de medio-
cribus quaestionibus, quamvis
Origenem mirabiliter ante lauda-
visset II 376, 3. A. ab Hieronymo
petivit, ut nota faceret Origenis
errata, quibus a fide veritatis
ille vir tantus recessisse esset
convictus II 79, 9. Orosio inter-
roganti de Origenis quibusdam
opinionibus, quas non recepit
ecclesia, uno libro non grandi
respondit A. III 621, 16.

Orion, caelestis creatura II 185, 18.

ornamenta auri vel vestis non
vult A. praepropera prohiberi
sententia nisi in eis, qui neque
coniugati neque coniugari cu-
pientes cogitare debent, quo
modo placeant deo IV 582, 4.

Orontius, ad quem data est
ep. 257, si idem est atque ille,
qui in ep. 222 commemoratur,
fundum habebat in Hipponiensi
dioecesi, vir A. carissimus IV
448, 9. adventum suum cum lit-
teris adnuntiasset, A. gratias
agens honorificis verbis eum re-
salutavit IV 604, 4.

0 r o s i u s presbyter ex Hispania
usque ab Oceani litore ad A.
properavit fama excitus, quod
ab illo posset, quae scire vellet,
audire III 547, 10; cf. 621, 12.
A. eum vocat religiosum iuve-
nem, catholica pace fratrem,

aetate filium, honore compres-
byterum, vigilem ingenio, para-
tum eloquio, flagrantem studio,
utile vas in domo domini esse
desiderantem ad refellendas fal-
sas perniciosasque doctrinas III
547, 5. ut ad Hieronymum iret,
eum liortatus est atque duos
libros 'de origine animae liomi-
nis' et 'de sententia lacobi apo-
stoli' sive epp. 166 et 167 ei
tradidit reddenda III 547, 15.
620, 27—621, 16. 636, 10. simul
eum rogavit, ut ab Hieronymo
veniens per Africam in patriam
remearet, id quod Orosius est
pollicitus III 548, 2. Hierony-
mus eum et ipsius merito et A.
commendante suscepit sicut
fratrem suum et A. lilium III
036, 6. novum Hieronymi librum
de resurrectione carnis Orosius
in Africam adtulit et Oceano
describendum dedit, qui ut sibi
continuo mitteretur, A. petivit
III 700, 13. idem litteras Herotis
et Lazari episcoporum, quibus
Pelagius et Caelestius auctores
nefarii erroris esse arguebantur,
ad concilium Carthaginense de-
tulit III 653, 13. Orosio de Pris-
cillianistarum haeresi et Orige-
nis quibusdam opinionibus inter-
roganti A. uno libro non grandi
respondit III 621, 16.

0 r p h e i c a praecepta IV 519, 14.

Ozias, praesumptor sacerdotii,
lepra percussus est II 282, 11.

p a e n i t e n t i a : de varia paeni-
tentiae ratione IV 639, 9. 644, 3
— 646, 18. quaenam paenitentia
impetret veniam et purget ad-
missum II 588, 6. de paeniten-
tiae loco in (>cclesia coiicedondo

Index V.

275

III 401, 20—404, 2. Petrus non
ita egit paenitentiam, quo modo
agunt in ecclesia, qui proprie
paenitentes vocantur IV 639, 9.
agunt liomines paenitentiam, si
post baptismum ita peccaverint,
ut excomniunicari et postea re-
conciliari mereantur 645, 6;
agiint homines etiam ante bap-
tismum paenitentiam de suis
prioribus peccatis ita tamen, ut
etiarn baptizentur 645, 1.

pagani = daemonicolae II 84,
11. bona opera paganorum non
liominum opera sunt sed dei
111 263, 3. sacrilegi ritus paga-
norum II 559, 25. adversus sa-
criticia paganorum capitale sup-
plicium est constitutura II 454,
11. A. adversum daemonicolas
(paganos) Paulinum scribere
audierat atque id opus velie-
menter desiderare se ost«nderat
II 84, 11. 122, 20.

Palaestinae limitem impetus
barbarorum percucurrit III 544,
1. apud episcopos provinciae
Palaestinae Pelagius perhibe-
batur esse purgatus IV 47, 4.
iudici^m de ipso Pelagio in Pa-
laestina factum est IV 70, 16.

Palaestinum iudicium epi-
scopale, ecclesiasticum IV 67, 5.
181, 15.

1* a 1 a t i n u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
652, 4.

Palatinus, ad quem data est
ep. 218, elegit a iuventute doc-
triiiam, ut inveniret usque ad
caiios sapientiam IV 425, 13.
quod sperabat in saeculo, spre-
vit, ne in abundantia divitiarum
gloriaretur 426, 11, et omnem
spem suam in domino habere

coepit 427, 24. cilicia, quae x\.
miserat, gratissime ille accepit
428, 2.

■:: 3t A i V Mcix v canere Hieronymum
iussitA. II 78, 1. 240, 9 ct 260,

I (Hler.). 384, 22.

P a 1 1 a d i u s trans mare naviga-
turus A. rogavit, ut Hilario
ipsum commendaret III 689, 5.
qiiod factum est ep. 178.

P a 1 1 0 r deus I 42, 8.

P a m m a c h i u s senator fundos
possidebat in Numidia II 217, 9.
218, 7. verus ecclesiae catholi-
cae filius inter colonos suos Do-
natistarum haeresem opprimebat

II 217, 8. 218, 7. (lua re A. exul-
tans ei gratulatus est ep. 58 fra-
tribus quibusdam tradita, qui
Komam proticiscebantur, ut de
liaereticorum iiisidiis conque-
rereiitur II 218, 17. j^raesens
praesentem non cognoverat, vi-
vebat enim Pammachius loiige
locorum intervallis remotus II
217, 5. 14.

P a n c a r i u s de causa Secundini
presbyteri A. scripsit, cui A.
ep. 251 respondit et, (juid fieri
vellet, exposuit. id factum est,
cum Pancarius de possessione
aliqua contendebat IV 599, 22.
p a n e s quinque Paulinus Roina-
niano pariter et Licentio misit,
quein non potuit a benedictione
secernere II 11, 3; idem panem
unuin Alypio I 77, 24 et A. 83,
11 ct vicissim A. Paulino II 8,
10.
P a n n 0 n i u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
j 652, 5.

I P a p a s per Dioscorum salutavit
j A. II 664, 24.

18*

276

Index V.

paradisus est appellatus, ubi
Adam fuit ante peccatum IV
86, 21; generale paradisi nomen
est, ubi feliciter vivitur 86, 19;
propterea scriptura prohibita
non est etiam ecclesiam vocare
paradisum cum fructu pomorum
86, 21. de quaestione, ubinam
fuisse videatur paradisus, quem
latronis animae illo die Chri-
stus dignatus est polliceri IV
83, 14. 84, 12. 85, 5. 14. 16. 86,
18. 87, 12. 89, 1. Christus lesus
quo modo nunc esse credatur in
caelo, cum pendens in ligno
iamque moriturus latroni cre-
denti dixerit: 'Hodie mecum
eris in paradiso' IV 83, 10 —
89, 5.

Paradoxus, Nectari filius II
593, 8.

Paratianensis saltus con-
ductor Faventius II 661, 12.

Parmenianus Tychonium hoc
uno suffocavit, quod magis con-
tra Donatistas pro ecclesia ca-
tholica scripsit frustra se ab
Afrorum quasi traditorum com-
munione secernens II 486, 14.
rescribendo enim compescebat
eum et deterrebat, ne talia
scriberet, non tamen refellebat
ea ipsa, quae scripsit II 487, 12.

Parmeno, persona Terentiana

I 15, 20.

Parthenius A. certiorem fecit
de agro ab Aurelio episcopo
fratribus dato I 62, 11.

p a r V u 1 u s traxit reatum, quia
unus erat cum illo et in illo, a
quo traxit, quando, quod traxit,
admissum est; non autem trahit
alter ab altero, quando sua
unusquisque propria vita vivit

II 521, 10. ex Adam per seriem

generationis sine peccato nemo
nascitur, unde et parvulis neces-
sarium est per gratiam regene-
rationis in Christo renasci IV
313, 17. de potestate tenebrarum
eruuntur parvuli, cum regene-
rantur in Christo habentes con-
sentient^m doctrinae salutari, in
qua nutriti sunt, voluntatem et
in ea finientes istam vitam, si
electi sunt in Christo ante con-
stitutionem mundi IV 410, 5.
parvulus ut possit regenerari
per officium voluntatis alienae,
cum offertur consecrandus, fa-
cit Iioc unus spiritus, ex quo
regeneratur oblatus II 521, 16.
in baptizatis parvulis, quamvis
id nesciant, habitat spiritus
sanctus, quia in eis occulte agit,
ut sint templum eius, idque in
proficientibus et proficiendo per-
severantibus perficit IV 103, 13.
104, 6. in parvulorum regene-
ratione voluntas accipientium
nec praemittitur nec adiungitur
nec subsequitur IV 54, 13. soli
parvuli, qui nondum habent
opera propria vel bona vel
mala, secundum solum originale
peccatum damnabuntur, quibus
per lavacrum regenerationis non
subvenit gratia salvatoris IV
388, 7; cf. III 694, 19. parvuli
si non baptizati fuerint, con-
demnabuntur ac per hoc, quia
nihil ipsi male vivendo ad-
diderunt ad originale pecca-
tum, potest eorum merito dici
in illa damnatione minima poe-
na, non tamen nuUa III 732, 23.
etiam parvuli secundum ea,
quae per corpus gesserunt, re-
cepturi sunt vel bonum vel ma-
lum, non secundum ea, quae.

Index V.

277

!si (liu liic viverent, gesturi fue-
rant; gesserunt autem non per
se ipsos sed per eos, quibus
pro illis respondentibus et re-
nuntiare diabolo dicuntur et
creilere in deum IV 415, 11. 20.
26; cf. 170, 12.

NuUus parvulus nisi renatus
ex aqua et spiritu intrat in re-
gnum caelorum IV 201, 3. 10.
parvuli per liberum arbitrium
neque poenam mereri possunt
neque gratiam IV 55, 2. parvu-
los aeternae vitae praemiis
etiam sine baptismatis gratia
posse donari perfatuum est III
720, 6 (Innoc). parvulos deus
ipse discernit, quos merita nulla
discernunt IV 55, 11: cf. 66, 23.
originali delicto obnoxios par-
vulos nasci et omnis credit ec-
clesia et Hieronymus iam con-
tra lovinianum disputans et ex-
ponens lonam prophetam fide
veracissima definivit III 577, l;
cf. 554, 16—555, 8. parvuli quod
in ipso baptismo vocibus, qui-
bus possunt, et motibus reluc-
tantur, non eis inputatur atque
omnis renisus ipsorum nihili
penditur, quia in tantum ne-
sciiint, quod faciunt, ut nec fa-
cere iudicentur IV 103, 2 — 8.
parvuli carnem Christi mandu-
care et sanguinem bibere dicun-
tur IV 415, 23. parvuli nisi man-
ducaverint carnem filii hominis
et biberint sanguinem eius, non
habebunt vitam in semet ipsis
(Imioc.) III 720. 8; cf. IV 68, 7.
20. parvuli quo modo in hac
vita dolores, morbos, alia in-
commoda sine uUa sua mala
causa iuste patiantur, A. inter-
rogat Hieronymum III 569, 4.

quid de parvulis, (jui ante bap-
tismum vel post, priusquam
potuerint facere vel bene vel
male, moriuntur, credendum sit;
an carnem eorum non esse re-
surrecturam? III 577, 16—579, 4.
Pascentius comes, Arrianus, A.
ad disputationem provocavit ne-
que recusavit A. FV 533, 2. dis-
putationi etiam honoratos viros
irrteresse Pascentius cupivit IV
539, 13. 558, 11. cum uterque
fidem suam diceret, Pascentius
quibus verbis fidem suam pro-
nuntiavit, quotiens ea repetivit,
totiens variavit IV 534, 9. itaque
convenit, ut a notariis verba
exciperentur, sed, quod mane
placuerat, post prandium Pa-
scentio displicuit IV 533, 6. 13.
537^ 10. 538, 6. 553, 19. 560, 16
et calumniam sibi parari ex-
clamavit 537, 20. 539, 10—540, 3.

557, 23. cum Pascentius A. se
vicisse gloriaretur IV 554, 4
neque desisteret c()ntendere
illum non fuisse ausum ipsi di-
cere fidem suam, A., ne id ulte-
rius diceret, ep. 238 ad eum de-
dit IV 533, 7. 539, 8. 556, 18.

558, 4. alteram quoque brevio-
rem epistulam {ep. 239) ad
eundem scripsit, qua tidem
suam in superiore prolixius
expositam brevius comprehen-
(lebat IV 558, 15. 559. 2. 561.
8. tum Pascentius petulanter
respondit ep. 240. A., quod
decebat, rescripsit ep. 241 :
reiciebat eius convicia IV 560,
11 paratumque se dicebat prae-
sentem cum praesente conloqui,
si modo dictaturi essent, quae
essent dicturi IV 562, 8. Pa-
scentius Auxentium non parva

278

1 ndox V.

piaedioationo laudavit, Arriura
et Eunomium exclamando ana-
themavit IV 535, 9. A. famam,
ait melius fuisse, ut semper
audiret, eo quod longe inferio-
rem eum expertus esset, quam
sibi illa iactasset IV 538, 16.
556, 6. A. Pascenti nomen in
suis litteris propterea noluit
scribi, quoniam nesciebat, an
hoc forte noluisset IV 554, 2.
et aetate et dignitate eum maio-
rem dicit IV 533, 3: cf. 537. 23;
gravitatem eius et prudentiam
memorat IV 556, 12.
p a s c h a: vocabulum ipsum, quod
pascha dicitur, non Graecum
sed Hebraeum esse dicunt; ne-
que enim a passione sed ab eo,
quod transitur a morte ad vi-
tam, Hebraeo verbo res appel-
lata est II 170, 21; cf. 179, 16.
transitum ab ista vita ad re-
quiem alterius vitae pascha si-
gnificat II 205, 12; cf. 187, 16.
et ex auctoritate divinarum
scripturarum et universae ec-
clesiae consensione anniversa-
rium pascha celebratur II 200.
8 — 207, 7. agimus pasclia, ut non
solum, quod factum est, in me-
moriam revocemus, sed etiam
cetera, quae circa Christum ad-
testantur, ad sacramentorum si-
gnificationem non omittamus II
170, 14. ludaeorum pascha, ubi
ovem occidere et edere iubentur,
manifestissime passionem do-
mini praefigurat II 195, 6. ob-
servandum pascha non ludaeis
ita praeceptum est, ut adtende-
rent occurrere sabbatum et cum
mense novorum ad tertiam lu-
nae liebdomadem concurrere II
195, 6. cur observetur, cum

pasclia celebramus, ut sabba-
tum occurrat; hoc enim pro-
prium Christianae religionis est
II 186, 16. de veterum scrip-
turarum et evangeliorum con-
sensu in celebratione paschae
et pentecostes II 200, 8—207, 7.

p a s t 0 r : de bonis et malis pa-
storibus IV 344, 20. alii sunt,
qui propterea tenent pastorales
cathedras, ut Christi gregibus
consulant, alii vero, ut suis
lionoribus temporalibus et com-
modis saecularibus gaudeant;
ista duo genera pastorum in
ipsa catholica necesse est us-
que ad finem saeculi perseve-
rent IV 343, 17. 344, 6.

p a t e r deus verus est gignendo
veritatem, non participando IV
551, 9. deum patrem in scrip-
turis nusquam ingenitum legi-
mus et tamen dicendum esse
dcfenditur IV 537, 8; cf. 535, 5.
537, 10.

P a t e r n u s et Maurusius, Celeris
homines in regione Hipponiensi
II 215, 22.

patriarcha: quod censent
quidam patriarchas et prophe-
tas, cum dominus in infernum
venisset, illis doloribus esse so-
lutos, A. non probat III 526, 15
—527, 23.

P a u 1 a Alypi et A. neptis ab
Hieronymo vocatuT, quos per
eundem precabatur, ut memo-
res ipsius essent. et multum
salutabat IV 301, 10. longa in-
firmitate languenti multo tem-
pore adsedit Hieroriymus II
241, 5. Eustochium et Paula et
genere suo et A. exliortatione
digne gradiebantur III 638, 7.

Index V.

279

carum noniine Hieronymus sa-
lutavit A. III 638, 7.

1'aulina et eius maritus Ar-
mentarius continentiam in vita
coniugali voverunt III 27, 16;
cf. 19, 6. 12. 25, 10. 26. 8. quod
ubi A. rescivit, ut eorum con-
silium confirmaret, ad eos mi-
sit ep. 127: rescivit id autem a
Ruferio, qui adfinis eorum fuit
III 19. 5. ali(|uanto post ad
Paulinam dedit long^issimam
ep. 147 sive librum 'de videndo
deo', quippe quae ab eo petivis-
set. ut de invisibili deo, utrum
por oculos corporeos posset
videri, prolixe aliquid copiose-
que sibi scriberet, et ipse id
promisisset III 274, 13. ipse
etiam occasionem ad hanc pe-
titionem dederat brevi ep. ad
Paulinam missa III 288, 18.
Paulina tunc erat annis gravis
III 276, 5.

Paulinianum in epistula ad
Hieronymum data {cp. 67) salu-
tavit A. II 239, 8.

Paulinus. (|Uoad Cliristianus
factus esset, sapientiam mundi
se miratum esse dicit et per
inutiles litteras reprobatamciue
l^rudentiam deo stultum et mu-
tum fuisse I 80. 4. a Delpbiiio
liurdigalae est baptizatus, a
Lampio apud Barcilonem in
Hispania per vim inflammatae
subito ])lebis sacratus, ab .\m-
brosio ad fidem innutritus et
ipsius i)resbyter factus I 76, 13.
omnibus bonis. (|uao possidebat,
depositis in voluntaria pauper-
tate ut monaclius vivebat I 81,
14. episcopus appellalur in in-
scriptionibus epp. 149 et 186 et
in indice, qui ep. 121 In codice

Vindobonensi 875 praecedit; cum
scriberetur ep. 95, nondum eum
fuisse episcopum e.\ inscrip-
tione apparet. Paulinus sollemni
suo more post pascha domini
ad apostolorum et martyrum
venerationem Romam veniebat
II 497, 15; cf. 511, 21.

Prima epistula a Paulino ad
A. data erat ep. 25, quam modo
Christianus factus presbyter ex
Campania scripsit I 76, 17. 21.
80, 3. 19. 88, 1. una A. panem
misit I 83, 11. id quod A. eodem
modo referre non est oblitus II
8. 10. Paulinus tunc erat qua-
draginta circiter annos natus I
80, 17 maior fort€ A. I 81, 4.
quamquam A. Paulinum iam
antea per .Mypium co<rnoverat

I 82, 17. post lianc epistulam
eisdem diebus scripta est ep. 24.
quam Paulinus ad Alypium de-
dit I 74, 18 addito pane uno
77. 24. .\. responsum erat ep. 27
Paulini laudibus referta. sed
Paulinus hoc nondum accepe-
rat. cum alteram epistulam
(cp. 30) ad A. misit I 123, 12.

II 1, 6. ad hanc \. respondit
ep. 31 et Paulinum certiorem
fecit coepiscopatus sarcinam
sibi imposuisse Valerium II 4.
11. ep. 32 P-aulinus ad Roma-
nianum dedit in eademque epi-
stula Licentium (|uo(iue, illius
filium, adloquitur II 11, 14 eum-
que, ut deo viveret, hortatur
carmine II 13, 15. una misit
panes quinque II 11. 3. ep. 42
A. conqueritur, quod per duas
aestates nullam a Paulino acce-
pisset ep. II 84, 8 eademque
querela repetita est in ep. 45
paulo post scripta, ubi A. per

280

Tndex V.

totum biennium nullas a Pau-
lino litteras se sumpsisse dicit
II 122, 5. etiam ep. 80 ab A.
ad Paulinum scripta est, ex qua
perspicitur paulo ante tres epi-
stulas fuisse scriptas, quae ad
nostram memoriam non man-
serunt, unam A., qua quae-
stiunculam nuper proposuerat
II 347, 20, alteram Paulini, qui
illam quaestiunculam nimis cur-
sim et breviter solvit II 347, 22,
tertiam, quam A. paucis diebus
ante ep. 80 scripsit II 347, 11.
praeterea inter epp. 80 et 94
intercessisse constat duas epi-
stulas, quae item sunt amissae,
una Paulini II 499, 19, altera
A. satis, ut. videtur, ^andis II
497, 12--499, 18. 501, 3. 507, 5.
510, 20. 513, 14. quo anno ep. 94
Paulinus Idibus Mais ad A.
raisit II 505, 17, eodem anno A.
ep. 95 rescripsit eamque Pos- '
sidio mense circiter Au^sto i
Romam navigaturo (II 582, 6) j
perferendam tradidit II 506, 16. '
cum Paulinus aliquando Cartha-
gini exhiemaret, duae epistulae,
quae non amplius extant, scrip- 1
tae sunt, Paulini ad A. et A. ad i
Paulinum, quae erat de resur-
rectionis forma II 736, 5. III
349, 13. ad ep. 121, qua Pauli-
nus multas quaestiones de sacra
scriptura proposuit, A. conti-
nuo rescripsit; quod responsum
Paulino non est redditum ne-
que A. eius exemplum, cum
requisivisset, invenit; interci-
disse igitur videtur vixdum
scriptum III 349, 5. 22. alia
deinde Paulini epistula, quae
nobis tradita non est, commemo-
ratur III 348, 5. 349, 6. ep. 149

A. responsum, quod ad ep. 121
continuo dederat, complevit III
349, 10. 15. denique ep. 186
Alypius et A. ad Paulinum mi-
serunt, quo de haeresi Pela-
giana eum docerent, adiectis
litteris concilii Carthaginensis
et Milevitani, quinque episcopo-
rum et Innocenti ad has litteras
responsis IV 47, 2 — 13. uno die
Paulinus quinque episcoporum
epistulas ex Africa recepit,
Aureli, Alypi, A., Profuturi,
Severi II 8, 20. ad Aurelium
episcopum scripsit I 75, 14 et
ab eo epistulam accepit II 8,
21. epistulam consolatoriam ad
Macarium dedit IV 611, 6.

Paulinus A. beneficio episco-
porum Aurelii et Alypii per
eius in Manichaeos opera cogno-
vit I 123, 18. A. librum 'de reli-
gione' Paulinus libentissime se
legere litteris indicavit I 99, 13.
A. totum se Paulino offerebat

I 98, 17—99, 9. Paulini videndi
desiderio se excruciari dicit I
95, 15. 97, 9. II 4, 1 et flagitat,
ut in Africam venire dignaretur

II 4, 22 — 5, 12. idem desiderium
ostendit Paulinus I 124, 18. ad-
versum paganos Paulinum scri-
bere cum audivisset A., semel
atque iterum id ab eo desidera-
vit II 7, 19. 84, 11. 122, 20.
Paulini litteras summis laudibus
extollit I 97, 1—98, 19. sanc-
tum hominem dei eum vocat
II 509, 12 et eius pectus domini
oraculum II 7, 21. tres libros
'de libero arbitrio' ei . misit II
7, 2. Licentium hortabatur, ut
vaderet in Campaniam, disceret
Paulinum, quam grandem fa-
stum saeculi huius cervicibus

Index V.

281

cxcussisset, ut eas subderet
Cliristi iugo I 88, 1. Vetustinum,
inipiis quoque miserabilem pue-
rum, Paulino commendavit II
6, 22 eademque in epistula Ro-
maniarium et eius filium Licen-
tium II 7, 14. hunc in eius ma-
num tradidit consolandum, ex-
hortandum, instruendum I 101,
23. Paulinum in A. litteris sa-
lutavit Severus, .episcopus Mile-
vitanus II 8, 5.

Paulinus et Alypius v. Aly-
pius. Paulinus Pelagium ut ser-
vum dei dilexit IV 45, 9. Pela-
gius ad Paulinum litteras dedit,
ubi dicebat non se debere exi-
stimari sine gratia dei defen-
dere liberum arbitrium IV 46, 8.
peccatum originale deploravit
Paulinus IV 78, 20. quo Pauli-
nus frui putabatur otio, eius
occupationes incredibiles nun-
tiatae sunt A. II 513, 19. Paulini
modestia I 77, 9. 80, 1—81, 13.
82, 12. II 497, 5. 504, 13. 505,
22. cum Paulino eius coniunx
Therasia commemorata est in
inscriptionibus epp. 24. 25. 30.
31. 32. 42. 45. 80. 94. 95, ubi
ipsi peccatores se vocare sole-
bant I 73, 6. 78, 6. 123, 3. II 497,
4; cf. I 76, 20. 77, 9. 80, 2. 81, 11.
coniug:em autem non ducem ad
moUitiem viro suo ait A. fuisse
sed ad fortitudinem reducem jn
ossa viri sui I 97, 15.

In ep. 149 ad Paulinum epi-
scopum data A. salutat duos
alios Paulinos, qui cum illo
erant: alter est
Paulinus. (jui filius in Christo
dulcissimus vocatur et turbu-
lentissima tempestate in por-
tum exceptus a Paulino epi-

scopo nutriebatur III 379, 17;
alter

P a u 1 i n u 8 presbyter III 380, 10.

P a u 1 u 8 prius Saulus II 449, 18.
IV 20, 24. Saulum persecutorem
lesus voce mactavit et in suum
corpus, quod est ecclesia, trai-
ciens quodam modo manduca-
vit II 206, 11. Christi vox:
'Saule, Saule, quid me perse-
queris?' vox est in ecclesia
patientis III 169, 7; cf. II 206,
11. Paulus ecclesiae Christi po-
stea magnus aedificator sed hor-
rendus antea vastator IV 20,
24. in Paulo agnoscere licet
prius cogentem Christum et
postea docentem, prius ferien-
tem et postea consolantem IV
21, 11. 22, 19. Paulus minister
novi testamenti III 475, 6, non
solum vir verum etiam dispen-
sator maxime fidelis, non solum
cognitor verum etiam doctor
veritatis II 378, 24. rerum in-
visibilium atque aeternarum
fidem gentibus praeseminabat
II 684, 14. praeclarissimus gra-
tlae commendator et magnificus
defensor IV 57, 24. 129, 20. 191,
6 de gratia dei per lesum Chri-
stum multa et multipliciter est
locutus IV 177, 3.

De Paulo Petrum obiurgante,
quod gent€s cogeret iudaizare
I 108, 11—112, 4. II 71, 12—77,
13. 285, 9—314, 12. 354, 3—381,
2. III 699, 14—700, 6. non recte
agebat hoc Petrus, quod gentes
cogebat iudaizare II 357, 16.
Hieronymus nec Petrum pec-
casse censebat nec Paulum
procaciter arguisse maiorem II
287, 12. ante apostolum Paulum

282

Iiidex V.

ait non ignoiasse Petrum, immo
principem huius fuisse decreti
legem post evangelium non
servandam II 294, 4. Paulus
non ideo Petrum emendavit,
quod paternas traditiones ob-
servaret, sed quoniam gentes
cogebat iudaizare II 74, 10. 302,

10. 377, 5. fallacem simulatio-
nem in Petro reprehendit II 76,

11. 312, 2. 361, 22. Petrum
legis caeremonias observasse
timore ludaeorum censuit A.,
Hieronymus autem et Petrum et
Paulum timore ludaeorum id
simulasse tantum II 75, 3. 76,
13. 285, 11. 290, 10—300, 10.
312, 4. 313, 1. 11. 365, 18. 366,
9. 378, 1—381, 2. Paulum non
simulasse demonstrabat A. II
360, 18. neque eum mentitum
esse credebat II 357, 17 aut
tropica obscuritate usum, sed
eius verba esse propria apertae
locutionis III 699, 19. Paulus si
semel mentiebatur, nusquam
non tantum in Paulo sed in
omnibus sanctis libris certa erit
castae veritatis auctoritas I 108,
11—109, 10. II 71, 12. Hierony-
mus et alii ante eum causam,
qua Paulum in Petro id re-
prehendisse putabant, quod
ipse commisisset, exposuerunt
non officiosum mendacium de-
fendentes sed docentes hone-
stam dispensationem II 300, 12;
cf. 285, 9. Hieronymus in hac
re postea in A. sententiam con-
cessit III 700, 1. Petrus, ut ait
A., a Paulo vere correctus est
et Paulus vera narravit II 75,
4. 77. 2. 285, 13. 313, 1. 355, 3.
357, 3—15. 365, 20. 374, 17. fide-
lis dispensator apostolus Paulus

procul dubio nobis exliibet in
scribendo fidem, quia veritatis
dispensator erat, non falsitatis
II 374, 14. ostendere volebat
nec ludaeos a veteribus sacra-
mentis tamquam a nefariis
prohibendos nec gentiles ad ea
tamquam ad necessaria compel-
lendos II 360, 14. Paulus utique
ludaeus erat, Christianus autem
factus non ludaeorum sacra-
menta reliquerat, quae conve-
nienter ille populus et legitime
tempore, quo oportebat, acce-
perat II 73, 13. 301, 14. 304, 16;
cf. 77, 2. 313, 1. ideoque susce-
pit ea celebranda, cum iam
Christi esset apostolus, sed ut
doceret non esse perniciosa eis,
qui ea vellent, sicut a parenti-
bus per legem acceperant, cu-
stodire II 74, 1. 305, 1. 368, 1.
hoc ludaeorum Paulus dimise-
rat, quod malum habebant II
75, 12. 309, 10. observationec
legis more patrio ab ipso Paulo
celebratae sunt sine ulla salutis
necessitate II 76, 9. 310, 9. 358,
3. 359, 19. Paulus vetera sacra-
menta modo celebrabat, modo
non celebrabat temporis ratione
habita et hominum, quo osten-
deret illa nec tamquam neces-
saria debere appeti nec tam-
quam sacrilega debere damnari
II 362, 6. 21. 366. 1. 377, 15.
379, 21. vetera ludaeorum sa-
cramenta post domini adventum
necessaria saluti esse vehemen-
ter per apostolatum Pauli dis-
suasum est II 75, 1. contra eos,
qui putabant sine veteribus
sacramentis salvos se esse non
posse, Paulus perseveranter
acriterque confiigebat II 357,

Index V.

283

1!), (locebat Christiaiios maxime
ex gentibus venientes iudaizare
non oportere IV 216, 13; cf. II
74, 7. cur Paulus ludaeorum
sacramenta celebravei^it, ut illos
lucrifaceret, neque vero sacrifi-
caverit cum gentibus, ut eos
(|U0(iue lucrifaceret II 76, 12.
Paulus unius cuius^jue infirmi-
tatem tamquam in se ipso mi-
seratus est II 77, 10. ita({ue
factus est ludaeis tamquam
Tudaeus et infirmis infirmus et
omnibus omnia, ut omnes lucri-
faceret II 73, 7. 77, 6. 301, 7.
omnibus ijritur omnia fa<^tus est
non mentientis astu sed compa-
tientis affectu II 77, 5. 312, 12.
313, 14. 378, 1. 379. 16. 380, 1.
20; cf. 73. 9. 301, 10. Christus
docuit Petrum per posteriorem
Paulum III 559, 12. laus iustae
libertatis in Paulo erat et sanc-
tae humilitatis in Petro II 375,
9. Hieronymus Paulum osten-
dere ait non habuisse se securi-
tatem evangelii praedicandi,
nisi Petri et ceterorum. qui cum
eo erant, fuisset sententia robo-
ratum II 294, 14.

Paulus ludaeos voluit admo-
nere iam destruendum fuisse
adventu Christi parietem deal-
batum, hoc est hypocrisin sa-
cerdotii ludaeorum III 139, 9.
ludaei Paulo invidiam et perse-
cutionem concitare molientes
tam(|uam inimicum lepis man-
datorum(|ue divinorum crimina-
bantur II 360, 10. Paulus post
lohannem dedit quibusdam
baptismum Christi. quia lohan-
lus baptismo fuerant baptizati,
non Christi II 489, 21. baptis-
mus, quem dedit Paulus, non

erat Pauli sed Christi II 490, 2.
Paulus apostolus falsos fratres
tolerabat II 399, 6; cf. 105, 25.
399, 17. 605, 1. 620, 15. eius
exemplo confirmatur hominem
ad bonum cogi posse II 449,
18. IV 20, 24. 22, 19. divinitus
laptus est ex hac vita ad an-
gelicam vitam III 305, 6; cf.
306, 1. sententia Pauli Neronis
gladio confirmata est II 300, 8.

Paulus, episcopus Constanti-
nensis, traditor fuit una cum
8iIvano, subdiacono suo II 1.55, 3.

P a u I u s episcopus moribus suis
et ea vivendi ratione, cui fru-
galitas ecclesiae suae sufficere
non posset, effecerat, ut A. ei
communionem recusareL quod
cum'per litteras conquereretur,
A. respondens fallacem eius
vitam severe corripuit ep. 85.
eundem esse est quod statua-
mus illum quoque Paulum, qui
praecessor fuit Bonifati, epi-
scopi Cataquensis; immensis
fiscalibus debitis obrutus agros
aliquos cum fisci fraude compa-
ratos ecclesiae suae reliquit,
qua re eius successor in raa-
gnam incurrit difficultatem II
514, 20—515, 20.

Paulus diaconus ep. 220 ad
Bonifatium comitem perferen-
dam accepit; A. eum fidelissi-
mum hominem vocat, qui facil-
limos ad Bonifatium haberet
accessus IV 431, 16.

P a u I u s frater Hipponem rediit
IV 482, 10. 'hic est incolumis',
inquit A.: 'adportat negotiorum
suorum secundas curas'; mul-
tum salutat Alypium IV 481, 9.
idem fortasse fuit ille frater
Paulus, quem A. Hieronymo

284

Index V.

commendavit et in suis regioni-
bus magni aestimari adfirmavit

II 81, 2.

p a X : Donatistae, cum ecclesia-
rum nomina, quibus hodie non
communicant, recitantur in con-
venticulis eorum, lectoribus suis
dicunt: 'Pax tecum', et cum
ipsis plebibus, quibus illae lit-
terae scriptae sunt, pacem non
habent II 103, 7; cf. 154, 17.

peccatum primum, hoc est
primus voluntarius defectus est
gaudere ad propriam potesta-
tem II 680, 13. in hac vita nemo
sine ullo vivit omnino peccato

III 449, 14; cf. 687, 10. IV 172,
13. quis est sine aliquo peccato?
quis ergo sine aliquo vitio, id
est fomite quodam vel quasi
radice peccati? III 597, 7; cf.
408, 5. 409, 17. cum mortale hoc
induerit inmortalitatem, tunc
non solum nulli desiderio pec-
cati oboediemus, sed nulla
erunt desideria talia, quibus
non oboedire iubeamur IV 219,
12. Pelagiani utcumque tole-
randi sunt, quando dicunt vel
esse vel fuisse hic aliquem
iustum praeter unum sanctum
sanctorum, qui nullum haberet
omnino peccatum III 451, 6;
cf. 685, 6. quid est mortis acu-
leus nisi peccatum? IV 105, 5.
alia bonorum alia malorum esse
peccata non usque quaque in-
probabiliter dicitur III 411, 5.
peccata parva tamen crebra
ita nos gravabunt et oppriment |
sicut unum aliquod grande pec- 1
catum IV 646, 8. obtinere aeter-
nam salutem quis possit, nisi
qui omnes superbiae suae toros
inanes peccata sua confitens

complanaverit? IV 515, 11. Da-
nihel sanctus coram deo non
solum peccata populi sui sed
etiam sua co- fitebatur III 450,
11. quod pec-atum in spiritum
sanctum rem"vti potest in hac
vita et quod omnino non remit-
tetur IV 4t 25—43, 17. qui
aeternam voluit habere peccati^
perfruitionem, aeternam inve-
niet vindictt.e severitatem II
568, 16. quisquis in catholica
ecclesia bene vixerit, nihil ei
praeiudicant aliena peccata III
238, 24.

Adae peccatum solius esset, si
ex illo nullus exisset; porro
autem, in quo erat natura com-
munis, ab eius vitio est nullus
immunis IV 62, 12. quo modo
peccatum transit in filios fide-
lium. quod in parentibus non
dubitamus dimissum esse per
baptismum? IV 210, 20. origi-
nale peccatum negabatur a Pe-
lagio et Pelagianis IV 158, 6,
adtlrmabatur in epistula papae
Zosimi 159, 6. peccatum origi-
nale ostendebat Hieronymus III
554, 16. 577, 1, deploravit Pau-
linus IV 78, 20. omnibus pec-
catis sive originis ex Adam
sive factorum, dictorum cogita-
tionumque nostrarum in lavacri
mundatione deletis tamen, quia
mansimus in hac vita humana,
merito dicimus: 'Dimitte nobis
debita nostra' IV 105, 7; cf. III
603, 3. omnes, qui iam utentes
libero arbitrio sua propria pec-
cata originali peccato insuper
addiderunt, si de potestate tene-
brarum per gratiam dei non
eruuntur, non solum secundum
orisrinis verum etiam secundum

Index V.

285

propriae voluntatis merita iudi-
cium reportabunt IV 388, 11.

De eo quod Stoicis placebat
omnia eccata paria esse II
580, 24 -^ect.). 591, 26—593, 1.
594, 23. III 592, 2—601, 18.
quaestio ie inseparabilitate vir-
tuium et de parilitate peccato-
rum III 591, 11—603, 12. etsi
verum est eum, qui babet unam,
omnes habere virtutes et eum,
(jui unam non habet, nuUam
habere, nec sic peccata sunt
paria, quia, ubi virtus nulla est,
niiiil quidem rectum est nec
tamen ideo non est pravo pra-
vius distortoque distortius III
601, 14; cf. 592, 2. virtus adesse
potest, quamquam sine aliquo
peccato vcl vitio esse nemo po-
test III 596, 10—597, 11. 598, 3.

P e 1 a g i a n a perversitas IV 412,
7. spirituK Pelagianae impieta-
tis IV 456, 12. Pelagianae reli-
quiae pravitatis IV 465, 11. Pe-
lagianae semitae IV 460, 1. ca-
tholica ecclesia Pelagianae hae-
resis venena reppulit IV 389,
11. animarum propaginem de-
struenti cavendum est, ne in
liaeresim Pelagianam incautus
incurrat IV 310, 22; cf. 157, 8.
314, 11. 315, 4.

Pelagius. Pelagiani: Pela-
gium credidit A., ut ab alio dis-
tingueretur, qui Pelagius Te-
renti dicitur, Britonem fuisse
cognominatum IV 45, 9. Pauli-
nus Pelagium ut servum dei
dilexit IV 45. 9. Pelagius ad
Paulinum litteras dedit, ubi di-
cebat non se debere existimari
sine gratia dei defendere libe-
rum arbitrium, cum possibili-
tatom volendi atque operandi,

sine qua nihil boni velle atque
agere valeremus, a creatore no-
bis naturaliter insitam diceret
IV 46, 8. A. quoque Pelagium
dilexit t-,o, quae inimica et ad-
versa gratiae dei sentire dice-
batur, paulatim tantum, ut cre-
deret, adductus est IV 45, 13.
fratrem suum eum dixit et filium
lohannis, episcopi Hierosolymi-
tani III 273, 18. 274, 3. 9. 691, 21.
ep. 146 brevissima respondit ad
Pelagi litteras sibi missas non
iam ut adversarius sed satis fri-
gide et, cum scriberet epp. 140.
145. 166, Pelagianos significavit
quidem neque vero nominavit
III 231, 18. 272, 22. 554, 11, sicut
fecit etiam in libru 'de natura
et gratia' IV 46, 5; similiter in
ep. 157 unum Caelestium iiomine
appellavit III 471, 7.

Pelagi Pelagianorumque seu-
tentiae: Adam mortalis factus
sive peccabat sive non pecca-
bat, moriturus erat IV 71, 1.
peccatum eius ipsum solum lae-
sit, non genus humanum IV 67,
6. 71, 3. neque per mortem vel
praevaricationem Adae orane
genus hominum moritur IV 71,
5, velut Enoch et Helias mortui
non sunt IV 170, 16—172, 19
et alios morituros non esse dixit
apostolus Paulus IV 172, 20,
neque per resurrectionem Chri-
sti omne genus hominum resur-
git IV 71, 7. initium peccati ex
Adam factum est, quod imitati
sunt ceteri, ut sic ex illo uno
delicto in iudicium condemna-
tionemque traherentur, qui eum
imitando multa peccaverunt III
459, 9. 470, 8. Abel ita vixisse
dixit Pelagius, ut nihil omnino

286

Index V.

peccaverit III 695, 29. 696, 15.
Pelagiani non ideo erant haere-
tici, quia dicebant animas ori-
ginem de illa prima peccatrice
non ducere, sed quia hinc cona-
bantur efficere animas parvulo-
rum nihil mali ex Adam trahere
IV 158, 3. Pelagi argumentatio
huius sententiae IV 158, 9. in-
fantes nuper nati, inquit, in illo
statu sunt, in quo Adam fuit
ante praevaricationem IV 71, 4.
nullus reatus est ex Adam trac-
tu8, qui per baptismum in in-
fante solveretur III 554, 13; cf.
660, 13. 661, 4. nec parvuli indi-
gent gratia salvatoris, qua per
eius baptismum a perditione
liberentur, eo, quod nullum ex
Adam contagium damnationis
traxerint III 690, 3. non opitu-
latur parvulis ad consequendam
vitam aeternam Christianae gra-
tiae sacramentum III 666, 13.
infantes etiam si non baptizan-
tur, habent vitam aeternam IV
71, 8; c/. III 458, 24. 660, 13.
662, 8. 666, 1. 720, 6. IV 169, 30.
209, 6, quoniam sine peccato
nascuntur III 448, 14 (HiL).
457, 7. nihilo minus: 'Deus',
dicebant, 'in parvulis, quos hinc
aufert, praevidet, quem ad mo-
dum victurus fuisset quisque, si
viveret; ideo, quem nequiter
novit fuisse victurum, sine bap-
tismo facit, ut moriatur, sic in
eo puniens opera mala, non
quae fecit, sed quae facturus
fuit' IV 208, 21; cf. 204, 2. igitur
usquequaque convicti etiam non
commissorum peccatorum deum
persuadere moliebantur ultorem
IV 210, 7; circumstipabantur
eiiim et divinarum auctoritate

lectionum et antiquitus tradito
ac retento firmo ecclesiae ritu
in baptismate parvulorum IV
210, 13. dicebant etiara parvu-
los propria per liberum arbi-
triura habere peccata IV 56, 5.
divites baptizati nisi omnibus
renuntiarent, si quid boni visi
fuissent facere, non reputari
illis putabant nec eos habere
posse regnum dei IV 71, 9; cf.
III 448, 15. 472, 10—478, 13. ex
nobis ipsis nos habere, si quid
iustitiae, continentiae, pietatis,
castitatis in nobis esset, eo
quod ita nos condidisset deus,
ut ultra, praeter quod nobis
revelaret scientiam, nihil nos
adiuvaret IV 121, 12; c/. 126,
17. III 452, 12. se ipsos a se
ipsis iustos fieri IV 382, 13. gra-
tiam dei atque adiutorium non
ad singulos actus dari sed in
libero arbitrio esse vel in lege
atque doctrina IV 71, 11. 406,
4. 412, 6. Pelagius et Caelestius
contendebant in eo dei gratiam
deputandam, quod talem homi-
nis instituisset creavissetque na-
turara, qua« per propriam vo-
luntatem legem dei posset im-
plere sive naturaliter in corde
conscriptam sive in litteris da-
tam; eandem quoque legem ad
gratiam pertinere, quod iUara
deus in adiutorium hominibus
dedisset III 655, 15. Pelagius
adflrmabat non solum ad fa-
cienda verura etiam ad perfi-
cienda mandata divina per
liberum arbitrium sibi humanam
sufficere naturam III 677, 3;
c/. 682, 5. 683, 12. idem in libro
suo vehementer contendit per
solum liberum arbitrium sibi

Index V.

287

humanam sufficere posse natu-
ram ad operandam iustitiam et
omnia dei inandata servanda
111 692, 23. 656, 17; cf. 448, 12.
451, 8. 662, 5. 693, 21. ibidem
dei gratiam non appellavit nisi
naturam, qua libero arbitrio
conditi sumus III 692, 16; cf.
678. 5. IV 121, 16. 182, 8 et na-
turam crcati hominis scripsit
referre gratiam creatoris atque
ita se dicere sine peccato im-
plere posse iustitiara per libe-
rum arbitrium cum adiutorio di-
vinae gratiae, (|Uod deus hoc
dedisset iiomini ipsa possibili-
tate naturae III 678, 7. naturam
humanam tantum dicebant va-
lentem. ut suis viribus posset
per liberum arbitrium nihil
ulterius adiuvante dei gratia
domare et extinguere omnes
cupiditates temptationesque su-
perare III 669, 10; cf. 693, 14.
26. naturam atque doctrinam
tantum modo esse dei gratiam
et adiutorium, ut iuste recteque
vivamus IV 121, 16. negantes
auxilium dei coiitendebant ho-
minem sibi posse sufticere nec
gratia egere divina 111 718, 7.
iioc sohun ad dei gratiam per-
tinere, quod cum libero arbitrio
et non peccandi possibilitate
creati essemus et (U'i mandata,
quae a nobis implerentur. acce-
pissemus; ceterum ad eadem
mandata servanda et implenda
nullo divino adiutorio nos egere

III 689, 17. quod possibilitatem
volendi atque operandi a crea-
tore nobis insitam haberemus

IV 46, 10. possibilitatis liberi
arbitrii tam in boinim quam in
mahim ex ae(|ua laiice [>erpen-

sio a Pelagio adfirmatur neque
vero constanter tenetur IV 76,
8; cf. 74, 4—75, 7. Pelagius Cae-
lestiusque suasuros se aliquibus
esse confidebant nos adiutorium
dei n<^c debere quaerere nec
egere III 709, 9; cf. 719, 8—13.
cavendis futuris vincendisque
peccatis omnibusque tempta-
tionibus virtute superandis sine
ullo adiutorio gratiae dei natu-
rali possibilitate liumanam suf-
ticere voluntatem III 689, 24;
cf. IV 77, 15. nimium adroga-
bant liumanae voluntatL, (luam
lege data putabant ad eam
iniplendam sibi posse sufficere
nulla super doctrinam legis gra-
tia sanctae inspirationis adiu-
tam III 272. 22; cf. 453, 22. ad
habendam bonam voluntatem
et ipsam caritatem nolebant nos
divinitus adiuvari, sed nos ip-
sos dicebant arbitrio proprio
nobis sufiicere IV 121, 18. iion
esse liberum arbitrium. si dei
indigeret auxilio, quoniam in
propria voluntate haberet unus-
quisque aut facere aliquid aut
non facere IV 71, 15. putabant
auferri sibi liberum arlutrium,
si nec ipsam bonam voluntatem
sine adiutorio dei liominem
habere, consensissent IV 178. 8.
Pelagius et Ca«lestius in super-
biam sacrilegam extollendo li-
berum arbitrium nullum relin-
(|uebant locum gratiae dei III
655, 9; cf. 678, 8. 692, 24. IV
121, 23. 128, 27. dei gratiam
secundum merita nostra dari
aiebat Pelagius, ut, qui gloria-
tur, non in domino sed in se
ipso glorietur IV 71, 13. 382, 8.
383, 18. 39(), 18. in Pelagiano-

288

Index V.

ruin igitur errorem cadit, qui
putat secundum aliqua merita
humana dari gratiam dei, quae
sola hominem liberat per lesum
Christum IV 388, 2. personarum
aoceptorem deum se credere
existimabant, si crederent sine
uUis praecedentibus meritis
deum, cuius vellet, misereri IV
178, 14; cf. 200, 13. 201, 18. fllios
dei non posse vocari, nisi omni
modo absque peccato fuissent
effecti IV 71, 14; cf. III 686, 17
— 687, 9. posse hominem esse
sine peccato et mandata dei
facile custodire, si vellet III
448, 12 (Hil.). 685, 6—688, 4.
695, 18. 27; cf. IV 74, 10—75, 7
et re vera tales fuisse videri
velut Abel III 695, 29. quod
cum diceret Pelagius, quae tria
testimonia Hierosolymitanae an-
tistes ecclesiae ipsi se oppo-
suisse commemoravisset IV 75,
9. victoriam nostram ait Pela-
gius non ex dei esse adiutorio
sed ex libero arbitrio IV 71, 17.
non esse rogandum denm, ut
contra peccati malum atque ad
operandam iustitiam esset no-
ster adiutor III 666, 12. posse
hominem in hac vita praeceptis
dei cognitis ad tantam perfec-
tionem iustitiae sine adiutorio
gratiae salvatoris per solum
liberae voluntatis arbitrium per-
venire, ut etiam non sit neces-
sarium dicere: 'Dimitte nobis
debita nostra' III 665, 3. 690,
20; quod autem sequitur: 'Ne
nos inferas in temptationem',
non ita intellegendum, tam-
quam divinum adiutorium po-
scere deberemus III 665, 7. 690,
26: cf. 272, 25. 658, 12. de ora-

tionibus fidelium, quas et pro
se et pro aliis fidelibus faciunt,
ut proficiant, et de gratiarum
actionibus, quia proficiunt, con-
tra Pelagianos A. et Vitali erat
conflictio communis IV 424, 2.
paenitentibus, inquit Pelagius,
venia non datur secundum gra-
tiam et misericordiam dei sed
secundum meritum et laborem
eorum, qui per paenitentiam
digni fuerint misericordia IV
71, 19. auxilium gratiae videba-
tur tamquam ex abundanti pu-
tare concedi aut 'ut', inquit,
'quod facere homines per libe-
rum iubentur arbitrium, facilius
possint implere per gratiam' IV
74, 18. 75, 3. Pelagianus, dixit
Innocentius, credit nihil esse,
quod a deo accipiat, nec aliquid
superesse, quod petat ad sa-
nandum se III 725, 10. Pelagio
doctore haec intellegenda erat
gratia dei, quae paganis atque
Christianis, impiis et piis, in-
fidelibus fidelibusque communis
erat IV 46, 12. quae Pelagius
videtur velut pro gratia sive
adiutorio dei dicere, sic sunt
ambigua, ut possint referri vel
ad naturam vel ad doctrinam
vel ad remissionem peccatorum
IV 128, 11; cf. 128, 26. 183, 1.
nobis in gratia vel adiutorio dei
dicunt Pelagiani dominum Chri-
stum bene vivendi propositum
exemplum IV 128, 20. Christum
igitur gratis mortuum esse se-
quitur ex Pelagi doctrina III
678, 11—679, 15.

Pelagius Hierosolymis consti-
tutus nonnullos fallere diceba-
tut; verum tamen multo plures
adversus eum pro gratia Christi

Index V.

289

et catholicae fidei veritate con-
tligebant ,)raecipue presbyter
Hieronymuo III 667, 9. A. misit
quandam a se conscriptam ve-
lut defensionem suam, qua se
(lixit obiecfis respondisse Gallo-
rum III 695, 14. verba ex hac
defensione adlata III 695, 19.
quidam ex discipulis eius adu-
lescentes dederunt A. librum,
quem eiusdem Pelagi esse dixe-
runt, rogaTites, ut ei responde-
ret; quem ;ibrum A. legit atque
respondit III 692, 3—15; cf.
675, 3. 697, 5. IV 45, 20; respon-
dit autem tacito noniine auc
toris, ne offensus insanabilior
redderetur IV 46, 4. quo libro
Pelagius ea prorsus persuadere
moliebatur. quae gratiam dei
per Christum lesum generi hu-
mano impertitam de tidelium
cordibus creditam delerent IV
45, 20. verba ex hoc libro pro-
lata III 695, 29. ipsum Pelagi
librum et suum, quo ei respon-
dit, A. ad lohannem episcopum
misit III 694, 5. idem liber mis-
sus est ad papam Innoceniiam
in 675, 3 729, 6. de Pelagi lihro
quid iudicaverit Innocentius III
729, 6. Pelagius de iudicio, quod
de ipso in Palaestina factum
est, damnatus exisset, nisi ob-
iecta sibi contra gratiam dei
dicta, quae obscurare non po-
tuit, ipse damnasset IV 70, 16 —
72, 3 (c/. 72, 5—73, 17). anathe-
masse videtur eos, qui dicebant,
(|Uod peccatum Adae ipsum so-
lum laesisset et non genus hu-
manum IV 67, 5; cf. 71, 3.
timens damnari in orientalium
episcoporuin iudicio damnavit
sententiam, qua dicebant gra-

LVIII. Aagustinas. (Oold btcher )

tiam dei non ad singulos actus
dari, sed in libero arbitrio esse
vel in lege atque doctrina IV
406, 2. 7. 417, 5. in quo iudicio
eos, qui dicebant gratiam dei
secundum merita nostra dari,
sine dubitatione damnavit, ne a
catholicis iudicibus damnaretur
IV 417, 2; cf. 181, 14. 182, 5;
sine ullis praecedentibus meritis
gratiam ipsam humanam esse
naturam, in qua conditi essemus
IV 182, 8. in eodem iudicio, ut
aliquo modo catholicus pronun-
tiaretur, anathemare coniiiulsus
est, qui dicebant infantes,
etiamsi non baptizarentur, ha-
bere vitam aeternam IV 67, 15;
(•/. 68, 10. 16. summa seiiten-
tiarum, quas omnes Pelagius
sic anathemavit, ut nihil ad eas
quoquo modo defendendas dis-
putationis adtulerit IV 70, 20 —
72, 3. hanc Polagi confessionem
et episcopalis auctoritatem
iudicii quisquis sequebatur.
quaenam ut tenere deberet, fuit
consequens? IV 72, 3—73, 23.
gesta iudicii episcopalis nesciie
se scripsit Innocentius, utruin
vera essent; 'quae si vera sunt',
inquit, 'Pelagium constat magis
subterfugisse, quam se tota ve-
ritate purgasse' III 728, 7; cf.
727, 2 — 13. non culpandos esse
iudices, quibus Pelagius erat
purgatus, in ep. 177 episcopi
Innocentio scripserunt III (»70,
12—671, 13; cf. 728, 6. in libris
recentioribus, quos Pelagius
post iudicium in Palaestina fac-
tum dicebatur edidisse, quam-
vis adiutorio divinae gratiae
consentire videretur, quid de
hac re sentiret, non satis evi-
19

290

Index V.

denter apparuit IV 74, 1 — 75, 7;
cf. 128, 11. in libris, quos nu-
pfvrime Pelagius perhibebatur
edidisse, defendebatur Esau et
lacob sine vitio natos nec ali-
quid de primi liominis damna-
tione traxisse IV 67, 3. Pelagius
quamquam anathematizaverat
eos, qui dicebant gratiam dei
secundum merita nostra dari,
tamen nihil aliud in Pelagiano-
rum posterioribus disputationi-
bus invenitur quam meritis dari
eam gratiam IV 181, 14. idem
confessus est priorem hominis
vitam, quae est ab infantia, sine
peccato non esse, sed eum ad
vitam, quae sine peccato esset,
labore proprio et adiuto per
gratiam dei posse converti III
695, 25. 696, 29.

A. loliannem, a quo Pelagium
multum diligi audiverat, monuit,
ut illum caveret, ne ab eo fal-
leretur III 691, 22. 693, 30. ab
eodem petivit gesta ecclesia-
stioa, quibus apud episcopos
provinciae Palaestinae Pelagius
perliibebatur esse purgatus III
695, 9; cf. 658, 6. 670, 11. 727, 1.
IV 47, 4. Innocentius sibi per-
suaderi non posse dixit Pela-
gium esse purgatum III 726, 15.
litteris Herotis et Lazari, quas
Orosius tradiderat, lectis Car-
thaginense concilium et Milevi-
tanum adverterunt Pelagium et
Caelestium auctores nefarii pror-
sus et ab omnibus anathemandi
erroris esse III 653, 13. 667, 3.
itaque nisi errores suos aper-
tissime anathemavissent, ipsos
anathemari oportere censuerunt
III 654, 13, id quod ad papam
Innocentium detulerunt litteris

175 et 176; accessit ep. familia-
ris 177, quam quinque episcopi
de eadem causa ad Innocentium
miserunt aliquanto diligentius
scriptam IV 47, 8. 389, 14. ad
quas litteras Innocentius re-
spondit litteris 181. 182. 183.
quarum omnium senarum litte-
rarum exempla A. ad Pauiinum
IV 47, 12 et ad Valentinum
monachum misit IV 389, 12;
Innocenti litterarum exempla ad
Optatum quoque IV 157, 18. si
Pelagius episcopalibus gestis,
quae in oriente confecta dice-
bantur, etiam papae Innocentio
iuste visus fuisset absolutus,
errorem tamen ipsum et impie-
tatem etiam auctoritate aposto-
licae sedis anathemandam esse
censuit concilium Carthaginense
III 658, 6. Pelagium et Caele-
stium in ecclesia sanari se
malle quam desperata salute ab
ecclesia resecari declaravit con-
cilium Milevitanum III 667, 4 et
A. III 274, 2. 690, 10. quinque
episcopi scriptam ab uno eorum
ad Pelagium epistulam Inno-
centio miserunt, ut eam ad illum
dirigere ipse potius dignaretur
III 684, 14. Pelagium iam for-
tasse correctum esse A. et, qui
cum eo erant, episcopi in ep. 177
opinabantur, quod ut verum
esset, exoptabant III 671, 14.
idem episcopi Pelagium anathe-
mare debere scripta sua postu-
labant aut, si ea esse sua ne-
garet, anatliemare tamen et
damnare III 683, 10; cf. 675, 19.
oontra Pelagianos papjxe Zosi-
mo de Afrioano concilio scrip-
tum est eiusque rescriptum ad
universos totius orlds episoopos

Index V.

291

missura IV 389, 16. et posteriore
concilio plenario totius Africae
contra eundem ipsum erroreni
aliqua breviter sunt constituta
IV 389, 18. quoruni omnium
exempla A. ad Valentinum ab-
batem misit IV 889, 16: exem-
phim rescripti, (juod Zosimus
ad universos ppiscopos dederat,
ad Optatum quoque IV 157, 19.
Pelagius et Caelestius, impii
dogmatis assertores acerrimi.
recenti iudicio dei per diligen-
tes et tideles servos eius catho-
lica communione privati sunt
et etiamtum in sua damnatione
persistebant IV 220, 25. audita
Pelagi damnatione, qui fuisset
pertinax et resistens haeretici
dogmatis auctor inventus, cete-
ros facile corrigi existimavit
Innocentius III 726, 11. Pela-
gium Caelestiumque ecclesia-
stica communione privari Iniio-
centius apostolici vigoris auc-
toritate censuit, donec vesipi-
scerent de diaboli lacjueis, eos-
que interim dominico ovili non
recipi III 721, 3: cf. 722, 4.
simul praecepit, ut, (luicumque
eandem doctfinam defensitare
niterentur, par eos vindicta
constringeret III 721, 12. Pela-
gius et Caelestius novae hac-
resis vel auctores vel certe
acerrimi notissimique suasores
conciliorum episcopaliura vigi-
lantia ab Innocentio papa et
Zosimo, nisi correcti etiam egis-
sent paenitentiam, toto Chri-
stiano orbe damnati sunt IV
157, 12; litterae apostolicae
sedis de illorum damnatione ad
.\fricam missae IV 176. 15. im-
peratores llonorius et Theodo-

sius dudum constituerant, ut
Pelagius atque Caelestius, in-
fandi dogmatis repertores, ab
urbe Roma pellerentur, et re-
centi quoque sanctione decre-
verunt, ut, si quis eos in qua-
cumque provinciarum parte lati-
tare non nesciens aut propel-
lere aut prodere distulisset,
praescriptae poenae velut parti-
ceps subiaceret IV 296, 4. 297,
2 et, quicumque episcopi eorum
damnationi subscribere negle-
xissent, episcopatus amissione
multati interdicta iii perpetuum
expulsi civitatibus communione
privarentur IV 298, 2.

Pelagiani se de Sixti, pres-
byteri ecclesiae Komanae, (pii
eorum magni momenti patronus
fama iactabatur, solebant efferre
amicitia IV 163, 26. 164, 8; r/.
176, 11. A. Sixto varia Pelagia-
norum genera varie curanda
conimendat IV 164, 9. Sixtum
anatiiema Pelagianis iii populo
frequentissimo pronuntiasse fa-
ma in Africam pertulit IV 176,
13. ep. 194 ad Sixtum contra
novos haereticos Pelagianos est
conscripta, qui dicebant gratiam
dei secundum merita nostra dari
IV 382, 6. 390, 15. librum Pela-
gianuni ad Demetriadem mis-
sum quisnam scripsisset vel
num ad eam pervenisset, Aly-
pius et A. ex lulia matre nosse
volebant IV 122, 12. de Pelagio
ipso se cogitare haud dissimu-
labant, cum in quadam epistula
sua diceret ad eam se scripsissc
IV 130, 13. eorum de hoc scripto
iudicium IV 122, 14. Pelagius
lil)ri sui ad Demetriadem niissi
testimonio probare nitebatur se
19*

292

Index V.

gratiam dei, quam vel tacere
vel negare diceretur, apertissi-
me confiteri IV 130, 16. verba
ex hoc libro prolata IV 122, 18.
quinque episcopi papae Inno-
centio scripserunt audivisse se
esse in urbe Roma, ubi Pelagius
diu vixisset, nonnullos, qui di-
versis causis ei faverent III 670,
7; cf. 726, 2. Pelagianos Romae
esse nec ostendere se posse
rescripsit Innocentius nec ne-
gare, cum, etsi essent, laterent
nec auderent Pelagium defen-
dere vel, quae praedicaret, iac-
tare III 726, 5. Nolae tanta pro
isto errore obstinatione quos-
dam niti audiebat A., ut dice-
rent facilius esse, ut etiam Pe-
lagium desererent, quam ut ab
eius sententia discederent IV 68,
13. non parum veritati propin-
quarunt Pelagiani in quaestione
de baptismo parvulorum, cum in-
fantulum per eos, a quibus bapti-
zandus offeiretur, credere confite-
bantur IV 168, 28. 212, 5. 213, 5. 11.
auctoritate evangelica territi vel
potius Christianorum populo-
rum concordissima fidei conspi-
ratione* perfracti sine ulla recu-
satione concedebant nuUum
parvulum nisi renatum ex aqua
et spiritu intrare in regnum
caelorum IV 200, 23. A. Pela-
gianos iam non existimabat di-
cere, etiamsi non peccasset
Adam, fuisse vel corpore mori-
turum IV 175, 2. Pelagiani con-
clamantium religiosorum et pio-
rum vocibus pressi ita se fate-
bantur ad habendam seu facien-
dam iustitiam divinitus adiu-
vari, ut sui praecederet aliquid
meriti IV 180, 11. idem ex quo

damnati sunt, errorem suum
aut liberius defendere aude-
bant aut pressius atque timidius
insusurrare non cessabant pene-
trantes domos aut timore om-
nino silebant, quod in corde
retinebant; quorum illos seve-
rius cohercendos putabat A.,
alteros vigilantius vestigandos,
hos tractandos quidem lenius
sed non segnius docendos IV
164, 9. 177, 18. qui si resipuis-
sent deposito pravi dogmatis
errore, in ecclesiam eos recipi
iussit Innocentius III 722, 11;
cf. 713, 1. 716, 10. ludaeis A.
eos dixit simillimos IV 77, 17.
220, 18; cf. III 452, 12. 453, 1;
non quidem nomine eos sed ta-
men errore iudaizare IV 220,23.
Nova Pelagianorum haeresis
inimica gratiae Christi contra
ecclesiam Christi conabatur ex-
surgere, sed aliquamdiu nondum
evidenter ab ecclesia separata
erat III 689, 14; cf. 664, 15. Pe-
lagianos inimicos se catholicae
fidei et dei beneficiis profiteri
ingratos dicit Innocentius nec
catholica communione esse di-
gnos III 711, 3. quam periculosi
essent nec facile contemnendi,
A. monuit Honoratum; conti-
nenter enim eos vivere atque
in bonis operibus esse lauda-
biles nec falsum Christum cre-
dere, sed tamen ignorare dei
iustitiam et suam constituere
velle III 231, 18. haec haeresis
antiquissimae fidei stabilita mo-
liebatur fundamenta convellere
adversus dei gratiam dispu-
tando IV 157, 9; cf. III 661, 11.
666, 10. 690, 8. non parvus, non
mediocris erat illorum error IV

Index V.

293

121, 12. 122, 1. sectam impera-
tores eam appellaverunt dete-
stabilem IV 298, 8. nihil tara
iniquum potest esse, dicit Inno-
centius, tam barbarum, tam to-
tius religionis ignarum, tam
Christianis mentibus inimicum
quam Pelagi doctrina III 706,
2, nihil tam mortiferum, tam
praeceps videtur ad casum, tam
expositum ad omnia pericula III
707, 8. perniciosissima haeresis,
inquit Hieronymus, quae sem-
per simulat paenitentiam, ut
docendi in ecclesiis habeat fa-
cultatem, ne. si aperta se luce
prodiderit, foris expulsa moria-
tur III 638, 3. Pelagius et Cae-
lestius gratiam non aperte op-
pug-nare audebant III 656, 14;
cf. 273, 2. 638, 3. 662, 1. 691, 23
atque fieri posse putabatur, ut
scripta, quae ipsorum esse dice-
rentur, sua esse negarent III
662, 2. 675, 19. 683, 13. Pelagi
novellus et perniciosus error
ecclesiastica auctoritate est
compressus IV 47, 15: cf. 389,
11. libris et A. et aliorum cum
contra alios tum maxime contra
Pelagianos catholica fides tot
annis est defensa IV 478, 4.' A.
se scripsisse dicit grandem
quendam librum adversus Pe-
lagi haeresim cogentibus non-
nuUis fratribus, quibus contra
gratiam Christi opinionem per-
niciosam ille persuasisset III
621, 20. Hieronymi dialogus ad-
versus Pelagianos III 638, 1.
Hieronymus opus sub noraine
Critobuli adversus Pelagiura
modo edidit III 700, 2. Mercatoris
liber adVersus novos haereticos

IV 168, 8. de quibus ad A.
scripsit IV 175, 1.

P e 1 a g i u s Terenti distinguitur
a Pelagio Britone IV 45, 9.

P e 1 a g i u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 653, 5.

P e 1 a s g u m veterum coraraenta
I 89, 18. regnum Pelasgum
(ex coni.) I 94, 5.

Pentadius episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 4.

Peregrinus diaconus A. com-
raonitoriura, ut Marcellino tra-
deretur, accepit III 150, 15; cf.
154, 6. quera dicit A., ex quo
ab ipso profectus esset cura
Urbano, quando episcopatus
sarcinara subire perrexisset,
nonclura reraeavisse Hipponem;
salvos eos tamen esse se cogno-
visse III 380, 5.

Idem fortasse erat. quem in
ep. ad Maximum data (ep. 170)
Alypius et A. coepiscopura ap-
peilant III 622, 6. 631, 6 et pu-
silla ep. 171 rogant, ut rescri-
beret, nura aliquid apud Maxi-
raura profecissent.

P e r e g r i n u s coraes ab A. mira-
culi testis adiiibetur IV 482, 9.

P e r s a e : apud Persas. inquit
A., evangeliura iam diu praedi-
catur II 467, 22.

P e r s i u 8 de mantica aliena II
242, 4. alii eiusdera versiculi II
667, 18. rV^ 505, 2.

p e s : de lavandis pedibus quae-
stio et variae consuetudines H
207, 17.

P e t r u 8 apostolus Pauli prae-
cessor II 297, 15 (Hier.). Chri-
stus Corneliura per priorem
Petrum docuit et Petrura per
posteriorem Paulum III 559, 12.

294

Tiidex V.

Itciptismus, (|uem dodit Petrus,
non erat Petri sed Christi II
400, 1. dei patris revelatio utrum
per fidem rei creditae aii per
visionem conspectae facta in
Petri mente fuisset. non A.
videbatur elucere III 304, 20.
Petrus ex egregio praesumptore
tam creber nej^ator effectus III
186, 5. quod dicitur egisse
paenitentiam, cavendum est, ne
ita putetur egisse, quo modo
afjunt in ecclesia, qui proprie
I)aenitentes vocantur IV 639, 9.
quando amarissimas lacrimas
fudit, utique dominum negasse
eum paenituit et tamen aposto-
lus mansit IV 39, 15. 40, 10.
lacrimae Petri pastoris IV 359,
17. Novatianus quidam Petrum
baptizatum non fuisse dixit, cuin
paulo superius dixisset aposto-
los fuisse baptizatos; quod unde
illi videretur, se ignorare ait A.
IV 638, 14—639, 6: r/. 644, 2.
Petrus, dixit urbicus quidam II
32, 24. 37, 21. 49, 9, aposto-
lorum caput, caeli ianitor et
ecclesiao fundamentum, ex-
tincto Simone, qui fuorat dia- '
boli non nisi ieiunio vlncendi
tigura, Komanos edocuit sabbato \
ieiunare II 50, 9; cf. 51, 18. n,im I
cum Simone mago die dominico
certaturum i^ropter ipsum peri-
culum pridie cum urbis ecclesia
oum ioiunavisse ot ]iunc morem '
tonuisse orat opinio pbn-iiuorum,
quamvis oam porliiberent esse '
falsam iileriquc Komani II 50, i
18.

Inter se vixerunt concorditer
P(!trus et coiidiscipuli (uus II
50, 14. Petrus a Paulo obiurgatus
V. Pauhis p. 281. illa Petri no)i

tantum ckiudicatio verum otiam
correctio scripturis canonicis
continotur II 482. 18. non aequa-
tur meritis Petri, quisquis non
cogit gentes, iudaizare II 482,
17. Petri solita libertas II 293,

8, magna auctoritas 294, 6,
sancta humilitas II 375, 9.
sanctae ac benignae pietate
humilitatis rarius et sanctius
exemplum posteris praebuit
Petrus quam Paulus II 374, 20;
cf. III 699, 26. Petrus volens
mortem subegit asperam II 848,
11.

Ordinem episcoporum sil)i
succedentium ab ipso Petro
numeramus, qui totius ecclesiae
figuram gerit II 153, 8. 154, 7.
Petro successit Linus II 153, 12.
Petri basilica I 120, 22. in epi-
stula Petri voluntas eius ap-
paret, in basilica non apparet I
120, 30. imperii nobilissimi emi-
nentissimum culmen ad sepul-
crum piscatoris Petri submisso
diademate supplicare ait A. IV
514. 2. qiiotiens fidei ratio ven-
tilatur, papa Innocentius arbi-
trabatur omnes fratres et coepi-
scopus suos non nisi ad Petrum,
id est sui nominis et lionoris
auctorem referre debere III 717,

9, a quo ipsum episcopatum et
totam auctoritatem nominis
huius omersisse 702, 5; cf. 701.
5 — 703, 5. A. papam Caelestinum
obsecravit per Cliristi sanguinem,
per apostoli Petri memoriam IV
352, 5.

P e t r u s episcopus in concilio
Milevitano adfuit III 664, 6.

P e t r u s ot AJuaham, ad quos
data est ep. 184 A, al) A. multa

Iiidex V.

295

(|ii.i('siv('iaiit III 1:V2. 1. iiioiiachi
fuis^^f^ videntur 111 732. 11.

IMialaridis tauius 111 -1;52. 3.

jiliantasia /•. imafro. mcMnoria.

|) li a n. t a s t i c u s r. iniajjo.

IMiarao et Moysps siniilia fec(!-
nint 11 450. 24. (juo modo in-
v(Miiss(^ viderentur mafri Pliarao-
nis eonversa iii sanpuineni tota
a(iua .Vejrypti. unde simile ali-
(|uid faeerent 111 ^.W. 14. Pliarao-
nis majri liaereticonim ii!ia<r() II
203. 20—204. 11.

P li a r i s a e u s ille. ([ui iiistiiias
suas praedicabat. forma (vat il-
loruin iustorum. qui in saiicti-
tate jreneris et littera lepis
jrlorial)antur II 724. 12-726. 0.
pastores mali nomine scribarum
et Pliarisaeorum si<rnifioati sunt
do(' ntes bona et facientcs mala
IV 344, 24. tolerabat Zacliarias
Piiarisaeos et scribas II 10.5, 10.
liaeresis Minaeorum a Pliarisaeis
us(iue ad Ilieronymi tempora
damnabatiir II 3(>3, 14.

1' li e r e c y d e s Syrius apud Grae-
cos primus de animae inmortali-
tate ciim disputavisset, Pytha-
jroraiii ex athleta in i)liilosophum
veitit 111 113.' 13.

Philastrius, lirixensis epi-
scopiis. scripsit lilirum de omni-
I)us haeresihus IV 440. 13; rf.
4.")(l. 0. hacrescs fuisse comme-
inoravit antc domiiii adventum
2N iii poimlo ludaeo, 128 post
doiiiini advcntiiin IV 44(5. 15. dc
iiumcro (piantiim dilTerret ab
l".pil)haiiio. (iiii (iraece de hacre-
sibus sori])sit. iiionet Augustinus
IV 447, 5. Kpiphaniiis lonjrc
Philastrio doctior eiiiinuit IV
447, 10. 418, 5. .\. Philastrium

cuin Amhrosio Mcdiolani vidit
IV 440. 13.

P h i 1 i ]) p e n s i u m eoclesia II
401. 25. episoopus 11 148. 11.

Philocalus. primarius Ilippo-
niensium. A. rescriptum ad
Quodvultdeum perferendum ac-
cepit IV 446, 10, quod ille non-
duin ad se pervenisse scribit IV
449, 8.

[) h i 1 o s o p h i a (piid est Latinc
nisi studium sapieiitiaeV III 370.
8. philosophiae quaestiones mo-
lales. naturales. rationales II
082. 23. 24. (583. 7. (584. 18. pliilo-
sophiam .Xristoteleo more tam-
(juam esotericam fovere .\. c()n-
sueverat III 00. 14 (Vo/.).

p h i 1 o s o p h u m iii Aoademiae
Lycio residentem depinjrit Nec-
tarius II 570. 1. Tullius quasi
con-ulares philosophos appellat,
quonim mafrni pendit auctori-
tatem II 583, 31. de philo-
so[)liorum vanitate II 363. 1(5.
l)liiIosophi huius mundi velie-
menter egerunt, ut [lutarentur
vel putarent sibi beatam vitam
virtute propriae voluntatis effi-
cere IV 77. 5: rf. 111 431. 0.
lioc saeculo iam nullos videmus
philosophos nisi fortc amiculo
corporis I 1. 15. philosophoruin
scholae .\. aetate [irorsus ob-
mutuerant II 676. 17. 28. 684,
23. 697. 5.

Phison flumen II 185, 2(1.

P h I e fr c t h 0 n Tartareus 1 15,
23.

iMioenioes limitem iin[)etus bar-
barorum percucurrit III 544, 1.

P ii o t i n i a n 0 s haeretioos, qui
|)rinci[)iuiii filio dei ex utero
virginis tribuebant nec volebant

296

Tndex V.

credere et antea eum fuisse,
Ambrosius coarguit III 292, 19.
Photinianus loquebatur adver-
sus spiritum sanctum et pecca-
bat in eum, cum eius omnino
negaret aliquam esse sub-
stantiam, sed unum tantum
modo esse deum patrem IV 42, 1

P h 0 t i n u s haereticus hominem
tantum modo Christum credidit
n 717, 25.

P h r y g 6 8 sacrilegi I 94, 6.

Pictaviensis v. Hilarius.

P i n i a n u s v. Albina. Pinianus,
homo dives atque pecuniae con-
temptor et largitor III 3, 24; cf.
13, 5. Hipponienses eum pres-
byterum petebant III 7, 18.
10, 12 et turbulenter ac temere
agere coeperunt 8, 6. 15. 26.
9, 1. A., quod fide data pro-
miserat, ne ille invitus ordinare-
tur, omni, qua peterat, ratione
resistebat III 8, 11. Pinianus
misit ad A. servum dei, qui ei
diceret illum se velle populo
iurare, si esset ordinatus invitus,
fore, ut ex Africa discederet
omnino III 9, 23. tum Pinianus
urgente populi voluntate com-
motus Hippone se mansurum
esse, si sibi clericatus sarcinam
nolenti nullus inponeret, et, si
quando ad suscipiendum clerica-
tum consentire sibi placuisset,
non nisi in ipsa Hipponiensi
ecclesia consensurum interposito
iure iurando promisit promis-
sumqjie subscripsit III 10, 2 — 11,
15; cf. 12, 14. episcopi ne sub-
scriberent, Melanio contra di-
cente factum est III 11, 16. ea-
dem cum ad alias necessitates
etiam aeris morbidi causationem

addi voluisset, Piniani respon-
sione reprehensa est III 10, 25.
Albina de Hipponiensibus questa
est, quod aperuissent cupidita-
tem suam neque clericatus sed
pecuniae causa Pinianum apud
se tenere voluissent III 3, 22;
cf. 12, 20. 16, 4. de A. quid sen-
tiret, paene clamavit nec ipsa
tantum verum etiam filii eius,
qui hoc etiam ipsa die in abside
dixerunt III 3, 26. A. hanc
suspicionem et ab Hipponiensi-
bus et a se ipso propulsabat III
12, 20. 13, 25; neque a se neque
a populo ius iurandum ei esse
extortum promittendae praesen-
tiae III 17, 10. Pinianus A. prae-
sente ac permittente neque vero
praecipiente iuravit III 12, 3.
populus Pinianum ad presby-
terium, non ad iusiurandum
clamando cogebat III 12, 8.
flagrantissime in Piniano amare
potuerunt Hipponienses tantam
mundi istius cupiditatem, tantas
opes, tantara spem tanta conver-
sione superatam atque calcatam
III 13, 5. Pinianus ita se promi-
sit ab Hippone non recessurum,
quem ad modum A. vel ipsi
Hipponienses non recedebant,
quibus tamen et abeundi et
redeundi facultas erat libera HI
7, 9. quod post ius iurandum ab-
sens erat, per hoc periurus non
fuit, nisi aut voluntatem muta-
verat apud Hipponienses habi-
tandi aut discesserat sine dis-
positione redeundi III 6, 22. qui
fuissent motus vel linguae homi-
num, posteaquam Pinianum dis-
cessisse didicissent, A. com-
monitorio Albinam certiorem
fecit III 11, 24. Hipponienses

Index V.

297

rinianum non sicut damnatum
sed sicut carissimum habita-
torem suae civitatis habere
voluerunt III 6, 19; non aliter,
(luod eis promiserat, impleri sen-
tiebant, quam ut adesset volun-
tate habitandi et iret, quo
necesse fuisset, cum disposi-
tione redeundi III 17, 21. Albina
in ep. ad A. missa ius iurandum
violenter extortum dixit III 16,
15; cf. 5, 1 et promissam Hip-
pone praesentiam exilii, depor-
tationis, relegationis nomine
praegravavit 17, 4. Piniano nul-
lus ab Hipponiensibus metus
mortis ingestus est, etiamsi forte
ipse tale aliquid timuit III 8, 2;
cf. 14, 14. 16, 17. qua religione
ius iurandum a Piniano conser-
vari oportuerit III 5, 1 — 7, 13.
16, 10. Pinianus in monachis
habobatur III 16, 30. Hipponien-
sium in Piniani causa suspi-
ciones et iniurias sustinuit Aly-
pius V. Alypius. ep. 225 ad
Alypium datae A. promissionis
exemplum adiunxit ex chartula
eadeni, quam Pinianus subscrip-
sit, translatum et a se in-
spiciente empndatum III 7, 19.

p i s c i s : illis magnis piscibus do-
minus iam post resurrectionem
novam vitam demonstravit II
205, 16.

Pius, episcopus Romanus II 153. 15.

P 1 a c e n t i u s episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit III 663, 5.

P 1 a t 0 a Cicerone multis locis
apertissime ostenditur in sapien-
tia non humana sed plane divina
constituisse et finem l)oni et cau-
sas rerum et ratiocinandi fiduciam
II 684, 2. memoria praeteritanim
rerum est, haec autem, quae

intellegendo discimus, Platonc
ipso auctore manent semper nec
possunt interire ac per lioc non
sunt praeterita I 14, 4. dicimus
hominem quasi hominem in com-
paratione hominis illius. quem
Plato noverat I 5, 4. Xenocrati
discipulo Academiam, scholam
suam, reliquit Plato II 681, 9. A.
epistulae Nebridio Christuni,
Platonem, Plotinum sonabant I
12, 1. Ambrosius scripsit adver-
sus eos, qui de Platonis libris
Christum profecisse contende-
bant II 7, 23.
Platonici esse aiiquid dice-
bant, quod non sensibus percipi
posset, atque id solum vere esse,
id solum percipi posse, quia in-
commutabile et sempiternum
esset, percipi autem sola in-
tellegentia II 683, 15. inter eos,
qui fruendum deo unum atque
summum bonum nostrum esse
dicebant, eminuerunt Platonici
II 681, 1. animam lapsam de
caelo .esse omnes Platonicos
putare dicit Hieronymus III 542,
4. Platonici falsorum pliilo-
sophorum erroribus circumla-
trantibus sententiam suam te-
gere quaerendam quam polluen-
dam proferre maluerunt II 696,
22. quibus condicionibus et in
moralibus et ift naturalibus et
in rationalibus quaestionibus ad-
ducti sint, ut occultare senten-
tiam suam statuerent et contra
eos disserere, qui verum se in-
venisse iactarent II 682, 3 — 683,
27. Stoicorum et Epicureorum
litem conantes diiudicare occul-
tabant sententiam veritatis et
illorum vanam in falsitate fidu-
ciam convincebant et redargue-

298

Index V.

bant II 681. 19. non innierito ad
officium suum pertincre arbi-
trati sunt Stoicis et Epicureis
maxime et prope solis omnino
resistere II 681, 3. nomine Epi-
cureorum et Stoicorum a Plato-
nicis oppugnati sunt ei. qui in
corporis vel animi natura pone-
bant et finem boni et causas
rerum et ratiocinandi fiduciam
II 684, 7. Platonici, cum iam
Cliristi nomen crebresceret, emer-
geve coeperunt ad proferendum
atque aperiendum, quid Plato
sensisset II 697, 1. verae rationis
personara implere non potuo-
runt, defuit enim divinae humi-
litatis exemplum, quod per Chri-
stum inlustratum est II 681, 23.
eosdem Academicos quos Plato-
nicos esse auditorum ipsa suc-
cessione docebat A. II 681, 5.
Platonicus fons I 1, 9. Plato-
nicae gentis philosophos ait A.
l)aucis mutatis invictissimo uni
regi Christo pias cervipes opor-
tere submittere II 685, 4.

P 1 i a d e s, caelestes creaturae II
185, 19.

P 1 o t i n i schola Romae floruit
habuitque condiscipulos multos
acutissimos et sollertissimos
viros; sed aliqui eorum magi-
carum artium curiositate depra-
vati sunt, aliqui in Christi mi-
litiam transierunt II 697, 4. A.
epistulae Nebridio Christum,
Platonem, Plotinum sonabant I
12, 1.

p o e t i c a : ne poeticam quidem
eloquentiae partem tacitam aut
inhonoram A. reliquit III 90. 8
(VoL).

P o 1 e m o n suocessit Xenocrati.
Polemoni Arcesilas II 681, 8.

Xenocrates Polemonem de fruge
tomperantiae disputando non
solum ebriosum verum et tunc
ebrium ad mores alios repente
convertit III 263, 16. 264. 11.
266, 3.

P 0 11 i 0 V. Cornelius et Asinius
PoUio.

P o m p i 1 i u s V. Numa Pompilius.

Pontianus, episcopus Roma-
nus II 153, 17.

Ponticanus, Romuli actor IV
587, 14.

Ponticianus episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit III 663. 7,

P 0 n t i u s et Rogatianus, quibus
supplicantibus lulianus impera-
tor libertatem parti Donati per-
misit, dixerunt homini apostatae
apud eum solam iustitiam habere
locum II 601, 24. 602. 1.

Pontus: ecclesia Ponti II 402. 1.

Porphyrius apostoli Pauli
arguit procacitatem, qui Petrum
ausus esset repreliendere. quod
in eodem in quo ipse fuisset
errore II 289, 10 et blasphemans
eos puerili dixit inter se pu-
gnasse certamine 300, 16; cf.
311, 12. qua expositione Origenes
et ceteri deinceps interpretes
Porphyrio blasphemanti respon-
dere conati essent, Hieronymus
adnotat II 289. 7; A. autem alio
potius modo Porphyri calum-
niam defendendam esse censuit
II 375, 9. quae de Porphyrio
contra Christianos quaestiones
tamquam validiores decerptae
proponebantur II 551. 5. 569. 2.
IV 471, 7; cf. III 570, 9.

Possidius, Calamensis episco-
pus II 598, 2. tristis eum Cala-
mensium causa compulit, ut iret
trans mare II 506, 17. sed prius-

Iiidex V,

299

quani navigavit, A. convenit II
582. 6 et ep. 95 Paulino redden-
dam recepisse videtur, nam A.
scribit eum esse cum Paulino II
506, 16. Possidium multo salu-
brius ipsum quam Nectarium
cives suos dilippre ait A. II 582.
14. eidem ep. 101 A. dedit per-
ferendam ad Memorium, quem
in eo suam ait non parvam
reperturum esse praesentiam II
539, 18. Possidium dicit A. per
suusn ministerium dominico pane
esse nutritum II 540, 1. qua re
ad ipsum scriptam esse epi-
stulam 245 non temere conie-
ceris. Possidius cum iret ad
fundum Figulinensem. Donatistae
ei insidiati sunt et paene vivum
cum domo, quo fugerat, in-
cenderunt II 598, 2; sed tamen
Crispinus propter hoc factum
haereticus iudicatus poenadecem
librarum auri eiusdem Possidi
intercessu est liberatus 598, 11;
(•/. 413. 18. in concilio Milevitano
adfuit III 6(>3, 5 et inter illos
quinciue episcoj>os invenitur, qui
epistulam 177 ad papam Inno-
centium miserunt. quibus ille
respondit ep. 183. in ep. 137 A.
\'olusianum Possidi nomine mul-
tum salutat III 125, 11 (cf. quue
III 92, 12 et 14 in cudd. C et K
sunt scripfa).

P o s s i d o n i u s episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit 111 664, 4.

i* o s t u m i a n u s episcopus in
concilio Cartiiaginensi adfuit III
652. 8.

r () t e s t a t e s. angeloruni cliorus,
ileuiii videre, sicuti est, non
possunt, dicit Hieronymus III
337, 11. 339. 14.

praedestinare: 'secundum

electionem dilecti propter patres'
= praedestinati ill 367, 6. quos
deus praedestinavit. illos et
vocavit secundum propositum;
sunt enim et alii vocati sed non
secundum propositum vocati IV
65, 10.

praedestinatio: de prae-
destinationis gratia III 366, 16
—368. 22. 676. 13—678. 2. secun-
dum praedestinationem et apo-
stolus dicit quod elegerlt nos
deus in Christo ante consti-
tutionem mundi IV 115, 7. cur
ad praedestinationem alii per-
tineant, alii non pertineant, oc-
culta causa esse potest, iniusta
non potest III 368. 15; cf. IV
184, 16—23. 194. 22—195. 2. 197.
1—17. 200, 13—203, 23. 318, 9.
non ideo deus nondum natorum
alium oderat, alium diligebat,
(juia eorum futura opera prae-
vldebat IV 204, 1—205, 3.

[» r a e d i c a r e r. presbyter.

p r a e f e c t 0 r u m per Africam
vicarius II 410. 5.

P r a e s i d i u m diaconum cuni ep.
39 Hieronymus ad A. misit eique
diligentissime commendavit II
67, 7. eundem, ut videtur, epi-
scopum factum A. ep. 74 roga-
vit. ut ep. 73 ad Hieronymuni
mittere non gravaretur et sua
etiam ipsius ep. eius aniinuiii
placare et mitigare curaret. ad
fuit in concilio Milevitano 111
664, 6.

P r a e t e .\ t a t u s episcojjus in
concilio Cartliaginciisi adfuit III
653, 4.

Praetextatus .\ssuritanus v.
Feliciaiius Mustitanus. }'raetex-
tato daiiinato in eius loco alter
est ordinatus II 616, 16.

300

Index V.

presbyter: Aurelius, episcopus
Carthaginensis, ut se praesente
sermones liaberent, permisit pres-
byteris ep. 41; quorum sermo-
num ut aliquos sibi mitti iuberet,
obsecrabant eum A. et Alypius

II 83, 13. catholici presbyterum
Siniti miserunt, ut nulli molestus
suos visitaret et in domo iuris
sui positus pacem catholicam
volentibus praedicaret II 597, 26.
quo animi ardore Hipponienses
Pinianum, hominem divitem,
presbyterum facere et apud se
tenere studuerint ep. 125 et 126.
quibus ex causis A. presbyterum
quendam removendum ab officio
presbyterii arbitratus sit ep. 65
ad primatem data.

presbyterium v. episcopatus.

precationes dicuntur. quas
facimus in celebratione sacra-
mentorum, antequam illud, quod
est in domini mensa, incipiat
benedici III 362, 9. v. deprecatio.

p r i m a t e s senis nomine appel-
lantur I 62, 3. III 34, 4. 235, 2.
IV 163, 16. 216, 6. 348, 23. 29.
'Silvanus senex ecclesiae Sum-
mensis subscripsi' III 34, 4; cf.
235, 2. 'Silvanus primae sedis
provinciae Numidiae subscripsi'

III 39, 20. Mauretaniae pro-
vinciae suos habent primates II
219, 11.

p r i m a t u s : episcopi de primatu
contendentes II 219. 19. de ipso
primatus ordine in concilio
agendum est II 220, 5; sed in-
terim fieri potest, ut concorditer
constet, ut*r debeat convocare
concilium 220, 12; alium rei diri-
mendae modum proponit A. 220,
14. sede apostolica iudicante
duo episcopi provinciae Cae-

sariensis a primatu sunt exclusi
IV 351, 6 — 17. V. episcopus. —
= principatus aetatis v. Esau.
F r i m i a n u m damnavit Maxi-
mianus cum ceteris sociis suis
III 240, 16. Felicianus Musti-
tanus Priraianum Carthaginen-
sem damnavil et vicissim ab illo
etiam ipse damnatus est II 610,

22. III 240, 18. centum ferme
episcopi Donatistarum factjone
damnabili cum Maximianb con-
spirantes a^'si sunt damnare
Primianum absentem II 615, 21.

III 239, 22; cf. II 625, 10. 20. con-
cilium Maximianensium femina
quaedam conflavit adversus ab-
sentem Primianum et ceteram
per Africam multitudinem Pri-
miano communicantem II 108,

23. A. concilium Secundi Tigi-
sitani adversus absentem Cae-
cilianum cum concilio Maximia-
nensium adversus absentem Pri-
mianum componit II 108, 3 — 26.
Maximianus contra Primianum
levatus est II 615, 28. 626, 3; cf.

IV 15, 18. Primianus a ceteris
Afris suae communionis epi-
scopis contra factionem Maxi-
miani purgatus est II 108, 9.
Titianus Felicianum et Prae-
textatum, totam ipsam contra
Primianum conspirationem ver-
bis gravissimis accusavit II 627,
11. utique mendaces fuerunt,
qui Primianum falsis criminibus
damnaverunt II 617, 15. Maxi-
mianistae, Primiani damnatores,
extra Primianum baptizatores,
post Primianum rebaptizatores
II 156. 24; cf. III 37, 21. Afri-
cana ecclesia vel auctoritat.e vel
numero longe minor erat com
parata ceteris Christianis omni-

Index V.

301

bus gentibus quam pars Maxi-
miani comparata paiti Primiani
II 108, 15. Primianus damna-
tores suos et damnavit cura
ceteris et damnatos ac detesta-
tos in suo rursus honore susce-
pit et baptismum, quem mortui
dederant, agnovit III 646, 4.
Felicianum et Praetextatum non
unus Primianus sed multi epi-
scopi Donatistae post dam-
nationem in honoribus integris
susceperunt II 616, 17. Feli-
cianus in sacrilego Maximiani
schismate multos per suas ec-
clesias baptizavit modo cum
Primiano Donatistarum episcopus,
II 611, 2; simul enim Donati-
starum episcopus sedebat cum
Primiano a se damnato et dam-
natore suo II 613, 5; cf. III 38,
3. episcopi Donatistae non solum
baptismum, quem Primianus in
sua communione sed etiam quera
dedit Felicianus in Maximiani
sacrilego schismate, sanctum esse
senserunt II 614, 25. Macrobius,
quid de facto Primiani diceret,
interrogatus dixit se nuper ordi-
natum patris sui iudicem esse
non posse II 611, 23. neque enim
audebat iudicare Primianum II
614, 2. 615, 5. 15. quamquam non
quod male fecisset Primianus,
Macrobium A. voluit memorare,
sed quod optime f ecisset II 615, 7.
P r i m u s, subdiaconus Spa.niensis
ecclesiae, ob libidinem a cleri-
catu remotus est et inritatus ad-
versus disciplinam cum duabus
sanctimonialibus transtulit se ad
Donatistas, ubi omnes tres sunt
rebaptizati; deinde cum gregibus
Circumcellionum inter vagabun-
dos greges feminarum in vino-

lentiae bacchationibus superbus
exultabat II 28, 16.

principalis Cirtensis III 154, 10.

Priscilla r. Cataphrygae.

Priscillianistae Manichaeo-
rum simiilimi II 57, 1. non mul-
tum a Manichaeis dissimiles
blasphemias fabulabantur III 550,
10. ea ipsa, quae exponebant ab
suae sectae hominibus alienis,
vera esse non credebant; ipsi
enim alia" cum suis sentiebant
atque inter suos docebant sive
discebant, quae non audebant
prodere, fidem autem catliolicam
eis, quos timebant, praedicabant,
non quam tenerent, sed sub qua
laterent IV 527, 16; cf. 530, 25.53:2,
2. 11. praeceptum liabere perliibe-
bantur: 'lura, periura, secretum
prodere noli' IV 527, 27. pote-
rant aliqui haeretici reperiri
fortasse inmundiores, sed nul-
lus istis fallacia comparari IV
527, 24. Priscillianistae accipie-
bant omnia et canonica et apo-
crypha simul; sed quaecumque
contra eos erant, in suos sensus
expositione pervertebant IV
527, 13. scripturae apocryphae
non propriae Priscillianistarum
erant, sed alii quoque iiaeretici
eis utebantur IV 526, 16. Pris-
cillianistae non lioc sentiebant
de scripturis apociyphis, quod
se exponere simulabant IV 528,
4. eisdem scripturis tamquam
divinam tribuebant auctorita-
tem atque etiam canonicis eas
praeferebant IV 528, 6. hym-
num, quem dicebant esse lesu
Christi et in scripturis solebat
apocryphis inveniri (IV 526,
14), qua ratione exposuerint
IV 528, 9—532, 4. ipsum domi-

302

Index V.

num lesum loquentem per os
proprium illusorem potius quam
veritatis doctorem fuisse credi-
derunt IV 532, 13. hymnum
dixisse Christum secrete sanctis
upostolis, cum ascensurus esset
in montem IV 528, 9. hunc hym-
num non esse in canone aiebant,
quia velut sacramentum regis
abscondendum fuis^^et his, qui
secundum carnem sentirent et
non secundum spiritum et veri-
tatem dei IV 528, 12. 16; cf.
529, 21. 530, 10. 23. 29. 531, 28.
532, 9. non rationera hanc esse
dicit A. sed tergiversationem
IV 532, 8. Priscillianistae ad
ieiunandum die dominico sole-
bant testimonium de apostolo-
rum actibus adhibere II 57, 1.
(juid de animae origine senti-
rent, A., cum scriberet de libero
arbitrio, nondum quicquam se
audivisse dicit III 556, 9. Ar-
gyrium in Priscillianistas aut
nescientem inruisse aut iam
eiusdem haeresis retibus impli-
catum esse A. putabat, cum
scripturas quasdam sibi missas
Priscillianistarum esse non du-
bitaret IV 526, 4. Orosio ad
quaedam interrogata, quae illum
de Priscillianistarum haeresi
permovebant, uno libro non
grandi quanta potuit brevitate
et perspicuitate A. respondit

III 521, 16.

Priscillianus censuit animas
pro meritis vitae prioris terrena
atque mortalia dari in corpora

IV 307, 5. animam i-cpps-.av
dei substantiae esse Hispana
Priscilliani haeresis, ut ait Hie-
ronymus, suspicabatur III 542, 6.

Priscus, provinciae Caesarien-
sis episcopus, clamare potuit:
'Aut ad primatum locus sicut
ceteris et mihi patere debuit
aut episcopatus mihi remanere
non debuit' IV 351, 10. in eadem
poena qua ipse eiusdem provin-
ciae episcopus Victor fuit IV
351, 12.

Privationem adulescentem
dicit A. a se nondum esse su-
sceptum in monasterium: sed
causam ipsius ad senem Aure-
lium se misisse, ut, quod de illo
statuisset, hoc faceret; mirari
se autem, si iam potest lector
putari ecclesiasticus II 231, 17.

P r i V a t u s frater, cui heres suc-
cessit frater Aemilianus II 390,
13. idem fuisse videtur Privatus
ille, quem Evodius de monaste-
rio praecessisse et per somnium
sibi apparuisse meminerat III
494, 28.

Proba, vidua dives et nobilis
et tantae familiae mater III 47,
4; cf. 75, 13. viduitatis eius ne-
gotium erat persistere in ora-
tionibus nocte ac die III 40, 11.
habebat filios et nepotes nume-
rosamque familiam III 75, 15 et
nurum 76, 4. aliae sanctae vi-
duae virginesque sub eius cura
securius erant constitutae III
76, 5. cum ab A. petivisset, ut
de orando deo ad ipsam aliquid
scriberet, A, id promisit et
ep. 130 ad eam dedit III 40, 5.
quaestionum sacrarum consue-
tudinem inter eos fuisse intelle-
gitur etiam ex ep. 131, qua A.
Probam resalutat et gratias
agit, quod salutis suae curam
gereret III 78, 23. Demetriadem
sanctimoniam virginalem pro-

Index V.

303

fessam esse litteris Probae et
lulianae certior factus A. gau-
dio exultans gratulatus est
ep. 150 et velationis apopliore-
tum gratissime ab eis accepit
III 382, 8.

Probianus, proconsul Africae,
iussus est, ut Ingentium ad co-
mitatum imperatoris Constan-
tini mitteret II 410, 2. 23.

P r 0 c e s s u s episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit 111664,1.

P r o c u 1 i a n u s (Proculeianus II

18. 4), Donatistarum per multos
annos episcopus II 25, 25. 26,
20, in regione Hipponiensium
Kegiorum II 407, 2. 412, 25: cf.
30. 13. 342, 8. frater Evodius
A. indicavit Proculianum de
liereditate Christi cum ipso
conloquentem dixisse velie se
bonis viris sedentibus cum illo
conferre II 19, 6. qua re A. ad
eum misit ep. 33 declarans
magno cum gaudio se esse pa-
ratum oblata occasione uti II

19, 11. 20, 24. 22, 25. idemque
in ep. 34 iteravit II 26, 4—27,
10. ad quam rem, quod postu-
labatur, ut Constantinam vel
Mileum iret, rennuit et sibi
totam huius quaestionis ratio-
nein maxime cum Procidiano
esse dixit II 26, 9. cum audi-
visset Proculianum esse con-
questum, quod Evodius sibi
contumeliose respondisset, hanc
simultatem studuit diluere II
19. 19 — 20, 23. iuvenis quidam
sceleratus cum ad Donatistas
transisset, a Proculiano suscep-
tus est et rebaptizatus, de qua
re A. ad Eusebium, qui Procu-
lianum diligebat II 28, 10, dedit
epp. 34 et 35, ut per hunc illam

causara ageret II 25, 20; cf. 81,
4. nam Proculianus A. litteras
non volebat accipere II 28, 7.
quamquam apud Hipponem di-
cebatur non hoc Proculianum
mandasse, quod publicum re-
nuntiavit oflicium II 25, 17; cf.
30, 25. cui famae num quid veri
subesset, A. voluit scire II 25,
23. 27, 23. idem Proculianum
per Eusebium hortabatur, ut
Primum, subdiaconum Spanien-
sis ecclesiae, iuberet a sua com-
munione removeri II 28, 16 —
29, 8. Proculianus de Restituto
presbytero immaniter caeso et
in captivitate retento munici-
palibus gestis ab A. semel atque
iterum conventus niliil se dic-
turum amplius gestis expressit
II 412, 25. 413, 11: cf. 597, 12.
paene propter hanc causam
Proculianus sibi exhibitionem
vidit imminere II 597, 16. de
lapsu duorum diaconorum non-
nulli catholici Hipponienses di-
sciplinae Proculiani insultave-
runt II 342, 8. qua ratione in
ep. 33 honorabilem et dilectis-
simum dixisset Proculianum, ex-
ponit A. II 18, 6.

P r 0 c u 1 u s episcopus in concilio
Cartliaginensi adfuit III 653, 3.

P r o c u 1 u s episcopus, ad quem
data est ep. 219.

Profuturo fratri ep. 28 Hiero-
nymo reddendam A. dedit ip-
sumque commendavit, quem suis
conatibus, deinde adiutorio illius
vere profuturum sperabat I
104, 12: cf. II 255, 12. neque
vero Profuturus hanc epistulam
ad Hieronymum perferre potuit,
quia continuo, dum proficisci
parat, episcopatus sarcina est

304

Index V.

detentus II 249, 13. 255, 14. epi-
scopus autem factus esse vide-
tur Cirtensis; nam Profuturum
fuisse conieceris illum, ad quem
ordinandum A. Cirtam perrexit
11 109, 17. 120, 25; r. p. IG
adnot. 3. cum ep. 32 a Paulino
scribebatur, Profuturus iam erat
episcopus II 8, 21. vixdum epi-
scopus constitutus brevi de-
functus est II 250, 1. 3. 255, 14.
in ep. 38, quae ad eum missa
est: 'Mihi es alter ego', inquit
A. et sanctis orationibus eius ct
dies et noctes suas commendat
II 65, 4. idem fortasse fuit Pro-
futurus ille, quem Evodius de
monasterio praecessisse et per
somnium sibi apparuisse memi-
nerat III 494, 28.

Proiectus clericus Caelestini
diaconi scripta ad A. Hippo-
nem pertulit IV 165, 16.

pronuntiationem in elo-
quentia rhetor nobilissiraus ite-
rum ac tertio observandam com-
mendabat II 685, 22.

p r 0 p h e t a s scripturae proprie
'videntes' appellaverunt, qui non
corpore sed spiritu etiam futura
viderunt III 326, 8.

t: p 0 !7 5 'j / r, V. eltyr, .

P r 0 s p e r ignotus ({uidem facie
erat A., sed epistulas per Leon-
tium diaconum et miserat et
acceperat IV 454, 11. ep. 225
A. certiorem fecit in Massiliensi
urbe multos esse, qui in eius
scriptis, quae adversus Pelagia-
nos condidisset, contrarium pu-
tarent patrum opinioni et eccle-
siastico sensui, quicquid in eis
de vocatione electorum secun-
dum dei propositum disputavis-
set IV 4.55, 12; v. Massiliensis

urbs. cui periculo ut occurreret
et suo praesidio i[)sius tenui-
tatem roboraret, tiagitavit IV
467, 9. 20. socius erat HilJiri,
qui et ipse de causa Massiliensi
ep. 226 A. certiorem fecit:
utraeque litterae coniunctae in
Africam sunt missae IV 480, 15.
vir dicitur ab Hilario moribus,
eloquio, studio clarus IV 480, 15.

Protei fabula I 89, 18.

provincialium timere male-
dicta IV 539, 12.

prudentia: non inmerito sa-
piens prudentiae studia nullis
terminis neque fine conclusit III
89, 8 (Vol).

p s a 1 1 e r e v. Donatistae (p. 198).

psalmus: episcopum a Dona-
tistis graviter sauciatum et tan-
dem relictum catliolici cum
psalmis auferre temptabant IV
26, 1. psalmorum interpretes
apud (Jraecos et apud Latinos
II 318, 6 (Hier.). psalmus septi-
mus decimus in regnbrum libris
solus integer legitur II 206, 5.
psalmi XXI expositio III 166, 3
—230, 11.

psalterium a sancto Hiero-
nymo translatum ex Hebraeo
non habuit A.; ipse autem illud
non interpretatus est, sed codi-
cum Latinorum nonnullos men-
dositates ex Graecis exemplari-
bus emendavit IV 620, 6.

P u b li a n u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit IIT
652, 5.

P u b 1 i c 0 1 a , qui in Arzugibus
agros possidebat II 124, 16. 125,
23, A. multas quaestiones ex
commercio cum barbaris erentili-

Index V.

305

hus ortas proposuit ep. 46, ad
fjuas A, respondit ep. 47.

fFublicola], Melaniae maioris
unicus filius II 499, 2. 10, no-
mine non appellatur in epistu-
lis; nuper niortuum laudat Pau-
linus II 499, 1—501, 2.

p u 1 c h r u m : de pulchri aptique
distantia III 129, 18.

P u n i c u s interpres II 628, 12.
nomina quaedam Punica mor-
tuorum I 41, 1. 13. 42, 12. A.
requirebat aliquem, qui etiam
Punica lingua esset instructus,
(luem Fussaiensibus episcopum
constitueret lY 348, 20, Punicis
libris, ut a viris doctissimis
proditum est, laulta sapienter
sunt mandata menioriae I 41, 19.

p u r g a r e : A. ex Longiniano
vult scire, quid arbitretur e^sc
per sacra purgandum iii eo,
qui pie, iuste, pure veraciterciue
vivendo promeretur deos et per
eos unum illum deorum deum
cp. 23."r. rf. ep. 234.

P u r p u r i u s Liniatensis Secundo
Tigisitaiio obiecit, quod etiam
ipse aut scripturas tradidit aut
tradi aliquid iussit II 89, 17.

[lusilius: non perit unus pusil-
lus, pro quibus Cliristus mortuus
est III 614, 15.

I* y t li a g o r a s homo fuit et
propterea non semper nec ubi-
<(ue fuit Pytliagorica disciplina
II 555, 21; r/. 555, 10. Pherecy-
des Syrius cum de animae in-
mortalitate disputavisset, Pytha-
goram Samium disputationis
novitate permotum ex athleta
in philosophum vertit III 113,
13. animam lapsam de caelo
esse Pythagoras pliilosophus
putavit III 542, 4. Pythagoras

I.VIII. Aagastinus. (Go 1 dbscber.)

quid senserit, dum nos scire
gaudemus, talis scienlia adver-
satur humilitati Christianae II
686, 4.

Pythagorea tempora II 555, 9.

Pythagorica disciplii\a II
555, 22.

Quadratus episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit III 064, 3.

Quintianus presbyter legebat
in ecclesia scripturas. (pias ca-
non ecclesiasticus non recei^it
II 231, 1. qua re ab episcopo
suo, sene Aurelio, in eo erat ut
a communione renioveretur II
230, 4. ad A. itaque litteras de-
dit, quas ille ad Aurelium misit,
ut euni placaret, intentus 11
230, 17. 21; Quintiano auten;
ep. 64 respondit et episc()[)o
suo eum conciliare nitebatur II
z'60, 4. amplius hac causa impli-
cari n(jlebat II 230, 14. 24. quod
Quintianus de Privatione A.
adnionebat, A. non sine acerbi-
tate refellit II 231, 4.

Quintianus diaconus fuerat
episcopo adiunctus, queni Mar-
cellini amici miserant, quo et
Marcellinus ipse et eius frater
ab omni molestia liberi dimitte-
rentur III 390, 28.

Quintiliano episcopo ep. 212
A. commendavit Gallam viduam
et eius fdiam Simpliciolam.

Q u i n t i i aratrum, Romanoruin
ducis, qui paupertate non soluin
iion vilis factus est civibus suis
sed etiam carior et patriae gu-
bernandis o[)ibus aptior II 586, 2.

Quintus diaconus A. litteras

Paulino Romae reddidit II 497,

12. idem fortasse fuit Quinlus

presbyter, cuius prosperum ad-

20

306

Index V.

ventum Paiilinus A. litteris nun-
tiavit III 348, 5.

Quintus Maximus Hanniba-
lem iuveniliter exultantem pa-
tientia sua fregit II 258, 6.

Quodvultdeus est nomen
trium episcoporum, qui in con-
cilio Carthaginensi adfuerunt

III 653, 2. 4. 5. ex quibus unus
fortasse fuit ille, cui A. ep. mi-
sit interroganti, quid in peri-
culis, quae tempora illa invenis-
sent, facere deberent IV 484, 4.

Quodvultdeus diaconus ep.
221 A, precabatur, ut de omni-
bus a Christo haeresibus bre-
viter atque summatim scriberet,
quae fuissent, essent, quos erro-
res intulissent, inferrent, quid
adversus catholicam ecclesiam
sensissent, sentirent etc. IV
443, 12; cf. 444, 6. 446, 6. 450, 9.
452, 1. 5. cui responsum est et
continuo per Philocalum et
paulo post ep. 222, qua A. talis
operis difficultatem excusabat

IV 446, 9; cf. 449, 6; praeterea
et Philastrium dicit et Epipha-
nium de liac re scripsisse 446,
13. Quodvultdeus autem ep. 223
petitionem vehementer iteravit
IV 451, 3; frustra sibi, qui La-
tiiie non didicisset, Graecam
facundiam delegari IV 450, 12.
tum A. ep. 224 se id, quod po-
sceret, incepturum esse promisit
IV 453, 10.

Quodvultdeus et Gaudentius
ad A. venerunt cum litteris Se-
veri episcopi {ep. 109) et A. re-
sponsum {ep. 110) Severo red-
dendum accepisse videntur II
638, 9.

Ravennam et inde Africam
Siciliamque Firmum se direxisse
scribit Hieronymus III 638, 11.
Ravennae data est ep. 201 im-
peratorum Honori et Theodosi
IV 299, 1.

Raxium seniorem in Macha-
baeorum libris quasi ad auc-
toritatem sceleris, quo se ipsos
perdebant, vix aliquando se in-
venisse gloriabantur Donatistae
IV 320, 23. qui cum esset apud
suos nobilis et multum in lu-
daismo profecisset, ut propter
haec ludaeorum pater appella-
retur, homini elatio superba
subrepsit, ut mallet manu pro-
pria perimi quam sustinere in-
dignam in hostium manibus ser-
vitutem IV 321, 10. factum eius
in libris Machabaeorum narra-
tum est, non laudatum IV 321.
18. quae enim fecit, magna erant
nec tamen bona IV 322, 9. fru-
stra igitur a Donatistis proponi-
tur ut exemplum laudandum at-
que imitandum IV 322, 12.

rebaptizare v. catholicus.
Donatistae (195—196).

R e g u 1 u s Carthaginensibus non
per sacraraenta Christi sed per
daemonum inquinamenta iura-
verat et tamen certissimos cru-
ciatus et horrendi exempli mor-
tem libera voluntate, ne peiera-
ret, excepit III 5, 15.

r e 1 a t i V a aliquando eadem sunt
aliquando diversa; eadem scili-
cet, cum frater refertur ad fra-
trem, diversa sicut pater ad
fdium III 626, 14.

Religianus et Martinianus
episcopi consederunt, cum A.
successorem sibi designabat IV
373, 1.

Index V.

307

r e 1 i g i 0 : scripsisse se quiddara
de catholica religione iV. me-
morat I 35, 21; cf. 99, 13.

K e m i inania culmina I 92, 1.

Renatus, famulus dei, Optati
ep. A. legendam tradidit atque,
ut responderet, petebat IV 138, 3.

renuntiare huic saeculo (luid
sit III 480, 23.

Hestitutus est nomen duorum
episcoporum, qui in concilio
Carthaginensi adfuerunt III 652,
6, et episcopi, qui arlfuit in con-
cilio Milevitano III 663, 4.

Restitutus Donatista in lo-
cunj Salvi Membressitani dam-
nati, anterjuam dies dilationis
transiret, iam fuerat ordinatus
fpisfopus II G27, 8. quo prae-
stMite Nummasius advocatus
accusavit Maximianum II 626.
10. 627, 7.

Kestitutus, presbyter Victo-
rianensis, a Donatistis, cum ad
catholicam libera voluntate se
transtulisset, de dorao sua rap-
tus, immaniter caesus, ludibrio
Iiabitus et duodecim dies in
(•aptivitate retentus est II 412,
19. 597, 12. de eius homicidio
ad iudicium deducti qui confessi
crant, cum capitis poenam sub
ire viderentur, A. supplicium
ab eis deprecabatur III 80, 16.
150, 1.

R e s t i t u t u s diaconus, ad quem
ep. 249 de malis in ecclesia
tolerandis ab X. missa est IV
592, 9.

resurrectio: de resurrectione
II 545, 16. non Lazari resurrec-
tio sed potius ("hristi congruit
promissae resurrectioni II 546,
13. quo modo in lob commen-
data sit resurrectionis fides III

176, 18. quo modo apostolus
resurrectionem mortuorum per-
suadeat et a^liungat, quod ad
differentiam pertinet resurgen-
tium IV 328, 1. 20. nonnulli,
quia et mortui sumus cuni Chri-
sto et resurreximus cum eo,
arbitrati sunt iam factam esse
resurrectionem nec ullam ulte-
rius in tine temporum esse spe-
randam II 173, 16. ep. A. Pau-
lino apud Carthaginem de
corporiun resurrectione rescrip-
sit III 349, 13.

r h e t 0 r e s Carthaginenses si
inani litterarum studio defue-
runt, non modo ab A. non re-
prehenduntur, sed etiam ad-
probantur II 673, 22.

R i p k-e i I 93, 21.

Itogatenses Donatistas Fir-
raianos appellabant II 406, 12;
V. Rogatistae.

Rogatianus et Poutius, qui-
bus supplicantibus luliauus im-
perator libertatem parti Donati
permisit, dixerunt homini apo-
statae apud eura solara iustitiam
habere locum II 601, 24. 602, 1.

Rogatistae non solura cum
Donatistis communiter Donati-
stae a Donato verum etiam
proprie Rogatistae a Rogato
appellabantur II 455, 12. non-
dum a Donatistis separati erant,
quando luliano imperatori in
sua petitione dixerunt a[)ud
eum solam iustitiara locura ha-
bere, quem certe apostatara
noverant II 456, 18. mitiores
esse videbantur, quia Circum-
cellionum immanissimis gregi-
bus non saeviebant 11 455, 14.
saevire se nolle dicebant ipsi,
A. eos non posse arbitrabatur,
20*

308

Index V.

ita enim esse numero exiguos,
ut movere se non auderent, etsi
cuperent II 455, 17. si universos
Donatistas se pro ecclesia Chri-
sti opponentes non audirent
catholici, tanto minus Rogati-
stas eos audire debere putat A.
II 469, 12 et, quod omnibus
Donatistis dicere solerent, tanto
fortius Rogatistis dicere non
habere eos causam iustam, qua
communionem suam separarent
a communione orbis terrarum JI
470, 6. Vincentius persuadere
conabatur solos remansisse Ro-
gatistas, qui catholici recte ap-
pellandi essent ex observatione
praeceptorum omnium divino-
rum atque omnium sacramento-
rum et eos esse solos, in quibus
inveniret fidem, cum venisset,
fdius hominis, quando non in-
veniret fidem in terra, quia nec
terra essent nec in terra, sed
caelestes in caelo habitarent II
468, 12. 492, 11. Rogatistae Cy-
priani auctoritate delectabantur
in ea ipsa epistula ad lubaia-
num, quae in concilio, cuius
auctoritatem ad rebaptizandum
sequi se dicebant, recitata est
II 481, 1. 15. Rogatistas con-
stare dicit A, ex Vincentio Car-
tennensi cura novem aut decem
consortibus, qui Cartennis essent
vel in vicinia Cartennensium II
465, 24. 466, 21. 467, 24; cf. 455,
18. 492, 9. 493, 4. v. Rogatenses.
R 0 g a t u s Rogatistarum auctor
II 456, 3. Rogatistae a Rogato
appellabantur II 455, 13. Roga-
tus de rebus partis suae acer-
rima perseverantia etiam fo-
rensi disceptatione conflixit II
^.W, 3. Vincentius A. adulescen-

tem vivo adhuc Rogato, cui
successit, apud Carthaginem
noverat II 445, 11. si quis Do-
nati vel Rogati, non Christi
nomine baptizatus esset, tum
vero esset baptizandus II 488,
11. de parte Donati pars Rogati
brevissimum frustum de frusto
maiore praecisura est II 470, 1.
R o m a a Romulo condita III 279,
1. duae tantae urbes Latinarum
litterarum artifices, Roma atque
Cartliago II 674, 6. validos
etiam vertere Roma potens II
13, 20 (Paulini carmen). Plotini
schola Romae floruit habuitque
condiscipulos multos acutissi-
mos et sollertissimos viros II
697, 4. iuvenes et diserti et no-
biles, inquit Hieronymus, Ro-
mae dicuntur esse quam plu-
rimi, qui possint et audeant
cum A, congredi II 257, 14. no-
vit, quisquis Romam sponte
miser patitur, quanto sudoris
pretio constet lionor ofticii II
15, 14 (Paulini carmen) Dio-
scorum putabat A. Romae ex-
pertum esse, quam neglegenter
haberentur, quae Cicero de phi-
losophia scripsisset, et ob hoc
neque docerentur neque disce-
rentur II 673, 2. Roma urbs ve-
nalis dicta est III 142, 13. in
deum templis iurabit Roma per
umbras (luven.) I 38, 10. non
paucioribus saeculis atque La-
tium ipsa Roma longo saeculo-
rum tractu sine Christiana lege
fuit II 551, 13; orbis quoque
cum ipsa Roma in ritibus tem-
plorum caluit 551, 17. -procura-
tor Italicae cum A. non scrip-
sisset, quae in urbe vel circa
urbem gererentur, certum apud

Index V.

309

«Miiii factum est, quod incertae
faniae credere noluit 11 533, 14.
modo ipsa Roma, domicilium
clarissimi imperii, barbarico va-
stabatur incursu III 23, 4. ita
llieronymi animus urbis Romae
vastatione confusus est, ut diu
taceret sciens tempus esse lacri-
marum III 543. 12.

Docuit Romae Petrus, ut sab-
bato ieiunaretur. et in hac doc-
trina Roma stetit, cet^rae terrae
ab ea declinaverunt II 51, 18.
Ambrosius cum Romam venie-
bat, ieiunabat sabbato II 62, 14.
101, 7: cf. 364, 6. Paulinus ex
sollemni more Romam ad apo-
stolorum et mart\*rum venera-
tionem anniversariam perjrebat
II 497. 15. 511. 21. episcopus
Donatista in urbe Ronia Mon-
tensiurn vel Cutzupitarum voca-
bulum propafravit II 154. 4.
quinciue episcopi papae Inno- j
centio scripserunt audivisse se
esse in urbe Roma, ubi Pelaj^ius
diu vixisset. nonnullos. qui di-
versis causis ei faverent III 670.
7. c|uibus rescripsit Innocentius j
JVlajrianos Romae esse nec
ostendere se posse nec nejrare, ;
cum. etsi essent. laterent nec j
au(lerei\t Pclafrium vel eius dop-
mata palam defendere III 726,
4. ibidem de basilica beati apo-
stoli Petri cotidianae vinulen-
tiae proferebantur exempla,
(jnam pestem frustra saepe esse
proliibitam ait A.. quod remotus
esset locus ab episcopi conver-
satione et in tanta civitate
mafrna esset carnalium multi-
tudo peregrinis praesertim, qui
novi subinde venirent, tanto
violentius quanto inscitius illam

consuetudinem retinentibus I
120, 22.

Romanianus erat pater Li-
centi I 101, 23, cognatus Alypi
I 100, 23, A. carissimus et ab
ineunte adulescentia familiariter
amicissimus I 99, 10; cf. 11, 13.
99, 15. A. laudator I 99, 17.
A. magna sollicitudine et ipsum
et filium eius Paulino commen-
davit II 7, 14: (/. I 101, 17. 23.
eius nomen esse in libro 'dc
religione' adnotat A. I 99. 12.
mutuum habebant inter se epi-
stularum usum I 36, 8. ep. 15
A. in membrana scriptam ad
Romanianum misit: nam tabel-
las eburneas, quas haberet, eius
avunculo cum litteris se misisse
I 35. 16. quae scripsit de ca-
tholica religione Romaniano vo-
leba't mittere ante adventum
suum I 35, 21. nescire se dicit
A. aliquid sive ad eorum, qui
extra ecclesiam dei essent, sive
ad aures fratrum scripsisse,
quod Romanianus non haberet
I 99, 23. omnia enim, quae A.
tunc scripserat. habebat se-
cumque gestabat et Paulino
legenda indicare iussus est II
7, 8. libros 'de libero arbitrio'
aut non habere aut omnes non
habere A. sciebat II 7, 6. ep. 27
A. Romanianus ad Paulinum
detulit I 99, 11. II 7. 11. Ro-
maniano pariter et eius fdio
Licentio Paulinus panes quin-
que raisit TI 11, 3. ep. 32 a Pau-
lino ad Romanianum data est.

II 0 m a n u s : Episcoporum Roma-
nae ecclesiae ordo I 153. 12.
in Romana ecclesia semper apo-
stolicae cathedrae viguit prin-
cipatus II 90, 9; cf. III 701, 5.

310

Index V.

717, 6. IV 351, (). iiide eius auc-
toritas praesoitini in damnandis
haereticis III 717, 9. 721, 3. IV
157, 15. 164, 19, inde epistulae
concilii Carthaginensis et Mile-
vitani et (luinque episcoporum
ad Innocentium Romanae ec-
clesiae episcopum [ep. 175. 176.
177) IV 47, 2 ct A. ad papam
Caelestinum {cp. 209); cf. IV
598, 9. Romanae ecclesiae per
communicatorias litteras esse
coniunctum II 90, 11. Romanae
ecclesiae apostolicum honorem
ait Innocentius sollicitudinem
manere omnium ecclesiarum,
cuius sententiam super anxiis
rebus esse tenendam secundum
antiquae regulae formam, quae
toto semper ab orbe esset ser-
vata III 716, 13; quicquid quam-
vis de disiunctis remotisque
provinciis ageretur, non prius
esse finiendum, quam ad apo-
stolicae sedis notitiam perveni-
ret, ut tota huius auctoritate,
iusta quae esset pronuntiatio,
firmaretur III 702, 10; per om-
nes provincias de apostolico
fonte responsa semper emanare,
quibus petentium consulta fideli
ac medica disceptatione tracta-
rentur III 717, 7. 715, 7. ut epi-
scopi, qui de causa Caeciliani
Romae iudicarunt, non boni
iudices fuerint, restabat etiam
plenarium ecclesiae universae
concilium II 101, 16, in Romana
ecclesia his hebdoniadibus, in
quibus quarta et sexta et sab-
bato ieiunabatur, tribus con-
tinuis diebus dominico scilicet
ac deinde secunda tertiaque
prandebatur II 49, 1; cf. 37, 19.
Romana et nonnullae occidentis

ecclesiae sabbato propter liumi-
litatem mortis domini ieiunare
malebant II 60, 24; cf. 56, 5.
364, 8; quinta sabbati ieiunan-
dum non videbatur Romanis II
39, 5. magnae parti Romani
orbis nedum barbaris gentibus
ignota erat pars Donati II 397,
18. a catholicis dicebant Donati-
stae Romanos principes adver-
sum se provocari II 404, 3.

R 0 m a n u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 653, 8.

R 0 m a n u s et Agilis v. Agilis,
A. et Alypius fratrem Roma-
num Aurelio episcopo commen-
daverunt II 83, 20.

R 0 m " li d u m sedes I 92, 1 (Li-
centi carmen).

R 0 m u 1 u s , Romanae gentis
pra^clarus vir III 135, 6, Ro-
mam condidit 279, 1.

Romulus, quem A. in Cliristo
genuit filiumque appellat IV

585, 19. 587, 12. 589, 2, miseros
et egenos homines in tributis
exigendis inique premebat IV

586, 3. 16. A., qui intercedebat
et ad eum misit, ut se videret,
videre noluit IV 587, 4. itaque
ep. 247 A. eius cupiditatem
obiurgavit iustum dei iudicium
minitans IV 586, 5.

rosa: rami rosarum virginum —
sic enim clausae appellari so-
lent — de sepulcro surrexerunt
III 490, 24 (Evod.).

Ruferius, vir egregius, A. ret-
tulit, quid Armentarius et Pau-
lina, quorum erat adfinis, do-
mino vovissent III 19, 5.

Rufinianus episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 3.

Index V,

311

R u f i II u s episcopus in coiifilio
Milevitauo adfuit III 664, 2.

li u f i n u 8 et Hieronymus cou-
iunctissimi et familiarissimi ad
scripturarum sanctarum studia
pariter incumbebant II 273, 3;
cf. 270, 4. uterque abiectis sar-
cinis saecularibus expeditus do-
minum sequebatur et in Palae-
stii.a vivebat simiil II 273, 7.
sed magnae inter eos exortae
sunt discordiae II 271, 3. 273, 5,
cum viri essent aetate maturi
273, 10. Rutinum ait Hierony-
mus amicum. qui se primus pla-
dio petivisset, stilo repulsum
esse II 351, 6. 19. misisse sibi
eum temeritate solita maledicta
sua, quae ad Africam quofiue
studio eius dicerentur perve-
nisse. ad quae breviter ex parte
se respondisse et libelli eius A.
misisse exemplum latius opus,
cum opportunum fuisset, primo
missurum tempore II 243. 1;
cf. 270. 1. III 542. 15. 567, 5.
id tantum sc ojrisse. ut deliran-
tis hominis iiiperiti mendacium
ac vecordiam confutaret II 243,
6. Rufinus libellum Anastasio.
episcopo Roinanae ecclesiae,
dedit, in quo lubrica et subdola,
immo stulta confessione suae
tidei. immo perfidia^ eum inlu-
sisse Ilieronymus dicit III 543,
1. multas Iiiiius libri adversus
se calumnias Hieronyinus re-
spuebat in opusculis contra
illum editis III 543, 5: noinine
ridiculo eum desijrnat Calpur-
nium cofrnomento Lanarium
appellans II 243, 1. .\. multum
doluit inter tam caras familia-
resque personas cuiictis paene
ecclesiis notissimo amicitiae

viiiculo copulatas taiitum uia-
lum extitisse discordiae II 270,
4. 271. 3. 352. 3 et ut in gra-
tiam eos reconciliaret, studiose
operam dabat II 270, 6—274, 10.

R u f i n u s diaconus ep. 149 ab
A. ad Paulinum perferendam
accepit III 348, 9.

Rufini bis consulis argenti cul-
tus decem pondo, quod tunc
severa censura amplius resecan-
dum iudicavit II 586, 7.

Rufinus, Cirtensis principalis,
ab A. commendatus Marcellino
III 154, 10.

Rusicazensis episcopus Do-
natista cum Firmo pactus per-
hibebatur incolumitatem suo-
nim. ut ei portae aperirentur et
in vastationem darentur catho-
lici II 406. 14.

Rusticianus episcopus in
concilio Carthaginensi adfuit
III 652, 3.

Rusticianus subdiaconus de
agro propter perversos mores
excommunicatus a presbytero
suo, multorum etiam debitor
factus aliud praesidium non
quaesivit, nisi ut ful Donatistas
transiens rebaptizaretur II 632,
24; cf. 610, 18. 611. 21. 612, 8.
epp. 106 et 108 eius causa
scriptae sunt II 632, 24.

R u s t i c u s nomen cst duonim
episcoporum, qui in concilio
Cartliaginensi adfuerunt III 652,
6. 653, 3.

R u s t i c u s presbyter adfuit,
cum A. successorem sibi de-
signabat IV 373, 3.

Rusticus. ad quein data est
ei). 210, monasterii fuisse vidc-
tur praepositus; v. Felicitas.

312

Tndex V.

R u s t i c u s , ut puella quaedam
in ecclcsiae tutelam tradita filio
suo in coniugium daretur, pete-
bat IV 602, 20; cf. 600, 11. 601,
2. 15. ille autem filius etiara
tum paganus erat et puellam
Christianam tradi nisi Chri-
stiano non posse declaravit A.
IV 602, 25; cf. 601, 4. de qua
re scriptae sunt epp. 252 — 255,
postrema ad ipsum Rusticum.

s a b b a t i diem deus sanctificavit
II 48, 19. sabbatum commenda-
tum est priori populo in otio
corporaliter celebrando, ut figura
esset sanctificationis in requiem
spiritus sancti II 188, 18.

Sabellianorum haereticorum
dissensiones quaestionesque A.
tempore iam silebantur 11677,3.

S a b i n u s episcopus in concilio
Milevitano adfuit III 664, 3.

S a b i n u s presbyter ut pertur-
batos monasterii fratres aucto-
ritate sua placaret, rogatus est
a Valentino abbate IV 398, 21.

sacramentum: signa, cum ad
res divinas pertinent, sacramenta
appellantur III 131, 10. sacra
mentum est in aliqua celebra-
tione, cum rei gestae commemo-
ratio ita fit, ut aliquid etiam
significare intellegatur, quod
sancte accipiendum est II 170,
11. si sacramenta quandam simi-
litudinem rerum earum, quarum
sacramenta sunt, non haberent,
omnino sacramenta non essent;
ex hac autem similitudine ple-
rumque iam ipsarum rerum no-
mina accipiunt II 531, 3. quod
instituitur praeter consuetudi-
nem, ut quasi observatio sacra-

menti sit, adprobare non potest
A. II 209, 14. sacramenta haere-
ticorum catholicis inimica non
sunt, quae in illis sunt ipsis
communia, quia non humana
sunt sed divina II 424, 9. catho-
lici in Donatistis non divinae
sacramenta veritatis sed com-
menta humani detestabantur
erroris III 31, 25. sacramenta
in sceleratis quoque hominibus
sancta sunt II 106, 20; cf. 405,
6. aliis sacramentis praenuntiari
Christum, cum venturus esset,
aliis, cum venisset, adnuntiari
oportuit III 133, 8. sacramentis
numero paucissimis, observa-
tione facillimis, significatione
praestantissimis Christus socie-
tatem novi populi conligavit II
159, 8. si eundem spiritum fidei
et illi habebant, qui venturum
in carne Christum praenuntia-
runt, quem etiam illi, qui eum
venisse nuntiarunt, sacramenta
esse potuerunt pro temporum
diversitate diversa IV 142, 4.
sacrificium corporis Christi est
fidelium sacramentum III 206,
18. hoc sacramentum longe est
a cordibus sapientium super-
borum IV 99, 11. 'testor sacra-
menta, quae per hanc offeruntur
manum' III 389, 24.

Apostolus sacramenta vetera
celebranda suscepit, ut doceret
non esse perniciosa his, qui ea
vellent, sicut a parentibus per
legem acceperant, custodire II
74, 2. 305, 2. 6. 368, 2; cf. 305, 8
(Hier.), ne ea tamquam idola-
triam gentilium et sacrilegia dia-
bolica damnare et detestari cre-
deretur II 358, 8. 367, 10; cf.
365, 4. 12. 366, 3 aut discissio-

Index V.

313

nein docere a Moyse 358, 11;
nequc ad hoc id egit, ut putari
videretur per ea sacramenta
etiam Christianam salutem dari
II 358, 3. 6; cf. 74, 5 atque ad
ea quemquam velut necessaria
suscipienda compellere 366, 5;
cf. 364, 4. 365, 13; ostendebat
enim nec ludaeos tunc a sacra-
mentis suis tamquam a nefariis
prohibendos nec gentiles ad ea
tamquam ad necessaria com-
pellendos II 360, 14; cf. 377, 14.
hanc Pauli sententiam fuisse
ideoque et suam ipsius esse A.
confirmat II 364, 15. ludaei post
passionem et resurrectionem
Christi adhuc putabant vetera
sacramenta non ex consuetu-
dine sollemnitatis sed ex neces-
sitate salutis esse celebranda II

75, 15. quidam qui credebant
in Christum, ludaei sine illis
veteribus sacramentis salvos se
esse non posse contendebant II
357, 20. sacramenta vetera, quae
convenienter ludaeorum popu-
lus et legitime tempore, quo
oportebat, acceperat, ante Chri-
stum erant necessaria II 73, 15.

76, 3, post Christum superflua
74, 12. 14. non signacula sacra-
mentorum veterum damnata
sunt, sed suocedentibus oppor-
tunioribus decesserunt I 68, 8.
vetera sacramenta divinitus
data ad significationem futuro-
rum, quae per Christura oporte-
bat impleri, remanserunt Chri-
stianis legenda tantum ad in-
tellegentiam praemissae pro-
phetiae II 364, 21. cur dixerit
A. praecepta veterum sacra-
mentorum nec bona esse nec
tamen mala II 363, 20. pro ve-

teribus sacramentis Machabaei
martyres facti sunt II 76, 4.

sacrificium: de saorificiorum
distinctione II 558, 9.

[Sallustius] nobilissimus Ro-
manorum historicus III 142, 15.
Romanae linguae disertissimus
III 593, 15.

S a 1 o m o n Christi figura IV
285, 11. per Salomonem monuit
spiritus sanctus IV 391, 10.

Salvius, episcopus Membressi-
tanus Donatista, cum ceteris
undecim Maximianistis sine di-
latione est damnatus et Resti-
tutus in eius locum ordinatus
II 627, 8. quae eum perpessum
esse civitas ipsa testabatur, hu-
manum modum excesserunt II
630, 27.

S a m a r i a : evangelium coepit ab
Hierusalem atque inde in lu-
daeam et Samariam et in om-
nes gentes exiit II 466, 9.

Samaritani comparatione A.
demonstrabat baptismum non
esse iterandum I 68, 16.

S a m i u s v. Pythagoras.

Samsucius, episcopus Turren-
sis ecclesiae, liberales litteras
non didicit; hunc quamvis ser-
mone inpolitum tamen vera fide
eruditum A., ut in disputatione
cum Proculiano vicem suara
susciperet, proposuit II 27, 1 — 7.
una cura Alypio et A. ep. 62 ad
Severura dedit II 224, 21. Sam-
sucio causara Thiavensis eccle-
siae narravit A., ne quid forte
ipse falleretur, dura in senten-
tiara suara proclivior erraret II
390, 22.

S a m u h e 1 tolerabat nefandos
filios Heli, perversos filios suos,
quos populus quia tolerare no-

314

liidex V.

luit, divina veritate accusatus,
divina severitatc correptus est
11 105. 5. Anna altera deum
precata Samuhelem peperit et
acceptum deo reddidit, quia,
cum posceret, vovit III 74, 5.
constat Samuhelem in corpore
fuisse visum, quando excitatus
est petente Saul III 492, 17.

S a n a m e m lunoni, Minervae,
Veneri Vestaeque praeferri in-
dignabantur pagani I 37, 19.

sanctificatio: quaestio est,
utrum homines adhuc intra ma-
terna viscera constituti donari
possint necne aliquo sanctifica-
tionis modo; tamen illa sanctifi-
catio, qua efficimur templa dei,
non est nisi renatorum IV 110,
5 — 14. sanctificatio Hieremiae,
quamquam nonnulli hoc in ty-
pum salvatoris accipiant, tamen
potest et secundum praedesti-
nationem non inconvenienter
intellegi IV 114, 13.

sanctimonialibus vivendi
praecepta dat A. IV 359, 18 —
370, 14. sanctimonialis a barba-
ris ducta est et per mirabilem
dei misericordiam cum honore
magno suis parentibus restituta
II 654, 4. subdiaconus Primus
cum ab accessu indisciplinato
sanctimonialium prohiberetur
atque ordinata praecepta con-
temneret, a clericatu remotus
est II 28, 16.

S a p i d a, religiosissima virgo,
suis manibus tunicam fratri
Timotheo, diacono Carthagi-
nensis ecclesiae, fecerat, quo
mortuo tunicam A. misit, qui
eam accepit et, cum litteras
consolatorias {ep. 263) ei re-
scripsit, ea se vestire iam coe-

perat IV 631, 15. 632, 14. 22.
Sapidam eam vocari scripsit
A., ut, quae sursum essent, sa-
peret IV 632, 30.

s a p i e n t i a : Quid est Christus
nisi dei sapientia? II 569, 7.
ex ea sapientia, quae una vera
est, si quid habeat, a deo se
sumpsisse, non a se praesump-
sisse dicit A. III 435, 18; ex
illo thesauro mendicabunda
prece cotidianam se stipem
rogare vixque impetrare IV
618, 7. petit Evodius, ut, quot
modis sapientia dicatur, osten-
dat sibi A., ut sapientia deus,
ut sapientia animus sapiens,
quo modo dicatur ut lux, ut
sapientia Beselehel etc. III 497, 1.

Sarra IV 8, 16. 225, 15. pro
spiritali figuratur II 450, 10.
secundum originem carnis ad
Sarrara ludaei, id est Israheli-
tae, ad Agar vero Ismahelitae
pertinent; secundum autem my-
sterium spiritus ad Sarram
Christiani, ad Agar ludaei IV
227, 8; cA 225, 19. 226, 21. Sarra
significabat veram . ecclesiam
persecutionem patientem, quam-
quam ipsa affligebat ancillam;
nam si melius cognoscimus,
magis illa persequebatur Sar-
ram superbiendo quam illam
Sarra coLercendo IV 9, 22 et
Sarra ancillam non crudeliter
oderat, sed in ea superbiam sa-
lubriter edomabat II 450, 7.

Saturninus episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 6.

Saturninus episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit 111663,8.

Saturninus, senex venerabi-
lis, ut ad se veniret A. exopta-

Index V.

315

bat; vidisse se eum Carthagini
et fraternam eius in Aurelium
benignitatem studiumque per-
spexisse; idem igitur fore, ac si
cum ipso Aurelio conloqueretur

I 61, 22.

Saturninus presbyter a Dona-
tistarum parte ad unitatem ca-
tholicam conversus III 247, 3.
249, 9. A. ei gratulabatur
ep. 142.

Saturninus presbyter Optati
litteras A. reddidit IV 302, 5.

Saturninus presbyter adfuit,
cum A. successorem sibi de-
signabat IV 373, 2.

Saturninus, excurator Aptun-
gitanae civitatis II 410, 11.

Saturnum lovis arma fugisse
regnis exulem ademptis legeba-
tur in mystica historia vetusta
auctoritate roborata I 43, 1.

S a u 1 non depravaverat unctio-
nem. quam accej^erat. cui unc-
tioni tantum honorem rex Da-
vid exliibuit II 405. 12: (•/. 105,
4. tolerabat David Saulem, per-
secutorem suum. sccloratis mo-
ribus caelestia deserentem, ma-
gicis artii)us inferna quaeren-
tem, occisum vindicabat. chri-
stum etiam domini appellabat

II 105, 2.

S a u 1 u s i\ Paulus.

schismatis malum quam gra-
viter penderetur et atrocit» r
puniretur prioris popidi ludaeo-
rum temporibus II 145, 4; cf.
106, 21. 400, 8. ab errore schis-
matis omnes homines A. cupie-
bat sanari II 18, 16.

schismatici primi erant illi,
(juos vivos terram obruisse ait
scriptura II 157, 7. v. catho-
licus. haereticus.

8 c o r p i u s ex ea parte cavendus
est, quam venenatam et aculea-
tam retrorsum habet III 59, 4.

scripturarum sanctarum laus
III 79, 12. 122, 10. de earum
profunditate 99, 14. sanctam
scripturam in summo et caelesti
auctoritatis culmine conlocatam
veneratur A. II 356, 1. quae di-
vinae scripturae ante longissima
tempora futura esse testatae
sunt, haec omnia tanto rdbu-
stiore fide laetamur fieri, quanto
maiore auctoritate praedicta
esse invenimus IV 514, 4. si quid
divinae scripturae praescribit
auctoritas, non est dubitandum,
quin ita facere debeamus, ut
legimus, et similiter etiam si
quid tota per orbem frequentat
ecclesia II 165, 8. solis eis
scripturarum libris, qui iam
canonici appellantur, didicit A.
hunc timorem honoremque de-
ferre, ut nullum eorum aucto-
rem scribendo errasse aliquid
firmissime credat II 354, 5;
cf. 374, 6. 376, 16. III 278, 14.
344, 23. de scripturarum sanc-
tarum et scriptorum ecclesiasti-
corum diversa auctoritate II
354, 4. 374. 6. 376, 16. 481, 1.
III 277, 21. 344, 21. IV 173, 26.
scripturae mos est ita loqui de
parte tamquam de toto III 366,
4. sicut patres habent etiam
scripturae canonicae hunc ar-
guendi morem, ut tamquam om-
nibus dicatur et ad quosdam
verbum perveniat II 477, 21.
multa dicuntur in scripturis
tamquam facta sint, cum adhuc
in spe esse intellegantur IV
104, 16. in scripturis nonnulla
dicuntur, ut, cum sibi non con-

316

Iiidcx V.

veniunt, qiiao carnaliter audi-
mus, cis ipsis admoniti ineffabi-
litei spiritalia coj:jitemus II 717.

7. scripturae nos paratos esse
iubent temporalia scandala ferre
ct Jiominum maledica vanilo-
quia suspicionesque temerarias
et malarum linjruarum detrac-
tiones alia mala huius saeculi
II 329, 8. 330, 1. 331. 5. 338, 1.
339, 18.

Ad ea, quae necessaria sunt
saluti, non tanta in scripturis
liervenitur difficultate III 100,
2. modus ipse dicendi, quo
sancta scriptura contexitur,
(juam omnibus accessibilis,
(|uamvi.s i^aucissimis penetra-
bilis! III 122, 10. qui omnes
magnas scripturarum quaestio-
nes ante, quam sit Cliristianus,
finire cogitat. perparum cogi-
tat condicionem humanam: sed
plane retenta iam fide ad exer-
cendam piam delectationem
mentium fidelium studiosissime
sunt requirendae II 578, 7. in
scripturis unus tractator secun-
dum eandem fidem aliter atque
aliter eundem locum potest ex-
ponere, quia hoc eius obscuritas
patitur II 386, 8. debere se scri-
bit A. scripturas omnes per-
scrutari et orando ac lejrendo
afrere. ut idonea valitudo ani-
mae suae ad ecclesiasticum mi-
nisterium tribuatur I 51, 4. 52,

8. 15: nam in ipsis sanctis scrip-
turis multo se nescire plura
((uam scire II 212, 14. Orosius
ad A. ab ultima Hispania solo
sanctarum scripturarum ardore
flammatus advenit III 621, 13.

B c y t h i c a e undae I 91. 14.
S c y t h 0 p 0 1 i t a v. Asterius.

S e b a s 1 1 a n u s monasterii abbas
fuisse videtur IV 591. 5. eius
sanctos mores at(|ue conloquia
A. assidue r( '^lebat IV 589, 8.
a quo cum r^pistulam accepis-
set IV 589, 11. respondit ep. 248,
in qua Alypias quoque pauca
adscripsit IV ",91, 10.

S e c u n d i n u s presbyter in eo
erat ut a ( ormanicianensibus
de criminibuf^ quibusdam accu-
saretur atque etiam domus
eius vastaretur. quod cum
Pancarius A. scripsisset, A.,
quid fieri vellet, rescripsit bre-
vissima ep. 251.

S e c u n d u s nomen est duorum
episcoporum, qui in concilio
Milevitano adfuerunt III 663, 6.
664, 1. ex quibus alterutcr for-
tasse fuit ille

Secundus episcopus, qui sub-
scripsit litteris ad Gallicanos
episcopos in causa Lepori datis
(cp. 219) IV 428, 8.

Secundus Tigisitanus agebat
in Numidia primatum II 87, 7:
r/. 90, 27. 155, 9. 409, 18. in
concilio in domo Urbani Donati
habito praesentes et confessos
traditores reliquit deo iudican-
dos et eos in episcopalibus se-
dibus, sicuti erant, manere pcr-
misit, cum quibus traditorem
Silvanum ordinavit episcopum
II 87, 7. 155, 7—17; cf. 88, 17.

89, 13. quod cum faceret, non
paci consulebat, sed sibi time-
bat; namque obiectum erat ci,
quod etiam ipse, cum detentus
esset a curatore et ordine, ut
scripturas traderet, aut scrip-
turas tradidit aut tradi aliquid
iussit II 89, 14. 16. 92. 20; cf.

90, 17. 27. 93, 15. 99, 8. 13.

Index V.

317

postea apud Carthaginem in
septuaginta fernie episcoporum
concilio, cuius principatum te-
nel)at, *. .m traditoribus, quos
praesente^; atque confessos deo
(limiscrat, damnavit criuiine
tradition: non confessum et
ahsentem Caecilianum aliosiiue
suos collegas, quos absentes
apud eum nemo convicerat II
m. 25. 87, 10. 88, 18. 89, 26.
IM). 4: cf. 89, 7. 11. 96. 24. 99, 7.
lliH. 20. 409. 17. III 239, 18.

S e c u n d u s minor consangui-
neus erat Secundi Tigisitani,
(jui in re difficili eius consilio
utebatur II 89, 21.

Selcuciana, religiosa famula
(lei. cuius litteris A. respomlit
ep. 265.

S c II e c a teinporibus apostoiorum
fuit. cuius etiam (luaedam ad
1'aulum apostolum leguntur epi-
stulae III 412, 1.

s e p t e n a r i u s r. numerus.

septuaginta: cur in multis
aiiter se liabeat Hebraeorum
codicum auctoritas aliter Grae-
corum, quae dicitur Septua-
giiita. ex Hieronymo quaerit
A. 11 254, 6. editio septuaginta
iiitcrpretum etiam ab apostolis
adi)robata est II 386, 19; cf.
254, 10. A. laudat (iraecam
septuaginta interpretum editio-
nem II 254, 9. 317, 4 (Hier.).
38(5, 19. A. propterea nolebat
Hieronymi ex Hebraeo interpre-
tationem in ecclesiis legi, ne
contra septuaginta auctoritatem
tannpiam novum aliquid pro-
ferentes magno scandalo i)er-
turbarent plebes Christi II 386,
15. ita(|ue hanc ut LaWnae veri-
lati r(MMat. hortatur Hieronv-

mum II 254, 11. cur A. malit
Giaecas potius canoiiicas Ilie-
ronymum interpretari scrip-
turas, (piae septuaginta inter-
pretum perliibentur II 252, 1.
Hieronymi A. interpretationem
scripturarum de septuaginta
desiderat, ut tanta Latinorum
interprettim inperitia careamus
II 38(), 11. Ilicronymi editio
Septuiiginta asteriscis veribus-
que distincta erat; plera^iue
autem prioris laboris ob frau-
dem cuiusdam ainiserat III 6;}9,
8 (Ilier.). A. Hieronymum ob-
secravit, ut sibi mitteret inter-
Iiretationem de septuaginta,
quam euin edidisse nescierat
II 385, 19. cur sua interpretatio
septuaginta interpretum aste-
riscos liabeat et virgulas i^rae-
nottitas. Hieronymus exponit II
316, 3.
Seraphin, aiigeiorum chorus

II 203, 7. 504, 9. Serai)liiii
quando voluit. apparuit et vo-
cem eius Esaias solus audivit

III 290, 22. potestates caelorum
sicut Seraphin, nisi cum volunt
et quem ad modum volunt, non
videntur III 297, 3.

8 e r d i c e II s e concilium, quo
Donatistae commuiiionem suam
defendere conabantur, constitit
Arrianorum fuisse coiicilium II
113, 21. 114, 17. nam Athana-
sius, episcopus Alexandrinus
catholicus, et lulius, ecclesiae
Komanae episcopus nihilo mi-
nus catholicus, illo concilio
sunt inprobati II 114, 13. Ser-
dicensis concilii episcopi ad
Donatum aliquem scripserunt,
sed ne ad Africam quidem illas
litteras missas esse potuit pro-

318

Index V.

bari, nedum ad Donatum, partis
Donati episcopum II 113, 24.

sermonem cum A. liaberet,
scripturarum codioem accepit
et recitavit nonnuUos locos I
115, 29. 116, 8. 15. 26. 117, 2.
17. 118, 7.

Serotinus episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III

652, 8.

S e r V i 1 i u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III

653, 5.

Servilius, quem fratrem Evo-
dius de monasterio praecessisse
et per somnium sibi apparuisse
meminerat III 494, 28. 496, 24.

Servus episcopus in conoilio
Milevitano adfuit III 664, 2.

Seth, cura Christus in infernum
desoendisset, illis doloribus so-
lutum esse sunt qui putent III
526, 17.

Severinus Donatista, A. con-
sanguineus II 149, 19. 151, 19.
qui cum ea ipsa de causa ho-
minem misisset Hipponem, ut
ad A. litteras suas adferret II
149, 16, A. ep. 52 rescripsit
eumque, ut ad unitatem catholi-
cain rediret, hortatus est.

Severus, condiscipulus A. et
de condiscipulatu Milevitanae
antist«s ecclesiae II 8, 5; c/.
518, 8. IV 374, 2. cum ep. 32 a
Paulino scribebatur, Severus
iam erat episcopus II 8, 21.
A. Severum alteram animam
suam, immo unam esse dixit
illius animam et suam II 639, 4.
640, 9; cf. IV 655, 10. artissimo
amicitiae vinculo cum eo se
esse coniunctum II 392, 18; cf.
635, 9. 642, 1. quamquam raro
sibi, ut eum videret, contihgere

II 392, 19; cf. 518, 11; etiam
litteris eum secum tunc vix et
interdum per exiguas chartulas
loqui 11 392, 27. ad se venturum
esse eum sperare se scripsit et
promissum tenere II 642, 7.
dulcissimum eum concivem
suum vocat II 392, 26 et Seve-
rus A. fratrem dulcissimum II
635, 8. Severi epistula (ep. 109)
A. laudibus et amicitia redun-
dat; in qua extrema cum lon-
gissimas ab eo litteras expeti-
visset II 637, 19, A., qui modo
epistulam ad eum Timotheo
diacono dederat II 638, 9, re-
spondere ep. 210 non est cunc-
tatus. A. Severum salutavit
per Profuturum II 66, 14; per
Severum rescripta flagitavit a
Paulino II 84, 6. Severus per
A. salutavit Paulinum II 8, 5 et
Qlympium 518, 9. epistulam a
Severo se recepisse memorat
Paulinus II 8, 20.

Non est dubium, quin ad eun-
dem Severum scriptae sint
ep. 62 ab Alypio, A., Samsucio
et ep. 63 ab A, de Timothei
subdiaconi causa, in qua sibi
iniuriam factam esse conque-
stus erat II 228, 9. Severus ob
eam rem et ipse A. convenit
et per litteras cura eo egit II
225, 3. 226, 19. denique A. Se-
vero se excusavit et eius volun-
tati paruit II 227, 1. 228, 7.
Severus in concilio Milevitano
adfuit III 663, 5. idem credidit
posse sufficere, ut successorem
suum apud clericos designaret;
ad populum inde non est locu-
tus IV 374, 11. itaque post eius
obitum nonnulla in Milevitana
ecclesia perturbatio timebatur.

Index V.

319

qua re, ut eo veniret, A. est
rogatus IV 374, 2. Severi neptis
sanctimonialis a barbaris ducta
quo modo cum lionore magno
suis parentibus restituta sit II
654, 4.

S i b y 11 i n u s : ex Cymaeo, id est
ex Sibyllino carmine se fassus
est transtulisse Vergilius versi-
culos, quos nemini nisi domino
Christo dicere genus humanum
putat A. IV 609, 13.

S i c c e n s e oppidum IV 497, 6.

S i c i 1 i a : presbyterum Firmura
Hieronymus Ravennam et inde
Africam Siciliamque direxit III
638, 10.

S i d 0 n i i s non pacis foedus
amicum mansit I 94, 4.

8 i g n a r e : puer cum solvi coe-
pisset, signare se coepit in
fronte, ita ut sic descenderet
manus ad os, quod sibi cupie-
bat signare III 489, 24. cum
edictum regis Nabuchodonosor
ex scripturis recitatum audi-
rent plebes, respondebant:
•Amen' et hoc dicto se in
sancta soUemnitate signabant II
600, 13.

s i g n a de caelo et terra non
maiora A. tempore visa sunt,
quam quae visa sunt antea IV
273, 6.

S i 1 v a n u s senex ecclesiae Sum-
mensis III 34, 4; cf. 235, 2.
663, 3. 715, 3. primae sedis epi-
scopus provinciae Numidrjie III
39, 20. Aurelius et Silvanus
subscripserunt litteris 128 et
129, quas universi episcopi ca-
tholici de conlatione cum Do-
natistis habenda ad Marcelli-
iium dederunt III 30, 3. 34, 4.
7. 39. 20. adfuit in concilio Zer-

tensi et Milevitano III 235, 2.
663, 3; cf. 715, 3.

Silvanus, Cirtensis episcopus
Donatista II 99, 16. cum etiam
tum Pauli episcopi subdiaconus
fuit, cum illo tradidit proferens
instrumenta dominica II 155, 3.
hic Silvanus, manifestissimus
traditor, a Secundo Tigisitano,
primae sedis episcopo, epi-
scopus est ordinatus II 155, 7.
16. haec omnia Nundinarius qui-
dam diaconus iratus Silvano,
quod ab eo fuerit excommunica-
tus, iudiciis prodidit II 99, 16.
155, 18.

Silvester, episcopus Romanus
TI 154, 1.

S i m 0 n magus, inquit urbicus
quidam (II 32, 24. 37, 21. 49, 9),
fuerat diaboli non nisi ieiunio
vincendi figura 11.50, 10. 51, 2.
quocum die dominico certaturus
Petrus cum ipse attjue eius
ecclesia pridie ieiunavissent,
factum esse, ut illo extincto
sabbati ieiunium retineretur II
50, 9. 19. 51, 18. atque haec erat
opinio plurimorum, quamvis
eam perhiberent esse falsam
plerique Romani II 50, 18. habe-
mus in Actibus apostolorum
Simonem quamvis iam bapti-
zatum tamen adnionitum a
Petro, ut ageret paenitentiam
•IV 645, 15.

Simplicianus litteras ad A.
dederat eique de litterarii labo-
ris prosperitate erat gratulatus
II 63, 5; simul quaestiunculas'
ali(iuas ei enodandas proposue-
rat II 64, 6. cui A. rescripsit
ep. 37 patrem eum vocans TI
63, 3 et petenti morem gessit
rogans, ut eis. quae exposuisset,

320

Index V.

non solura curam legentis in-
pemleret sed etiam censurara
corrigentis adsumeret II 64, 8.

Simpliciola, virgo saxira,
Gallae viduae fllia, matri
aetate subdita, sanctitate prae-
lata IV 371, 9. quae mulieres
cum in patriam reverterentur
sccura portantes reliquias mar-
tyris Stephani, ep. 212 A. eas
commendavit eius regionis epi-
scopo Quintiliano IV 372, 8. 7.

8 i n a mons II 185, 19. in lieremo
Sina II 204, 13.

S i n i t e n s i s : in Sinitensi (sc.
fundo) II 659, 2.

S i n i t i Donatistae praeconem
miserunt, ne quis cura Maxi
mino comraunicaret II 597, 22.
I»resbyterura a catholicis eodera
raisHum cum gravi iniuria inde
proiecerunt II 597, 26.

S i o n mons II 185, 19. in monte
Sion figuratur ecclesia II 182, 7.
ecclesia dei tamquam Sion
spiritalis II 471, 3.

Siricius, episcopus Romanus
II 154, 2.

S i s i n n i u s diaconus A. epistu-
lam ad Hieronyraura scriptam
(ep. 40), quae non erat reddita,
sed in Italiara aberraverat, in
insula Hadriae invenit, descri-
bendam curavit et exemplar
sine subscriptione ad Hierony-
mum pertulit II 240, 7. 255, tO.
256, 2.

S i t i f e n s i s collega II 401, 22.
A. Breviarium Optatus poterat
facillirae accipere de ecclesia
Sitifensi IV 6, 3. de Sitifensi
Severi episcopi neptis sancti-
monialis a barbaris ducta est
II 654, 3.

Sitifis IV 497, 7.

Sixtus. episcopus Roraanus II
153, 14.

Sixtus, episcopus Romanus II
153, 19.

S i X t u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 653, 4.

Sixtus, presbyter ecclesiae Ro-
manae (IV 382, 6. 390, 16), Pela-
gianorum magni moraenti patro-
nus iactabatur IV 163, 26; cf.
176, 11. qua re Pelagiani se de
eius solebant efferre amicitia IV
164, 8. sed eum anatheraa eis in
populo frequentissimo pronun-
tiasse eadem fama non tacuit IV

176, 13; cf. 177, 17. tum brevis-
sima epistula ad senem Aurelium
data, quid de Pelagi dogmatc
sentiret, exposuit, quo factum
est, ut catholici, sicut ait A.
exultanti alacritate epistulam
describerent et, quibus poterant,
magno studio legeient IV 163,
15; cf. 176, 16. denique ad com-
plures siraul episcopos prolixiora
scripta raisit IV 163, 4. 21; cf.

177, 1. ad quae A. respondit,
ut prima occurrit occasio, ep. 191
et ])aulo post ep. 194, qua con-
tra liaeresim Pelagianam fusius
disserebat IV 163, 2. 382, 6. 390,
15.

Socratica praecepta IV 519,
12. Socraticura illud nobilissi-
raura inventum, quo adseritur
non nobis ea, quae discimus,
veluti nova inseri, sed in
memoriam recordatione revocari
1 14, 1. Socraticam A.putabat esse
sententiam, qua diceretur, qui-
bus satis persuasura esset, ut
niliil raallent se esse quam viros
bonos. liis reliquam facilera esse
doctrinam IV 517, 11.

Index V.

321

S o d 0 m a: pro veritate, inquit A.,
fortius Cliristiani martyres ad-
versus hanc Sodomam quam pro
Helena Graecorum heroes ad-
versus Troiain dimicaverunt TI
78, 3. A. maluisse ait Hierony-
mus sohni) Hlterari de Sodomis
(luam cuin peicuntibus com-
inorari IV 215. 4.

s o 1: philosophi dicunt solem istum
sem[)iternum esse II 564, 14. de
solis magnitudine I 33. 17. duos
soles visos litteris mandaverunt.
qui tunc fuerunt, antequam
dominus venisset in carne IV
273, lU. secundum astrologorum
luimeros certum est solem,
quando luna plena est, non
jtosse deficere IV 273, 21.

Solus, servus publicus Aptun-
gitanae civitatis II 410, 12.

somnium: quo modo fieret, ut
iiobis a superioribus potestati-
bus vel a daemonibus et cogita-
tiones quaedam insererentur et
somnia, cum Nebridius percon-
taretur A. ep. 8. A. quaedam
(piaestionis huius himina prae-
seminare conabatur ep. \).

s o m n u s : Gennadius in soranis
audivit hymnos beatorum atque
sanctorum et, quod aliquando
dubitaverat. vitam manere post
mortem edoctus est III 500, 10
—502. 2.

Soter, episcopus Romanus II
153, 15.

Spanianus: per Spanianum
transire II 30, 13.

Spaniensis ecclesia II 28, 16.

Sperantius episcopus in con-
cilio Milevitano adfuit III 664, 2.

S p e s monachus v. Bonifatius
presbyter.

LVIU. Augustinus. (Goldbacher.)

s p i r 1 1 u s : de nominis, quod
spiritus dicitur, varia signi-
ficatione IV 544, 2—545, 4.
secundum id, quod nomen spiri-
tus aliquam naturam significat,
omnis incorporea natura spiri-
tus in scripturis appellatur IV
544, 3. dicitur etiam spiritus in
scripturis secundum quandam
distinctionem in ipsa una unius
hominis anima IV 544, 16.

Spiritus sanctus deus est et
verus deus neque minor filio
aut maior HI 648, 19—650, 5.
IV 549, 9—550, 12. spiritus sanc-
tus non sicut crentura cx nihilo
est factus, sed sic a patre proce-
dit, ut nec a filio nec a patre
sit factus III 625, 10. proprio
modo quodain dicitur spiritus
sanctus, secundum quod refer-
tur ad patreiii et liliuui 1\ oU.
22. potest et in lioc et in illo
lioraine esse unus spiritus sanc-
tus, etiam si invicem nesciant,
per quem sit utriusque gratia
communis; non auteni potest
spiritus lioininis esse et liuius
et illius, per quem peccante
altero et altero non peccante sit
tamen culpa communis II 522,
11. Ghristianos carnales si. aii1<'-
([uara perveniant ad spiiitalein
iiientis aetatem, dies vitae huiu>
extremus invenerit, [lerficiet in
eis spiritus sanctus, quic([uid iiic
intellegentiae minus habuerunt.
quoniara ab unitate corporis
Cliristi non recesserunt IV 106.
24. spiritus sanctus aliter ad-
iuvat nondum inhabitans aliter
inhabitans; nam nondum in-
habitans adiuvat, ut sint fideles,
inliabitans adiuvat iam fideles
IV 190, 9. loquitur adversus
21

322

Index V.

spirituiii sanctum et peccat in
eum, sive qui nondum est Chri-
stianus sive qui est haereticus
Arrianus aut Eunomianus aut
Macedonianus aut Photinianus
sive alii haeretici aut ipsi ludaei
IV 42, 4.

Spondeo, Celeris procuratore,
praesente utcumque Donati-
starum frangebatur audacia; qui
posteaquam Carthaginera pro-
fectus est, etiam in fundis ipsius
Macrobius episcopus basilicas
aperuit, populos congregavit;
Augustinus eum Marcellino mul-
tum commendavit m 150, 22.

Stephani martyris reliquias
secum portabant Galla et Sim-
pliciola, cum in patriam rever-
terentur IV 372, 3. 7.

Stephanus, episcopus Roma-
nus II 153, 18.

Stercutius deus I 42, 7.

Stesichorus inter vitupera-
tionem et laudes Helenae fluctu-
ans detrahendo oculos perdidit,
laudando recepit II 240, 10; cf.
315, 2. 385, 2.

S t i 1 i c li o : leges, quae de idolis
confringendis et haereticis cor-
rigendis vivo Stilichone in Afri-
cam missae "sunt, magis Theo-
dosi filius quam Stilicho curavit
mittendas II 517, 14. 518, 6.

S t o i c i et Epicurei, Platonici v.
Epicureus, Platonici. Stoici ani-
mura aTucppctav dei substantiae
esse suspicabantur III 542, 6.
inter philosophos Graecos sum-
raura bonum in ipso animo
ponentes et nuraero et dispu-
tandi subtilitate Stoici prae-
valuerunt, qui taraen in naturali-
bus corporea orania esse arbi-
trantes magis a carne quam a

corpore animum avertere po-
tuerunt II 680, 19. non ista divina
sententia est, qua dicebatur:
'Qui unam virtutem habuerit,
oranes habet eique nulla est, cui
una defuerit', sed horainibus hoc
visum est multum quidem" in-
geniosis, studiosis, otiosis sed
tamen hominibus III 596, 11. A.
videbantur Stoici ideo falli, quia
proficientem hominera in sapien-
tia nolebant oranino habere
sapientiara, sed tunc habere,
cura in ea fuisset oranino per
fectus III 599, 12—601, 9. Stoici,
qui adversus corporis volupta-
tem virtutis laude raovebantur,
rainus difficulter eara contera-
plabantur in anirais hominum,
unde facta bona, de quibus ut-
cumque poterant iudicare, pro-
cederent II 682, 9. de parilitate
peccatorum soli Stoici ausi sunt
disputare contra oranera sen-
sura generis humani IIT 592, 2;
cf. II 594, 23. Nectarium dicit
A. convenientius pro civibus
suis acturum esse ingerendo
misericordiam Christianam quara
duritiam Stoicorura, qui raiseri-
cordiam in vitio ponerent et a
sapientis animo penitus expel-
lerent II 593, 13—20; cf. 594, 24.
oundem monuit, ne paradoxa
Stoicorum sectanda doceret Para-
doxum suum II 593, 7.

Strabonianensis fundus per-
tinens ad curara episcopi Hippo-
niensis II 232, 15.

s u b d i a c o n u s v. clericatus.

Subsanara venit A., ut, quae
illic se absente contra suara
voluntatera gesta fuissent, quae-
reret II 224, 23; cf. Tiraotlieus.

Index V.

323

Subsanensis ecclesia II 228, 23.

Sufetanae coloniae ductori-
bus ac principibus vel seniori-
bus A. scripsit ep. 50 de ira
mani sexaginta fratrum caede
propter dirutum Herculis signum
facta.

S u m m e n s i s ecclesia III 34, 4.

S u p e r i u s centurio II 410, 10.

s u p p l i c i u m : poena Donatista-
rum, rogat A., ut praeter suppli-
cium mortis sit et propter con-
scientiam suam et propter catho-
licam mansuetudinem commen
dandam III 150, 1.

s u s c e p t i hominis dispensatio
proprie filio tribuenda est I 28.
16; cf. 29, 21.

susceptio: de susceptione
honiinis mystica I 25, 25.

s y m b o 1 o iii baptismo non ifd
dito quid acciderit archiatro
DioPcoro IV 482, 4—483, 8.

s y m p h o n i a c u s v. choraula.

S y r a c u s a e : apud Syracusa-^
erant, qui Pelagiaiias defende-
iiant sententias III 418. 12.

S y ra c u s a n u s : de Syracusano
HipI)onem remeare III 448, 5.

Syri, quod in Hebraco volumiTie
ciceion scriptum erat, vulgo
ciceiam vocabant II 322, 12.

> y r i a : longo post tempore lex
ludacorum apparuit ac viguit
angusta Syriae regione II 551,
20. Syriae limitem impetus bar-
barorum percucurrit III 544, 2.

S y r i u s v. Pherecydes.

t a b e 1 1 a s eburneas, quas habuit.
A. Itomaniani avunculo cum lit-
teris misit et, si quae apud
illum suae essent, propter alias
necessitates sibi ut mitteren-
tur, petivit I 35, 16. tabellae

ebumeae mathematicorum IV

584, 17.

t a b u I a : de presbyteri noraine
ex tabula recitando II 337, 12.
nomen Bonifati presbyteri non
ausus est A. de numero (= ta-
bula) presbyterorum vel suppri-
mere vel delere II 336, 19; cf.
330, 5. 12.

T a g a s t e I 77, 19. carnalis A.
patria III 1, 17. 2, 23. 13, 2. cum
tota fuisset in parte Donati, ad
unitatem catholicam legum im-
fferialium timore conversa illam
haeresim detestabatur ita, ut in
ea numquam fuisse crederetur
II 462, 1.

T a g a s t e n s i s ecclesia II 347,
12; Tagastense monasterium II
390, 10. spiritalis ecclesiae Taga-
stensium crebra A. dona nuntia-
baiitur I 122, 17. locum aliquem
sive in Tubursicensi sive in
Tagastensi A. proposuit, ubi
susceptam cum Fortunio dispu-
tationem persequi posset II 121,
15. plebs Tagastensis de liis,
quae Albinae domus contulit
ccclesiae Tagastensi, non habuit
nisi gaudium boni opeiis II 12.
22; (■/. 4, 13. in causa Honorati
Tagastenses A. tenebant debi-
torem in dimidio pretii II 391, 24.

T a g e t i c a (sic enim scribendum
est) praecepta IV 519, 14.

Tagonensis v. Xanthippus.

Talari finibus Dodona abscidit
Molossos I 94, 2.

'1" a m u g a d e n s i s episcopus Op-
tatus II 401. 21. 616, 18. Tamu-
gadensibus lioc debere praestari
censuit A., ut fallax doctrina
Donati, a quo seducebantur, ali-
21*

324

Index V.

quanto diligentius refelleretur
IV 319. 13; cf. 322, 17. bene
enim eos sibi esse commendatos
et a Dulcitio et ab Eleusino, qui
tribunatum apud eos egisset IV
322, 18.

T a m u g a s : Dulcitius Donatistas
apud Tamugadem prius edicto ad-
monendos existimavit IV 318, 24.

Taphnes II 746, 4.

Tartareus Plilegethon I 15, 23.

Telesphorus, episcopus Ro-
manus II 153, 14.

temporalis : incerta sunt om-
nia temporalia etiam usque in
flnem vitae liuius in nostram
consolationem mansura III 75,
16; cf. 42, 4. 44, 9. 16. 47, 1. v.
fides (216).

temptare: cavendum est, ne
ita se quidam ad provectum
spiritalem pervenisse gaudeant,
ut iam non posse temptari tam-
quam homines putent IV 429, 11.

tempus: Latini utrumqe verbum
tempora appellant sive ypovou;
sive xaipou?, cum habeant haeo
duo inter se non neglegendam
differentiam IV 232, 16.

Terentianus servus I 85, &,
adulescens II 429, 22.

Terentius, saecularis auctor
IV 19, 15. comicus de Terentio
versus IV 609, 8.

Terentius episcopus in concilio
Milevitano adfuit III 664, 2.

Terentius IV 45, 9; cf. Pela-
gius.

t e r r a : dicimus inter disputan-
dum: 'puta quadrata figura ter-
ram contineri' I 15, 25.

Tertullianus traduce ani-
mam ex anima nasci censebat
III 542, 12: cf. IV 148, 13. quam
opinionem qui sequebantur, pro-

fecto animas non spiritus sed
corpora esse contendebant IV
148, 13, sicut Tertullianus etiam
ipsum creatorem deum non esse
nisi corpus opinabatur IV 148, 17.

testamentum: quam ob rem
in veteri testamento antiquorum
temporibus proplietarum severior
legis vindicta ferbuerit III 414,
14. de veteris et novi testamenti
natura III 158, 6 — 28. quantopere
duo testamenta fideliter concor-
dantia sacratam concinant veri-
tatem II 203, 9. in vetere testa-
mento velamen est, quod tunc
auferetur, cum ad Christum
quisque inde transierit TII 177,
12.

T h e a s i u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 652, 5.
neque alius fuisse videtur ille
Theasius episcopus, quem cum
Evodio ex Ita,lia redeuntem A.
iam iamque expectabat sperans
de Paulinc eos sibi nuntium ad-
laturos II 347, 7, aut ille, quem
Evodius senem in monasterio
fuisse adnotavit III 495, 18. 26.

Themistocles non curavit,
quod est habitus indoctior, cum
canere nervis in epulis recu-
sasset; nam novisse se respon-
dit rem publicam ex parva ma-
gnam facere II 677, 11. IV 505, 12.

Theodorus Heracleotes com-
mentarios in epistulam ad Gala-
tas reliquit II 286, 10. 376, 9.
psalmos interpretatus est II
318, 8.

Theodorus cum quaesivisset,
quo modo susciperentur clerici
ex parte Donati, si vellent esse
catholici, A. respondit ep. 61.
idem fortasse fuit Theodorus
ille, qui simul cum Maximo ab

ludex V.

325

A. ad Macrobium missus. quid
ex eo audivissent. rettulit ep.
107, et Theodorus presV^yter. cui
inscripta est ep. 173 A. qua A.
quaestionem de divinitate spiri-
tus sancti breviter explanavit.

Tlieodosius imperator aliqua
de Donatistis constituit II 602.
t). lex piissimae memoriae Theo-
dosi. quam freneraliter in omnes
haereticos promul^xavit IV 24.
8. Theodosi tilius II 518, 6, fdii
602, 7.

T li e o d 0 s i 0 duodecies et Vaicn-
tiniano .\ufrusto iterum con-
sulc A. successorem sibi desi-
^niavit IV 372. 13. litterae im-
peratorum Honori et Theodosi
ad Aurelium et A. datae IV
206. 2. 299, 1.

T h e 0 d 0 s i u s. per quem Mani-
cliaei nonnulli sunt proditi. (luem
ad modum esset in fide catliolica.
Quodvultdeum interrogavit A. IV
448. 18.

Theodotion: in se[)tuaginta
interpretum lil»ris (|uae Hierony-
mus asteriscis notavit. ex Theo-
dotionis. hoDUMis ludaei atqui^
Masphemi. editione al> Origene
addita erant II 316. 10. 317. 3.

T h e o p r e p i a : gesta ecclesia-
stica in Theoprepia proponenda
esse censuit A., si posset illuc
fre(iuens confluere multitudo III
149. 17.

T h e r a s i a, Paulini coniunx. non
dux ad mollitiem viro suo sccl
ad fortitudinem redux in ossa
viri sui, in Paulini unitatem
redacta et reddita et spiritalibus
ei tanto firmioribus quanto
castioribus nexibus copulata I
97, 15. praeterea non memoratur
nisi in inscriptionibus omnium

epistularum a Paulino vel ad
Paulinum scriptarum i^raeter e]).
27. 149. 186. id est in ep. 24. 2.').
30. 31. 32. 42. 45. 80. 94. 95; in
ep. 121 deest inscrii^tio.
T h e s s a 1 o n i c e n s i u m episco-
pus II 148. 11. ecclesia 401, 25.
Thiavensis ccclesiae tristitia
in cai'>a Hoiiorati. cuius bona
utnim ad monasterium Taga-
stensc an ad ecclesiam Thiaven-
s(Mn rcdire debcrciit. .\. discepta-
vit ep. 83.
Thomae apostoli dubitatio fora-
niina clavorum (juatL-rentis con-
firmatio fuit ecclesiae univer-
salis (Valent.) IV 399, 10.
T h 0 m a s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 653, 3.
T h r 0 n i, angelorum chorus II
504. 9. deum videre. sicuti est.
non i)ossunt. dicit Hieronymus
111-337. 11.
T h y e s t e a e niensae I 93, 1.
Til)ilis II 657. 9.
Tibilitanae aquae II 155, 15.
T i ff i s i t a n u s r. Secundus Tigi-

sitanus.
Tijr r is llumen II 185. 20.
T i m a s i u s et lacobus, relijriosi
et honestissime nati et institutis
liberalibus cruditi adulescentes.
Pelafri discipidi, eius hortatu
monachi facti deo serviebant; A.
autem opcra errore cognito hanc
partem cum reli(]uissent, pro-
tulerunt librum Pelagi esse di-
ccntes ct. ut ei responderetur,
impendio ro^raverunt; quo facto
ep. 168 ad A. data gratias
egerunt III 675, 3. 692. 3; (/. 621,
20. IV 45. 20. atque idem fuisse
videtur servus dei Tiuiasius ille.
(piem Pinianus ad A. misit III
12, 6.

326

Tndex V.

T i m 0 r deus I 42. 8.

T i m 0 t h e u m. dicit A., piopterea
circumcidit Paulus apostolus, ne
ludaeis sic viderentur, qui ex
gontibus in Christum credi-
dissent, detestari circumcisionem,
sicut idolatria detestanda esset,
etTitum propterea non circumci-
dit, ut ostenderet illa sacramenta
nec tanujuam necessaria debere
appeti nec tamquam sacrilega
debere damnari II 362, 6. 10. 20.

T i m 0 t h e u s in ecclesia A. dis-
pensationi credita iam legere
coeperat et non semel sed iterum
et tertio apud Subsanam et
presbytero Subsanensis ecclesiae
comitatus ct apud Turres et
apud Cizau et apud Verbalis
legerat II 228. 21. ordinatus est
apud Subsanam subdiaconus
praeter A. consilium et volun-
tatem II 226, 25. id factum est
per presbyterum et Verinum II
227, 10 Severo nesciente 228, 27.
Subsanam venit A.. ut, quae illic
se absente contra suam volun-
tatem gesta fuissent, quaereret
II 224, 23. Severus sibi in-
iuriam factam esse conquestus
est n 228, 9 et a Timotlieo
poposcit, ut inconsulto fratre
Carcedonio ad se ant« profi-
cisceretur, quod ille praeter-
misit JI 227. 7; cf. 228, 8.
Timotheus, dum Severus agit
cum eo, ut apud Subsanam deo
serviret, erujjit et iuravit ab illo
se omnino non recessurum II
225, 19; cf. 229. 3. Severus et
ipse A. convenit et per litteras
cum eo egit II 225, 3. 226, 19.
fratres a Timotheo propterea ad
Severum mitti putabantur, ut
eius iracundiam in A. provoca-

rent; etiam Timotheum cum ipsis
fratribus iam esse profectum
dicebatur, quod utique falsum
erat II 225, 6. 12. Tiraotheus
sola iuratione se cogi dicebat
ad Severum pergere 11 227, 18;
cf. 225, 22. ad extremum dixit,
quicquid A. et Severo de se
fieri placuisset, id se sine dubio
secuturum II 225, 29, atque eo
perductus est, ut, si Severus,
quoniam apud Subsanam iam
lector esse coepisset, nollet eum
esse secum, iam liber a vinculo
iurationis deo serviret II 227,
19. Carcedonius patientissime
accepit, quicquid de Timotheo
fieri ecclesiasticae disciplinae nc-
cessit^s cogeret II 227, 26.
Severi voluntati obtemperatum
est ipso Carcedonio instante, ut
ei Timotheus redderetur II 227,
1. 228, 7. 10. 16. Timotheus ad
Severum rediit II 227. 1. 4. 6;
cf. 225, 22. de his rebus A. ad
Severum dedit ep. 62 simul sub-
scribentibus Alypio et Samsucio
et ep. 63.

Timotheum, cui A. epistulam
ad Severum perferendam dedit,
eundem esse conieceris; tunc
erat diaconus II 638, 9.

Timotheus mortuus Sapidae
frater IV 632, 5. 22. diaconus
fuerat Cartliaginensis ecclesiae
IV 632, 14.

tiro. tirocinium v. Laetus.

T i t i a n a m villam A. proposuit,
ubi susceptam cum Fortunio dis-
putationem persequi posset II
121, 15.

T i t i a n u s Felicianum et Prae-
textatum, totam ipsani contra
Primianum conspirationem ver-

Index V.

327

l)is gravissiniis accusavit II 627,
11.

T i t i a n u 8 diaconus, ad quem A.
dedit ep. 173 A, qua deum esse
spiritum sanctum breviter pro-
bare conabatur.

T i t u s V. Timotheus.

tolerantiae exempla II 104,
26—106, 11. 117, 17. 460, 9.

T o n a n s (= luppiter) I 89, 7. 90,
21.

tractatoria missa per totum
orbem terrarum, quacumque iam
Christi ecclesia dilatata est, ab
omnibus ecclesiis communio
praccidetur II 91, 15.

t r a c 1 0 r i a : in tractoria certo
ordine ponebantur nomina epi-
scoi)orum, qui ad concilium
erant convocandi II 219, 6. 11 —
18. 220, 1.

t r a d i t i 0 n e m codicum deus
in regem, qui Hieremiae librum
incendit, morte bellica vindica-
vit II 328, 11. V. Donatistae
(194).

t r a d i t o r : aliqui eorum epi-
scoporum, qui sententias in ab-
sentem dixerant Caecilianum,
manifcstissimi fuerunt traditores
III 241, 14. V. Donatistae (194.
196). ecclesia (204).

t r i d u u m sacratissimum cruci-
tixi. sepulti, suscitati Christi II
195. 13.

Trimof:^istica praecepta IV
519. 15.

t r i n i t a s : (h^ trinitate III 623,
3—630, 3: rf. II 700. 25—702, 5
(Cons.). 710. 4—711, 5. 713, 17—
716, 4. 718, 1—719, 23. de tri-
nitatis unitate et personarum
discretione quid credendum sit
III 614. 19—615. 14. de trinitatis
et personarum eius ineffabili

natura IV 514, 25-^15, 12. de
patris et filii et spiritus sancti
unitat* IV 540, 6—553, 14. in
quonam ex tribus rerum generi-
bus, si quidem est in aliquo.
credendum sit esse trinitatem II
713, 17. absit, ut in patre aut
filio aut spiritu sancto aliud sit
qualitas aliud substantia II 718,
10. trinitatis mirabilis simplici-
tas commendatur, quia non ibi
aliud est esse aliud intellegere

III 616, 1. una virtus est, quam
trina possidet virtus, una sub-
stantia est, in qua tria sunt,
quae subsistunt II 701. 24
(Co)is.).

Trinitas unius est eiusdem-
que naturae atque substantiae.
pater et filius et spiritus sanctus;
haec omnia nec confuse unum
sunt nec disiuncte tria sunt, sed,
cum sint unum, tria sunt et, cum
sint tria. unum sunt; hic. est
dominus deus noster, cui uni-
versa pietate servitur, cui soli
latria debetur III 625, 13. 23.
626, 5. in illa paco dei, quae
superat omnem intellectum, et
pater et filius e* spiritus sanctus
non sunt tres dii sed unus deus

IV 545, 21; cf. 542, 14. ipsa tri-
nitas unus deus solus pater ot
filius et spiritus sanctus III 624.
9. IV 541, 1. pator et filius et
spiritus sanctus unus deus (;st
sine ulla diversitate et scpa-
ratione naturae III 321, 6; 'f.
IV 561, 17. intellegenda est una
eademque patris et filii natura,
si ita dicendum est, deitatis, ut
pater et filius. qui unum sunt et
inseparabiliter unum sunt ot
sempiterne unum sunt, non sint
duo dii sed unus deus IV 542.

328

Index V.

13. filius inseparabiliter patri
cohaeret, si tamen vel boc ver-
bum admittitur in illa divini-
tate, ut dicamus 'coiiaeret', quod
numquam omnino vel fuit vel
esse poterit ulla distantia sepa-
ratum IV 561, 26. semper gignit
pater et semper nascitur filius
IV 552, 16. multa separatim in
scripturis de singulis personis
dicuntur, ut insinuetur quamvis
inseparabilis trinitas tamen tri-
nitas III 615, 5. trinitas catholica
fide ita inseparabilis commen-
datur et creditur, ut, quicquid
ab ea fit, simul fieri sit exi-
stimandum et a patre et a filio
et ab spiritu sancto I 26, 12; cf.

III 537, 12. 616, 14. IV 186, 10;
ex quo videtur esse consequens,
ut hominem trinitas tota su-
sceperit I 26, 19. homine ad-
sumpto personarum numerus
auctus non est III 617, 13; cf.
164, 9.

Trinitas non minor in singulis
personis est quam in omnibus
nec maior in omnibus quam in
singulis III 625, 13. deus nuUo
est contentus loco sed in se ipso
ubique totus; ita pater, ita filius,
ita spiritus sanctus, ita trinitas
unus deus ubique simul sunt

IV 92, 20—93, 17; cur dicatur
'in se ipso' totus 96, 3. tres per-
sonas nusquam esse nisi in cae-
lis, illam vero divinitatem nus-
quam non esse, sed ubique prae-
sentem cogitationis carnalis com-
l)Ositio est vanumque figmentum
II 710, 21; cf. 716, 16—718, 9.
ne audeamus credere ita esse
trinitatem quasi tres quasdam
viventes moles licet maximas et
pulcherrimas earumque trium

tantarum ac talium personarum
unam esse divinitatem aliquid
quartum II 710, 7—17; cf. 715,
23. non triformis deus est pater
et filius et spiritus sanctus sed
unus deus IV 562, 6; una igitur
forma est, quia una deitas est
561, 16; triformem dei personam
A. credere inmerito Pascentius
contendebat 561, 6. cavendum
est, ne cuiquam dei natura vel
patris vel filii vel spiritus sancti
commutabilis et convertibilis esse
credatur, quod aliquando res,
quae significat, nomen eius rei,
quam significat, accipit III 618,
6. spiritus sanctus in trinitate
incommutabilis deus est et cum
patre et filio unus deus III 73,
2. trinitatem invisibilem et in-
corpoream atque inconimutabilem
colimus II 710, 8. invisibilis est
natura deus non tantum pater
sed et ipsa trinitas, unus deus,
neque tantum invisibilis verum
etiam incommutabilis III 293,
13. cum, quod in resurrectione pro-
mittitur, spiritale corpus habere
coeperimus, trinitatem sive mente
sive mirabili modo etiam cor-
pore pro nostra capacitate vide-
bimus II 719, 18. patris et filii et
spiritus sancti appeliationibus
hoc significatur, quod ad se in-
vicem referuntur, non ipsa sub-
stantia, qua unum sunt IV 543.
17; cf. III 626, 12—627, 17. multa
sunt, quae de trinitatis ineffabi-
litate dicantur, ut ipsa non di-
catur — alioquin non est ineffa-
bilis — , sed ut illis dictis illa
dici non posse intellegatur IV
567, 15; nihil caecius ergo est
arrogantia Arriani cuiusdam,

Iiidex V.

329

qui nudam se depromere veri-
tatem dixit 567, 10.
Ratio, quae persuasit in ea

t r i 8 t i t i a quasi solvit cor,
unde dicitur etiam, Graece quod
appellata sit 'kuizr, III 186, 7.
trlnitate, quae est deus, filiuin j T r o i a : pro Helena Graeci heroes
patri non esse coaeternum vel ' adversus Trgiam dimicaverunt
alterius esse substantiae atque I II 78, 4.

aliqua parte dissimilem et eoiTubunae: Bonifatius cum A.
inodo inferiorem spiritum sanc- et Alypio Tubunis de animo et
tum, itemque illa, quae per- voluntate sua est conlocutus IV
suasit patrem et filium unius ! 433, 3; cf. 440, 6.
eiusdemque, spiritum vero sanc- iTubunensia verba IV 440. 18.
tum alterius esse substantiae, iTubursicensis: locum ali-
falsa ratio est II 708, 27. absit, quem sive in Tubursicensi sive
ut spiritus sanctus maior filio in Tagastensi A. proposuit, ubi
esse credatur aut ipse filius susceptam cum Fortunio disputa-
maior patre, sicut hominibus tionem persequi posset II 121. 15.
parum intellegentibus videtur, T u b u r s i c u Donatistae Fortu-
quoniam quaedam sic dicuntur nium liabebant episcopum II

109, 16.
Tulliana sent-entia III 254. 2.
dialogorum Tullianorum quae-

IV 549, 22—550, 14. non ideo
filius alterius est naturae diver-
saeque substantiae, quia pater
deus non est de altero deo,
filius autem deus est quidem
sed de patre deo III 627. 18. non-
nuUi Latini et maxinie Graeci
trinitatem, quae deus est, magis
essentiam quam Unam sub-
stantiam esse dixerunt 11 719.
6. trinitas a paucis sanctis
beatisque intellegitur I 26, 13.
de trinitatis similitudine cum
memoria. intellegentia, voluntate
III 615, 15: cf. 612, 13. trla
prima praecepta decalogi ad
deum pertinent. id est adpatrem
et filium et spiritum sanctum II
190, 19—191. 17 itemque eo,
({uod apud Lucam amicus ab
amico sibi cupit commodari tres
panes, fortasse ipsa trinitas
figurata est III 57, 16.
T r i p o 1 i s , ubi Maximianistarum
schisma exarsit II 469, 19.

stlunculas uni scholastico ex-
ponere episcopum ecclesiasticis
curis distentum non decet II
666, 15; (/. 673, 6.

T u 1 1 i u s V. Cicero.

Turrensis v. Samsucius.

T u r r e s in ecclesia A. disposi-
tioni credita II 228. 24.

Tusculanarura liber quintus
III 432. 13.

Tuscura vellus III 143, 6
(luven.).

T u t u s episcopus in concilio
Carthaginensi adfuit III 652, 5.

T y a n e u s v. Apollonius.

T y 0 h o n i u s Donatista II 486,
13. 15. 19. de Donatistis dixit:
'Quod volumus. sanctum est'
II 486, 18: cf. 4.58, 25. cum
diceret neminem in ecclesiae
unitate maculari alienis peccatis,
ab Afrorum se tamen quasi
traditorum contagione remove-
bat et erat in parte Donati II

330

Iiidex V.

487, 14. magis autem contia
Donatistas pro ecclesia catho-
lica scripsit II 486, 14. quae de
concllio aliquo Donatistarum
Carthagini celebrato prodidit et
de Deuterio atque Donato II
486, 19—487, 10. idem comme-
moravit etiamtum vivere mul-
tos, per quos, quae dixisset,
certissima et apertissima esse
ostenderentur II 487, 19. A.
Restitutum cohortatus est, ut
Tychonium legeret non quidem
omnia probaturus; quaestionem
tamen, quo modo in ecclesia
dei, si qua perversa vel etiam
scelerata corrigi non possent,
salvo unitatis vinculo toleranda
essent, strenue sibi videri trac-
tavisse atque solvisse IV 592,
7. Parmenianus eum rescribendo
compescuit et deterrebat, ne
talia scriberet II 487, 12; cf.
486, 16. Tychonii septem regulae
vel claves II 83, 17.

u n u s : A. dubitat, an alicubi
scriptura divina de diversis sub-
stantiis dixerit, quod unum sint;
non enim videri dictum nisi de
liis rebus, quas constat esse
unius eiusdemque substantiae
IV 552, 22; ubi inveniatur in
scripturis aliquid unum de diver-
sis naturis, addi vel subaudiri
quid unum 555, 22.

Urbanus, episcopus Romanus
II 153, 16.

U r b a n u s presbyter Marcellini
litteras A. reddidit III 251, 6.
hunc veri simillimum est fuisse
eundem atque Urbanum illuni,
qui ut episcopatus sarcinam
subiret, cum Peregrino diacono
perrexit, quos A. salvos esse et

litteris eorum et fama nun-
tiante cognovit III 380, 5. Ur-
banus episcopus Darium, quem
apud Carthaginem in Hilarensi
oppido et modo in Siccensi
cognoverat, A. per litteras com-
mendavit IV 497, 4. 11. 499, 3.
500, 3. 6.

U r b a n u s Donatus, cuius in
domo Secundus Tigisitanus con-
cilium habuit II 155, 13.

U r b i c a de Figentibus, vidua
honesta, ancilla dei; eius som-
nium III 490, 12.

u r b i c u s ( /. e. incola urbis
Romae) quidam sermone paene
universam Christi ecclesiam ab
ortu solis usque ad occasum
verbis iniuriosissimis neqiia-
quam lacerare timuit, cum pro-
bare contendit sabbato esse ie-
iunandum. de quo A. agit II
32, 24—54, 20. r. Simon.

U r g e n s i s v. Marcianus.

usurae, quas ipsae leges et
iudices reddi iubent, si iniquo
faeneratori datae sint, non est.

0.

(luo iudice repetantur, III 425
20.
u x o r e m nullis humanis legibus
licet vendere, Christi autem
legibus nec dimittere excepta
causa fornicationis III 478, 18.
uxor viri auctoritatem tamquam
sui capitis sequatur oboedienter
IV 628, 4. uxori cavendum est,
ut ne vir scandali7.etur neque de
bonis eius operibus IV 626, 5.
16. uxor nihil de sua veste, nihil
de auro vel argento vel qua-
cumque pecunia, rebus idlis ter-
renis suis sine arbitrio viri
facere debet IV 624, 9—628, 13.
de habitu atque vestitu nihil
uxori praeter mariti arbitrium

1 lulex V.

331

mutandum vel usurpandum estj
IV 628, 13— 630, 10. uxor etsi :
ad indecentem ornatum aliqua
dura condicione cogatur, potest
habere in superbo cultu cor
huraile IV 629, 15. plagis emen-
datur uxor, non tantum si petu-
lantius iocans sed si inmode-
ratius per fenestram aspiciens
animadvertitur TV 584, 19. si
uxori maritus displicuerit Chri-
stianus eique proposuerit aut a |
se divortium aut a Christo. ille
eligat Christum et dimittat
u\orem III 478, 23; ubi autem
quaelibet in eis persona infidelis
est, si infldelis consentit habi-
tare cum viro fideli, vir non
dimittat uxorem, similiter et
uxor fidelis virum 479, 4.
U z a 1 e n s i s patria, civitas IV
397, 17. 398, 1. v. Florus.

V a I e n t i n i a n u s imperator, lo-
viani successor, quae contra
Doiiatistas iussisset. ut lege-
rentur. oohortatus est A. II 6(t2. 5.

Valentinianus Augustus ite-
rum consul IV 372, 13.

Valentinum episcopum catho-
lioum, qui tunc iii eomitatu erat,
Donatistae nominaverunt dicen-
tos ouin illo se velle audiri; sed
ille episcopus non ita venerat
aut aliquod tale mandatum a
suis episcopis acceperat II 416,
22. idem in concilio Zertensi et
Milevitano adfuit III 235, 2.
6(53. 3; cf. 715, 3.

V a I e n t i n u s monaohus mona-
sterio praeerat, in <iuo adlato
per fratrem Florum A. libello
(l. e. ep. 194 ad Sixtum, pres-
byterum ecclesiae Romanae,
missa IV 381, 17. 382, 6) dis-

sensiones inter fratres et tuibae
factae sunt IV 380, 6. 397. 16.
398, 8. ignorabat liaec Valen-
tinus, dum Florus ei nuntiavit
furtivam contentionem IV 398,
1. 9. 10. proposuit igitur, ut ad
patrem Evodium mitterent, qui
de illo libello aliquid certius
resoriberet IV 398, 14. quod
accipere patienter noluerunt et,
ut A. ipse adiretur, flagitabant
IV 398, 17. inde Valentinus pres-
byterum Sabinum ad maiorem
auctoritatem rogavit, qui libel-
lum cum liquidis interpretationi-
bus fratribus legit; sed frustra
IV 398, 21. denique Valentinus
sumptus dedit et profecti sunt
Cresconius et Felix IV 390. 2.
380, 5. 387, 16. A. ad Valen-
tinum et fratres dedit ep. 214
roga^hs, ut Florus, a quo se dice-
bant esse turbatos, ad ipsum
mitteretur IV 385, 3. 398, 19, et
I)auIo post ep. 215, qua extrenia,
ut Florus veniret, iterum petivit
IV 396, 5; praeterea addidit
libruni ad eos scriptum (/. e. 'de
gratia et libero arbitrio') et alia
scripta, quae ad Pelagianain
haeresim pertinebant IV 389, 7.
9. 396, 12. 397, 7. pusilla ej)..
((uam A. tertiam ad Valentinum
misit (v. praefat. p. XCIII) cum
egisset gratias, quod Florus mis-
sus est, iterum rogavit, ut rur
sus mitteretur. qua re Valen-
tinus Florum cum ep. 216 ad
A. ire iussit IV 402, 2 simul se
excusans, quod non antea per
fratres ei scripsisset IV 396, 16;
cf. 384, 13. V. Florus.
V a I e r i u 8 , episcopus Hippo-
niensis, eximia caritate com-
plectebatur A. I 51, 16. 53, 12.

332

Index V.

16. 19. 118, 15 et A. neo pio
lucro animae suae ait ausurura
se esse eum offendere I 53, 17.
qui cum presbyteri officium
recipere cogeretur, parvum tem-
pus, quo se ad id praepararet,
ep. 21 ad Valerium scripta im-
petrare voluit I 50, 5. 52, 15.
Valerius tractandi verba evan-
gelii periculosum onus A. in-
posuit et saepe dixit orationes
suas exauditas esse de eius ad-
ventu I 118, 16. A. successorem
sacerdotii sui simpliciter opta-
bat II 9, 22. nec presbylerum
eum esse suum passus est, nisi
maiorem ei coepiscopatus sar-
cinam inponeret II 4, 9. 0, 18.
IV 376, 15. concilio Nicaeno id
jtrohibitum fuisse neque Valerius
neque A. sciebat IV 376, 17.
Paulinum quantum salutaret
quantumque sitiret, Valerius illi
nuntiandum curavit per A. et
fratres, quos A. ad Paulinum
misit II 4, 9. Valeri laudes I 57,

17. II 21, 14.

V a 1 e r i u s Licinianus Licinius
imperator et litterae ad Probia-
num, proconsulem Africae, datae
II 410, 2.

V a I e r i u s comes, vir inlustris et
religiosus IV 341, 9. 342, 1. 2.
A. opusculis admodum delecta-
batur IV 295, 7. A. ei aliquotiens
scripserat nec rescripta acce-
j)erat, cum repente epistulae
tres sunt adlatae IV 293, 5. A.
siraul cura ep. 200 ei misit librum
'de nuptiis et concupiscentia' IV
295, 11. adversus quem librum
cum lulianus quattuor libros
scripsisset et decerpta de his
libris aliquis ad Valerium misis-
set, Valerius ea A. tradidit et

A. nihil antiquius habuit, quam
ut priori libro altcrum ad-
iungeret et ad eundem Valerium
mitteret IV 341, 4—342, 2. ep.
206 episcopum Felicem A. Va-
lerio commendavit. Valeri laudes
IV 294, 1. 7.
Valerius actor IV 588, 2.

V a n i t a s : de vanitate saeculi
huius ef. 203.

V a r r o n i s profundi arcanum iter
I 89, 1. eius responsa latent I
90, 2.

v e 1 a t i o n i s apophoretum gra-
tissime accepit A. III 382, 8.

Venantius episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
653, 6.

V e n u s Calva dea I 42, 8. Veneri,
inquit Maximus grammaticus,
quis ferat praeferri Sanamem?
I 38, 1.

Verbalis in ecclesia A. dispen-
sationi credita II 228, 24.

V e r b e r a : cives Romanos Pauli
tempore affligi verberibus non
licebat IV 27, 2.

V e r b u m : per verbum narratur
pater et pater pari se verbo
narrat IV 515, 4. verbum illud,
per quod se angelis indicat deus
pater, virtus et sapientia eius
est IV 515, 20. verbum dei, per
quod facta sunt omnia, filius dei
est ubique praesens, ubique totus
atque ita non absens etiam menti-
bus impiorum III 159, 10. verbum
incommutabile nihil in deterius
commutatum particeps carnis
effectum est rationali anima
mediante III 163, 19. quo modo
genitum sit verbum dei, deus
apud deum, nemo, nisi cui deus
ipse inspirarit, intelleget II 687,
5. verbum dei manet, sicuti est,

Index V.

333

et ubique totum est. venit autem,
cum manifestatur, et. cura occul-
tatur, abscedit; adest taraen
sive occultum sive manifestum,
id quod A. similitudinibus ex-
plicat ex sensibus humanis
ductis III 105, 3. idem verbum
dei circumlocutione adumbrare
conatur IV 514, 27.

V e r c e 11 e n s i s r. Eusebius.
Verecundus. familiaris quon-

dam A. I 15. 10.
Verf^ilius I 41, 23. III 543, 17.
Maro I 42, 18. 21. III 114, 3.
Satumum atque huius modi deos
vult intellegi homines; legerat
enim mysticam historiam ve-
tusta auctoritate roboratam I
43. 3. quod ex Cymaeo, id est
Sibyllino carmine se fassus est
transtulisse Vergilius, non est.
cui alteri praeter dominum
Christum dicat genus liumanum
IV 609, 13. Mantuanus rhetor I
39, 7.

V e r i m 0 d u m dicit A. pignus
pacis apud Darium depositum et
utrique dulcissimum IV 510. 19.
eum salutavit IV 498. 20 et
Verimodus, quod ille sui men-
tionem fecisset, sibi gratulatus
salutationem reddidit IV 503, 17.

V e r i n u s vioarius. ad quem Con-
stantinus imperator dedit lit-
t«ras, ubi Donatistas praviter
detestabatur III 243, 7.

Verinus, per quem, ut Timo-
theus ordinaretur subdiaconus,
factum esso comperit A. II 227, 10.

V e r m i s : de vermi Christo II
574, 19. 575. 9—576. 16. quo
modo dictum esse videatur:
'Ego autem sum vermis et non
homo' III 171. 11—172. 16. 22.
174. 1(1.

v e r u V. asteriscus. septuaginta.
Verus, vicarius praefectorum

per Africam, vir perfectissimus

II 410, 4.

V e s t a e, inquit Maximus gram-
maticus, quis ferat praeferri
Sanamem? I 38, 1.

veste dealbatus; albis vestibus
candidari II 24, 5. 25, 2.

Vetustinus. miserabilis puer,
serviturum se esse deo pollice-
batur; sed aetatem robustiorem
et transactum timorem expec-
tanda esse censebat A. eumque
Paulino commendavit peregri-
nant«m II 6. 22.

V i c a r i u 8 praefectorum per Afri-
cam II 410, 5.

Victor, episcopus Komaiius II
153, 16.

\' i c 1 0 r nomen est trium ej)i-
scoporum. qui in concilio Cartha-
ginensi adfuerunt lil 652. 5.
653. 1, et duorum. qui adfuerunt
in concilio Milevitano III 663,
4. 5.

V i c t 0 r, episcopus provinciae
Caesariensis, cui relicto in poena
nusquam nisi in dioecesi eius ab
alicpio cominunicabatur episcopo.
olamare potuit: 'Aut ubique com-
municare debui aut etiam in
ineis locis communicare iion
(lebui- IV 351, 12.

Victor. Proculiani presbyter, num
non lioc ab episcopo suo inan-
datum accepisset, quod officio
publico renuntiavit. .\. comporire
volebat II 25, 25. 27. 23. idem
presbyter A. cum suis per
Spanianum transeunte stans in
medio fundo catliolicae ac lau-
dabilis feminae voce inpuden-
iissima post eos clamavit tradi-
toros eos esse et persocutores 11

334

Index V.

30, 13. ausus est etiam homini
rusticano conductori fundi eccle-
siae comminari II 31, 2.

V i c t o r i fratri A. egit gratias,
quod Constantinam cum per-
geret, indicavit, et eum rogavit,
propter negotium aliquod per
Calamam remeare ne gravaretur
II 66, 16.

V i c 1 0 r quidam Paulo episcopo
dixit: 'Mortuus fueras, si non
instrumenta dominica invenis-
ses' II 155, 6.

V i c t o r e m , Nebridi f ratrem,
matrem certe non esse deser-
turum putabat A. I 25, 1.

Victorianensis v. Restitu-
tus.

Victorianum Carcavianen-
sem Donatistae cum Maximiano
simili severitate damnaverunt,
ad quem adiunxerunt alios un-
decim II 629, 6.

Victorianus presbyter per
litteras ab Augustino petivit, ut
magno opere aliqua responderet
de ingentibus cladibus, quibus
tunc terrae adfligebantur III
642, 17. ep. 111 eius est respon-
sum.

Victorinus episcopus tracto-
riam de convocando ad Numi-
diam concilio misit A. II 219, 6.
quae tractoria quas dubitationes
sibi adtulisset, ep. 59 A. exposuit
et ob alias quoque causas se
occurrere non posse ostendit.
inter Victorinum enim et Xan-
thippum Tagonensem episcopum,
controversia erat de primatu
Numidiae et convocandi con-
cilii iure II 219, 19. 220. 12.

Victorinus, subdiaconus Mal-
lianensis, aetate senex erat
Manichaeus et in hoc errore sub

nomine clerici latitabat IV 524,
3. neque credebat solum illa
praecepta, sed, quibus viribus
poterat, etiam docebat IV 525,
13. quod cum negare amplius
non posset, auditorem sane
Manichaeorum, non electum se
esse confessus est IV 524, 7. 10
et rogavit A., ut se in viam
doctrinae catholicae revocaret
IV 525, 15. sed A. eius fraudem
sub clerici specie vehementer
exhorruit eumque coercitum pel-
lendum de civitate curavit IV
525, 17. litteris etiam Deuterium
episcopum certiorem fecit, quo
a clericorum gradu deiectus
cavendus omnibus innotesceret
et petenti paenitentiae locum
tum demum crederetur, si etiam
alios, quos novisset Manichaeos
esse, indicavisset IV 525, 19.

V i d u a 1 e , coniugale accipere in-
dumentum IV 629, 14.

Vigesilitana plebs si epi-
scopum in plenario Africae con-
cilio gradu deiectum suscipere
noluerit, sano capite facturam
eam esse censet A. et cogi nec
posse nec debere II 231, 27.

V i n c e n t i u s episcopus in con-
cilio Carthaginensi adfuit III
652, 4.

Vincentius Rogatista II 455, 13.
456, 3. 489, 15. Rogati presbyter
baptizabat II 489, 17. cui Carten-
nis in Mauretania Caesariensi
successit II 445, 12. 465, 24. 466,
22. vivo etiamtum Rogato A. adu-
lescentem longe a fide Christiana
sepositum et studiis litterarum
deditum apud Carthaginem no-
verat II 445, 11. 494, 22. epi-
scopus accepit A. epistulam,
quam Vincenti esse non ei in-

Index V.

335

credihile visura est; sed etsi
forte non esset ipsius, tamen ei,
qui scripsisset, rescribendum
putavit II 445, 6. 494, 21. 495,
2. quod factum est epistula 93.
verba ex Vincenti epistula II
45G, 7. 467, 12. 494, 20. Honori
imperatoris leges ei displicebant
II 447, 12. 471, 8. putabat enim
neininem debere cogi ad iusti-
tiam II 449, 16. Hilari libros A.
opposuit, uti negaret ecclesiam
crescentem in omnibus gentibus
usque in finem saeculi II 467, 6;
cf. 480, 11. persuadere conaba-
tur solos remansisse Rogatistas,
qui catholici recte appellandi
essent ex observatione prae-
ceptorum omnium divinorum
at(iue omnium sacramentorum,
et eos esse solos. in (luil)us in-
veiiiret fidem. cum venisset.
filius hominis. quando non in-
veniret fidem in terra. quia nec
terra essent nec in terra sed
caelestes in caelo liabitarent II
468. 12. 492. 11. ex Vincentio
Cartennensi cum novem aut
decem consortihus. qui Carten-
nis essent vel in vicinia Carten-
nensium constare dicit A. Roga-
tistas II 465, 24. 466. 21. 467. 24;
cf. 492. 9.

V i n d e m i a 1 i s episcopus A. Va-
leri comitis epistulam reddidit
IV 293, 7.

V i n d i c a r e : difficilis est quae-
stio de vindicando vel non
vindicando, in qua re cotidie
peccare se fatetur A. II 508, 8. 19.

V i n d i c i a n u s , magnus A. tem-
porunj medicus, demonstravit
varia pro temporum varietate
adhihcnda essc medicamenta III
128. 11.

V i r g a r u m cohercitio et a ma-
gistris artium liberalium et ab
ipsis parentibus et saepe etiain
in iudiciis solet ab episcoj^is
iial)eri III 82. 8.

virginalis sanctimoniae laus

ep. 150.
virginitatis consignatio 11

223, 24. separata ab unitate

ecclesiae nihil prodest seivnta

virginitas IV 346, 22.
v i r g 0 : de decem virginil)us

sapientibus quin^jue et quinque

stultis III 222. 4—229, 20. 232.

4—233. 9.
virgulae, id est obeli II 316. 8.

r. asteriscus.
^'irtutes. angelorum cliorus II

504, 8.

V i s i 0 : opinio, qua putatum est
tantum ad corpora i^ertinere
visionem, non resjwndet scriptu-
rive. quae non tantum corpori
verum etiam spiritui magisque
spiritui (luam corpori visionem
tribuit III 326. 3. sunt visiones,
quae a[)parent spiritui tamquam
corporis sensibus per aliquani
revelationem spiritalein, quae fit
per formas incorporeas corpori-
bus similes III 619. 22. nec ipsa
est contemnenda visio videre.
quod nescias III 277. 11.

visitandarum ecclesiaruin ad
suam pertinentium ciiram iieces-
sitate i^roficiscebatur A. H 213.
17.

V i s u m : de visis somniorum III
513, 21 — 515, 5. visum Gennadi
medici in somnis hymnos bea-
torum atque sanctoruin audien-
tis HI 500, Ui— 501, 3.

V'^ i t a 1 i s, homo in Carthaginensi
eruditus ecclesia IV 404, 14,
contendere dicel)atur initium

336

Index V.

fidei, ut recte credamus in deum
et evangelio consentiamus, non
esse donum dei, sed hoc nobis
esse a nobis, ut credere incipia-
mus, id est ex propria voluntate
IV 403, 13. 424, 9. Pelagianam
hanc esse sententiam vidit A.
IV 406, 1, quam ut refelleret, ep.
217 ad Vitalem dedit. ceterum
A. haereticum Pelagianum Vita-
lem esse non credebat. sed ita
eum esse nolebat, ut nihil illius
ad eum transiret vel in eo relin-
queretur erroris IV 421, 18. con-
tra Pelagianos conflictionem Vi-
tali sibique esse communem IV
424, 5.
V o 1 u s i a n u s , vir inlustris et
merito insignis et praestantissi-
mus III 79, 8. 93, 4. 94, 15. 96,

12. 125, 12. 126, 5, nondum erat
Christianus III 92, 8. 93, 15. 97,
7. 13. Marcellinus cum eo coti-
dianam liaV)ebat disputationem,
quippe cum matris eius pre-
catione compulsus eum frequen-
tius salutaret et ab illo resalu-
taretur III 93, 10. matris ipsius
de eius salute votis fortasse se
non inparem esse existimat A.
III 79, 10; cf. 125, 10. itaque ep.
132 eum hortatur, ut litterarum
sanctarum studio eum curam ne
pigeret inpendere; et si quid ei
oreretur quaestionis, scribere eum
iubet, ut ipse rescriberet III 79,

13. 80, 2. Volusianus haud cunc-
tatus nonnullas quaestiones A.
solvendas proposuit ep. 135, alias
per Marcellinum proponendas
curavit III 94, 15; A. enim epi-
stulam Marcellino legit III 93, 4.
et Marcellinus ad A. scripsit (ep.
136) plurimum sibi placere, quod
Vnbisiani orrpc«iis nlinnaTitnni ti-

tubantes statuere et firmare con-
tenderet III 93, 8, atque rogare
se, ut ad quaestiones, quas sibi
solvi ille postulavisset, respon-
dere dignaretur III 94, 8. tum A.
duabus grandibus epistulis (ep.
137 et 138) respondit altera ad
Volusianum altera ad Marcel-
linum data III 153, 5. illam ad
Volusianum datam se in mani-
bus legentem habuisse dicit
Evodius III 507, 9; cf. 517, 4.
Volusianus eximiam de A. habe-
bat opinionem III 89, 4. 92, 11.
93, 14. in ipso laudabat Marcel-
linus satis cultum accuratumque
sermonem et Romanae eloquen-
tiae nitore perspicuum III 94, 4,
X. ingenium et eloquium tam
excellens tamque luculentum III
97, 13 eumque appellat virum
eloquentissimum III 126, 5. Pos-
sidi verbis eum salutavit III 125.
11.

V o t u m, quo Armentarius et Pau-
lina vitae coniugalis continentiam
deo voverant, laudat A. et, ut
redderent, quod vovissent, eos
exliortatur ep. 127; cf. IV 481, 3
(Hil.). vovenda talia non sunt
a coniugatis nisi ex consensu et
voluntate communi et, si prae-
propere factum fuerit. magis est
corrigenda temeritas quam per-
solvenda promissio III 28, 15.

v o V e r e : quod quis vovit seque
obstrinxit, aliud ei facere non
licet III 27, 19—28, 11; cf. IV
482, 12. voventur omnia, quae
ofTeruntur deo, maxinie sancti
altaris oblatio. quo sacramento
praedicatur nostrum illud maxi-
mum votum, quo nos vovimus
in Christo esse mansuros III 363,
1. (luod coniucati deo pari con-

Index V.

337

spnsu ambo voverunt. perse- \
veraiiter usque in> finem reddere
anibo debent IV G23, 12. ieiunii
dies vovere II 50. 23. 27. 59. 16. \

X a n t li i j) p u s, episcojius Tago-
nensis II 219. 20. Numidiae pri-
mas (senex) 219. 20. 220. 13.
232, 11. cum Victorino contro-
versiam habebat de primatu ot
convocandi concilii iure II 219,
19. 220, 12.

X (' !i 0 c r a t i discipulo Acade-
miam. scliolam suam, reliquit
Plato et Xenocrati successit
1'olemon H 081. 9. v. Polemon.

X e n o p h 0 n t i s figmentum ut
comj)ositae fabulae scheraa IV
519. 2.

Z a c c h a e u s et ille centurio
ambo salvatorem lionorificantes
diverso et quasi contrario modo.
ambo peccatis miseri. ambo
misericordiam consecuti II 163,
4. Christus in regnum caelorum
Zaccliaeum divitem misit III
41, 19.

Z a c li a r i a s fuit utique sacerdos
III 686. 9. tolerabat Pliarisaeos
et scribas, quales illo tempore
fuisse scriptura testatur II 105, 10.

Zenobius. ad quem data est
ep. 2, cum A. et Alypio philo-
soj)habatur; uterque operam da-
bat, ut in litterarum studiis eum
necessitate aliqua fugientem te-
nerent 1 4. 13. eius congressum
atque consj)ectum quaerere se
fatebatur A. I 4, 1.

Z e n o b i u s frater. inquit Dio-
scorus, magister memoriae factus
est et misit nobis evectionem
cum annonis II 664, 21.

Z 0 n 0 p li i 1 u s : gesta aj)ud Zeno-
phihira consularem II 99. 15.
155. 17.

Z e j) h y r i n u s. episcopus Roma-
nus II 153. 16.

Z e j) h y r u m fera temj)estas 1 86,
18. 91, 8.

Zertense concilium III 235. 4,
unde ep. 141 ad Donatistasdata
est.

Ziquensium civitatis decurio
Ingentius II 410, 19. 22.

/, i z a n i a beatus Cyprianus non
extra sed in ecclesia videri cer-
nique testatus est II 633, 17. de
zizaniis vel palea in ecclesia
tolerandis usque ad tempus mes-
sis 'et ventilationis II 103, 14.
104. 22. 210. 14. 326. 12. 481, 8.
609, 2 ul.

Zosimus, aj^ostolicae sedis epi-
scopus, A. iniuncta ecclesiastica
necessitate Caesaream misit IV
137. 10. Pelagius et Caelestius a
duobus venerabilibus antistibus
apostolicae sedis. j)aj)a Inno-
centio et papa Zosimo, nisi cor-
recti egissent paenitentiam, toto
Christiano orbe damnati sunt IV
157, 13. papae Zosimo de Afri-
cano concilio scriptum est eius-
que rescriptum ad universos
totius orbis episcojjos missum I\'
389, 16; cf. 157, 19. cuius re-
scripti exemj^lura A. misit ad
Optatum IV 157, 18 et ad Valen-
tinura IV 389, 16. verba ex
Zosirai ep. IV 159, 6.

IiVIII. Aiigustinus. (Gol d bacber.)

22

INDEX VI.

VERBORUM P:T LOCUTIONUM.

(Asterisci adpositi sunt locis scripturae sacrae.)

n. ab: Marinus ab Aquis Tibili-
tanis II 155, 15. redire, proficisci
a Cartliagine III 236, 6. 237, 19.
384, 13; cf. II 698, 6. III 7, 9.
'■'unus apex non transiet a lege
IV 242, 7. ^^suscitare a mortuis
lll 372, 7. *primogenitus a
mortuis III 529, 1. 7. *miti-
ges nos a diebus malis IV 400,
15; cf. II 342, 6. ut (me) abluas
a ])fCoatis IV 37, 15. absolvere
causam a calumnia II 613, 16.
sicco a lacrimis dolore II 499, 3
(PauL). puto, quod non sit a te
digna (— - non de te meruit)
Cypriana IV 614, 6.

='-abiectio (= res abiecta) III 174,
18. 175, 7.

abiectissime iacere II 696, 9.

abinde I 123, 18 (Paul.).

abl.: quisquis habitabitur deo
{codd. det. a deo) IV 111, 20.
— abl. loci: (dei) domus non
uno angulo aedificatur III 248,
3. — abl. temp.: *Ionas fuit in
ventre ceti tribus diebus et tri-
bus noctibus II 573, 17. tanto
tempore ad nos epistulas dis-
tulisti II 84, 13; cf. 247, 1. 398,
5. III 291, *19. 489, 9 (Evod.).
*tota die misereri II 500, 6.
aegrotavit sedecim diebus III
489, 17 (Evod.).

abluere aliquem a peccatis IV 37,
15.

*abominatio II 129, 4. IV 242, 12.
364, 3. desolationis IV 268, 4.

al)scessus (= mors) II 437, 7.
*abscondisti haec a sapientibus III

206, 10; cf. IV 237, *23. "in ab-

scondito IV 222, 11. 224, 14.

230, 17. *absconsa sunt ab oculis

IV 237, 23. 253, 20.
absidae gradatae I 66, 20. in ab

side III 4, 1. in absidem asceii-

dere III 8, 21.
absorta pro absorpta IV 354, 2i

onines habent codd. praetnr

unum, 401, 10 (Val.) codd.

variant.
abstentio ab escis IV 217, 13.
abstergat II 704, 11 (Cons.); cf.

705, 21.
.'ibstinere non potui fletum I 119, 4.
absurde sapere IV 330, 7.
absurditas I 41, 6. II 423. 4. III

104, 8. IV 462, 4 (Prosp.). 551, 2.
abundare: nullam ad perdiscendum

abundare aetatem III 89, 7

(Voh).
abusio: *per abusionem III 375, 12.
*abyssus multa III 209, 2. 219, 9.
ac ante vocalem i: capere ac in-

vestigare III 499, 14.
accedit: huc accedit quia II 252,

11. al. quoniam II 621, 10.
accelerare in paenitentiam II 727.

2. 16 (PauJ.).
'■acceptio personarum III 589, 11.

605, 11; cf. II 460, 19. 496, 21.

IV 178, 20.
'•acceptor personarum II 291, 5.

al. acceptor personae meae III

252, 4.

Index VI.

339

accersiendus III 728, 14 (Innoc).
accessibilis omnibus niodus dicendi

III 122, 10.

accipere: terra potest accipi in
bono III 353, 19; c/. 357, 19.
sanctificationeni Hieremiae in
typum salvatoris a. IV 114, 13.
— nemo accipiat personam suam

IV 495. 11.

accusativus mensurae simul cum
abl. voci 'altus' adiunctus: utrum
aquam stadiis multis super se
habeat altam an unum palmum
III 599, 17. — mortem evan-
gelioam emori II 501, 7 (Paul.);
cf. 507, 10. 28. — omnia tibi
inpar I 75, 6 (Paul.). — Firmum
Kavennam et inde Africam Sici-
liamque direximus III 638, 11
(Hier.). Africam reversurus IV
299, 8 (Ilier.). *navigavit Syriam
II 298, 2. acc. subiecti se decsse
videtur II 94, 17. IV 122. 4.

accusatos tanto Maximiani sacri-
legio II 616, 5.

acolithus IV 163, 4. 17. 166, 1. 168,
11. 176, 6.

acta: apud acta III 242. 28. illi
apud acta II 26. 3. apud acta
(proconsulis) vel minonim iu-
dicum II 538, 10. apud acta
alicui aliquid insinuare II 408, 4
(Anul.). apud acta dicere II 433. 1.
apud acta municipalia interrogavi
II 660. 7. 6(52. 21. actis munici-
palibus interrogari II 662, 5.
Ingentium suspensum aotis, quae
suberant, pervidimus II 410, 20
(imperat. litt.).

activa aetas IV 461. 20 (Prosp.).

acutule garrire IV 325, 22.

ad: fratre Floro ad Carthaginem
de Uzalensi civitate profecto IV
397, 22 (Val.); cf. III 448, 5
(Hil.). — ut imitationis exem-

plum ad poenas infelicibus pro-
ponatur II 586, 19. — ad tabulas
dicere (zu ProtokoH diktieren)
II 111, 3.

^adbreviare IV 239, 19.

adcorporari in Christo I 78, 18
(PauL).

addicti (= adsectatores) II" 580, 19
(Nect.).

addidit, ut diceret II 163, 18. non
nos addamus inquirere, quod
Christus non addidit dicere IV
325, 12.

adgressionibus depraedari II 632,
8; cf. 633, 5. IV 28, 18.

adiacere: res, quae sensibus cor-
poris adiacent III 200, 26. 'iiobis
velle adiaoet I 81. 20: cf. II 129,
18.

adicere: '''corripe stultum et adi-
ciet odisse te IV 441, 10 (cf.
*adiciet, ut oderit te IV 355, 13).
— aut argues, aut paterno affectu
mulceas, quem adioere nequeas
(?) II 266, 10.

adiectiva adiectivis adiuncta: fide-
lissimus particeps IV 592, 6.
fideles sancti et boni II 475, 17;
cf. IV 132, 17. 646, 3. superbi
infidelis elatio vel puniti dam-
nabilis excusatio IV 208, 4. aJ.
totum mutabile atque corrupti-
bile nostrum III 437, 10. crasti-
num illud incertum II 276, 15.
superna intima veritatis II 541,
20. *omne datura optlmum FV
54, 1. 124, 4. 136, 12. — sub-
stantivi loco cum gen.: *stul-
tum dei III 613, 21. visiones
apparent aliquando sanae men-
tis (gen. qual.) vigilantibus III
619, 22. — adverbii loco: in-
certa reptantem I 80, 14 (Paul.).

ndimplere: *de absconditis tuis
adimpletus est venter eorum 11
22*

340

Index VI.

728. 2. opeia adimpleta sive
adimplenda IV 204, 25; cf. III
249, 19. IV 278, 7.

adimpletio II 576. 17.

adinventiones II 733, 9 (PauL).

admemoratio II 220, 4.

adminiculare: ut fidei adrainieu-
laretur assertio IV 78, 16; cf.
II 695, 21. III 441, 18. 457, 4.

administrator rei publicae III 134, 8.

admonere: miror non admonuisse
(= recordatum esse.?) Democri-
tum vel hoc ipso falsa esse,
quae dicit, quia etc. II 692, 17.

adoptio: nativitas spiritalis etiam
a. vocatur III 161, 24. ad adop-
tionis- familiam pertinemus IV
94, 13. ad vitae aeternae adop-
tionem III 230, 17.

*adorator II 335, 10.

adprobare: quod abhorrens longius
et penitus adprobatur (= con-
vincitur) adversum III 725, 16
(Innoc).

*adpropiabit (= adpropinquabit)
redemptio vestra IV 240, 4.

adquiescere cum acc. et inf.: non
adquiescunt electorum numerum
nec augeri posse nec minui IV
464, 3 (Prosp.). adquiescant ideo
sic esse dictum, quia etc. III
459, 25.

adquisitio malorum IV 491, 10; cf.
II 732, 1 (PauL).

adsciscere secum inperitorum clas-
ses IV 446, 1 (Quodv.).

adsensus iungimus animorum I 93,
9 (Licenti carmen).

adserere: Lazari resurrectio con-
venire adseritur II 546, 3. ad-
serta accusare II 579, 5 (Nect.).

adsolere II 505, 11 (PauL).

adstructio documentorum II 592, 13.

adstruere: (= proponere) adstrue-
batur, quid esset inventionis

acrimonia III 90, 4 (VoL). —
(= adprobare) Arrianorum error
adstruitur III 293, 1; cf. IV 297,
8 (imperat. litt.). — (= adfir-
mare) sententiam ad^truere atque
defendere III 261, 11; cf. II
375, 17. — (= ostendere) testi-
moniis a. IV 637, 20; cf. III
258, 19. 323, 22.

adsuescere: ut adsuescant in veri-
tate II 598, 26.

adsumptio creatiirae III 340, 13.

adtaminare III 369, 10. *ne ad-
taminaveritis III 369, 8. 15. 375,
8. 11.

adtende in litteras II 484, 14.

adtestari cum dat.: veterum libris
Christus adtestans IV 518, 5.

adtestatio Cypriani II 624, 7; cf.
384, 3. sub divina adtestatione

III 699, 22; cf. IV 4, 2. visionum
adtestationes III 498, 11; cf. II
96, 20.

adtingere: *virtus et sapientia dei

adtingens fortiter III 111, 9.
adulatorium carmen II 590, 11; cf

IV 512, 23.

adulter veritatis (conc. Bagait.) II
613, 1. 615, 25. 625, 3.

adunata secum multitudine II
408, 9 (AnuL).

advector scriptorum IV 177, 13.

adverbia: inpudenter pertinaces
III 429, 6 (Maced.). venerabiliter
dilectissimo fratri III 488, 12 et
507, 2 (Evod.). imitentur eain
fragiliter excelsae excelsius hu-
milem III 381, 23. vitam tam
attente ferventerque Christianam
III 389, 8. auditores et in per-
versum dilectores III 684, 2; v.
'comparatio'.

adversitas: (= animi adversi) ut
hominum placaretur adversitaa

Index VI.

341

I 109, 6; cf. IV 601. 5. — (= res
adversae) adversitatibus et pro-
speritatibus rerum III 120, 2.

adveisus praep. (adversum I 2,
22. III 330, 5): adversus invicem
V. invicem. — ex adverso civi-
tatis Nineve II 574, 8.

acdificare transl. --- firmare, augere:
quae fidem vel mores multorum
aedificarent III 612, 16. — aedi-
ficare aliquem — pietatem ali-
cuius firmare. augere: aedificet
eos per te dominus II 7, 17; cf.

III 176, 2. IV 491, 13. 560, 9
(Pasc). 562, 13. 625, 18. — quos
(Christus) aedificahat in fide non
ficta II 550, 12; cf. IV 507, 12.
— quod te aedificet ad salutem

IV 131, 8. (infirmi) ne ad imi-
tandum periurium aedificentur
III 18, 13; cf. II 132. 12. III 4,
17. indc

aedificatio: passiones infirmis ad
aedificationein spiritalera utiles
csse debent III 83, 20; cf. 721,
4 (Innoc). IV 459, 14 (Prosp.).

aedificium transl. = pietatis firma-
mentum: infidelibus offendiculum
et fidelibus aedificium III 536,
14; f. aedificatio.

aequanimiter II 228. 12.

aestimare ~ existimare : (luantum
aestimo III 513, 17. ut, nisi quod
ipsi faciunt. niliil rectum aesti-
ment II 162, 2; cf. III 705, 8
(Innoc). *praevaricatore8 aesti-
mavi omnes peccatores terrae
III 463, 9. — cum acc et inf.:

II 434, 5. 717, 18. III 95, 16
(Marc). 640, 15. 684. 7. — cum
quod: de corpore salvatoris aesti-
matur, quod substantiam dei
videat III 520, 14 (Evod.).

aestuare in vana mundi huiuj^ IV
607, 18.

affatus: avens tuis affatibus laeti-
ficari I 37, 2 (Max. gr.).

affectare* qui divitem affectat etc.
III 373, 19. — cum inf.: nec
I affectetis vestibus placere IV
362, 24; cf. 411, 1.

affectibus pulvereis vel luteis
nostras animas praegravantes II
507, 25.

affiictio II 464, 25. 535, 16. III
446. 9. 569, 13. afflictio cordis III
74, 8.

• affiuenter III 674, 3. IV 387. 6.

aforis: *non quae (mulieres) aforis
{Vulg. extrinsecus) ornantur III
328, 1.

agonem magiium patientiae III
183. 22.

agonistici confessores 11 632, 10.

algida annositas IV 655, 2.

alienafe: utrum mens ab hac vita
in illam vitam fuerit alienata III
305, 12.

alienus: testimonia ad causam (v.
I. a causa), penitus aliena II 47,
14.

alias atque alias. alibi atque alibi,
aliter atque aliter dei sibi
voluerunt serviri II 552, 22.

alibi atque alibi II 207. 12. 552, 23.

alicubi scripturanim divinarum IV
535, 5.

aliquantus: occurrit aliquant-o alia
quaestio IV 493, 1. hominis gres-
sus aliquanto titubantes III 93,
8 (Marc). ipse dixit praesenti-
bus aliquantis III 94, 16 (Marc).

aliunde = alia re: aliunde boni
facti III 43, 8. non aliunde quam
ex eadem pernicie non vidisti II
668, 13. — — de alia re: non
mihi videris aliunde cogitare II
668. 10. aliunde hoc dicebat apo-
stolus m 612, 15.

342

Tndex VI.

alius: dat. *alio IV 133, 20. — =
alter: duae opiniones . . ., una . . .
alia III 260, 4; cf. IV 526, 10.
percutienti aliam praebere inaxil-
lam III 95, 9 (Marc); cf. II 57,
*6. IV 469, 21 (HU.). aliud tan-
tum (= alterum tantum) III 392,
2. — aliis atque aliis sacris . . .
alias et alias res vel alias et
alias salutes II 554, 20. — ali-
quanto alius v. aliquantus.

allegare: proconsularibus gestis
concilium vestrum non semel [
allegastis II 145, 26; cf. III 151, [
12. — id, quod primo impetra-
tum est, noluit allegare 11 516,
1; cf. IV 599, 19. — litteras rogo
ut ipse illi tradere et allegare
non graveris III 83, 17. desi-
derium nostrum tuae gravitati
allegamus II 416, 11. — quid
dicit aut quid allegat? IV 574, 3.

allegorica significatio II 192, 6.

alleluia cantatur II 48, 8. 207, 10.

alogia quid est, nisi cum epulis in-
dulgetur, ut a rationis tramite
devietur? II 39, 27; cf. II 38, 10
('urhiciis' aliquis). 39, 26. 40, 3.
7. 41, 3. tunc ergo eulogia, non
alogia celebratur II 48, 18.

alogus: an aliquando sine ratione
pater alogus fuit? III 506, 14
(Evod.). animalia ratione caren-
tia dicuntur aloga II 40, 2.

altare contra altare levatum est
II 99, 22; cf. 100, 15. 106, 17.
altari Christi communicant II
103, 19. ab altario removeri ad
agendam paenitentiam II 162,
11. sancti altaris oblatio III 363,
1. sit vester consensus oblatio
ad supernum altare creatoris III
29, 8.

altarium v. altare.

alternatim: templa paulatim atquo
a. subvertuntur III 121, 2.

alteruter: quod ab alterutro (=
alter ab altero, uterque, inter
vos) non exigitis III 29, 4. corda
alterutro (= alterum alterius) de-
lectantur ardore IV 363, 12; cf.
545, 15.

altum sapere v. sapere.

amare cum inf. = velle: omnia
bona opera amant in luce con-
stitui III 82, 16; cf. 224, 2. 520,
5. plus amo (= malo) discero
quam docere IV 175, 11. — =
solere: omnes homines amctmus
nostras suspiciones existimare
cognitiones III 421, 13. (repre-
henduntur) *canes amantes dor-
mitare; profecto enim laudabiles
essent, si vigilare araarent III
357, 20.

*amare flevit Petrus III 186, 7.

ambire: ut verbis non ambiam III
441, 2. — ciim praep. ad: ad deum
ambire III 112, 17. 113, 3; cf. III
79, 14. — cum inf.: colligere
ambisti II 675, 2; cf. I 85, 7.

ambulare viam suam II 598, 6. —
in novitate vitae ambulemus II
199, *20 sim.

ambustio: *ibunt in ambustionem
aeternam III 302, 2.

amen in extrema epistula I 122,
24. II 84, 2. 158, 8. 222, 15. 406,
21. 496, 22. 610, 15. IV 387, 11.
483, 10. 656, 11 (non Aug.).

*amodo videbitis filium hominis
venientem in nubibus IV 266, 2.
279, 18. 283, 9.

amplius: apud tres aut amplius
proconsules accusati sunt II 616,
12. quinque vel eo amplius fra-
trum animositate ista est innata
contentio IV 399, 5 (Val). hoc
modo vel annuam vel amplius

Iiidex VI.

343

ul)rieiitiam tuain iiulhi queiela
revocaret I 53, 4.
an . . . aut (?): si qui bonam rem,
tle qua du))itat. an (edd.; aut
codd.) bona aut mala sit, faciat

II 126, 14 (Puhl.); v. aut.
aiiacoluthon: II 42, 1 (quia utique

. . . ex hoc ergo persuadeat).
191. 8. 209, 18. 393, 9. 576, 18.
729, 16 (FauL). III 222, 22. 359,
2. 492, 18 (Evod.). 495, 28 (Evod.).
509, 12 (Evod.). 645, 20 (quia . . .
quanto minus). IV 82, 14. 544, 2.
— ut . . . ind. IV 396, 13 et 397,
8 (Val). ut . . . acc. c. inf. lil
722, 13 (Innoc).

anathema: quisquis vobis adnun-
t.iaverit, a. sit II 469, *10; cf. 129.
^^■5. 133, *7. 152. *22. 153, 5. 468,
21. 469, 1. 5. III 662, 10. oivitas
a. est II 129. 3 (Publ.). Sixtum
a. inimicis gratiae pronuntiasse
IV 176, 13. anathematis senten-
tia feriri 1\ 594, 7. anathematis
iiiiuriam ab aliquo perpeti IV
593, 17. universa domus est ana-
themate obligata IV 594, 15.
totam domum anathemate ligaro
IV 598, 4. aiuitliemate plecten-
dum aliquid videtur IV 596. 16.

anathematizare II 303. 9 (Hier.).

III 690, 19. IV 4, 1. 181. 16. 182,
6. plerumque auathomare velut
II 176, 5. III 239, 15. 451, 11..
654, 4. 13. 658. 10. 675, 20. 6^3.
10. 15. 684, 7. 730, 2 (Innac.) al.

angariare: *qui nos angariant mille 1
passus II 137, 17; (/. III 95, 11 i
(Marc). 133, 19. 136, 9. liomines j
me angariant III 152, 17; cf. 153.!
17. ' ' i

angustia sing.: me ipsum au-
gustiam pati non permittitis IV I
652, 10.

angustiare: *(iui se aiigustiaverunt
IV 36, 1.

anlielare: quis iii praesentia eorum
oflicialis anhelavit? IV 14, 19.

animavit me beatitudinis tuae
benivolentia IV 442, 5 (Quodv.).

animositas II 461, 7. IV 399, 6
(Val.). a. superborum II 21, 19.
a. haereticorum II 203, 19. per-
tinax a. II 85, 9; cf. 409, 4. IV
28, 2. 545, 15. pro ahimositate
perversitatis II 455, 4. pernicies
furoris et animositatis II 602,
18; cf. 462, 4. ^animositates II
491, 4. IV 358, 6. insauissimae
animositates II 102, 8.

anniversarie II 168, 19.

anniversarius: toto anniversario
II 511, 21.

annona nurn. plur. II f>64. 22
(evectio cum annonis. saltein
timeantur annonae).

annositas algida IV 655, 2.

anthropomorphi III 343, 17. 344.1.

anxiari: *cum anxiaretur cor II
473. 5.

apcx: ad singulos apices responsa
reddita III 610, 7 (Tim. et lac).
apices (= litteras) mittendo nos
exhilarasti IV 589, 11. mala iain
usque ad calamitatum apicem
increverant IV 501, 5 (Dar.).

aporcryi)hus IV 526, 15. 527, 19.
528. 5. omnia et canonica et
apocrypha (codd. apocrifica) IV
527, 13.

apophoretum velationis III 382, 8.

apostasia IV 209, 14.

apostata lulianus II 456, 20. 602,
2. 23. apostatas angelos IV 410,
19; cf. 489, 10. nonnulli apo-
statae fiunt III 368, 12.

*apostatare a deo III 215, 18.

344

Tndex VI.

apotliecarius consuniptor IV 14, 7.

apparitione paucorum comitatus
IV 594, 1.

apparuit inpers.: quo modo appa-
ruit loseph per somnium III 494,
26 (Evod.).

approbator flagitii UI 406, 1, de-
licti 407, 14; cf. 413, 11.

apud Carthaginem (= Carthagini)
II 89, 26. 92, 25 al. sim. — bene
apud civitatem fratribus cogni-
tus II 8, 6. excruciat me desi-
derium ' tui apud ipsam intus |
animam I 95, 16.

arbitrari cum nom. et inf.: *(filius
dei) non rapinam arbitratus est
esse aequalis deo III 164, 3.

^archangeli vox III 226, 20.

archiater II 83, 19. IV 482, 4. 503,
19. (Dar.).

archimartyr I 38, 2 (Max. gr.).

archiva publica II 107, 9. IIT 37, 1.

arguit, quare tempus non cogno-
scatur rV 237, 4 (Hes.).

armatior II 278, 11.

articulatus: voces articulati cor-
poris ITI 619, 4. articulatae vocis
signa IV 102, 13. locutio arti-
culata TIT 618, 20.

aspernanter accipere II 537, 19,
sumere IV 403, 6.

assertio, id est unde doceatur
verum esse, quod sentis IV 307,
11. non ipsam dico sententiam
sed eius assertionem IV 306, 21.
maiorem adfirmationem asser-
tionemque proferre IV 307, 22.
fidei assertio IV 78, 17. 537, 7.
quaestionis assertio IV 478, 18
(Hil.). assertio veritate plenis-
sima (Opt.) IV 306, 3. 4. 20.
assertioni resistitur II 616, 23.

asterisci, id est stellae praelucen-
tes II 316, 10 (Hier.). asteriscis
notare et obeliscis II 250, 12.

figuntur asterisci 11 251, 5. sub
asteriscis esse 11 317, 6 (Hier.).
cur interpretatio asteriscos ha-
beat et virgulas pracnotatas II
316, 4 (Hier.). editio ast«riscis
veribusque distincta II l 639, 8
(Hier.). libros emendatos sive
corruptos per obelos et asteris-
cos H 317, 1 (Hier.).

attentio III §20,^

auctor: de ordinando^^qiii in parte
Donati baptizatus est, auctor
tibi esse non possum IV 583, 12.

audibilis motus ITT 618, 26.

audientiam praebuit competentem
11 410, 14 (imperat. litt.).

audire: h*aec simpliciter audiunt
(= expressa sunt; cf. bene, male
audire) TIT 344, 5 (Hieron.).

auditus, — us: utinam domini tuba
filii nostri Licentii pulset audi-
tus 11 10, 11 (Paul).

augurari sequente ut IV 501, 7
(Dar.).

*aulaeas tuas II 608, 8.

ausu tam insolefiti II 432, 19. au-
sus meos aliquotiens distuli IV
442, 4 (Quodv.). florere securis
ausibus II 428, 17.

aut = an: interrogatus, quid sit
maius verus aut veritas IV 550,
15. debet mori aut exinde cibari?
II 127, 4 (Publ); v. an.

autem: praeter autem illos duos
libros ITI 620, 26. — sed . . .
autem: sed hoc autem (ex coni.)
si non vis accipere I 21, 23.

aversio: (anima) avertitur a bono
eaque aversione vitiatur III 221,
24; cf. 202, 16.

azymum IT 60, 3. TV 217, 14. dies
primus azymorum II 59, 26. 60,
1. "*12. *quae de azymo sinceri-
tatis dixi I 100, 12.

Iiidex VI.

345

baccliutio: in vinolentiae baccha-
tionibus exultat II 29, 1.

baiulus litteraruni II 67, 8 ^Hier.);
cf. IV 582, 2.

baptismus saepe II 489, 17. 23. *2-l.
491, 17. 19. 23. 25. IV 159, 8
(Zos.) al. baptisma haud rafo
III 535, *9. 720, 7 et 12 (cf. 11;
Innoc). IV 209, 6 (cf. 2) al. bap-
tismum I 69. 7.

baptizator II 529, 2. IV 33, 12.
extra Primianum baptizatores,
post Primianura rebaptizatores

II 156, 25.

bastaga: qui ad deducendas basta-
gas pacti fuerint II 123, 17
(Publ). 1

basterna innoxie vehi posse I 23, 7.

beatificare III 202, 18. 528, 12. IV j
114, 7. votis omnibus beati-
ficando fratri Paulo 11 394, 2; cf.

III 736, 10. IV 111, 18.
beatificus III 528, 7. summum illud

atque, ut ita dixerim, beatificum

bonum II 679, 14.
benedicere cum dat.: benedicimus

domino (v. l. dominum) II 70, 14.

*deus benedicat nobis II 480, 21.

— plerumque cum acc: IV 65,

21; cf. I 90, 24 (Llcenil carmen).

II 737, 23 (Paul.). III 78, *17. —

populus benedlcitur III 363, 11;

cf. 362, 11. *benedicentur omnes

gentes II 464, 4. 465, 12. 19. al.
beneficientiam omnes fere codd.

IV 450, 3 (Quodv.).

*bis acutus == anceps: gladiura bis
acutura II 53, 22.

blandiloquiura: I 4. 19. II 384, 14.

l'lasphemare deum, patriarclias
prophetasque, ecclesiara II 33,
22. 329. 15. 395, 12. 453, *24. IV
524, 23; cf. II 471, 13. 19. III 590,
*11. legera dei blaspheinare IV
407, 22; c/. II 588, 20. — intrans.:

Porphyrio blasphemanti (Hier.)

II 289, 10; cf. 300. 16. 311, 12.

*ut discerent non blaspheraare

II 452, 10.
blaspheraia IV 300, 9 (Hier.). blas-

phemiae silescunt II 47, 19 et

22 ('urbicus' quidam). inter ana-

theinandas blaspheraias II 176,

5 al.
blasphemus II 282, 10 (Hier.). III

591, 7. IV 263, *9. hominis ludaei

atque blaspherai II 317, 3 (Hier.).

raulta l)laspheraa (acc plur.; v.

l. blasplieraia) III 729, 8 (Innoc).
bonus: accipi in bono v. accipere.
- in bono appellatos III 527, 10.
bieviatio gestorura conlationis III

152, 20. dierura br. IV 269, 21.

270, 8. 13. 271, 2; (/. 260, 24.

261, 3.
buccellatura: de buccellato Chri-

stianae expeditionis panes quin-

que tibi misiraus II 11, 1 (Paid.).
buda vestitus II 412, 22. 597, 14.

cadere: ut nec error in tua pru-
dentia nec in amicitia siraulatio
cadere possit I 2, 26. in natura
liuniana talis vita non oadit I 24,
14. *ca<lent in ore gladii IV 267.
25.

caecutire transl. II 731, 15 (Paul.).

caliginosus: caliginosissiraa quae-
stio III 257, 19.

calumniari adversus Socraticum
illud inventum I 14. 1.

candidari albis vestibus II 24, 5.

canon ecclesiasticus II 231, 2.
auctoritas canonis II 480, 13; cf.
481, 2.

canonicus: scripturae canonicae II
159, 11. 231, 8. 21 al. libri cano-
nici II 316, 4 (Hier.). 354, 5.
364, 16. auctores canonici II 354,
14. canonica auctoritas IV 174.

346

Tiulex VI.

4. 308, 9. (lefectus solis et lunao
canonica supputatione praefigere

II 176, 11—13.

cantare: vide, quam verum domino
cantes IV 591, 1.

canticum: ebrietates suas ad can-
ticum psalmorum inflammant II
209, 6.

capaciter: (tanto illud) sumemus
capacius III 60, 3.

capitulata argentea II 155, 6.

captivare: orbem terrae diabolus
captivaverat III 248, 8. *captivati
ab ipso («'. e. a diabolo) in ipsius
voluntatem II 86, 10. 158, 5.
"■'vides aliam legem captivantem
me in lege peccati III 656, 9.
*qui ascendit in caelum et
captivavit captivitatem III 672,
12. 678, 14. IV 122, 7.

captivator de monachis IV 625, 2.

caput: de homine, quem falsae
blanditiae faciunt adrogantem,
recte etiam vulgo dicitur: 'Crevit
caput' II 20, 7; cf. III 222, 16. —
peto, ut hanc epistulam ad
caput librorum iubeas anteponi

III 651, 19.

carere cum acc: fructum carere
nuptiarum III 74, 14; cf. 203, 5.
certum est tempus carere com-
putum IV 239, 21 (Hes.). animus
cum corpus hoc solidum caret IIl
492, 10 et 496, 21 (Ecod.; cf.
in eadem ep.: animam corpore
carere non posse illa res osten-
dit, quia deus solus omni cor-
pore semper caret 496, 13).

carnalis vacatio sabbati II 53, 11.

IV 217, 12. sabbatum carnale II
54. 11. carnales oculi II 700, 14
(Cons.). eplstulam scriptam *in
tabulis cordis carnalibus (opp.
lapideis) I 116, 2. carnalis in ferro
('opp. spiritalis in verbo) gladius

II 741, 14 (Paid.). — subsf.:
magna est carnalium multitudo

I 120, 25. superbia et impietas
carnalium II 450, 17. praepo-
nenda spiritalia carnalibus II
511, 11.

carnaliter gignere II 589, 12. gene-
rari III 458, 6, Israhelitas,
ludaeos esse, vocitari IV 220,
12. 222, 17. 230, 5, nubere IV
124, 11, vivere II 24, 21. audire

II 717, 8, accipere II 716, 20,
orare III 65, 4.

carnei oculi I 56, 19. carceres car-
nei III 583. 6. carnea vincula III
564, 2.

carnis oculi II 178, 5. in carne
(= in carnali vita) II 58, 13.
gesta ante carnem vita III 567,
8. caro (= homo) II 441, 10. —
caro peccati: certum habeo post
peccatum primi hominis natos
esse atque nasci ceteros homines
in carne peccati, cui sanandae
venit in domino *similitudo
carnis peccati III 255, 10; cf.
256, 17. 21. 23. 538, 23—539, 2.
560, 10. 577, 10. IV 108, 22. 100,
1. 148, 9. 161, 7. 10.

cassare adiutoria divina III 718, 4
et 720, 11 (Innoc).

castitas continentiae IV 440, 7.

catechumenus 11 62, 5. III 392, 14.
IV 404, 9. 597, 16. 613, 3. fih'a
fucrat catechumena II 30, 7.

cathedrae episcopales III 38, 3, pa-
storales IV 343, 18; cf. II 609,
19. 21.

catholice: fratres domino c. ser-
vientes I 77, 21 (PauL).

(.■atholicus: catholici Christiani II
28, 21, episcopi III 30, 4. catlio-
lica auctoritas II 80, 5. al. sim.
— subst. catholici IV 24, 15. 26,
6. 28, 13 al. catholica (i. e.

Index VI.

347

trdesia) I 27, 17. II 24, 23. 20,
3. 6. 10 al. episcopi catholicae
III 34, 8. in ipsa catholica lY 343,
21. Africana catliolica IV 41, 2.

causa: hominem in ipsa sola causa
venisse Hipponem II 149, 16. —
causa ante gen. causa legendi
III 489, 8 (Evod.). causa uni-
tatis faciendae III 39, 9. causa
suae utilitatis III 130. 14.

causari II 513, 15.

causationem acris morbidi addere
III 10, 25. calumnia vestrae
causationis II 613, 15.

cautola II 102, 22.

*cauteriat.am habentes conscien-
tiam II 211, 6.

oelare: quod ipsi non celavi II
233, 23.

cellarium: *plebs intra in cellaria
tua II 61, 9. *cellaria eorum
plena III 437, 20. 440, 11.

culsitudo Christi II 137, 12. —
(opp. humilitas) IV 515, 10.

ceuseri: liber quo censeretur (=
nuncuparetur) nomine II 284, 7
(Hier.).

*centuplum accipere III 478, 15.
480, 3.

cervix: ille. cui oinnia nuda a suninia
cervice sunt III 495, 4 (Evod.).

oharacter: tamquam si servus
characterem domini sui ovibus
infigat II 595, 20; cf. 615, 1.
dominicus cliaracter IV 22, 8.
16. neque si quisquam regio
cliaractere a signato desertore
signetur, character ille rescindi-
tur IV 22, 12. character impera-
toris IV 37, 16. cliaracterem acci-
I)ere II 614, 29, portare III 642,
9, regium coguoscere II 615, 3,
violare II 615, 2. IV 22, 10, ex-
terminare II 596, 7.

charisma: de cliarismatuin varie-
tate disserens inter dona gratia-
rum numerat genera linguarum
II 505, 2 (PauL).

cliartula I 39, 11 (Max. (jr.). II
392, 27. III 7, 19 al.

Christiane: pure et Christiane dili-
gere (Hier.) II 260, 5. 381. 15.

Christianissimum cor II 330, 2.

christus domini II 105, 4.

cibari de hominibus: debet mori
aut exinde cibariV II 127, 4
(Publ.). quid sibi vult cibatum
fuisse Christum? II 546, 8; rf.
549, 13. — curiositatem cibau-
dam atijue nutriendam II 665, 13.

( iceion, ciceia II 322, 10 sqq.
(Hier.).

cilicium: nec cilicio iam quaerit
indui II 140, 3; cf. IV 428, 2.

(■irca:'nostra circa te dilectio III
647, 2.

circumamictus: *in fimbriis aureis
circumarai<^ta varietate II 52, 9.

circumcisio parvulorum III 462, 2.
circumcisionem accipere I 68, 1,
auferre I 68, 10, repctere I 69, 5,
detestari II 362, 8. circumcisio
divinitus data II 364, 21. ' qui ox
circumcisione erant II 75, 1.
292, 1 al. ■■■'ex circumcisione
fideles II 291, 8. non gloriari in
concisione carnis sed in circum-
cisione cordis II 726, 3 (PauL).

=^'circumpositio auri IV 628, 16.

circumquaque II 710, 15. 713, 11.

circumstantia III 174, 4. 369, 18.

circumventiones diaboli II 338, 10.

citra acta aestimatis rebus IV 350,
12.

clanculo III 425, 17.

clarificare: requies clarificatur II
197, 21. *Iesus nondum erat
clarificatus II 205. 8. *clarificare

348

Index VI.

iii omiiibus gpntil»us. sicut clari-
ticatus es in nobis 111 65, 7. *ct
clarificavi et iterum clarificabo
lll 310, 20.

clarificus sermo I 79. 7 (Paul.J.

clauflere intrnns.: dominus et illas,
quae secum intraverunt ad nup-
tias, et illas, contra quas clau-
sit. utrasque virgines dixit III
232, 5.

clericatus III 3, 23. clericatum acci-
pere IV 39, 4, amittere II 29, 7.
clericatum, clericatus sarcinam
alicui inponere III 10, 5. 13, 3.
populus extra clericatum vel
extra monasterium constitutus
III 14, 3.

clericus II 25. 4. 229. 3. IV 39, 12.
40, 6 al. ordo clericorum II 221,
13. inferioris ordinis clerici II
90, 19. vulgare.s iocabuntur di-
centes: 'Malus monachus bonus
clericus est' II 221, 18; cf. 22.

clerus: in clerum adsumere II 221,
16.

coaeternus filius dei patri II 554, 8:
cf. 708, 28. III 111, 8. 232, 2. 617,
10. generatio dei de deo, coae-
terni de aeterno III 410, 9. pos-
sunt sibi ista coaeva et coae-
terna esse; si autem dei est
similitudo haec ratio, hoc erit
coaevum et coaeternum (Evod.)
III 504, 9; c/. 503, 15. sapientia
dei patris deo patri coaeterna
est III 625, 6. nihil putetur in
trinitate distare, sed tria ae-
qualia esse et coaeterna III 614.
22.

coaevus v. coaeternus.

coalescere IV 38, 16; cf. 44, 12.

coapostolus II 357, 11.

coaptare: ligna in arcae fabricam
coaptata sunt III 536, 17. —
— applicare: puto eura non in-

vonire in oratione dominica. quo
possit liaec vota coaptare III
67, 4; cf. 616. 20. 29. — = accom-
modare: ita vivere, ut vitae in-
mortali quodam modo coaptemur
II 507. 14; cf. 508, 7. 532, 5. (Cliri-
stus) sibi animam rationalem to-
tumque omnino hominem coapta-
vit III 107, 4; cf. 113, 5. IV 161,
13. — == referre: verba salvatori in
prophetiae praedicatione coap-
tantur III 171, 16; cf. 182, 15.
185, 25. 187, 14. 205, 4. 307, 20.
— == componere, comparare :
retia, quibus (dominus) congre-
gationis coaptat unitatera II 619,
15. cui similitudini in dispu-
tando convenientia tanta con-
ceditur, ut ei rei, cui adhibenda
est, omni ex parte coaptetur? III
615, 20; cf. 535, 9.

coargutio tua non amara II 703,
14 (Cons.).

coartare: quid sibi velit, quod ait:
'De medio fiat', potest quisque
se coartare (= coniti), ut in-
tellegat IV 253. 13.

coepiscopatus II 4. 12.

coepiscopus: incolurai Valerio Hip-
poniensis ecclesiae coepiscopus
Augustinus est II 9, 18 (Paul.);
cf. 388, 3. 514. 20. 539, 3. 582.
7 al.

cogere: ornatum, quo etsi aliqua
dura condicione cogereris IV
629. 16.

cognitor = quaesitor : superior
cognitor II 330. 17. ecclesiastici
cognitores III 265, 22.

cohabitare: II 239, 3; cf. 392, 3. si
incolumi habitetur in patria et
cohabitent raali homines III 44, 4.

cohabitatio apostoli Pauli II 341,
5, ipsius domini Christi II 344,
10.

Index VI.

349

*coinquinatione inquinaberis II 133,
8. a tanta coinquinatione et in-
inunditia et miseria purgari IV
525, 9. •■refugientes coinqui-
nationes mundi IV 529, 12.

^colaphizare II 508. 4. III 09, 7.
222. 15. IV 192, 1.

collectio — conventus III 237, 13.

colligere = intellegere: colligere
non possum, quod ait etc. II
782, 22 (PauL).

colonus ecclesiae II 30, 6.

comitari cnm dat.: multitudinem,
quae mihi comitabatur, com-
pescui II 30, 20. — pass. vita
quibuslibet itinerantibus comite-
tur 111 46, 18.

comitiva potestas IV 436, 19.

commauere IV 489, 7.

commaticus II 286. 4 (Hier.).

commembrum III 14, 26.

commemorare = commonefacere;
ero alacrior, si saepe comrae-
morare me litteris tuam non
piguerit caritatem IV 585, 15. —
commemorari — reminisci: *com-
memorabuntur et convertentur
ad dominum universi fines terrae
II 606, 16. IV 2. 24.

commendare = adfirmare : (Christus)
non suam voluntatem sed patris
se facere commendavit III 216,
3. (apostolus) expressius voluit
commendare etiam hoc ab illo
nobis esse. ut eum diligamus III
233, 16.

commendator gratiae IV 57. 24.

commilitare II 542, 21.

comminatio IV 475, 15 (Hil.).

comminus: si mea c. dicta repre-
hendas II 259, 13 (Hier.).

commixtio carnalis IV 624. 6.
concul)inarum 434. 7, duarum
rerum incorporearum III 110, 13.

commodare intrans. — commodum

esse: cupio accipeie eam morce-
dem. quae mihi cuiiiiuodet sino
l^endentis incommodo, iinmo (luae
niihi comiiiodet cum gloria dv
pendentis 111 393, 10 (Maced.j.

commonitorium (inscriptionis loco)
111 332, 2. c. episcopis tradatur
11 519, 21; cf. III 154, 6 etc.

communicare cinn dat.: totum or-
bem Caeciliano communicantem
II 108, 22. 25; cf. 101. 22. intus
communicare ecclesiis aposto-
licis II 150, 24; cf. 103, 8. 141,
24. 26. III 249, 3. omnes, qui
nobis communicant I 71, 3; cf.
II 91, 9. 92. 1. 101, 4. 103, 16.
147. 11. IV 535, 15 al. ne forte
iion ei communicetur ab ecclesia
tiansmarLiia II 91, 21; cf. 101, 6.
Victor ei)iscopus. cui nusquam
nisi in dioecesi eius ab aliquo
communicatur episcopo, clamet:
'Aut ubique communicare debui
aut etiam in meis locis communi-
care non debui' IV 351, 13. —
communicare sacramentis II 619,
9, non factis malorum sed altari
Cliristi II 103, 19, corpori et san-
guini dominico II 160. 6, j^eccatis
alienis II 619, *6. 7. 626. 1. 3.
630, 11.

communicatoriae litterae II 85, 19;
cf. 91. 23. 98, 10. 100. 21. quae-
rebam, utrum epistulas com-
municatorias, quas format;us dici-
mus. posset, quo vellem, dare 11
111. 21.

communio: ipsius Christi corpus
diversa communione dilaniant I
69, 20. communionis eiusdera
esse II 26. 3: cf. 30, 17. 86, 14.
113, 22. episcopus. populus,
homines communionis alicuius
II 86. 26. 116, 2. 121, 14. 257, 4
et 260, 9 (Hier.). 611, 10; cf.

350

Index VI.

20, 21. 111, 21. commiinionem
(leligere II 29, 0. a coninmnione
catliolica discrepare II 114, 9, se
segregare 118, 26, se praecidere
100, 10. ab omnibus ecclesiis
communio praecidetur II 91, 17.
se a communione pariter acci-
I)iendorum sacramentorum divel-
lere II 119, 13. a communione
prohibere II 28, 13, separare
625, 13, removere 29, 8, suspen-
dere 337, 7. ad communionem
catholicam revocare II 30, 9,
cogi invitum 23, 11: cf. I, 71, 18.
tamquam mortuos a vestra con-
gregatione communionis eiectos
II 617, 28. in vestra communione
baptizatus II 612, 12; cf. 614, 26.
foris a vestra communione bapti-
zaverunt II 616, 8. — communio
(i. e. eucharistiae sacramentum):
arbitrio suo, cum libet, vel
auferre se communioni vel red-
dere II 162, 14.

communire (= defendere) ab exci-
piendo supplicio II 586, 26.

communis = socius: patrem quasi
communem exhortans ad migran-
dum ex hac vita III 496, 6 (Evod.).

compaginabilis: nos ipsos elima-
tiores et compaginabiliores, si
tamen admittis hoc verbum,
aptare moliamur II 637, 17 (Sev.).

comparatio: mala sine compara-
tione graviora (= graviora, quam
quae aliis possint comparari) IV
489, 18.

compnratio: vere praedicabilis IV
616, 2 (Aud.). niraium desidera-
bilis IV 617, 11. rnerito sancte-
que, insigniter laudabilis II 533,
4. 535, 14. 536. 10. merito hono-
rabilis. insignis, venerabilis II
535, 14. 663, 2. III 148, 12. IV
449, 4 et 450, 1 (Quodv.) al.

ineffabiliter mirabilis IV 454, 8
et 468, 8 (Prosp.j. incompava-
biliter honorandus IV 454, 8 et
468, 9 (Prosp.). quanto magis in-
comparabiliter supereminens III
320, 9. abundanter idoneus II
657, 14. periculose ac vehemen-
ter infestos II 517, 18. infatiga-
biliter contentiosa corda IV 479.
6 (Hil.). quasi intolerabiliter in-
dignum II 491, 13. longe pere-
grini II 148, 19. bene laboriosus

III 489, 7 (Evod.).

fuerunt praecipue cariores II
586, 5. incomparabiliter pulchrior,
iustior II 78, 1. 722, 12. incom-
parabiliter salubrius, excellen-
tius, phis, dihgentius soUicitius-
que II 66, 7. 721, 20. III 76, 13.

IV 487, 19. quantum incomj^ara-
biliter gloriosius atque fructuo-
sius III 381, 5. mala sine com-
paratione graviora IV 489, 18.
interminabiliter plura IV 478, 8
(Hil.). ludi scenici tam effusiore
et licentiore turpidine celebran-
tur II 431, 2. animam quam magis
vigilantiorem fore III 496, 15
(Evod.). magis dulcior IV 654,
7. valde tolerabilius II 340, 12.
multum melius, indulgentius II
423, 14. IV 54, 4.

vere beatissimus, optimus IV
449, 4 et 450, 1 (Quodv.). 519, 13
(Long.). venerabiliter dilectissi-
mus, beatissimus, carissimus III
488, 12 et 511, 7 (Evod.). 631, 11
al. sinceriter dilectissimus, caris-
simus II 394, 2. IV 451, 13. 603,
7. 16. 26. honorabiliter dilectis-
simus, carissimus II 537, 8. 663,
2. multum carissimus III 148, 12.
150, 13. 154, 9. 250, 10. multo
maxime IV 541, 13. satis . . .
planissime aperui III 16, 13.

Tndftx VI.

351

magis proximi III 729, 1 (Innoc).
*multo magis optimum IV 492,
5. cumulatissime magis I 47, 7.
praeterea cf. tam et quam. —
summum bonum infra posue-
runt, quam ubi ponendum est 11
680, 19. — quanto citius ac bre-
viter IV 584, 7.

compassio II 73, 10. 301, 10.

compati: *si patitur unum mem-
bruin, compatiuntur oninia mem-
bra II 137, 9; cf. 534, 14. alii
ferendo patiuntur, alii cogno-
scendo compatiuntur II 534, 17.
non mentientis astu sed com-
patientis affectu II 77,. 5. 312,
13. 313. 14. compatere mecum
in liis angustiis IV 552, 18.
sanctitas tua pastoralibus nobis
tonii)atiatur visceril)us III ().">H. 10.

compedire transl.: carneis vincu-
lis compedire III 564, 2. rebus
mortalibus conipediri I 84. 12.

compendium: de <'onipendio (—
strictiin) quaerere II 113, 15. de
compendio putant rationein reddi
IV 470, 16 (Hil.).

compensatio IV 124. 13.

compericlitari III 154. 3.

corapescere a malis II 588. 2. po-
tens est dextera domini. quae
furorem illius a inisera vidua
compescat II 25. (>: cf. III 316,
20. 450, 1. ut iain so a caedibus
nostris compescaiit II 418, 19.

competens: desidero te nomen de-
disse inter competentes (i. e.
inter baptizandos) IV 610, 6. —
quae apud coinpcfoiites iudiccs
egisti IV .599. 20. audientiam
{)raebuit competentem II 410, 14
(imperat. litt.}. III 244. 12. noc
uUis competentibus signis tan-
tae maiestatis indicia clarescunt
(VoJ.) III 92, 1. 98, 12. 114, 9.

competentibus scriptis univer-
sos episcopos faciet admoneri
IV 297, 11. (imperat. litt.) com-
petenti severitate colierceri IV
364, 14.

competenter: si caro una. profecto
c. (— congrueiiter) etiain vox
una III 168, 17.

completio proplietiae 11 140. 19.

compluiint litterae I 98, 15.

componere ciim acc. et inf. =
fingere: dcum in locis abditis
praesentem vos videre coiii-
ponitis I 39, 1 (Max. gr.).

comprimere: turba clericorum fue-
rat a tumultu comprimenda IV
306, 10—13.

computator IV 261, 3. coiiipu-
tatores siderum IV 273, 14.

computus: secundum eorum (i. c.
computatorumj coiiiputuin i\'
273, 17. dies et aiinos iii com-
puto comprehendere ct certuni
est temj^us carcre coiiiinituin
(Hes.) IV 239, 17. 21.

conari: cuius rei causaiii coiiarer
(,= explicare conarer) I 32, 17.
cur itaque conor coiifia fliimi-
nis tractumy II 265. 23.

concedere cum dat. ct iiif.: si coii-
cesseris esse a*oniis II 694, 6.

conceptio ac parturitio cordis mei

II 6, 7.

coiicertare cum iiif.: concerta in
oratione vincere lioc saeculum

III 73, 17.

concisio: non glorianti in con-
cisione (r. l. circumcisione) car-
nis sed in circumcisione cordis
II 726, 3 fPaul.).

concivis II 392, 26.

conclamare: hoc totum ab istis sanc-
tis conclaniatur (= cum clamore
disputatur) IV 459, 1 (Prosp.).

conclericus II 412, 16; cf. 742, 7.

352

Index VI.

concolona II 28. 21.

concordare fra/ts.: niniorcin date
operam concordandis vobis quam
redar^^uendis IV 35o, 22.

concorditer II 220, 12.

concors discordia I 39, 14 (Max.
yr.J. Hupenim concors discordia
rerum I 94. 10 (Licenti carmen).

concreatus: qui sic concreati sunt
liis eU: IV 475, 18 (Hil.).

"^concubitores masculonim I IIG.
18. III 355, 8.

conculcare: (quae sentiunt), spar-
^•ere atque conculcare non de-
sinunt II 444, 22.

concupiscentiam liabens {=■- con-
cupiscens) cum inf. IV 492, *4.

concupitor visionis III 303, 20.

concurrere: manifestum est non
esse aliud cum fure concurrere
nisi vel furari cum eo vel furtuwi
fius cordis placito accipere II
399, 22 {Ps. 49, 18 si videbas
furem, currebaa cum eo).

'••condelector legi dei III 405, 11.
656, 8. IV 198. 5.

condiaconus II 542, 21. 6;38, 9. III
348, 9. 648, 14 al.

condictum IV 533, 13. 534, 8.

condignus eius e.xitus II 460. 11.

condiscipulatus II 8, 5.

conditio: vel ante mundi initium
vel in ipsa conditione generis
liumani IV 457, 15 (Prosp.).

conditrix rerum II 683, 4.

conectis (= adiungis) deinde: Con-
firmet, inquis, deus etc. IV 501.
13 (Dar.).

confal)ulatio III 89, 13. 91, 7 (VoL).

conferre intr. = agere, disputare:
cum episcopis paciflce conferre
II 416, 13; cf. 417, 5. 11. gratias
agerem, quod nol)i8 conferri
omnibus posset III 558, 9.

confessor gratiae IV 78. 11. agoni-
stici confpssores ''/. e. Circi/m-
celliones) II 632. 10. confessores
iniquitatis III 149, 2.

confido in domino IV 6,55. 17 (non
Aug.). *qui in te confidunt II
6.55, 13. *qui confidunt in eum
III 403. 14. *qui confidunt in
virtute sua III 439, 12. 477. 5;
cf. 477. 3. (;84. 13. de vobis
potius eligitis confidere quam
de me III 229, 16.

configere: in terreno tliesauro cor
luteum configentes III 486, 1.5.

confinis atque contigua dominicac
passionis {v. 1. passioni) II 201,5.

conflictatio II 147, 1.

conflictus IV 309, 21. 424, 6. dis-
putationum conflictus II 114, 14.
conflictum ex aliena pracsump-
tione suscipere II 444, 20. diu-
turno conflictu iudiciorum II
147, 13.

conformis cum dat. : *corpus
liumilitatis nostrae ut conforme
faciat coipori gloriae suae III
321, 17. 325, 13. — cinn gev.:
*lios praescivit et praedestina-
vit conformes imaginis filii sui
III 367, 14. IV 65, 7.

•confortetur cor tuum II 230, 2.

III 404, 1. IV 593, 11. *nimis
confortati sunt principatus eorum
II 732, 9.

tonfractio rauiorum III 197, 12.
congaudere: *congaudent omnia
menibra II 137. 10. 111 267, 8; cf

IV 99, 3.

congratulari: parentes congratu-

lantes meliori spei taae 1\' 427,

23.
congregatio communionis II 617,

28, unitatis II 634, 13, universi

corporis III 225, 9.

Index VI.

353

congrue: a clericorum gradu c.
ecclesiastica severitate deiectus
IV 525, 20. c. apostolici con-
sulitis lionoris III 716, 13 (Innoc).

congruentia teniporis IV 220. 24.

congruontissime convenire 1V572,8.

coiifrruus: (episcopum) aptiun loco
illi congruumquo requircbain IV
348, 20.

coniugaliter viyunt III 480, 5.

coniugari: III 52, 5. ne^jue cun-
iug:ati neque coniujrari cupientes
IV 582. 0, postea(juain con-
iugatus es IV t.U, 10. duae
fuerunt Annae. una coiiiu^iata.
alia vidua 111 74. 5. 8: cf. IV
(')2(), 21. infans de fideliluis '■on-
iugatis ortus IV 2o2. 0: cf. (LH
20.

coiiii/Nctici/s pro indicativo: qui-
cuiii([ue illi et (lualescunuiue
fuerint, portent sarcinas suas II
GIO, 4; (•/. 383, 4. 423, 2. III 320.
4. 539, 4. IV 434. 18. 150. 11
(Quodv.). 473, 13 (Hil.). 632, 4.
quantamcuinque iustitiain ser-
vare videamur II 651, 8: cf. 2.
16. III 404, 8. IV 97, 5. ubicum-
que sit paradisus IV 87. 12; cf.
496, 4. ubicumque vcllemus prae-
dicare veritatem II 596. 27. quo-
quo modo se habeat ista quae-
stio III 687, 10. qua re illum j
vestri persecuti sunt et paene \
occidissent, nisi dei manus . . . j
compressisset II 597, 10. ad hacc j
V. quamquam, quisquis, nisi }
forte, sive . . . sive. — coni. \
simul et ind. v. 'indicativus'. ]

t oniungere: et vide causam, quam
coniungit (= adiungit) III 204, ■
24.

coniventia III 716, 11 (Innoc); cf. |
IV 298, 10 (imperat. litt.). \

LVIII. Angustii.us. (Goldbacber.)

conlaborare III 154, 3. *conlabo-
rantes fidei evangelicae II 743,3.

conlaetari: quae nobiscum de
vestra praesentia conlaetetur III

2, 26.

conlationem mecum si libenti
animo siisceperis I 71, 7; cf. 71.

3. II 413. 9. 15. post conlationcm
et (lisputationem IV 28. 0: cf. 111
235.12. 237, 18. IV 5. 16. 26. 9, 6 al.

conlatorem et disputatorem non
assentatorcm et adulatorein se
esse cupiebat II 19, 26.

coiilcctor: videtur per soiniiium
condiscipulus et coiilector ipsius.
cum quo inihi excipiebat, venissc
III 495, 10 (Evod.).

conloqui ciim acc: ipse nos con-
loqui dignaris IV 500. 14 (Dar.).

i onpaujier: paupcrum conpauperes
sumus IV 32, 5.

conpeccator 11 289, 1 (Hier.).

conpossessor: quis avarus quacrit
conpossessorem? IV 31, 29.

conpresbyter I 103. 3. II 31, 12.
III 85, 9 saepissime.

conregionalis II 222, 4.

consacerdos II 26, 19. 81, 8. IV
310,13 al. iii solis fere episfularum
inscriptionibus (fratri et con-
sacerdoti).

conscissio (^ zyj.o^j.y) 11 146, 25.

conscriptores scripturarum canoni-
carum II 376, 18.

consccutio tempornm: non credo,
quod posset occidi III 390, 2. me
ad te petis ut scriberem IV 315,
15. consideravi omnes epistulas
tuas, ut viderem, quarum re-
sponsionum debitor sim I 25, 15.
quod cum mihi nuntiatum (esset)
et adhuc, quo vel a quibus
raptus fuerit. nesciretur etc II
661, 21. quid sentiat, iam scie-
23

354

Index VI.

bam III 698, 7. fortassis osten-
dereni, quem ad modum id, quod
se nosse arbitrantur. ig^norent
et, ne hoc adserere auderent,
quanta ratione formidare debe-
r e n t IV 314, 23. quid interest,
utrum cos febris an ferrum de
corpore solveret? II 653, 3.

consepultus: *commortui sumus
cum Christo et consepulti ilU
per baptismum II 172, 4. cf. 198,
4. 199, 17. 111 372, 5.

consequenter -- in consequentibus:
c. dicere II 104, 10. III 190, 24.
211, 8 saepe, exponere II 207,
19. III 453, 14 al., adiungere III
216, 10. 247, 14 al., scribere IV
541, 5, conumerare, comme-
morare II 623, 6, accipere II
469, 6. — = convenienter, con-
stanter: c. opponere -II 42, 1,
retinere II 515, 3, ait III 196, 11,
fieri III 518, 3.

considerantissima voluntas II 25,
22.

considerari aim nom. et inf. I 32,
22.

considerator prudens III 568, 3.

consignatio virginitatis II 223, 24.

consociatus cum dat. III 630, 4.

consolari refl.: consolare propter
tristitiam IV 633, *21; cf. 634,
19. 21. — pass.: hoc a te probari
volumus tuisque rescriptis con-
solari III 688, 13; cf. IV 611, 9.
613, 9. al.

consolatoriae litterae IV 343, 4;
cf. IV 611, 4.

*-consparsio II 174, 17. IV 60, 18. 19.
22. 64, 2.

conspicabilis materia III 340, 19.

conspirare cum inf.: eum occidere
ct)nspiraverant IV 26, 23.

constabilitus: *novellae constabi-
litae III 437, 19. 440, 10. suis

■ constabilita regulis ecclesia III
I 703, 11 (Innoc).
^constabilius III 710, 7 (Innoc).

constipatio (= hominum turba) III
9, 2. imaginum constipatio II
693, 11.

constitutio: pertinax mahnn, ut
constitutio (= id quod dudum
fuerat constitutum IV 296, 4)
geminaretur, exegit IV 297, 1
(imperat. litt.).

constrictio ieiunii II 55, 5.

constringere aliquem ciim inf.=
cogere: constringebat eum Pau-
lus libere adserere II 361, 10; cf.
393, 15. — se constringere cnm
acc et inf. fut.: elegi, ut se ambo
constringerent ad locum sanctum
se pergituros II 335, 5. — =
obstringere: obsecro vos et con-
stringo per Christum IV 377,10.

constructio ad sensum: omnis fra-
ternitas, quae salvatori servire
conantur {v. l. conatur) III 638,
9 (Hier.). sententia praecipiens
hominibus . . . ut se nihil malit
esse quam bonum IV 517, 15;
cf. III 215, *11 (qui vivit . . .
pro ipsis). II 729, 2 (seminis eius,
quae videntur secundum hare-
nam maris computari PauL).
sanctus, cuius conversatio in
caelis est non glorianti in con-
cisione carnis sed in circumci-
sione cordis II 726, 2 (PauL).
V. 'gcnus'.

consultatoria disputatio III 621,
11.

consumptor apothecarius IV 14, 7.

contaminabilis IV 525, 7.

contemnere cum inf.: quod facere
ante contempseras II 582, 12.

contemperari {i. e. concordare)
numero societatique sanctorum
III 229, 2.

Index Vr.

355

contemptibilis II 5i^7, 7. IV 334, 2;

cf. III 403, 8. 590, 18. IV 14, 17.

284, 1.
contentiose aj^ere II 155, 23.
contentiosus II 478, 18. IV 61, 8.

046, 20. si (luisquam veteri falsi-

tati contentiosus favet II 254, 2.

falsitas II 72, 2. obstinatio II

161, 14; cf. III 148, 4. IV 479, 6

(Hil.). quid est contentiosius

quam, ubi de re constat, certare

de nomineV IV' 536, 3. tumultus

contentiosissimus IV 306, 12.
contestari IV 397, 12 (VaL). signis

contestantiljus III 176, 8.
contexere: barbarorum Christianae

fidei communio nostra contexi-

tur II 397, 20.
contextim: quae c. apostolus posuit

dicens III 311, 11.
contextio III 724, 7 (Innoc).
contiguus cum gen. v. confinis.
continenter vivere III 231, 23. IV

440, 17. purius iiomo continen-

tiusque vivit II 162, 6.
continfrere: Xanthippus dicit. quod

cum primatus ipse contingat II

219, 20.
continuatim: quae c. apostolus

posuit III 323, 19.
contra: disputafionibus contra ire

IV 465, 5 fProsp.). (animae) pro

meritis vitae prioris mortalia

contra dantur iii corpora IV

307, 6.
contradicere III 588, 2.
contradictio IV 407, 25.
contradictores I 115, 9. II 252, 5.

IV 307. 27 ct 477, 15 (Hil.).
contractus: in emptionibus et ven-

ditionibus liberos contractus

liabere II 464, 5.
contrarium: a contraiio 11 491. 20.

21. 25. 492, 1.

contribulatum cor II 485, 23. *in
anima contril)ulata et spiritu
humilitatis II 655, 8; cf. 725, *2.

contristari cion acc. et inf. IV
624, 3.

contritio = proculcatio. ruino.: quic-
quid de diversis oppressionibus
et contritionibus obiciebatur IV
349, 19. *contritio et infelicitas
in viis eorum II 727, 22. con-
tritio mundi luiius II 743, 20.

contrudere: cum contrusus atque
coartatus quodam loco se occul-
taret episcopus II 433. 7.

contuitu pacis i^noscere II 89, 14.

conumerare: vitium. quod Cypria-
nus conumerat II 023, 5.

convenientia (= coitus) maris et
feminae IV 108, 20.

convenientissime defendere lll 97.
16.

convenire: puella iu ea voluntate
est, ut nulli in nuptiis conveni-
ret IV 601, 12.

conventus (= coitus) viri et femi-
nae III 507, 19 (Ecod.).

conversari = se gerere III 226. 3.

conversatio ( =vitae ratio) III 14,
17. 44, 13. bona III 232, 10. 364.
4; cf. II 244, 3, mala II 232, 20.
234, 3, sancta II 139, 27, lau-
dabilis III 225, 16, subdita IV
622, 1. ut de couversationis
gloria transisset ad gloriam
resurrectionis II 499, 14 (PauL).
infirmitati animae corporalem
conversationem introrsus vel
mittere vel admittere III 316,21.

conversio III 202, 12—16; cf.
aversio.

convertibilis substantia III 293, 11;
cf. 618, 7.

( onvertibilitas HI 620, 12.

convertibiliter III 617, 7.

convesci cum gentibus II 361, 19.
2:3*

356

Index VI.

conviciose III 15, 14.

convictio = confutatio: obiectio

aut c. IV 444, 10 (Quodv.).
convincere: ista sententia de nuUa

falsitate convincitur III 540, 25. i
convivere: futuro saeculo nobis- 1

cum convivemus II 392, 22.
convolare = confugere: Fascius ad

auxilium ecclesiae convolavit IV

652, 14.
cooperari: his tribus cooperantibus

III 616, 13; cf. 19. *diligentibus
deum orania cooperatur (aut
cooperantur) in bonum III 78,
12. 367, 10.

cooperatoribus et auctoribus vobis
haeresis iugulata est IV 300, 1
(Hier.). *cooperatores sumus
gaudii vestri IV 357, 8.

copia ubertatis II 623, 1.

copiosius dilatata ecclesia II 620,
20.

cordatus III 253, 6. errantibus cor-
datis utilis admonitio est II 464,
24; cf. II 402, 6. IV 580, 8.

cornicula II 674, 13.

corniculatum lumen lunae II 176, 7.

corporaliter opp. umbraliter III
371, *9. IV 116, 9—19.

corpulentia = corporea natura: sa-
pientiam, iustitiam etc. sine
aliqua corpulentia vel simili-
tudine corpulentiae in luce men-
tis aspicimus II 714, 21 — 25.

corpulentus = corporeus: animas
corpulentis seminibus exoriri IV
148, 15.

*corpus peccati II 196, 7. 9. *quis
me liberabit de corpore mortis
huius? III 465, 16. 633, 14. 656,
13 al.; cf. II 541, 6. III 680, 5.

IV 219, 8.

correptio II m, *6. IV 474, 2 (HU.).
correptionis instantia IV, 474, 7
(Hil.). correptione corrigere 11

608, 24, coherceri IV 596, 18.
ecclesiasticam correptionem in-
tercedendo mitigare III 407, 16.

corrigere cogitationes a falsitate
in veritatem II 134, 21, an se ab
eis {i. e. perversis et impiis)
aliquando correxerit III 097, 18.
a superbiae perversitate cor-
rectus est II 222, 9; cf. III 713.
8 (Innoc).

corrumpi: *ne vestrae mentes cor-
rumpantur (= corruptae aver-
tantur) a castitate IV 123, 10.

'••corruptibile hoc («. e. caro ista)
II 172, 16. 181, 2. 194, 8 saepius.
corruptibile corpus IV 140, 15.
334, 2. corruptibilis homo II 540,
*23, caro III 255, 9. 583, 9, cibus
II 512, 4, voluptas III 48, 13.

corruptibilitas III 326, 11. IV 327,
15.

cothurnus = superbia: typhus et
cothurnus IV 99, 17.

creatio III 568, 2. 5. 669, 12.

credere. credor = mihi creditur:
ille auditur suavius, iste cre-
ditur tutius IV 292, 5. haec non
modo creditus sed et blasphe-
matus ab eis II 726, 15 (PauL).
— Photinus hominem tantura
modo Christum credidit II 717,
25. ne homo Christus non cre-
deretur et deus III 159, 22. —
credere in Christum I 69, 16. II
74, 4. 358, *18. III 108, 5. IV
169, *10 saepissime, in deum TI
528, 20. III 523, 3. 7. 614, 19 al.
in ipsuni Christum, quod tertlo
die resurrexerit, non credere TI
570, 21. ecclesia credit in resur-
rectionem III 206, 3. in remis-
sionem credere peccatorum IV
212, 6. in baptizatorem suum
credere IV 33, 12. — aliquando
in sacris litteris, apud Paid.

Indcx ^'I.

357

('/ Hicr. in cinn ubL: (•lOclinms
in omnipoteiite Christo II 10,
18 (Paul); cf. 68. 5 (Hicr.). 293,
^=^4. 295, 3 (Hier.l 298 *14. 303,
9 (Hicr.). *creilentibus in nomino
eius III 161, 16. 163. 4. ^creditc
in evangelio IV 237. 25. 254. 6.
credo in dei niisericordia III
544, 12 (Hier).

credulitas: qui deo sponte credi-
derint et auxilium gratiae merito
credulitatis acceperint IV 463.
12 (Prosp.). credulitatis jjietas
II 699. 3 et 706. 1 (Cons.). ci'edu-
litas retinenda IV 308, 28 (Opt.).
l)onarum credulitas voluntatum
IV 462, 18 (Prosp.). cf. 84. 5.
520. 21 (Long.).

criminaliter insequi IV 5. 18.

criminatus est pass. II 107, 5 (343.
2 r. /. criminare).

''■■crucifixus est cruci II 172. 6. 196,
6. mundo crucitigamur III 231.
8; cf. IV 159. 14 (Zos.).

crucifixio III 188. 21.

cubitio I 5, 8.

cucurbitarius II 323, 10 (Hier.).

cuiusce (= cuiuscumque) modi III

112. 9. IV 25. 24.

culpabilis II 452. 16. III 14. 12.
119, 8. 366. 8.

cultura: rcfrna terrarum. quae de
culturis daemonum praesume-
bant II 607. 9.

cum causale sequente ind.: I 97, 8.
II 33, 5. 150, 23—26. 179, '=3.
203, 5. 227, 11. 468, 1. 695. 6. III
706, 12. (Innoc). IV 53, 4. 91,
10. 150, 17. 206, 14. 235, 17 ct
242, 10 (Hes.). 337. 1. item cum
concessim(7n: I 28, 8. III 216, 2.
400, 13. 709, 12 (Innoc.) et ad-
rersativum: IV 14, 2. — cuin
inversum sequente coni.: III
489, 26 (Evod.). — cum ecce:

(luaerebam sane occasioneni

loquendi tecum. cuin ecce nun-

tiatuin est I 6."). 8.
cumulare: ut nostrtiTii irnudiinii

cumularetur 111 Myi (Erod.); cf.
cumulatissime magis pars reddiia

est I 47. 7.
cuiieus de iudicum consc.ssi/ II 91.

16. factionis cuneus 100. 5. —

— turba: stipatiis cuneis perdi-
torum III 150. 19.

cupcre: fortunae boiia sapientcs
nec timeri voluerunt nec cujii

— an cupiriV tu videris I 9. 5.
fiigitum, cupitum, sapitum utrum
I^aenultima longa et inflexa. an
gravi brevique pronuntiaiida
sint. similiter nescio I i). 14.

(urare: exempla litterarum vobis
curavimus mitti IV 157. 18.

daemohia: quasdam non in promp-
tu sitas caelites potestates esse
daemonia II 561, 22. ista fides
est Christianorum non daemo-
niorum, nam =*-et daemones cre-
dunt et contremescunt IV 185.

10. quod in templis daemoniorum
spiritus inmundus instituit II
368. 10. daemonia consulere II
212, 4, expellere IV 114, 2.
*adtendentes doctrinis daemo-
niorum II 211. 5 «/. sim.

(iaemoniacus III 372. 23.
daemonicola II 84, 11; cf. III 611,

11. IV 508. 5.

damnabiliter esse sub lege II 372,

13. d. indignus II 526, 14.
damnare: quos pro scelere schis-

matis 'plenarii concilii veridico'.

sicut scriptum est, 'ore" dam-

nastis II 145, 16.
damnator II 87, 10. 93. 3. 156. 25.

613, 6. 615, 9 al.
dare: *bona data dare filiis III 58.

358

Index VI.

12. .59, 0. 411. 14. IV 425, 17. —
cum inf.: datur intellegi II 159,
l(i. 167, 19. IV 536. 12. 644, 10.
conici (latur II 544, 8. sanctitatem
tuam interim videre non datur

III 395. 13 (Muced.). ut ille det
nobis inebriari III 272, 11. *ut
det vobis virtute corroborari III
209, 6. *neque dabis sanctum
tuum videre corruptionem III
187, 17. 355, 20. IV 85, 2. *non
dedistis mihi manducare III 302,

13. IV 530, 2.

dativus: nulla tibi (= a te) eius
admemoratio facta est II 220, 4:
cf. IV 588, 11. ut unus mihi
(= a me) saltem totus legeretur

IV 526, 9. — vadam mihi ad eos,
qui etc. II 24, 16.

de: lulianum de Carthagine rever-

tentem I 73, 10 (Paul); cf. IV

398, 1 et 11 (Val.).
dealbatus veste II 25, 2.
''deargentata columba II 526, 12.
debaccliatur impunitas II 586, 18.
debite adv. (opp. gratis) IV 208, 11.
deceptor III 733, 6. liberi arbitrii

defensores, immo deceptores IV

186, 14.
deceptoria laus II 618. 20.
declinare: linguas liominum inqui-

sitione (= ab inquis.) criminum

suorum declinare II 93. 6.
decolorati mores III 136, 1. ne ali-

quid inferius et quodam modo

decoloratius deum esse creda-

mus II 721, 21.
decrementum: incrementa et de-

crementa (v. l. detrimenta) luna-

ria II 175, 14.
decretalis: ecclesia pronuntiationis

iustae firmata decretalibus III

704, 1 (Innoc).
decurrere (= ire, venire) ad ali-

quem IV 502, 22 (Dar.).

dedignari cui/i iiif. II 82. 14. 605,8.

III 85, 3. 213, 10. 685, 3.
defectus: *desideriura defectusque

animae in atria domini I 98, 11.
defensaculum II 574, 17.
deficere: quis possit in id. quod

intuetur, deficiens quodam modo

se oblivisci? IV 515, 9.
definitio = constitutio: (episcopos)

universos scituros definitione

sanctimonii tui hanc sibi defini-

tionem esse praescriptam IV

297, 12 (imperat. litt.).
definitive rescribere II 124,- 13 et

129, 14 (Puhl.).
definitus: non ex definito defen-

dere II 287, 15 (Hier.).
degradatus II 29, 10; cf. 99, 17.

231, 29.
deiectio = animi demissio I 59, 23.
deificari (= ad deos tolli) I 24, 4.
delator legis Moyses II 41, 19

('urbicus' quidam).
delectabiliter diligere IV 521, 5

(Long.); cf. III 434, 9.
delegare: Optato delegavi, ut te-

cum legat II 214, 3.
*delibatio (arap/;o ) IV 60, 19.
deliciatur (= delectatur) anima

mea II 636, 2 (Sev.).
deliniare: mundus a quattuor ven-

tis deliniatur II 201, 15.
dementatio: quorum mentes d. non

tanta possedit IV 320, 5.
demoliri: facies, ut et alios mihi

aliquid aliud scribendum volen-

tes iniungere a me demoliaris

Ii-642, 9.
denotare (= arguere) stultiti-ae II

703, 17 (Cons.).
deperire: quid tuo proposito (dat.)

deperiret? IV 629, 10. '
deponere: ab lionore depositus II

91, 22. a vanitate superbiae

prius ad liumilitatem deponend'

Index VI.

359

sumus IV 515, 16. ad paeniten-

tiam (leponi III 391. 18.
deportatio II 567, 27.
depositio: tam multorum onerum

tam repentina d. I 11, 4. *carnis

d. sordium III 530, 9. d. (= se-

pultura) corporis II 65. 12.
depraedantur domos II 643. 17.

oves vestras depraedemur II 30,

23.
depraedationes domorum IV 28, 18.
depraedator Komanae provinciae

III 05. 14 ct 133, 21 (Marc); cf.

IV 625. 2.

deprecari = precari: antistites cla-
ra voce deprecantur IL 209, 9.
*adii dominum et deprecatus
sum illum III 674, 8; cf. 708, 8
(Innoc). sic optamus et depre-
camur a domino, ut etc II 245.
2. part. perf. pass.: deo in auxi-
lium deprecato I 10, 21.

deprecatio = preces IV 307. 20: cf.

III 359, 18.

depreliendere cum acc et inf. IV
585, 8.

deputare cum dat. = adtribuere:
luctum ieiunio, cibo paudium
deputandum II 34. 20: cf. 35. 17.
4(), 4. 60, 7. 16. absit, ut non
lucris meis deputem II 264.
24; cf. 12. 14: cf. III 232. 23.
4(16. 2. IV 60. 11—13. a re
alicui rei: ut a malif^nis operi-
bus alicui uitili operi deputen-
tur III 81. 18. — cum praep.
in et abl.: ij^sa vox in visis cor-
poralibus dci)utalur III 282. 10;
cf. II 217. 15. III 6;-)6, 1. IV 224.
17; in et acc: *lilii promissionis
deputantur in semen III 105. 12.

IV 205. 22 (r. /. in semine). 225,
2. inter: inter idolothyta depu-
tandum est II 133. 21: cf. 85. 13.
247, 10. III 281, 10. 21. pro: II

656. 10; cf. IV 641. 15. ad: *do-
putatur fidos eius ad iustitiam
lil 197, 24. 677. 16. IV 33, 14.
16. 50, 8; cf. 222, *23. 223. *5.
*16.

derelictio III 101. 17.

deserere cum inf.: si cogitatio
Ciiristiana non deserat consi-
derare et videre III 34. 26.

desertio salutis spiritalis III 643.
6, nostri officii IV 487. 17: cf.
403, 21.

desiderabiliter concupiscendum IV
126, 4. venerabiliter desiderabili
et d. venerabili fratri III 348, 2.

desideranter et vigilanter ex-
pectant IV 200, 0.

desiderantissimus I 83, 8 et II 11.
13 (rauL). 31. 12. 237. 2 al.
quater et tricies maj-ime in
epistularum inscriptionihus. de-
sideratissimus in ep. 140 (111
273. 18. 274. 2. 0) ?naiorc fjuidem
codicum auctoritate nititur, sed
nihilo minus mcndosum videtur
esse. r. reverentissimus.

desiderare cum acc et inf. pass.:
comperi desiderare vos a me
scribi, quo deus esse probetur
spiritus sanctus III 648, 17.

dcsiderator visionis III 300, 8.

desistere = desinere de rebus:
quam facile illa coepta desi-
sterent II 433, 16.

desolatio: mafris in eis desolatio
quam consolatio reperitur III
43, 2; cf. 45. 15. *abominatio
desolationis IV 242. 12. 14. 268,
4 — 271, 16 identidfm. *adpro
pin^iuavit desolatio eius IV 267,
3. 268, 23.

desperanter 111 222, 23.

desperate: si non d. desipit II 152,
6. non d. sollicitus II 214, 15.

360

liidex VI.

"'•desponfiavi vos iini viro virginem
castam exhibere Cliristo IV
123, 8.

destinare: commonitorium, quod
dignatus es destinare, suscepi
IV 449, 6 (Quodv.). litteras con-
iunctas liis destinare curavi IV
480, 17 (Hil.). litteras ad nos
destinastis III 703, 7 (Innoc).

destructio II 133, 13.

destructor legis II 300, 5 (Hier.).

desursum: *omne donum per-
fectum d. est III 234, 3. IV 124,
5 al.

detestabiliter: ne in Pelagianam
haeresim detestabilem d. in-
ruamus IV 314, 12.

detestari pass.: ab omnibus II i
615, 4. i

detractare cum inf.: quicumquej
ferre detractaverint disciplinam |

II 632, 22; c/. III 486, 12. \
detractio = obtrectatio: malanim |

linguarum d. II 338, 6; cf.
339, *4.

detractores IV 263, *10. fautori- 1
bus invicem vel detractoribus |
tribuere materiam II 260, 3 et i
381, 10 (Hier.). \

detumescens a iactatione II 679, ;
22; cf. 658, 24.

deviare a rationis tramite II 40, '
1, a veritatis itinere III 371, 3, |
a veritate III 409, 16 al. sim.;
cf. I 39, 9 (Max. gr.). II 51, 19.

III 8, 24. 630, 15. IV 306, 10.
414, 13. ut in nullam haeresim
aliquando deviaverit IV 121, 5
(luh).

devitatio calumniae IV 539, 15.

devote: d. dictare IV 397, 20
(Val.). multo devotius epistulam
(Petri apostoli) quam basilicam
intueri I 120, 30; cf. II 695, 23.

ut sabbati ieiunium devotissime
celebrent II 61, 3.

devotio mea II 408, 4 (Amil.); cf.
IV 652, 5. 654, 7. cum volun-
tariae devotioni remuneratio sit
parata IV 457, 13 (Prosp.). Chri
stiana devotione convenire II
110, 6; cf. 217, 12. 347, 21.

diaconus I 49, 12. 65, 10. II 99, 5
saepe. diaoonis, v. l. diaconi-
bus IV 524, 16. diaconum, v. l.
diaconem in singulis tantuin
codicibus I 65, 10. II 280, 4
(Hier.). IV 431, 19. 455, 1
(Prosp.).

dicatio tittdus: mea II 408, 11
(Anul.).

dictatio II 736, 3 (Paul). III 153,
14. 651, 2.

didrachmas solvere II 391, *11.

dies: saeculum praesens et homi-
num diem (= vitam) contem-
nere II 519, 19. *interior homo
renovatur de die in diem II 439,
8. III 318, 18. 327, 20. *bene
nuntiate de die ex die (r/.'i:y.\
i^ r,i)Ao(xz) salutare cius III 248.
19. "

diffamavi = divulgari: Septuaginta
sic meruit diffamari II 254, 9.
evangelio diffamato II 574, 20.
tam sublimi et sublimiter diffa-
matae divinae cedere auctori-
tati II 557, 3. Epiphanius in
doctrina catliolicae fidei lauda-
biiiter diffamatus IV 447, 3.
episcopum diffamatum II 401,21.

difficile (= vix, aegre) sum exper-
tus meliores II 344, 16. v. facile
= forte.

diffirmare = infirmare: quae dif-
firmando sunt otio necessaria I
30, 8.

Index VI.

361

diffusio localis III 551, 8. liaerens
in diflusione vitis radicem non
deseruit unitatis II 484. 11.

dignanter — comiter: nomen hu-
manitatis dignanter adsumens III
107, 6.

dignari I 40. 15. IV 599. 16; cf. I
77, 18 et 82, 18 (PaiU.). cmn inf.:
ut rescribere mihi digneris I 66,
5. 71. 2. 98, 20; cf. 42. 5. 71, 12.
72. 13. 73, 3. 74, 10. 21 et 75, 13.
17 et 11. 23 et 125, 12 (Paul).
II 5, 2. 19, 12. 14. 79, 6
saepissime.

digne honorabilis II 243, 13.

dignus: quod non sit a te digna
(= non do te meruit) Cypriana
IV 614. 6.

dilatatio ccclesiae III 214, 17.

dilectio. titulus: ut a me tua di-
lectio aliquid audiat IV 161, 1.

dilector I 96, 21. III 302, 7. 697, 7.
IV 606, 3. habeat te vita aeterna
in dilectoribus suis III 20. 19;
cf. 23, 18 al.

dilectus = dilectio: crescit in dies
singulos dilectus et gratia civi-
tatis II 426, 7 (Nect.j.

dilucidata cordis instructio IV
402, 5 (Val.).

dimittere = relioquere: iudicium
tuum aut mitte nobis' aut ibi
dimitte IV 510, 10. nobis poste-
ris suis ea legenda dimiserunt II
572, 21. — = permittere: loca
illa eidem diraissa atque per-
missa sunt IV 350, 28. '^dimitte
illi et pallium II 455. 23. causam
meam iudicio tuo dimitto II
228. 18. quae negavit, deo dimisi
II 233, 11. dimittit omnes aeter-
nis ignibus geliennarum IV 13,
9. — cum inf.: cur quidam di-
mittantur hic vivere IV 413, 27.
nationes dimissae sunt ingredi

vias suas IV 462. 8 (Prosp.). —
cum coni.: *dimitte mortuos,
sepeliant mortuos suos III 540.3.

dioecesim III 83, 9. in (de) dioe-
cesi III 149. 1. rV 351, 14. 448,9.

diremptio II 398, 11; cf. III 265,19.

dirigere = mittere III 150, 16. IV
131, 4; cf. 162, 15. 449. 8
(Quodv.). 478, 11 et 14 et 480,
15 (Hil.). haec ad vos scripta
dirigere III 235, 9: cf. IV 163,
16. litteras meas ad Firmum di-
rexi; quae si ad te venerint. ei
dirigere non graveris III 639, 2
(Hier.). IV 44. 13: cf. III 587. 4.
685, 1. 690, 15. IV 231, 10. 300.
30. 309, 29. 389, 10.

discere = cognoscere: *non ita di-
dicistis Christum 11 343. 5. disce
Paulinum I 88, 1; cf. 101, 18. II
539, 17.

discernentia naturae I 10, 4.

discernere: gratia sola sic discer-
nit (= difTert) a poena IV 55, 8.

discindere: nefas est, ut credentes
in Christum discindantur a pro-
pheta Cliristi II 358. 12. se a tot
gcntibus Christianis nefaria sepa-
latione discindere II 623. 2.

discissio: sine ulla plebis suae dis-
cissione IV 347. 17. plangen^a
discissio II 19, 15; cf. III 32, 9.
33. 21. *discissionem doces a
Moyse II 358, 20; cf. 11.

discordiosa contentio IV 305, 13.

discors mei IV 79, 9 (PauL).

discretio = distinctio: qui sobria
discretione eligit III 446, 8; cf.
IV 457. 16 (Prosp.). per (ante)
discretionem boni ac mali IV
460, 7 et 461. 15 (Prosp.). ab
hoc saeculo satis discrevit sae-
culi futuri vitam discretione
ai)ertissima III 301. 6: cf. IV
66, 24. — = differentia: de uni-

362

Index VI.

taU' divinitatis et discietione
personarum II 705, 18. in eadem
sententia magna milii videtur
esse discretio II 735, 3 (Paul.).
cf. 312, 15. 111 593, 7.

discretus: quos a crimine constat
esse discretos II 581, 21 (Nect.).
(trinitas) si discreta est a com-
paratione bonorum animi nostri,
(juanto est ab omnium quali-
tatum et quantitatum corpora-
lium comparatione discretior II
714, 19—26.

discurrere: collectis vestris atque
discursis (= perquisitis) II 632,
12.

discussio I 44, 5. II 18, 8. 92. 18;
cf. 114, 19. III 255, 16.

discutere: si melius discutiamus
(=quaeramus) IV 9, 27. quae-
ram tecum atque discutiam,
«[uae causa etc. II 19, 14. videte,
(pianta cura cuncta discussa
sint II 96, 11. si quid forte vel
tu de meis vel ego de tuis ver-
bis vellem retractare atqiie dis-
cutere IV 538, 12 al. — Caeci-
lianus non collegarum discutien-
dus examine II 100. 5. ipse te
discute et interroga animam
tuam IV 566, 14. discutientes
conscientiam suam IV 401, 6
(Val.).

disiuncte III 625, 23.

dispensatio = administratio : in
ecclesia meae dispensationi cre-
dita II 228, 21. ministerium dis-
pensationis mysteriorum dei II
244, 15. modus dispensationis
meae IH 83, 8; cf. II 230, 27.
390, 19. 393, 10. III 417, 9. —
= ratio: dispensatio exitus pueri
eiusque patris est manifesta III
496, 10 (Evod.). — = venia, in-
dulgentia: docentes honestam

dispensationem II 300, 14 (Hier.).
illa usque ad certi temporis dis-
pensationem iussa esse II 37i).
23; cf. 373, 12. 14. 374, 11. 378.
20. 379, 8. — =gratia: dispen-
sationem testamenti veteris novi-
que distinguens III 176, 12. qui
dispensationem dominicae incar
nationis infamant III 94, 7
(Marc). — = largitio: defen-
denda est tantae gratiae dispen-
satio III 97, 16. Christi nomen
ex dispensatione misericordiae
susceptaeque humanitatis ad-
sumptum est IV 547, 18.

dispensative = cum venia, indul-
gentia: non dispensative, sed
vere (Hier.) II 307. 11. 371, 11.
373, 10. 21.

dispensativus = venia dignus: an
forte nescio qua dispensativa
falsitate mentitus sit II 377, 7.

dispensatorius = dispensativus: ne-
scio qua dispensatoria simula-
tione fallebat II 355. 14; cf. 379,
10. adseris reprehensionem apo-
stolicam non fuisse dispen-
satoriam sed veram II 285, 12
(Hier.).

dispersio: populi ludaeorum per
cuncta dispersio IV 513, 10,
captiva dispersio II 575, 4.
homines in dispersione ac divi-
sione constitutos ad viam salu-
tis et pacis revocare IV 44, 22.
*ut irent domus eorum in dis-
persionem II 600, 8.

displicentia repelluntur II 622, 4.

disponere cum inf.: dum pro-
ficisci disponit II 250, 2. quid te
disponis extollere? IV 192, 11 —
14; cf. II 265, 19. 432, 25. 528,
2. 744, 2. III 650, 9. IV 453, 10.

dispositio II 383, 13: cf. III 650,
18. dispositio divina lll 118, 4.

Index VI.

363

(1. meu 111 «51. 1. 12. scek'rata
(lisi)ositio 11 25, 8. i)eiturbaie
(lisj)ositionem, quae suscipienda
et agentla est II 140, 10. ut eat
cum (lispositione itHleundi III
17. 22; cf. 38. 8. 133, 2. IV 455,
19 (Frosp.). deum alicuius con-
s[)icahilis materiae dispositione
udsumpta videri potuisse III
340, 17.

dispositor temporum deus III
566, 12.

disputatiuncula II 315. 1 (Hier.).

disputator III 295. 11. 304. 5.
308, 14.

dissimulanter: acustodibus d. habe-
tur vulnus III 722, 8 (Innoc).

dissimulare: curis impeditus. a qui-
bus dissimulare non possem IV
452. 6. dissimulans a factis
suorum II 116. 26. ab eorum iu-
teritu dissimulare 111 81. 10;
cf. II 659. 14. 19. III 668. 6. quo
modo a voliis admonendis dis-
simulare possemus? IV 122. 10.
cum ab infpiirenda causa dissi-
mulassent II 413. 1; cf. III 666,
17. — ■ cum inf. = omitt-ere: quod
voverat, dissimulal^at exsolvere
IV 482, 14. ut dissimulare non
I)ossem mederi tibi II 667, 12;
cf. III 696, 3 (Pelag.).

dissonantia unius verbi II 322, 2
(Hier.).

distinctius intellegere III 138, 4.

distributor munerum spiritalium II
64, 1.

diu: quod iam diu est ut expecto
II 249. 13. diu est. ut (r. /. quodl
occupationibus tuis loquendo
videor onerosus III 427, 13. liber
quidam tuus non diu est ut {v.
l. fiuod) venit in manus nostras
II 71, 1.

diurnis diebus interpellare (imperat.
Utt.) II 411. 1. III 244. 16.

dives: •^(leus. qui dives est in
misericordia IV 346. 24. 395, 16.

divinitas ~ numen divinum II 553,
10.

divinum = pecunia divina: com-
peri eum pecuniam cuiusdam
rusticani divino apud se com-
mendato intervertisse II 232, 21.

divisibilis III 332. 13; cf. 333, 5.
334, 16. 345, 9;

divisio = separatio II 342, 15.

*docibilis II 140, 13. 158, 1. *doci-
biles domini III 732, 15. ubi
pietas docibilis III 635, 7.

doctor Israhel II 723, 11 (Paul.);
cf. 500, 21 (FauL).

dogmatizare: quicumque dogmati-
zat et adfirmat III 662, 5. hac-
retici maxime impiissimi ieiunia
diei dominici dogmatizare coe-
perunt II 59, 4: cf. IV 107. 8.

domestici fidei *IV 653, 16. —
Bonifatio domesticorum et Afri-
cae comite in Africa constituto
IV 436. 13.

dominari cum dat.: *mors ei ultra
non dominabitur II 712. 1. III
284, 6. 567, 4. IV 327, 22. 432,
7. *ne dominetur mihi omnis
iniquitas III 65. 13. 454. 6. 12.
464. 25; cf. 373. 2. 454. 7. 8. 10.
trium fida germanitas ignibus
coruscanti carceri dominata 11
45. 15 ('urbicus' quidam). —
cum gen.: *ipse dominabitur
gentium II 325, 22. 577. 10. 606,
19. III 212, 14. 214. 16. IV 3. 2.

dominicarius: non plane sabba-
tatius aut dominicarius sed
cotidianus est ille temptator II
51. 3.

uominicus ager II 327, 22, cha-
racter III 642, 9. IV 22, 9, cibus

364

Iiulex VI.

II :5'.»i\ iT.. .lics II :]-2. 7. ;58. 1:3.
:>!). 2(). il. 1 J. ."1. f) sa('/;issimc.
(loiiiiiiicus siifjsf. (sc. (!ics): II
■Ml IH. :37. 11. 4i'. 7. 48. 22. 52.
17 siicpc. ^Moyscs tcr binos
(loiiiinicos iciunavit II 42. 6.
(lominicus pascliae II 2;33, 22.
(loniinicus liortus IV 358. 8,
panis II 540. 3. (lominioa alogia
II 38. 10, area 11 267, 17. 479. 3
af., celebritas II 48. 17. incar-
natio III 94. 7 et 20 (Marc).

(lomuncula IV 121, 4 (lul).

(lonare: sapientia sese donat ad
fruendum I 84, 15. — cum inf.:
tilius dei venit, ut donaret nobis
tllios dei fieri III 162. 1: cf. IV
545, 17.

donator delictorum III 413, 11.

dormire: nec (noctes) a me totae
dormiuntur I 30. 7.

dormitio = obitus: in dormitione
Nepotiani II 285, 4 (Hier.); rf.
IV 300, 12 (Hier.).

dubictatem sentire II 225, 18.

dul>itare: hoc utrum crederem.
dubitavi, sed hinc quO([ue tibi
ali(juid utrum scriberem, dubi-
tare non debui II 238. 1. ut de
connnunicato inter vos mortls
corum consilio ncmo dubitaret,
si illa ( i\ l. quid) jjost hacc
omnia sequeretur III 386. 11.
liinc, quin ita facicndum sit,
dubitare insaniae est II 165, 13.
dubito remanere (= an rema-
neat) videndi et audiendi (sen-
sum) III 494, 4 (Eiod.).

dubius: epistidas tuas cum con-
sidcrarem, quibus non dubium
tibi (piaerenti magna respondi I
20. 14.

duccre: et infelicitcr ducit vitam
(^t infcliciter finit III 451, 4.

dum ^^ quod: agamus gratias sal-
vatori, dum nobis non redditum
cernimus IV 179. 6. — — cum
caus.: scnex Valerius, dum mo
omnibus rebus instructum essc
credidisset. quanto amplius mc
dilexit. tanto minus discerc
ista permisit I 53. 11. rec in-
terest. ubi isti fuerint, dum.
ubicum(pie inveniri potuerint.
sint sanandi III 726, 12 (Innoc).

duo: elegerunt, sicut dicitur, ad
duas agere causam II 101, 7.
non ab una teste argui sed a
duabus tribus({ue convinci IV
365, 3.

(iuplicitas regis illius, qui habet
viginti milia, quam nos doce
mur decem milium simplicitate
superare IV 577, 17.

duplum: fdii non in duplum sed
totidem redditi III 176, 19.

durum adc: ab honunibus nimium
durum^jue perversis II 519, 15.

cbriositas fcrvet IV 276, 11; cf.

II 33, 15.
ecclesiasticus subst.: quidam ecclc-

siastici III 542, 8 (Hier.). IV

449, 7 (Quodv.).
effabilis IV 514, 25.
ciTari pass. IV 564, 20.
effectrix omnium naturarum II

682, 24.
effectum suOst.: promissis effectis-

que crebrescens dispositio di-

vina III. 118, 4.
cfficacia II 396. 10. III 428, 13 et

441, 15 (Maced.). IV 338, 14.
efficere cum acc et inf.: quia in-

terpellare nos efficit iV 188, 20

{cf. 17: interpellare nos facit).
efficientin: mcmbra tulit. efficien-

tias dedit III 344, 14 (Hier.).

Inclex VI.

365

egestosus (Nect.) II 580. 14. 58;}.
11. 17; cf. 584, 14. 58;"). 15.

eleniosyna: ^'hona est oratio eum
ieiunio et elemosyna II 47. 7.
fac eleniosynas IV 439, 25; cf.
II ;J8, 9 et '22 Cvrbicus' quklam).
1:59, 2. III 68. 6. IV 114, *10.
l;3;J. ^2;}. 040, 14 sucpe.

elevar»*: *tollite portas priiicipes
vestri et elevaniini portac aeter-
nales IV 531, 23. — = extollere:
alii rursum poetieam elevabant
faventes III 90, 7 (VoL).

eligere: elegi me purgare potius
quam te ar<;uere II 226, 18. ele-
{^it a iusto reprehendi III 222,
15: cf. II 101, 7. 537. 17. 640,
20. 083, 25. 111 21, 16. 52, 6. 229,

16. 29;{, 10. 362, 8. 572. 8. 647,
15. IV 494. 19. seire (luidem et
lioc niafris cli^o (luain ncscire
IV 313. 25. lioc erf;o noster
elifrcrct (luam illud exilium? III

17, 6.

eliquarc sententiam IV 522. 1; cf.

II 388. 16.

cffipsis: nimis superbe {sc. agere-
mus), si non credercmus esse
corrcctos II 227, 13. bene, quod
septem dies sunt II 37, 8. et
quod insonat- auril)us et (= et
(luod) apparet aspectibus III
618. 25. *in huius modi (audi
personis; Gr. i/ -^z'.^ to-.sutc'.:)

III 479, 10.

elongare: *ecce elongavi fugiens

II 509,' 16.
emanatio: continua velut em.ana-

tione ferri II 691, 7.
emendatoria disciplina IV ;}65, 6.
emendicatus: verbis tinnulis atquc

emcndicatis IV ;}00, 14 (Hier.);

cf. II 676, 4.
emerc cuni iiif.: (|ui cclsior orani-

bus esse emerit II 15. 17 (Pauf.

in canniiie).
*cminentia virtutis dci IV 123, 15.

124. 17. altitudo cum in excelso

dicitur. sublimitatis cminentia

commcndatur III 208, 20; cf.

192, 14.
(ininentius sedere III 32, 2. nisi

crux Christi eminentius figcretur

III 144, 2.
cnatare salum I 81. 16 (Pauf.).
enervatio cordis IV 577 6.
enodatus: libri enodatiores atque

planiores III 651, 13. quid tibi

videatur, peto mecum plenius

et enodatius conloquaris II

349, 7.
enubilare: lucem veritatis a confu-

sione tenebrarum cnubilas I

79, 7 (Pauf.).
epibata: navis propositi nostri

epibatis quietis onusta IV 402,

10 (Val).
cpiscopatus presbyterio maior II

385, 6. honores episcoj)atus II

157, 3 aJ. sim.
cpistularis brevitas III 94, 18

(Marc). epistularis paginae ver-

bositas IV 502, 1 (Dar.). epi-

stulare conloquium III 126, 12.
crgo inusitate confocatum II 124,

18 (Pubf.).
crogare {— tradere) alicui ad ali-

quem littcras III 448, 5 (Hif.).

vendito patrimonio erogatoque

pauperibus III 476, 12.
crubescere: manifestae veritati

erubescentes corrigebantur IV'^

16, 13; cf. II 710, 4.
cructare: *cellaria plena, eructan-

tia ex hoc in hoc III 437, 20.

440, 11. — = eloqui: quae ipse

de veteri fermento eructavi I

100. 11.

366

Index VI.

eruere = liberare: *eruisti eos III
170, 10. 171, 8. 174, 7; cf. 174,
12. *20. IV 30, 24. *erue me ab
inimicis meis III 66, 6. ut ani-
mae eruantur a falsitate II
598, 25; cf. III 7, 7. 170, 14.
189, *17 et 23. eum de manibus
eorum deus non eruit III 178,
9; cf. 206, *4. *de necessitatibus
meis erue me IV 439, 3; rf. 441,
1. unde vult eorum animas erui
III 190, 4; cf. 8. IV 30, 19. 25. —
cum dat. — eripere: ut non eru-
antur perditioni IV 13, 3.

esot«ricus III 90, 15 (VoL).

esse: fatemur nos non esse aliquid
ad te corrigendum IV 613, 13. —
esse cum inf. = posse, debere:
est videre III 200, 24. *non est
dominicam cenam celebrare I
116, 28. quid mihi est de verbo
cum homine contendere? II 687,
16; cf. 676, 27. IV 596, 12. ut-
cumque puto esse responderi III
492, 7 (Evod.). — est omissum:
II 111, 20. inde itum in aliud II
118, 18. cuius tibi spes in
Christo IV 131, 9; cf. II 31, 2.
120, 18. III 220, 18. 223, *13.
245, 6. IV 492, *6. sunt omis-
sum: *quia universae viae do-
mini misericordia et veritas IV^
55, 13. *sua quaerunt, non
quae lesu Christi II 344, 9 al.
et si qua similia III 347, 9. sit
omissutn: quod cum ignoretis,
an factum sit, atque ita vobis
inauditum, sicut etc. II 472, 15.
cum ergo fdius deus, in eo uti-
que, quod deus est, filius non
videtur III 337, 9 (Ambr.). esse
omissum: quos a suspicione
constat alienos III 16, 8. do-
minus cum semper orandum et
noM deticiendum nos hortaretur

III 74, 20; cf. I 121, 24. 27. II
364, 23. 396, 7. 636, 17 (Sev.).

III 230, 12. 245, 5.

esuries mentis II 498, 9 (Paul.).

et . . . atque (ac): ut et alii matrem
delegaret . . , atque illi novum
filium traderet II 739, 20 (Paul.).
quae et persistendi ac desistendi
obtinebat liberam potestatem

IV 475, 16 (Hil.).

etenim disiunctum: et factis enim

malorum II 620, 13.
ethica III 121, 18.
etiam praeter consuetudinem con-

locatum: I 21, 4 (cum e. pro e.

cum). II 168, 5 (qui e. pro e.

qui). III 351, 13 (e. qui pro qui

e.). IV 422, 24 (e. ut pro ut e.).

— e. (= etiamsi) . . . tamen: in ea
causa, quam e. non expressam
tamen mihi tua epistula redolc-
bat III 384, 3. — e. et: unde e.
et merces appellatur IV 191, 18.

— e. modo -- e. nunc III 556, 3.
557, 13.

eucharistiam ofTerre, sumere II
166, 11, accipere II 118, 9. 162,
4. parvulam in ecclesia inlatam
sibi eucharistiam miris motibus
respuisse II 525, 2. acceptionem
eucharistiae dominicam cenam
vocans II 106, 9.

eulogia: tunc ergo eulogia, non
alogia celebratur II 48, 18. hunc
panem eulogiam esse tu facies
I 78, 2 (PauL). Florus eulogias
monasterio de opuscuHs nobis
tuae adtulit sanctitatis IV 397,
18 (VaL).

evacuare: *evacuati estis a Christo,
a gratia excidistis II 307. 8. 371,
4. III 677, 10. — = destriiere,
inritum facere: evacuata mar-
cescunt II 575, 1; cf. IV 230, ;5.
7. evacuantes. quod dicit apo-

Index VI.

367

stolus III 660, 3. evacuare bap-
tismuin IV 16, 11, gratiam IV
187, 10, fideiu III 679, 21. salva-
toris adventum IV 46, 15, cru-
ccm Christi IV 77, 8; cf. III
678, =^11, corpus peccati III 165,
■''22, vetus testamentum III 177,
*16.

cvanf^elicus deus II 576, 5. evan-
gelica scriptura II 37, 2, veritas
II 375. 5 al. sim.

evanp:elistas invenimus, quos apo-
stolos fuisse non lcgimus III
358, 16; cf. II 730, ^13—20
(PuuL). III 359, *3 «/.

evanf^elium: in libris evangelii II
202, 20. praedicare III 530, 4 <tl.

(■vangrelizare II 283. *3. 4i)0, 15.
*evangelizare fidem II 496, 7.
IV 120. 22. ut pauperes evan-
gelizcntur IV 579, 7. Christus
onniibus evangelizavit III 521,
5 (Evod.). *et mortuis evangeli-
zatum est 531, 1. 4. 540, 9. 12;
cf. II 152. *2(r— 21. 22. 25.

evectio: Zenobius raisit nobis
evectionem cum annonis II 664,
21 (Diosc).

evidentius convinci III 245, 14.

evigilatio III 224, 17.

evoluti sunt iiuinque ferme anni
IV 302, 11.

ex adverso civitatis Nineve II
574. 8.

ex advocato — qui fuit advocatus:
quis advocatus aut ex advocato
ita vir optimus reperitur III
425, 9.

exactrix rescripforum II 639, 1.

exafrgeratio felicitatis III 438, 5.

exaltare: ut deus eum exaltaret a
mortuis III 182, 4.

examen: (rem) ad examen suum
atque iussionem revocare II
410, 8 (imperat. lilt.).

exardesco nosse hominem II 397.

11.
exauditor: (Christus) cum patre

exauditor aeternus III ()2. 6.
excaecatio II 418, 19.
excantare - cantando exi)ellere I\'

506, 7.
exceptor iudicis III 236, 22: cf.

242, 28.
excessus mentis, (piae dicitur ex-

tasis II 348. 23.
excipere cum dat.: (notarius) scho-

lastico proconsulis excipiebat

III 489, 1 (Evod.). conlector

ipsius, cum (juo milii excipiebat

III 495, 10 (Evod.).
excitationes corporum I 21, 12.
excommunicare II 155, 19. 162, 15.

400, 20. 21. cf. IV 045, 7.
excoipiere intr. — effervescere: cum

factorum vitaeque totius tuae

cuia excoquat I 85. 16.
excudere: ((uod de me excudere

potuit ultimum noctis I 30, 11.
excurator II 410, 11 (imperat. litt.).
excurrere: (piibus (litteris) lectis

excursisque IV 168, 9.
excusare: a quibus (laboribus) me

minus idonea valitudo corporis

excusavit II 742. 19: cf. 426, 0

(Nect.). — i/itr.: *cum excusa-

rent invitati ad cenam IV 340,

25.
excusatorius II 389, 9.
exduumvir II 410, 19 (imperat.

litt.).
execare: diaconum corpore exectum

11 1 490, 14 (Evod., sed 495, 11

qui iam ante octo menses cor-

pore erat exemptus; cf. Plin.

ep. II 12, 3 exectum et exemptum

honoribus senatoriis).
execrabiliter fieri II 29. 13.

368

Index VI.

execramentum: *non oonferes exe-
cramentiim in domum tuam 11
133, 6.

execrator malorum II 010, 2.

exemplo, — are: *principatus et
potestates exemplavit III 372,
21. 23.

exemplarium II 262, 3 (Hier.).

exercitatorii labores I 84, 13.

exhibere cum inf.: *sicut exhibui-
stis membra vestra deservire in-
munditiae etc. III 270, 4. — =
abducere: missus sum, ut exhi-
beam patrem meum III 495, 24
(Evod.). puer exhibitus quodam
modo pergit III 495, 9 (Evod.).

exhibitio II 597, 16.

exhiemai-e II 736, 6 (Paul).

exhonorare: Christus exhonora-
tus atque crucifixus est IV 432,
3; cf. II 163, 1.

exhortari pass. II 553. 14. IV 491,
13.

exhortator II 27, 15. IV 425, 18.

exhortatoriae similitudines IV 569,
4. litterae 343, 4.

exigere: Crispinus decem libras
auri non est exactus II 598, 13.
exigere debitorem IV 14, 7. —
cum inf.: exigar probare, quod
loquor II 616, 24. de his taceri
exigunt IV 459, 12 (Prosp.).

eximere: illa vita eximet animam
nostram de morte et illud sola-
cium oculos nostros a lacrimis
III 45, *16. a quorum manu iste
se eximi precatur III 438, 7; cf. 16.

eximietas titulus: II 25, 24. 28,
9. 214, 5. 218, 21 al.

exitiabiliter errare IV 122, 9.

exochas: nec ambulare nec stare
nec sedere possum rhagadis
vel exochadis dolore et tumore
II 64, 18.

*exoratio pro peccatis III 361, 12.

exorcizanfur et exsufflantur in-
fantes IV 212, 18. 20; cf. 210, 16.

exortus (= origo) animae III 257,
11. 19.

expectare: quod ille enodare for-
sitan possit, idque dum faciat,
expectandus sit IV 302, 23. —
cum inf.: cognoscere expecto

II 83, 18; cf. 577, 21. III 133, 5.
expectator temporalium I 124, 14

(PauL).
expensae: si tuis inopinatis non

feriretur expensis IV 625, 8.
expiationes purissimae (Long.) IV

520, 18. 522, 13. 20.
"^expletio dierum purificationis II

299, 12.
='expoliatio III 372, 3.
expositio tantae molis corporeae

III 496, 16 (Evod.).
expositores divinorum eloquiorum

IV 261, 24; cf. 407, 8. 530, 6.

expressus: nominatim in scelere
schismatis expressi (= nominati)
II 148, 18.

exsufflare = destruere: vexillum
regis I 67, 16, sacramenta II
106, 20. IV 8, 6, baptismum II
103, 1. 148, 6. 14. IV 41, 26 al.
sim. — = purgare, liberare: exor-
cizantur et exsufflantur infautes

IV 212, 18. 20.
exsuj>erantissimus deus II 579, 14

(Nect.).
extasis III 305, 12. 322, 16.
extendere: si deum ubique totum

cogitare te extendis IV 118, 6.
exulatus = relegatus IV 480, 1

(Hil.).
exultare: *servite domino in timore

et exultate ei cum tremore IV

17, 17. — cum acc. et inf.:

exultabunt citius venisse, quod

diligunt IV 291, 4.
exustio II 410, 16 (imperat. litt.).

Index VI.

369

fabrica = aedificium: ligna, quae
in aroae fabricam coaptata sunt
III 536, 17.

facere: meum nomen ad aures
tuas Urbani et Novati benigna
erga me gratia faciente (pro
abJ. causae) perlatum est IV
499, 3 (Dar.). — *domine, ne
longe feceris {— averteris) auxi-
lium tuum III 189, 8. vel pro-
pinquare vel longe fieri III 204,
3. — cum geji. poss.: quos
etiam unius participationis vitae
aeternae facere volebat IV 555,
9. — (male, recte, optime) facere
cum inf.: qui per falsos deos
sibi iurari fecit II 130, 22. si
niale facio ista corrigenda curare
II 29, 20. recte facis mala huius
mundi tolerabilia ducere III 78.
8; cf. 257, 14. optime facitis
luiK)s cavere IV 532, 27. sae-
pisslme facere cum acc. et inf.:
faciamus codices canonicos prae-
sto esse II 121, 17. *solem oriri
facit super bonos et malos deus

II 178, 5. (|uicquid mihi scrip-
seris, ad me primum facias per-
venire II 262. 8 (Hier.). al.

facies hominis adtendentis in latus
(Profil) II 220, 22. in faciem
arguere II 289, 12 (Hier.), *resi-
stere II 295, 6. 355, 16 al. *facie
ad faciem videre II 439, 11. 14.

III 286, 1 al, loqui III 286, 4.
294, 1. 20 al.

facile = forte: ne facile perveni-
ret ad aurem presbyteri III 495,
27 (Evod.). V. difficile = vix,
aegre.

facultas tribuitur cum inf.: si
mihi sit otium facultasque tri-
buatur ad singula respondere

IV 567, 3.
facultatula III 26, 7.

LVIII Aa^^ustinus. (Goldbacher)

faeculentia collecta II 619, 2

(Bag. conc.).
faenea quadam temporaliter feli-

citate florere III 165, 11.
falli: in id quisque fallitur III 687,

13.
falsare epistulam II 410, 18 (itn-

perat. litt.); cf. II 356, 18. III

697, 10.
falsitas [opp. veritns) II 20, 9. 134,

21. 374, 16 al. sim.
falsum facere: confessus fuerat

falsum se fecisse adversus Feli-

cem III 243, 20.
famula: famulis famulabusque II

33, 24.
fatigari: nolo senem ad nos usque

fatigatum sine effectu ad pro-

pria remeare IV 348, 29.
fatuitas III 570, 12.
fere = velut: *seminas nuduni gra-

num ' fere (Vulg. ut puta, Gr.

V. Tuyoi) tritici aut alicuius

ceterorum IV 328, 9. 338, 11.
feria = dies hebdomadis: quarta

sabbati, quam vulgo quartam

feriam vocant II 59, 19; cf. I

114, 19. II 165, 2 (lanuar.).
ferramenta medicinalia IV 638, 1.
ferventius unitas ('hristiana pro-

fecit IV 28, 24.
fervere: ferveo totus in illos

(libros) I 95, 5 (Licenti cartnen).
festinatius et festinantius: ad

loca munitiora festinatius mi-

grant II 743, 24. in aliis (libri^)

festinantius editis III 257. 5.

festinantissime respondere II

513, 15.
festinus III 379, 18.
fictio V. finctio.
ficulneae arboris magnitudo III

106, 10. *videte ficulneam et

omnes arbores IV 280, 23.
i fidedictor II 528, 17 (Donif.).
24

370

Index VI.

fideiussor III 415, 17. IV 598, 8.

Jidelis: fidei sacramentum fidelem
facit II 531, 20. fidelis homo II
711, 24. III 598, 8, dispcnsator
apostolus Paulus II 374, 14. 379,
1, pietas II 710, 4. fideles Chri-
stiani II 381, 23 «/. sim.

fidentissime dixerim III 420, 13.

fidere in eum, qui mentiri nescit

I 118, 22; cf. 28. se ipso fidere,
ut beatus sit III 437, 3. fidens
de viribus III 466, 24.

fiducialiter dicere III 322, 8,
triumphare III 372, *21.

fieri: quanto fis celsior potestate,
tanto humilior fiere pietate III
408, 14 (fiere v. l.U 380, 15). —
longe fieri v. facere.

figere: oculi vestri etsi iaciuntur
in aliquem, figantur in neminem.
quae in masculo figit oculum et
illius in se ipsam diligit fixum
IV 363, 6. 16. auditores ante
electos genua figunt IV 524, 14.

figura: facta praeterita in prophe-
ticis libris figurae fuerunt futu-
rorum II 453, 15; cf. 50, 10 et
51, 3 ('urbicus' quidam). 188, 19.
192, 16. 206, 4. Petro totius
ecclesiae figuram gerenti II 153,
10. al. sim.

figurare: III 681, 5. quos Dathan
et Abiron et Core tanto ante
futuros figuraverunt II 495, 20;
c/. III 681, 5. plerumqiie pass.:
in monte Sion figuratur ecclesia

II 182, 7; cf. 206, 10. III 306, 12.
IV 9, 26. tres panes, quibus for-
tasse ipsa trinitas unius sub-
stantiae figurata est III 57, 18;
cf. 120, 11. IV 102, 7. 113, 14.
al.

figurata significatio II 193, 6,
pruedictio III 190, 1, locutio III
218, 27.

figurate dicere, praecipere, prae-
nuntiare II 193, 19. 20. 573, 5. 7.
III 158, 14, insinuare, significare,
observare, praetendere II 186,
2. 9. 192, 2. 15. 193, 11. fieri II
573, 5. 7.

finctionem eius (subdiaconi) ex-
horrui IV 525, 17.

finis: laudes mea-e me quo fine
delectent, satis dixi IV 508, 2.
si bona, quae facio, fine laudis
humanae facerem, laudis amore
tumescerem IV 507, 8.

firmamentum = caelum III 325, 21.

fixius: ubi tenacius habitabit et
fixius? II 443, 15.

flagitatrix IV 617, 14.

flammatus: ad studia spiritu et
ore flammatus II 12, 16 (Paul.);
cf. III 621, 15.

flare tubam II 579, 9 (Nect.).

flatare ignem II 191, 20.

lluere: legi litteras tuas fluentes
lac et mel I 97, *1. matris lacri-
mae fluentes carnem IV 579, 4.

fons: ad fontem {i. e. baptismum)
venire II 168, 17.

forinsecus III 516, 5; cf. 346, 25.

foris: a foris v. aforis.

forma: in quantum homo est in
forma servi, non in (juantum illi
aequalis est in forma dei III 181,
16. 182, 10. — = exemplar: quo-
rum forma in illo Pliarisaeo pro-
ponitur II 724, 16 (Paul); cf.
725, 19 (Paul.). — = litterarum
exemplar autographum: quorum
{i. e. Herotis et Lazari) formam
his constituimus esse subden-
dam III 654, 2. — = regula: iam
formam esse factam, ut, quis-
quis venerit, baptizetur II 119,
24.

Index VI.

371

formatiis: epistulas communica-
torias, quas formatas dicimus,
dare II 111, 21.

formioulae et apiculae III 106, 9.

formidare: divino adscribere operi
sanctorum merita formidant IV
464, 2 (Prosp.); cf. III 32, 20.

fornicari: *neque fornicemur, sicut
quidam eorum fornicati sunt II
44, 4. *perdidisti omnem, qui
fornicatur abs te III 199, 23.

=^fornicatio II 195, 18. 359, 14. III
478, 20. 479, 4. IV 645, 14. *for-
nicationes II 491, 2. IV 622, 9.

"fornicatores III 355, 7.

fortassis III 515, 20. 523, 6. IV
429, 17. 445, 2 et 450, 12 (Quodv.).
492, 20. 595, 5. 602, 1. 610, 1.
cum coni. pot. II 541, 9. 542, 20.
IV 620, 9.

fractio panis II 737, 4 (Paul.). 111
378, 8.

fragiliter excelsus III 381, 24.

fraglaro = fragrare I 97, 7. II 82,

19. IV 370, 17.

framea: '''erue a franiea animam
meam III 189, 17. 23. framea
jjladius est III 189, 17; cf. 189,

20. 190, 3. 7.

frangere: nec eos doctor gentiura
ab illa dilectione frangebat
(=avellebat) IV 255. 19.

frequentare: in ecclesia frequen-
tamus (= frecjuentes conjrrepi-
mus) populos III 448, 21 (Hil:).

friguerant III 202. 6.

frons: quae frons (= species) esset
existimationisV III 9, 18. et in-
ter homines poenas luit et apud
deum frontem (= confidentiani)
non habebit II 600, 2.

fructificare: seminum primitus pu-
trescentium, postea fructifican-
tium III 508. 1 (Evod.). (ecclesia)
*fructificaiis et crescens IV 4,

23. 241, 10; cf. II 34, 7. 613, 21.

III 31, 12. IV 289, 8—13 al quo
labor tuus in me fructificet II
736, 14 (Paul.).

frustrare: non quia bona opera
ista pia cogitatione frustrantur

IV 48, 15.

fugere: utrum fugiri an fugi sit
modus infinitus, ignoro etc. I 9,
10 — 16. — fugientes cum pecca-
toribus loqui II 604, 27.

fundere: pro Eraclio precem fun-
datis IV 379, 8. proposuisti
quaestiones in conspectum meurn
fusas quodam modo III 155,
3—6.

fungi: quod unicuni filium condi-
cione mortali functum amisisset
II 499, 10 (PauL). cum extre-
mum diem fungimur II 584, 1.
*pro Christo legationem (v. l.
legatione) fungimur III 220, 21.

funiambulus II 708, 22.

gaudere: hanc (gratiam) ille con-
fiteatur et eum gaudebimus cor-
rectum III 673, 13. malui gaudere
dictantem IV 446, 1 (Quodv.).
saluta omnes fratres, qui tecum
ac de te in domino gaudent II
239, 7. primum voluntarium de-
fectum esse gaudere ad pro-
priam potestatem; ad minus
enim gaudet, quam si ad dei
potestatem gaudeat II 680, 14.

gehenna III 468, 8. mitti in gehen-
nam IV 171. 15 — 17. qui gehen-
nas metuit III 269, 20. aeterni
ignes, timor gehennarum IV 13.
9. 20, 14. 318, 14.

gemibunda pietas IV 80, 8.

gcmmula IV 500, 7 (Dar.).

generalitas corporis III 613, 25.

generare molestias IV 306, 7.
24*

372

Index VI.

generatio = procreatio, ortus: car-
nalis generatio II 431, 12. III
459, 27; cf. II 729, 7 (Paul). III
161, 28. 460, 1—5. 27.— = aetas,
saeculum: *generatio ventura III
216, 18—21. 217, 10. 20—23. 218,
12. 14, *prava et adultera II 573,
15, tortuosa ac perversa III 1,
14; cf. II 8, 12 (Paul.). 513, *6.

genetivi forma contracta: Cassi I
91, 16 et Caspi 93, 21 (in car-
mine Licenti). Theasi et Evodi

II 347, 8. Theasi III 495, 26
(Evod.). Armeni III 488, 19
(Evod.). Florenti IV 516, 16.
praeterea in v. l. singulorum
plerumque codicum: Licenti II
10, 12. Theodosi II 518, 6. Pelagi
IV 72, 4. 73, 19. Epiphani IV
448, 4. fili I 67, 14. III 348, 9.
IV 68, 4. 282, 9. 540, 10. 541, 8.
542, 14. 543, 16. 19. 549, 3. im-
properi II 179, 12. evangeli II
306, 9. somni IV 278, 6. offici
IV 487, 4. — gen. plur. innocen-
tum IV 147, 22 {v. l. innocen-
tium); cf. v. l. infantum IV 148,
2. 6. resistentum IV 456, 2.
contradicentum IV 458, 15.
audientum IV 459, 14. — post
tertium diem pueri defuncti
(= quam i)uer defunctus erat)

III 495, 19 et post dies quattuor
visitationis 495, 28 (Evod.).
homines sanctorum solaciorum
nostrorum IH 349, 5. — gcn.
qual.: huic rei explicandae pro-
lixus fortasse et sui proprii
voluminis sermo debetur II 372,
19. ego aevi quondam tui II 13,
5 (Paul.). sanae mentis vigi-
lantes III 619, 24. — gen. com-
par. (Graecorum modo): *maior
enim horum (auxwv. Vulg. his)
caritas III 59, 6.

gens: Platonicae gentis philosoplii

II 685, 4.

gentes = ethnici II 74, 7. *13. gen-
tium philosophi II 417, 12, er-
rores II 684, 17, superstitiones

III 264, 13, sacra III 356, 17,
litterae IV 321, 18 al.

gentilis = ethnicus: *filius muli-
eris ludaeae fidelis patre gen-
tili II 297, 2. 7. filium hominis
gentilis et ipsum gentilem II
297, 10 (Hier.). feminea corpora
gentili vanitate fingere II 702,
15 (Cons.). — subst.: istorum
infidelium, quos vel gentiles vel
iam vulgo usitato vocabulo
paganos appellare consuevimus
III 734, 27. quod gentilibus de-
buerit gentilis fieri II 314, 4
(Hier.). gentilium populus II 306,
17 (Hier.), superstitio vel philo-
soplu III 371, 14. 373, 11, ido-
latria II 358, 9, persecutio II
621, 18 al. sim.

*gentiliter et non iudaice vivere
I 108, 12 saepius; cf. II 730, 7
(Paul.).

genus: oporteret te apostolicae
sententiae memorem fieri, qui
ait II 152, 19. an vero, quia vir-
tutes animae ex fide et caritate
dei roborantur, illis impiis utro-
que vacuis etc. II 727, 5 (PauL).
lob cum de creaturis caelestibus
loqueretur, quod in dei con-
spectu etiam ipsa vix munda
sint III 171, 20. veteres illas
observationes a se filcere debet
alienas, quae . . . procul dubio
esse necessaria destiterunt IV
221, 3.

gerere = animo gerere (Sall. lug.
72, 1): nosse cupio, quid de illis
geritis T 45. 6.

Index VI.

373

germane: *nemincni liabeo. qui
jjermane de vobis sollicitus sit

11 344. 8. ut prorsus germane
(licamus III 610. 5 (Tim. et lac).

germanitas lituhis III 731, ' 6
(Innoc).

germanitus: neque g. dixerunt III
227. 12. g. amplectendus IV 45. 2.

(jcrundium: se libertatem docendi
haereseos perdidisse IV 300, 5
(Hier.). qui fruendum {-= frui)
deo . . . unum atque summum
bonuni nostrum esse dicunt II
681, 1. *ad probandum vos
(Vulg. ut probetis: gr. £;; Tb
S2X'.[j.a!^£;v JiJ.ac) II 722, 3.

(jerundinnn: rerum divinitus im-
pertitarum vel inbuendo virtuti-
bus animo vel aeternae saluti
adipiscendae quaedam signa
sunt III 131. 5. quao diffirmando
sunt otio necessaria I 30. 0.
cuius studium cessante electione
frustrandum sit {— non frustrari
non possit) IV 464. 6 (Prosp.).
veritas quando et ubi praescie-
batur esse credenda (pro inf.
fut. pass.) IV 471. 2 (Hil.).

gloriari: *nolite gloriari patreni
Abraiiam II 724, 14.

gloriatio: o inanis g. miseronnnl
IV 401. 4 (V(d.}

gloriolam populi re^iuirere II 256.

12 (Hier.).

gradata quasi itinera II 541. 10.
grandis subst.: in grandi valde II

710, 1.5.
grandiusculi filii Babylonis I 98,

5; (f. II 587, 13. in aetate

grandiuscula IV 627, 9.
gratanter accij^ere II 579, 16

(Nect.). IV 431, 4, sumere III

031. 15.
gratulari: Verimodus admodum

gratulatus est (audi sibi) IV

503. 18 (Dar.). — cum abl. tot

sanctorum talium recentissimis

sermonibus gratulantes (audi

nobis) II 9. 1 (PauL).
gratulatio: lioc secum (= sui)

magna rcttulit gratulatione III

495. 22 (Evod.).
gratulatoriae litterae II 217. 19.
gravare: nolo apud tuam vene-

rationem gravare, quem nutrien-

dum collegi IV 349. 9.
gregiculus (?. e. Rogatistarum) II

493. 6.
gressus: parvulum tuis gressibus

ingredi doce I 80. 15 (Paul.).
grossus sensus II 688, 23.

lial)erc: liaec cum et vestris qui-
busdam, quas honorabilius habc-
tis, et nostris omnibus litteris
fre(}uententur II 584, 11. qui
modus cohercitionis saepe ctiani
in iudiciis solet ab episcopis
haberi (= adhiberi) III 82, 8.
orationes, quas Graecus liabot
(= vocat) r.pozvjyiz III 360. 11
{cf. 361, 1). *hi sunt. quos ali-
(luando Iialiuimus in risum et in
similitudinem improperii II 179,
10. -— cum inf.: in propria
voluntate habet unusquisque aut
facere aliquid aut non facere
IV 71, 16. quia habuerunt
Aginesi ostendere {supra: quia
debuerunt ostendere) IV 588, 5.
quod nec renovari velle (= reno-
vationis voluntatem) hal)eant I\'
463, 9 (Prosp.). quae (crimina)
ipsi dii sibi exhibcri liabcbant
libenter III 145. 15. — bene
habet, ut IV 379, 4.

habitaculum IV 28, 19.

iiac atque liac vagabunda fertur
inpunita loquacitas II 440, 7 (c/.
452, 21 illi . . . illi; 25 ille . . .

374

Iiulex VI.

ille 401. 11 Jllos aut illos
liomines. Vulg. loh. 19, 18 hinc
et liinc).

liaeiesiarcha IV 527, 8.

luieresiota II 79, 15.

haeresis persaepe. huius haeresis
II 463, 17. haereseos III 718, 2
(Innoc). IV 300, 5 (Hier.). hae-
resem I 69, 2. II 400, 8 (unus
cod. liaeresim). IV 24, 3 (unus
cod. haeresim). 157, 9 {v. l.
Iiaeresim). haeresim IV 121, 6.
301, 4 (Hier.). haeresin II 303,
8 et 304, 9, v. l. haeresim (Hier.).
366, 17 (v. l. haeresim). ab hae-
resi II 424, 15. de haeresi Stoi-
corum et Epicureorum II 417,
11. de omnibus liaeresibus IV
446, 7. in haeresibus et schis-
niatil)us IV 23, 19.

haereticus: quaetlam haeretica iu-
dicare II 257, 6 (Hier.). liaere-
ticae opinionis error III 557, 6.
haereticus homo I 65, 16. II
85, *5. al.

hastarium II 515, 18.

hebdomada incipit tertia II 179,
18; c/. IV 259, 21. *in dimidio
hebdomadae IV 242, 10. 11.
dimidio liebdomadis IV 259, 23.
liebdomadem (u. l. ebdomadam)
II 195, 9. qua hebdomade IV
256, 18.; cf. II 175, 4. hebdoma-
des istae IV 260, 13; cf. 260, 19.
261, 10. hebdomadarum IV 242,
8 (Hes.), numerus IV 259, 22.
liebdomadas exponere IV 234,
21; cf. 260, 7. 271, 1. accus.
hebdomades IV 259, 18. de heb-
domadibus IV 231, 14. 241, 23
(Hcs.). 272, 13; cf. 260, 14.

hereditare: *semen tuum heredita-
bit gent€s II 474, 13. 608, 11.
heremus: in lieremo IV 324, 18. in
heremo Sina II 204, 13.

hi, his ante pion. rel. permultis locis
restitue7idum erat, cum in edi-
tionibus esset ii, iis, velut II
186, 7. 378, 21. 595, *10. 603, 22.
III 176, 8. 188, 20. 527, *2. 729,
15 et 730, 7 (Innoc). IV 136,
9. 152, 4. 238, 15 et 240, 1 (Hes.)
al. — *desiit a peccatis in hoc,
ut iam in carne vivat {gr. z:c
10 ... . jiiwcaO III 530, 15.

hilariter iocari quam iracunde
minari II 274, 14.

hinc: occupationibus hinc atque
inde venire non desistcntibus
IV, 452, 17. quaestiones hinc hule
raptas III 155, 4. — = exhacre:
hinc vide IV 508, 10. — = hac
re: hinc ostendit non illos ini-
micos sed electos esse dilectos
III 366, 2; cf. 336, 20. 442, 6.
565, 2. IV 286, 3. 328, 17. 486,
11. 501, 26 (Dar.). 565, 12. 13.
— hinc . . . quod = eo . . . quod:
absit, ut hinc displiceres deo,
quod IV 629, 10; cf. II 483, 8.
III 93, 8 (Marc). 138, 14, 225,
18. 592, 15. IV 85, 8. hinc . . .
cum IV 353, 17. — hinc = de
hac re usitatissimum: hinc sen-
tire II 376, 13. III 694, 28. IV
173, 29; cf. III 338, 1. 347, 15.
432, 19, al.

■■•'holocaustomata II 655, 10.

*holocaustum devitulofacere II 128,
22 (Publ). *holocausta II 655, 0.

homilia: tractatus populares, quas
Graeci homilias vocant IV 453,5.

honorabilis in titidis II 27, 21. 31,
5. 246, 8 al.

honorabiliter in titulis II 514, 2.
14. 537, 8. 663, 2. duae fuenint
Annae h. nominatae III 74, 5.

lionorandissimus {v. l. honoran-
tissimus) in titulis 11 11, 13
(PauL). III 652, 2. 669, 2.

Index VI.

375

honorificare salvatorem II 163, 7,
*nomen domini II 415, 17.

honorificentia : servavi debitani
honorificentiam honori tuo IV
537, 23; c A II 230, 18. III 344, 24.

liora: mihi ad horam codex defuit

II 251, 10.

liucusque = usque ad hunc locum

III 223, 8. 20. — -=usque ad-
huc II 21, 19. 303, 14 (Hier.).
III 713, 2 e^ 7 (Innoc).

liumiliare: nullum locum non
affligi aut humiliari (IV 275,
10 aftligi aut tribulari) IV 240,
15 (Hes.). humiliavit erectum
male, ut erigeret humiliatum
pie I 80. 11 (Paul); cf. 11 49H,
16. 686, 5. 738, *11. III 47, *12.
78, *19 al.

humiliatio paenitentiae 11 29, 11.

hymiiidicus III 718, 6 (Innoc).

hypocrisin sacerdotii ludaeoruin
III 139, 11. *in hypocrisi men-
daciloquorum II 211, 6.

*hypocritae IV 237, 5. 249, 21.

hypodiaconus II 67, 4 et 240. 4
'(Hier.).

iactare: vesana potentia furere
iactabatur Optatus II 400, 16.

iamque: de trinitate libros edere
iamque dispono \\\ 650, 8.

iconismata III 90. 5 (VoL).

ictus: in ictu temporis III 106, 13.

idem: = is: I 2. 22. II 29. 5. 410.
6 ct 15 (itnpcrat. litt.). 708, 17.
III 157, 8. idcntidem in pusilla
ep. Maximi ct Theodori II 611,
19. 20. 22 (612, 11 alj Awjustino
corr.). 23.

identidem = item: *identidem et
calicem post cenam dicens II
166. 4: cf. IV 289, 5. 342. 3. —
= idem II 527, 14 (Bonif.). ~
= iterum III 501, 2.

idolatres III 591, 7.

idolatria gentilium II 358, 9. idola-

triae sacrilegium II 145, 5. ido-

latriae crimen II 704, 8 (Cons.);

cf. 456, 20. 460, 16. 710, 5.

praeterea cf. II 362, 9. 365, 12.

455, 5. 456, 21. 24. III 649. 11.
idolium: cibus in idolio positus II

127, 3 (Publ). 136, 10.
idolothytum II 136, 13; cf. 133,

18. 22. 136, 17.
idolum passim.
idonee: merito idoneeque IV 428,

11.
idoneus summo inliaerere I 45, 25;

cf. II 676, 14. IV 49, 17.
ieiunare et ieiuniura creberrime in

ep. 36. annosum ab stilo tuo

ieiunium meum II 84, 14.
ieiunatio: *in ieiunationibus et

sacco II 648, 5.
ieiunator magnus II 39, 13. 40, 9.
ignire: *sermo domini ignivit illujn

II 741. 4. III 379, 8.
ignominiose II 245, 25.
illaqueare animas infirmas II 346,

20.
illi . . . illi (sexies) et ille . . .

ille II 452. 21—26. non illos

aut illos hoinines sed inultas

civitates II 461, 11. v. hac.
illinc . . . quod: neque illinc excu-

sant impii sua sacrilega sacra,

quod II 561, 17.
illusorem potius quam veritatis
. doctorein IV 532. 15.
imaginaliter apparere II 550. 9.
immaniter caedere II 412, 21. IV

25, 25. nihil liet i. III 418, 14: (/.

I 96, 14. IV 595, 10. in quem multo

immanius saevierunt II 95, 3.
immo: ut et pater intellegatur et

filius. iramo vero etiam spiritus

sanctus III 623. 11. crede nullura

tui apud me esse potuisse con-

376

liulex VI.

temptum; inimo enim vero re-
scripsissem, si te contempsissem
IV 82, 4.

immolaticia caro II 126, 10 et
128, 5 (Publ). 134, 17—20. *hoc
immolaticium est idolis II 125,
6; cf. 125, 8 et 126, 17. (Publ).

impedimentum: ut te ad istam
vitam non exhorter, coniunx
impedimento est IV 440, 15.

impedire: ut deum diligas, non
diligas mundum, ut in ipsis
bellis fidem teneas . . ., aut non
impedit coniunx aut impedire
non debet IV 441, 2; v. impedi-
mentum. nullius argumentatio-
nes impediant parvulos ad salu-
tem III 466, 13. quid impedit,
si unusquisque animus, cum
corpus hoc solidum caret, aliud
habeat corpus, ut ipse animus
semper aliquod corpus animet?

III 492, 9 (Evod.). nec satis
impedit absolute III 492, 28

/Evod.). frater Florus, cui non
impedit, sed proficit fatigatio

IV 402, 4 (Val.).

imperiales leges II 462, 3. 471, 8.
493, 13. 538, 7. III 242, 5 oZ. sim.
impertitor auxilii II 520, 1.

impiissime II 624, 19.

impingere : *venti impegerunt

(Vulg. inruerunt) in domum

illam III 26, 21. 27, 4.
implicamenta saeculi IV 573, 3.
implicari in (ex coni.) occupa-

tiones hominum IV 377, 9.
improperium: *quos habuimus in

risum et in similitudinem im-

properii II 179, 11.
in cutn abl. pro acc: si in solio,

ubi descenderunt pagani . . .,

Christianus si debet in eodem

solio descendere II 127, 23

(Publ.). venisse angelos in con-
spectu dei III 287, 14. 299, 7. 10.
11 {v. l. conspectum nostrum);
cf. 516, 3. qui in camino (v. l.
caminum) ignis ardentis . . .
proiecti sunt II 645, 18.; cf. II
129, 1 (Publ). 524, 20. *quis
coUigit ventos in sinu? II 569,
11 (sed paulo infra: in sinum?
id est animas credentium in
occultum atque secretum) al.
sim. illud de libro in epistula
(v. l. epistulam) ad Romanos
IV 471, 11. V. cadere. deputare.

cum acc. pro abl.: in vestram
curiam tenuit principatum II
143, 10. *eritis mihi testes in
Hierusalem et in ludaeam et in
Samariam IV 236, 12. 241, 4
{sed abl. II 466, 13. 570, 6. IV
4, 25. 287, 15). in aliam fuisse
sententiam I 1, 5. deura unum
ex uno vel unum in uno simul
in unum esse III 506, 16 (Evod.).
in potestatem {v. l. potestato)
habere II 739, 5 (Paul.). in id,
quod a prioribus suis acceperit,
permanere II 612, 2 (Max. et
Theod.; 613, 10 et 19 ab Aug.
corr.). in id quisque fallitur III
687, 13. cf. II 400, 24. Optatus
in communionem tolerandus,
quod habent codd.

in hoc tempore II 655, *5. IV
57, *19. 399, 15 (Val.); cf. III
696, 9 (Pel). IV 468, 7 (Prosp.).
*neque in lioc saeculo neque in
futuro IV 42, 2. 13. 43, 7. 16.
221, 12. 654, 12; cf. II 499, 11
(Paul.). in die illo I 77, 15
(Paul); cf. II 127, 21 6^128, 1
(PubL). 452, *5. III 496, 3
(Evod.). IV 586, *6. 635, *18. *in
diebus tilii hominis III 536, 7.
*in diebus quibus, *in diebus

Index VI.

377

Noe III 522, 11. 12. 523, 14. 537,

19. 20. 24 al. in sabbato, in
dominico II 40, 21. 22. in quu
liora IV 379, 6.

*pervenit in Derben et Lystram
II 296, 17. *qui in Lystris erant
II 297, 3. *in Cenchris II 298,
3. 6. in Antiochia II 361, 6. in
Alexandria IV 489, 7. in Hiero-
solymis II 731, 3 (Paul). *\n
Hierusalem IV 4, 25. *in Taph-
nes II 746, 4.

praeterea: in (luantuni opinor
II 615, 20. *in agnitionem veri-
tatis venire III 364, 3. liber tuus
in lonam prophetara III 555, 6;
cf. IV 471, 11 (HU.). *dei mini-
ster est tibi in bonum . . . vin-
dex in iram II 403, 2. 404, 18.
adpositam liabere carneni in
escam II 128, 4 (Publ.). in ser-
vum venditus et in reum vin-
culatus II 738, 17 (PauL). *in
hoc, ut . . . vivat = il- -'o . . .
,3to)7a'. 111 r);50. 1() [v. liij. iii
exemplo demonstrari 11 558, 6.
diem natalis domini non iii
sacramento celebrari II 170. 7.
corpus domini in si^ecie humana
cogitamus II 717. 10. *in anima
contril)ulata et spiritu humili-
tatis accipiamur 11 655. 8. ■■in
hominis voce respondens IV' 56.

20. *se(iuimur iri toto corde 11
(>55, 14. quantum temporis ro-
maneret in fine (/. e. us^iue ad
tinem) IV 234. 10. *au(lita tido
vcstra in doniino lesu ct in
oinncs sanctos 1\' 423. 18. vos
cxhortamur in doniiiio II 138. 1.
in doininu sahitciii. in Christo
laudabiUs a/ia c/usdein fjciwris
pcnmdta. — in inviccm v. in-
vicein.

inaccessibihs III 320. 8. *deus

lucem iiabitat inaccessibilcm II

438, 8. 12. 111 311. 10 fl.'. loca

inaccessibilia et inhospita IV

234, 2.
inanescunt omnia quodain modo

m 525, 5.
inardescere: ut scias, in tua con-

loquia quam olim inardescam

II 250, 4.
inaures virorum IV 582, 18.
inbecilliter praevalere II 709, 28.
incapabilis (deus pater) IV 534,

14 et 535, 1 (Pasc).
incarnatio Christi III 118, 11. 461,

12. 462, 11 al, dominica III 94,

7 et 20 (Marc), animae III 556,

1. 573, 7. 588, 3.
incensum: vespertino sabl)atorum

incenso II 48. 13.
incerta reptantem parvulum I 80,

14 (Paul).
incognoscibilis III 506, 11 (Evod.).
incommutabilis deus III 550, 7.

pater 11 553. 18, filius dei II I

617. 10. dei substantia III 634,

10. IV 541, 2 6//«.
incommutabilitas III 635, 5.
incoinmutabiliter vivere II 720. 27.

(per)manens 553, 19. III 159. 11.

296, 24 al.
incomparabiliter honorandus, su-

pereminens, iiulciirior, iustior.

salubrius, exccllciitius. ])lus c/r.

V. 'comparatio'. i. dlstat II 108.

15.
inconcusse possidcrc. crcdcrc, tc-

nere II 236, 3. 374. 7. 469. 9. III

309. 5. 345. 13. 621. 3. IV 140. 3.
incoiigrue faccrc, diccrc 11 74, 12.

308, U. (;87, 18.
incongrucntcr cxistimarc, jietcre,

dicere II 482. 23. 672. 17. III

282, 6.
incongruus sermo IV 521, 9

(Lony.).

378

Index VI.

iiu-oiivenienter intelleg^ere. arbi-
trari. dicerc. quaerere. facere II
193. 17. 544, 13. III 214. 1. 555,
8. 658. 2. IV 114. 16.

ineonvertibilis III 695, 24 (PeL).

incorporaliter atque intellegibi
liter cogitare 11 691. 1,3: cf. ni
312. 2. 313. 1. i. tota substantia
333, 20.

incorporare: aliud est nolle incor-
porare. quae desunt, aliud iam
incorporata divellere II 6, 1.
sanctae incorporari ecclesiae II
449. 24: cf. TX 114, 8.

incorruptela IV 336, 1; cf. 335. 13.

♦induere incorruptelam IV 336.
10.

incorruptibilis deus II 438, 7. III
311, 11. 13, *rex saeculorum 311,
11. 341, 15. 17. natura 323, 18.
341, 11: cf. IV 132, 20. 334, 2 al

incorruptibilitas naturae III 341,
9: cf. 48. 15.

incorruptio atque inmortalitas II
511. 25. III 321. *14 al i. contra
ignem IV 326, 11. incorruptionis
vigor II 679, 6, meritum III 577.
13. *induere incorruptionem II
172. 17. 181, 3. 194. 9 al.

incredulitas II 467, 8. III 198, *5.

incredulus: *qui incredulus est
filio IV 169, 11. 170, 1.

*incrispationibus capUlorum or-
nari III 328. 1.

inculpabilis III 517, 23. 557, 1.

incunctanter II 111, 11. III 315. 9.

incurrere haeresem novam IV
157. 9.

incurvatione cordis corruere III
713, 4 (Innoc).

indagari curii inf.: (animus) si cor-
pus liabere fuerit indagatus III
494. 1 (Evod.).

inde (= de ea re) sentire III 251.
12, sermonem facere IV 653. 6.
eliquare sententiam II 388, 15,
scribere IV 602. 1.

indesinenter IV 589. 8.

indevotio mentis II 742, 19.

indicativus pro coniunctivo: qui
ea (= cum ea), quae intende-
bant. probare minime potuerunt
n 420. 25; cf. IV 79. 12 fPauI.j.
quid est. quod nihil aliud re-
spondit? III 678. 5. *quid habes,
quod non aecepisti? IV 192, 18;
cf. 129. 2 (adiutorium confitetur).
194, 16. cum quibus. ubi opus
erat; consilium pertractarent III
236. 19. dixit non facile esse
deum videre nisi his. qui mundo
sunt ccorde. et ideo scriptum
esse etc. III 342, 4; c/. 253, 9
(emisit). IV 182, 8— 10 al. sim.

— usifatissimus est ind. in in-
terrogationibus ohliquis velut
I 50, 10. 121, 31. II 94. 21. 22.
109. 11. 124. 2. 19 et creberrimc
in fiac Publicolae epistula. 173,
6. 186, 16. al. permulta. — ind.
simul et coni.: I 45, 7 (geritis
vel . . . arbitremini). II 428, 12
(floruit . . . arserit). 444, 13. (sit
. . . est). 639. 13 (loqueris . . .
graver). III 2. 1 (venerim . . .
impeditus sum). IV 539, 25
(quam dicam .' . . et quam pla-
cuerat). 592. 16 (posuit . . .
possit). praeterea II 116, 10
(occidit . . . occisus esset). 408,
10 (qui putarent quique . , .
obtulerunt: Anul). III 399, *4
(faciat . . . et pluit). 704, 8 (ut
si medicus . . . aestimat . . . vel
. . . adhibet . . . ac . . . ferro
amputet; Innoc). 716, 3 (si . . .
seduxit ac si . . . permanserint:
Innoc). IV 132. 22 (vivatur nec

Index VI.

379

. . . iMjte>t). 'ArZ. 19 (cuni . . .
versaretur et necdum . . . remca-
verat: Dar.).

indictio industriae IV 464. 6
CProsp.J.

indifferenter II 40. 17. 160. 14. 314.
8 (Hicr.). 378. 1.5. III 383. 1.
IV 488, 11. — — ?iiie mora: i.
mittcre II 7. 20.

indigentiae pauperum III 477. 9.

indigere cum acc: *si (juis ve-
strum indlget sapientiam III
674. 2 (r. /. sapientia: cf. IV
387. ." et V. 1. remissionem III
.56Ct. 10 1. — cum inf.: lucernae
accendi indigent III 160. 16: cf.
603. 22. — sequente ut: *qui
lotus est. non indiget. nisi ut
pedes lavet IV 643. 16.

indifrnanter IV 538. 16.

indijrnari: si eis non ita graviter
indifrnetur II 431. 11*.

iiidipruus: inopem atijue indiguum
III 442. 14. hominem liberatricis
indiguum (ex coni.j gratiae IV
198. 4.

in.lisciplinatus filius IV 6. 18. 20.
7. accessus sanctimonialium II
28. 17.

indiscrepans pretium. trinitas IV
402. 13. 19 (VaL).

indispositus II 219. 6.

indivisibilis deus II 701. 15 (Cons.).

indivulso comitatull 12. 11 (PauJ.).

indultie III 594. 7.

indubitanda veritas II 357. 2.

indubitanter arjruere II 457. 16.

inducere: inducitur deus priiniliis
eguisse II 558. 13.

induere: *induite vos dominum
I 56. 9. *oportet corruptibile hoc
indui incorruptionem et mortale
hoc indui inraortalitatem II 194. 8.

inebriari II 33. 8. 18. 44. 12. *ine-
briari vino II 44. 16. 18.

ineffabilis passim.

ineffabilitas trinitatis IV 'Au. 15.

visionis III 305. 18.
ineffabiliter passim.
inemendatus homo III 398. 7.
inemundabili in caeno sordidatus

III 703. 4 (Innoc.j.

ineptia respondere quae-ita II 673.

14.
inexpiatum dedecus II 6<>7. 3.
inexplicabiliter se iinplicare II

630. 15.
infalsatus III 236. 21.
infantulus II 52.5. 10. III 378. 1.

IV 102. 7. 169. 1. i. parvulus III
368. 9.

infatigabiliter I 97. 4. II 419. 16.

IV 479. 6 >HiI.).
inferius cogitare — inferiore loco

I>onere: non debemus dono suo

infefius cogitare donantem II

714. 8.
infernum. inferna III 52.5. 11. 527.

21. 24. 533. *15. IV 84. 14. 85.

14: saepissime in ep. 164 et 187.

inferni dolores III 523. 23. 26.

525. *lo et 24 «/., cruciatus III

525. 7 sim.
infestationes barbarorum IV 433.

12. errorum IV 575. 4.
infidelis est% etsi fiabeat fidei

sacramentum II 532. 12. infi-

deles Iiomines III 2<J3. 8. 15.

infideles ludaei III 734. 21. aJ.

sim.
iiifidelitas intellectui aditum clau-

dit III 117. 7. infidelitatis super-

bia III 196. 23. tenebrae IV 21.

2 rt/.
intldeliter loqui II 639. 25: o*. 212. 2.
infinitivus: concupiseentiam lialjere

{— concupiscere). morara facere

t=raorarii. es.se ( — posse. de-

l>ere) cum inf. v. concupiscentia.

mora, esse. ut mihi extorquere-

380

Index VI.

tur (= cogerer) illud non ser-
vare promissum III 8, 18. cur
sacrificium murmuremus (= re-
cusemus) offerre? II 47, 5. —
inftnitivus iiotat id, quod quis
spectat, verbis praecipue iunc
tus, quae motum significant:
*veni videre Petrum II 294, 8.
*ascenderunt in templum orare
II 493, 1. *rex vadens commit-
tere bellum IV 569, 16. quando
intraveritis eruere nos IV 30, 23.
*congregatis nobis frangere
panem II 57, 5. religati sumus
infirmorum servire languoribus

II 506, 21. *sedes iudicare me

III 139, 6; cf. I 93,. 20 (Licenti
carmen). II 44, *6. 293, *14. 649,
*11. 655, *5. IV 123, *8. 268, *S
al. V. facere. — inftnitivus ex
adiectivo pendens: quam diu
infirmus est intellectus hominis
divinae cedere veritati II 557,
5. — inftnitivus in interroga-
tionibus obliquis: istos nescire,
quid loqui III 476, 6. inde sume-
rent ceterae ecclesiae, . . . quid
praecipere, quos abluere III 703,
1 (Innoc). — inf. perfecti histo-
ricus: rami (f. /. ramos) rosa-
rum virginum de eodem sepul-
cro surrexisse III 490, 24 (Ecod.).
— futurum fuisse pro futuruin
esse III 225, 1.

inflatio II 679, 22; cf. III 201, 12.

inflator IV 186, 14.

informatio IV 308, 23 (Opt.). l 29.

28.
infra posuerunt, quam ubi ponen-

dum est II 680, 20.
infructuose II 76, 4. 310, 2. 342,

3. III 534, 1.
infulsit laetitiae lumen IV 177, fi.
ingemescye cum dat.: cui sit in-

gemescendum III 464, 18.

iiigenitus II 699, 12 (Cons.l IV

534, 14. 23 et saepius hoc loco.
ingluvies peccatorum II 695, 9.
ingredi: puer ad monasterium in-

gressus III 495, 20 (Evod.).

*aperite milii portas iustitiae,

ingresbus in eis (gr. cI;£A^(ov

£v ah-zaXc) confitebor domino IV

531, 22. '
ingurgitatio vescendi ac bibendi

II 40, 4, carnalis I 121, 29.
inliabitare: *civitates inhabitabis

II 474, 14. *ut inhabitem in

domo domini III 56, 11. *in

ipso inhabitat omnis plenitudo

divinitatis III 371, 7.
'''inhabitatio terrena III 78, 3.
inhabitator III 6, 20. IV 99, 19.
inhianter ardescere III 293, 18.
inhumaniter III 418, 14. IV 647, 17.
initialis gratia IV 460, 13 (Prosp.).
iniungere: eos vident tibi sic in-

iungi (= a te sic mandatum

habere) IV 588, 10.
inlecebrosissima voluptas III 402, 13.
inlicenter III 716, 5 (Innoc).
inlicere cum acc et inf.: blandus

se inlicit diligi III 267, 16.
inlicite II 405,. 20. III 65, 4 e^ 5

(v. l. inliciter), IV 351, 1. II 405, 20.
inluminatio spiritus sancti II 741,

18 (Paul). evangelii IV 462, 10

(Prosp.); cf. III 203, 9.
inmanere (= suo loco manere) II

349, 5.
inmissio (= instigatio) II 433, 26.
inmissor (= instigator) II 594, 21.
inmobiliter credere II 695, 18.
inmortaliter vita qualicumque vi-

vere II 720, 16; cf. III 333, 29.
inmutabiliter viva natura IV 98, 6.
innatus (= non natus) IV 534, 23

(Pasc).
innocentes ab eis (i. e. a magi-

cis artibus) III 147, 12.

Index VI.

381

innovatio vitae II 174, 10, iusti-
tiae III 581 6.

innoxie vehi posse I 23, 7.

innubilare serenitatera gaudii foe-
da tristitia II 244, 4.

innuere: nisi tu idem innuas domi-
num (i. e. nutu dominum in-
dices) II 636, 11 (Sev.).

innuinerabiliter II 693, 9. 13; cf.
676, 26.

inopinanter mihi ingessit litteras
III 715, 10 (hmoc).

inopinatissimus IV 26, 15.

inordinate agere IV 630. 13; cf.
599, 21.

inpacatus: inpacatior praevaluit
multitudo IV 28. 8.

^'inpaenitens cor III 400, 3. IV 43,
14.

inpalpabilis manibus III 68, 9.

inpassibilis III 628, 16.

inpendere: hortor, ut litterarum
sanctarum te curam non pigeat
inpendere III 79, 12. *inpende
in eos {i. e. praecipe eis), ut
radant capita II 299, 7. 359, 8.

inpensor caritatis IV 166, 22.

inperturbabilis merces IV 591, 1.

inpinguare: *oleum peccatoris non
inpinguet (iripinguabit) caput
meum II 20, 3. 618, 12. 18. III
222, 14. oleo inpinguabitur caput
nostrum I 77, 12 (PauL); cf.
102, 12. II 19, 27. 20, 9. 20. *rn-
pinguasti in oleo caput meum
III 489, 22.

inpositio manus Ananiae \Y 21,
6; cf. III 363, 13.

inpossibilitas intellectus IV 239, 9
et 256, 15 (Hes.).

inprobabiliter dicere III 411, 6.
qui scripturas sanctAs non i.
tractant IV 284. 7.

inproperare: *deu8 non inproperat

III 674, 3. IV 387, 6. quae tibi
mater inproperat IV 575, 14.

inputare: ne, si quid perniciosius
eruperit, languens {— languo-
rem) inputem mihi II 234, 18.
illis inputabitur ad meritum
bonum IV 588, 19.

inputatio iustitiarum II 725, 10
(Paul).

inputribiliter I 98, 1.

inquietudo haereticorum II 204, 9.
205, 19; cf. IV 351, 28.

inquinamentum: ab inquinamento
purgatus II 176, 2. per dae-
monum inquinamenta iurare III
5, 18.

inquinatio IV 157, 1.

inquisitio = quaestio II 164, 20. in-
quisitioni repondere IV 471,13.

inquiunt in oratione obliqua: in-
quiunt hominem sibi posse suf-
ficere III 718 7 (Innoc). idem
est III 490, 23 (Evod.), si vera
est V. l. ramos. v. 'infinitivus'.

inrationabilis II 707, 1. III 569, 7.

inrationabiliter II 706, 15. 708, 11.

inreparabiliter II 373, 9.

inreptio oblivionis IV 406, 13.

inrevocabiliter III 207, 12.

inridenter eos voluit admonere III
139, 9. si fallaciter atque i. haec
scribitis IV 512, 20. i. dicere,
loqui III 334, 15. 18.
inscrutabilia iudicia dei III 208,
17. 307, 19. 364, 17 al. inscru-
tabilem altitudinem iudiciorum
dei cogitare IV 59, 20.

*insensati vitam illorum aestima-
bamus insaniam II 179, 12. in-
sensatis inutilis afflictio II 464,
24. iumenta insensata I 64, *13.
(idola) insensata et exanima
II 560, 7; cf. II 473, *7. 494, 17.

IV 589. *14.

382

Index VI.

iiiseparabilitas trinitatis I 27, 18.

IV 94, 3, virtutum III 591, 17.

cf. I 28, 23.
inseparabiliter II 392, 22. III 616,

16. IV 542, 15; cf. II 719, 5. III

615, 8. W 330, 19. 541, 14. 561,
26.

insertio oleastri III 196, 23.

insidiantibus morsibus luporum
more depraedari II 30, 23.

insinuare certa documenta verita-
tis 11 32, 15; cf. I 45, 15. II 167,
20. 191, 14 al. breviter insinua-
mus, quid a te responderi de-
sideremus II 140, 15; cf. 385, 13.
al. sim. — (Tamugadenses) mihi
et voto tuo et a filio meo Eleu-
sino bene insinuati sunt IV 322,
18—20.

insinuator veritatis II 676, 9.

insinuatrix rei novae II 639, 1.

insonabiliter III 311, 17.

inspector supernus IV 363, 20,
*cordis IV 630, 2.

inspiratio, quam demonstravit do-
minus, cum sufflavit in eorum
faciem IV 639, 16; cf. II 559, 22.
i. gratiae dei IV 420, 7; cf. III
272, 25. inspiratione fidei et
timoris dei IV 200, 8; cf. 130, 2.

instar: propter instar universitatis
II 180, 1.

instare: absit, ut, ista cuiquam ini-
micorum nostrorum quod in-
gerantur, instemus II 582, 22.
instantissimus I 58,19.11157,19.

instaurator spiritalis gloriae IV

616, 12 et 618, 15 (Audax).
institutor novi baptismi II 121, 1.
instructio: (regem) unumquemque

ad bellandum cum rege, qui
habet viginti milia, instructione
decem milium idoneum esse
debere IV 569, 1. instructio
necessaria II 222, 1. quantum

instructioni satis est IV 444, 8

(Quodv.); cf. I 78, 13 (Paul).

III 732, 12. ad instructionem

salutis convenire II 110, 5.
instructu tuo codicem repperi I

75, 9 (PauL).
insuetius perscrutari III 102, 4.
*insufflavit in faciem hominis fla

tum vitae III 259, 9. IV 331, 4.
insultabundus II 33, 7.
insumere: ne tempus in super-

fluis insumatur IV 523, 15.
intellector III 345, 3.
intellectualis animus I 12, 23

(Nebr.); cf. II 715, 7. IV 313 9.
intellegentia: vocabulum temptati-

onis diversas intellegentias ha-

bet IV 337, 1. 6. nomen spiritali

intellegentia retinere IV 221, 24.

praeterea plur. Jium.: II 715, 8.

III 319, *20. IV 284, 6.
intellegere: (illi canes) si fort« in

malo intellegendi sunt, qui lin-

gebant vulnera pauperis II 341, 6.
intellegibilis veritas II 687, 1, ratio

III 133, 2. corpus I 31, 11; cf. III

600, 15.
intellegibiliter I 31, 7. 16. II 691,

13. 713, 13.
intendere: his potius intende IV

578, 1. qui vobis intendit (=

praeest) IV 370, 2.
intentio: mortis intentione confli-

gere III 16, 22.
intentiosissime conclamare IV 459,

2 (Prosp.).
inter: aliquid inter haec duo

nomina esse (= interesse) arbi-

trantes II 719, 6.
intercessu episcopi II 598, 13.
interere: tute hoc intristi tibi III

435, 12 (Terent.).
interlatrantibus peccatis I 81, 10

(Paul).

Index VI.

383

interminabilis contentio II 52, 1.

interniinal>iliter IV 478, 8 (Hil.j.

interniinus II 431, 15.

interpellatio: quod (iudioium) assi-
duis intorpellationihus extor-
serunt II 411, 20.

interpretan pass.: ((uod in Ilehraeo
elo(iuio luna interprctari (]\l-\-
tur II 181. 5. (piod si ad ver-
hum interpretaretur III 352, 15;
cf. II 236, 11. III 360. 15.

interpretatio de septuaginta II
3a5, 19. 386. 11. ex Hehraeo II
386^ 15.

interprctatiuncula II 317, 2 (Ilier.).

interrojX'irc: unaiu (|uaestionem
intcrrog:avi, (piartam interrof^o
lil 507, 7 et 521, 1 (Evod.). in
interrogandis (]uaestionil)us II
671, 17. I

interrogator II 673. 4. 674, 11. |

interventor II 116, 2. 4.

intimare I 78, 9 (Paul.). II 192. 6.:

III 293, 4. sicut milii suis litteris
intimarunt nostri II 613, 7: cf.\
233, 19. III 11. 26. 30, 8. 153, 9.'
655, 4 al.

intolerahilitcr mali sunt II 106. KJ.

videtur (^uasi i. indi<rnum II 491.

13. ,

intortio crinium IV 628, 17.
iiituitus: mentis intuitu III 278,

6. 280, 6. altiore intuitu vidcre

IV 467, 7 (Frosp.). (nuhes) quae 1
nostros arcct intuitus II 699, 26
(Cons.).

inverecundius hoc diccre videor
III 441, 5. I

*invcstifrahilcs viae eius (/. c. dei)
III 208. 17. 364, 18. 683. 4 al.
misericordia et veritas eius in- '
vestigahiles sunt IV 180. 24.

inviccm distarc III 497. 5 (Ecod.^.l
se inviccm sihi conspectu mutuo
corda nuntiant inpudica IV 363,

12. ut ad se invicem personae
referantur IV 543, 11. 17. ex quo
ab invicem corporaliter digrcssi
sumus II 221. 5. violenta facta
nohis ab iiivicem ohici non de-
here II 120. 8: cf. 111, 3. 510.
11. (sacramenta) ad invicem
concinentia II 203. 7. *ahundare
in caritate in inviccm et in
omnes II 86, 5. j^uta essc trcs
supcr inviccm mundos I 15, 26.
ohiecta iactari contra invicem
solent I 70. 10. ut i)opuli ad-
versus invicem studiis contra-
riis inflammentur II (vH, 7. ali-
(juid praeter invicciii faciunt I
26, 21. 27. 14.

invictissime defendere III 582. 7.

invictior causa II 483, 14.

invldentia: su'.erhia mafcr cst in-
videntiaj III 201. 13.

invisceratus cordi timor domini
IV 647, 5: cf. 118, 23.

invisihilis deus II 438. 7. 13. trini-
tas II 710, 8. 714. 15. natura II
708. 3. saepius. cordis invisi-
bilia III 390, 18.

invisihilitas trinitatis III 297, 5.
340. 11, dei III 340. 20. naturac
III 341, 9.

invisil)iliter II 713, 13. dcum i.
videre III 312. 1: cf. 336, 14. i.
cernere atque discernere III
315. 11; cf. II 726. 5 (Paid.). III
311, 19. IV 439, 10.

invulnerabilis caro III 550, 5.

ioculariter diccre II 580. 2 (Nect.).

ire cum irif.: *dum eunt emcre III
228, 19. 23: cf. I 93. 20 (Licenti
carmen).

is pro pron. reflex.: iussit ille, ut
ei partes ad agendam causam
Romam occurrerent II 102, 13.
miscricordiae opcra illa inten-

384

Index VI.

tione fecerunt, ut eorum misere-
retur III 227, 22.

ita . . . tamquaui: ut ita alteri.
tamquam sibi ab altero vellet,
subveniret II 38(), 18. ita . . .
quia: ita dictum est 'interpellat',
quia interpellare nos efflcit IV
188, 19.

itaque post pron. rel.: quod sic
itaque dici breviter potest III
50, 11.

itinerans: vita quibuslibet itineran-
tibus comitetur III 46, 18.

iubere cum dat.: quid magnum
vita aeterna iubeat amatoribus
suis? III 22, 19. quae illis iube-
bat ut facerent III 694, 10; cf.
II 600, 4. III 129, 1.

iucundare: *exhortationes tuae iu-
cundaverunt animam meam II
198, 19. 506, 15. IV 591, 3; cf.
II 83, 11. *iucundati sumus in
omnibus diebus nostris III 47,
10; cf. II 82, *16. ad librura
sanctitatis tuae sumus alacriter
iucundati IV 397, 8 (Val).

iudaice: * si tu gentiliter et non
iudaice vivis I 108, 12. II 295,
15 al.

iudaizare: *quem ad modum gen-
tes cogis iudaizare? I 108, 14.
II 74, 13. 296, 1 al. Christianos
iudaizare non oportere IV 216,
13; cf. 220, 23. 229, 22.

iugiter (= continuo) perlegere II
498, 8 (PauL). — iugiter (== per-
petuo) communicare II 487, 7,
iustitiam deserere IV 476, 19
(Hil.).

iungere = adiungere: quod iungit
in eodem versiculo II 726, 7
(Paul.).

iunior: pater mihi es, etsi forte
sis aevo iunior I 81. 3 (Paiil.).

Calibium iuniorem II 410, 11
(hnperat. Utt.).

iuramentum saepe in Publicolae
epistula: iniquum II 124, 12.
mortale 124, 7. 125, 16. 19. 22.
suscipere barbari i. 124, 9. 126,
2. i. accipere a barbaro 126, 1:
cf. 124, 17.

iuratio: per daemonum iuratibnem
II 124 2 (Publ). iuratio bar-
barica II 131, 19, falsa III 5, 16.
IV 527, 30 al. sim.

iuridicus gladius III 88, 3.

iussio regalis, provincialis II 235, 4.
ad principis iussionem 88, 7.
imperatorum iussiones 411, 9.
412, 10. 596, 26. 599, 1. 602, 20.
iussiones regum 600, 11 al. sitn.

iustificat deus homines III 219, 1,
*impium 197, 23. 198, 26 al. sim.

iustificatio II 170, *19. III 219, 17.
plur. I 118, *26. II 307, *15. III
78, *20. *gratia ex multis de-
lictis in iustificationem III 457,
15. 21. 459, 2. 4 al. *per unius
iustificationem in omnes homi-
nes ad iustificationem vitae III
458, 17. 460, 20 al.

iustitia plur.: inputatio iustiti-
arura II 725, 10 (PauL). *si
praeputium iustitias legis custo-
diat IV 222, 4.

iuvenali {v. L iuvenili) aetate II
31, 17.

iuxta (= secundum) apostolum
(Hier.) II 308, 3. III 637, 3. IV
303, 13, Manichaeum II 308, 2
(Hier.), Appium (Hicr.) III 636,
9. IV 303, 9 aL sim.

labi: plebibus fuga lapsis IV 488,4.

lactare: infantem spiritali aetate
lactantem educare I 80, 22
(PauL); cf. II (535, 13 (Sev.).

laesio amicitiae II 275, 7.

Index VI.

385

laetari: quem post me orientem
laetatus sum II 260, 11 (Hier.).

laicus II 328. 23. 416. 1. IV 478, 16
(Hil.) al. ad laicos Donatistas
III 153. 3: cf. II 231. 11. IV 494,
4. 6. non solum laicos verum
etiam episoopos III 631, 18.

lanx: aequa lance III 313. 15.

larvalis illa purgatio III 92, 3
(VoL).

latebrosus = obscurus II 508, 14;
rf. III 103, 7.

latenter II 370, 11; cf. III 61, 11.

latentior II 470, 22.

latrare a<l aliquem III 190, 13.

latria idoifidem in ep. 173 A,
velut: servitus illa, quae deo
tantum exliibenda est, quae
latria dicitur III 649, 10.

latrocinanter II 30, 2.

laudabiliter: si quid 1. sum III
436, 5.

lectiuncula II 723, 6 (Paul.).

legalis: disputationibus legalibus
operam dare II 495, 1 (Vinc).

lepra sing.: Ozias lepra percutitur
II 282, *11.

leprosus II 370, 7.

levare: altare contra altare leva-
tum est II 99, 22; cf. 100, 15.
Maiorinum contra Caecilianum
levaverunt II 87, 14; cf. 615,
26. 626. 3. 8.

lil)erare: vos vultis a domino de
morte liberari III 172, 19; cf.
179, 1 — 5. pro salute ista a<l
tempus exiguum liberanda IV
31, 18.

liberatrix IV 198, 4.

librare: librato verbo atque per-
penso II 590, 28.

''licet si nos aut angelus de caelo
vobis evangelizaverit II 152,
20. — cum ind.: licet vicem in
hac parte reddere etiam ipse

LVIII Augastinus. (Goldbacher.)

dignatur III 93, 13 (Marc). —
supplem. port.: causam Caeci-
liani licet ad ecclesiae causam
non pertinentem III 241, 9.

liciatus II 549. 8.

licite copulatis parentibus gene-
rari IV 108, 19. gaudere 1. con-
quisitis III 426. 6.

ligaturarum superstitio IV 582, 17.

lima iudicii IV 499, 9 (Dar.).

liminaris pagina II 71, 3. 284, 6.

linguae = scripta : apostolorum
linguas exhortor ut legas III
79. 18.

liquidissime defendere III 582, 7.

liquidus: ad li(juidum conspicere
III 613, 16, reddi III 94, 20
(Marc).

litigatores III 265, 23.

litigiosus II 409, 10.

litigium parvulorum IV .56, 16.

litterae dei: non nosti litteras dei
II 477, 4.

litterarius labor II 63, 13.

litterio: nomen Anaxagorae prop-
ter litteratam vetustatem omnes,
ut militariter loquar, litteriones
libenter sufflant II 690, 3.

localis: homo ille, quem adsump-
sit Christus, localis esse non
debuit II 700, 21 (Cons.). localia
spatia non occupant nisi cor-
porum moles III 203, 26; cf. II
713, 4. 12. III 332, 15. etc

localiter III 619, 17—19.

locus: in seeundo loco quaeris II
285, 9 (Hier.). raaioris loci sunt
apud deum IV 134, 13.

locutio: ea locutione {— ea sen-
tentia) dictum est, ac si dicere-
tur III 181, 5.

logica III 122, 3.

longanimes dicuntur. qui tolerant
II 197, 5.

25

386

Iiulex VI.

longanimitate advei^^a tolerare III
208, 5; cf. 210. 19. 211. 19. 317.
■*2'6. 399, *16.

longanimiter permanere III 308, 1.

longe peregrini II 148, 19.

longinquus: nihil molestius fero,
quam in tam longinquo tuae
caritatis absentiam III 546, 6 — 9.

loqui: instantiam Quinti epistula
loquitur II 505, 15 (Paul). —
cum dat.: *cum loquebar illis,
debellabant me gratis II 407, 10.
595, 11; cf. 415, 12. III 83, 12.
IV 106, *18.

lucet impers. — apparet: ut optimo
te natum ingenio luceat IV 504,
24. — = liquere: hoc rogo lucere
mihi facias II 736, 18 (PauL).

lucerna verbi tui II 742, 2 (Paul.).

luciditas III 490, 2 (Evod.).

lucrare: raptus poenam suam com-
pendio lucraverat funeris II 625,
7 (concil. Bag.). — lucrari dep.:
errantes lucrari deo II 223, 12;
cf. 389, 26. 595, 6. IV 28, 26.

lucrifacere: *ut Christum lucri-
faceret II 76, 8. 310, 6. *ut
ludaeos lucrifacerem II 73, 9.
301, 9; cf. 76, 13. 77. 1. *7. *9.
300, 1 (Hier.). 312, 7. 9. 379, *16.
380, 16. 381, *2. his omnibiis
locis praeter II 312, 0 et 380,
10 constanter in codice Audo-
maropolitano 76, raro in aliis
scriptum est lucrificare pro
lucrifacere.

lucta geminorum in Rebeccae
utero IV 102, 5.

luctaraen: sine ullo luctamine nau-
fragatis II 483, 25. agon lucta-
minis III 468, 11.

lucubratiuncula IV 301, 3 (Ilier.).

ludere: obstinatissime de serpen-
tibus ludere III 415. (i.

luminaria adorare II 181, 18. cf.
182, 20.

luminosus: fructu olei luminosioris
II 345, 6. flare de meridie velut
a parte fervida et luminosa III
201, 25. vitae luminosas validas-
que virtutes III 144, 10. lumi-
nosa et speciosa continentia IV"
126, 18. opera luminosissimae
caritatis III 272, 4.

machinamenta adversariorum II
100. 12.

maestificare: luctus maestificat III
43, 13: cf. II 534. 4. IV 399. 8
(Val.).

mage = magis II 17, 15 (Paul.
carmen).

magis ut nostrum gaudium cuniu-
laretur III 490, 7 (Evod.). —
magis dulcior IV 654, 7. quam
magis vigilantior III 496. 15
(Evod.). magis proximi III 729.
1 (Innoc). cumulatissirae magis
I 47, 7. — magis est: sic se velle
sanari. ut magis essent in cor-
pore suo vestigia vulnerum tam-
quani tituli gloriarum II 550,
19. haec magis esse reor tibi
credere I 92, 17 (Licenti car-
incn). veruiii (]ua via effici
possit, magis est, ut tu non
nescias . . . quam ut a me scias
IV 520, 4 (Long.).

magnificatio laudi congruit III
196, 13.

maior: ante maioris usum (i. e.
ante usum, quem maior natu
facere potest) II 532, 7. —
maius, ut dicitur, minusve re-
spondi II 581, 6 (Nect.).

*maledictio et iusiurandum II 649,7.

maligni dies II 342, *6.

manatio II 635, 20 (Sev.).

Index VI.

387

mancipare operi diem totum II
498, 16 (PauL).

manducare: gaudium manducanti-
bus, luctum ieiunantibus depu-
tare II 35, 17; cf. 36, 2. 50,
*3 — 8. 51, 13 et saepe in hac
epistula. manducavit et bibit
vinum lacob II 43, 23 ('urbicus'
quidam); cf. 44, *7. 48, 16 et 20
(idem 'urbicus'). 51, *10 al. in-
cipiebat azymum et ovis immo-
latio manducari II 60, 3. man-
ducare manna IV 67, *21, panem

II 41, 17 ('urbicus' quidam),
pasclia II 59, 22, commune et in-
niundum II 290, *16. corpus
Cliristi manducare III 239, 1. iu-
dicium sibi manducare et bibere

III 239, *2— 5. 249, *7.
manentiam quandam, ut ita, dicam.

I 27, 5.

manganum I 19, 3 (Nebr.).

manifcstatio domini IV 276, 4.
290, 9 (d., sacramenti II 175, 1,
divinae gratiae IV 459, 7 (Prosp.),
novi testamenti II 563, 6. 9,
libertatis II 225, 24. praeterea
cf. II 446, 18. 577, 2. 606, 9.

manifestus: non in manifesto sed
in abscondito IV 222, *9. 224,
14. 21. 230, *18. in manifesto . . .
in occulto III 158, 12. 351, 1.

IV 227. 19: cf. III 350, 19. 25.
manus: ne quiscjuam in eum ma-

num mittere auderet III 9, 17.
marcescere III 276, 5.
maritata = marita: cum aliqua

maritata invenitur adultera II

340, 18.
niartyr frloriosissimus IV 390, 9.

407. 19. reli(iuiae beatissimi et

gloriosissimi martyris IV 372, 7;

cf. II 481, 1. IV 390, 4. 419, 16

passim.
martyrium suscipere IV 487, 9.

martyrii fructus IV 487, 1, gloria,
corona III 483, 4. 9.

massa mortis IV 125, 1. 382, 16.

maxime: fdius hominis sabbati do
minus est, in quo maxinie bene
quam male facere licet II 34, 11
(urbicus quidam).

mediare: mediante viva creatura
fieri III 620, 9. rationali anima
mediante III 163, 20. 618, 14.

*mediator dei et hominum homo
Christus lesus III 364, 7. 553, 15.
IV 8;^, 10; cf. III 111, 15. 372,
10. IV 141, 14 al.

medicinalis dextera dei II 228, 2.

meditator matricidii II 24, 7.

medius: omnes gentes dominus se-
mini Abraliae media quoque iu-
ratione promisit IV 285, 6. mihi
per quendam Carum, utriusque
nostrum medium, mandaverat
II 216, 7. — medium subst.:
nullum falsum vel invalidum
medium, per quod deo cohae-
reant, requirentes III 372, 10.

melos: de melo scribere dispone-
bam II 542. 3.

memoratus saepissime, velut II 88,
i. 333, 7. 515, 15. III 342, 3. IV
603, 2 al.

memoria = sepulcrum: Mediolani
apud memoriam sanctorum II
336, 3. si oblationes super me-
morias non sint sumptuosae I
59, 4; cf. 7. II 336, 11.

niendaciloquus IV 12, 9; cf. II
211, *6.

mendaciter II 74, 11. 629, 23. III
68. 15. IV 408, 28. 615, 15.

mendicabunda prece IV 618, 8.

mendositas II 253, 11. 321, 13.
codicum mendositates IV 620, 7.

*mensi3 novorum quid sit, exponi-
tur II 174, 10—20; cf. 185, 6. 12.
186, 18. 195, 9. 200, 12.
25*

388

Index VI.

nierere cum inf. a) act. (meruit, |
merliimus, raeruerunt, meruerit, |
meruisse): pervenire meruerunt
I 123, 12 (PauL). meruimus ex-
cusari II 426, 6 (Nect.); cf. 254,
9. 351, 17. 396, 13. 399, 2. 402,
3. 737, 11 (Paul). IV 29, 13. 313,
15. 399, 9 (Val). 496, 23. —
b) dep. (merentur, merearis,
mereatur, mereantur): merentur
ab omnibus detestari II 615, 5.
ut conspicere mereantur III 203,
10; cf. II 9, 23 (Paul.). 625, 16.
705, 8. III 8, 11. 608, 13. IV 151,
1. 645, 7.

mergens = se mergens: hunc iam
in saeculo raergentem III 489, 1
(Evod.); V. multiplicans.

meticulosa sententia I 113, 13.

raetiri: si placet, de praesentibus
illa raetiamur II 145, 3. — pass.:
*in qua raensura mensi fueritis,
(re)metietur vobis II 563, 22.

565, 2. 566, 4. 567, 14; cf. 565, 4.
15. 18. in qua mensura homines
raensi essent verbi gratia modium
tritici, in ea illis metirentur
railia raodiorura II 566, 7; cf.

566, 11—14. 567, 15—18. in qua
raensura mensus est, in ea illi
metitum (sic!) est II 566, 16.

metrica ars I 86, 4.

metuere cum acc. et inf.: metue-

bat eos seduci umbris rerura III

369, 20; cf. v. l. sanari I 4, 5.
raeus voc. v. 'vocativus'.
railitare de quovis munere: cui-

quam in quolibet officio mili-

tanti III 425, 2.
ministerium: psalmura 72 per raini-

steriura nostrura expositura lege

III 165, 12.
minorare: (filius dei) *minoratus

est paulo minus ab angelis III

629, 12.

minus: raaius, ut dicitur, minusve
respondi II 581, 6 (Nect.).

minutiae III 101, 7.

*rairificavit oranes voluntates II
723, 13. III 353, 3. 9. 17. miri-
ficans omnipotentiam bonitatis
III 365, 1.

miror, utrum iam potest lector
deputari II 231, 20. nec mire-
mini, quia dicimus IV 124, 17.

miscere = incitare: fratrem raiscen-
dum et alendum dulcibus atque
utilibus sermocinationibus tuis
misisse me gaudeo I 112, 7.

miserator: *dominus deus raiseri-
cors et miserator II 244, 4. IV
126, 22. 399, 19.

misereri cum dat.: *beati miseri-
cordes, quoniam ipsis misere-
bitur deus III 635, 10. *misere-
bor, cui misertus ero IV 58, 20.
73, 3. 204, 22. 207, 12; cf. v. I.
cui IV 59, *16.

misericordissimus II 447, 5 passim.

misericorditer II 5, 9. 77, 4. 313, 9
(Hier.). 434, 7. 14. 589, 28. III
108, 13 c/. sim. misericordius
agere II 6, 20, opem subtrahere
III 420, 16.

mitigare: doceat vos et *raitiget a
diebus malignis II 342, 4; cf. IV
400, 15 (Val).

raittere cum inf.: *qu: me misit
baptizare II 422, 20.

raobilia: lignis, velis, pellibus atque
huius modi mobilibus IV 113, 10.

moderamen II 409, 3. IV 584, 17.

modicitas (Opt.): ad tuae modici-
tatis jntellegentiam IV 306, 2.

modificare II 694, 10. IV 109, 15.

modulus II 133, 16; cf. 375, 10. 427,
16. III 27, 14. IV 628, 19.

raodus: *haereticura Iiominem de-
vita sciens, quia subversus est
eius modi (= ita) II 85, 5.

Index VI.

389

iiiolestaro II 424. 5.

inonaclia IV 629. 7.

nionachi professio IV 627, 9. scrvi
dei monachi IV 433, 9. praetcr
paucissimos clcricos aut mona-
chos II 39, 3. malus monaclius
bonus clericus est II 221, 19; cf.
20. 22. 289, 1 (Hler.). IV 624, 19.
625, 18.

monasteriolum II 260. 8 (Hieron.).

monasterium I 74. 23 et 77, 18
(Paul.). in monasterio constitu-
tus, positus II 37, 17. 68. 4
(Hier.). III 496, 25 (Evod.). al.

moram facere (= morari) cum inf.:
*morara facit dominus meus
venire IV 237, 2. 245, 11. 20. 289,
23.

morbida valitudo III 275. 22.

mordacitas caritatis II 394. 20.

mordacius, ut fortur, tenere I 106,
10.

mori huic saeculo II 178. 19, *ab
elementis mundi II 502. 4. III
375, 3. j

moriones III 570. 12: cf. 253, 3.

mortale iuramentum 11 125. 19. 22
et 126. 2 (Publ).

mortaliter: (Christus) se in carne
mortalibus mortaliter demonstra-
vit II 554. 3.

morticina pellis calciamentorum
duravit IV 324. 18. de sensu
loquimur morticino III 104, 8.
quid non audeat typhus mor-
ticinae pelliculae? II 466. 24.

mortificantur membra II 195, 18;
cf. 502, 8 (PauL). *propter te
mortificamur tota die III 271, 7.
*si spiritu facta carnis morti-
ficavcritis II 196, 2. *morti-
ficatus carne, vivificatus spiritu

III 521, 3. 537, 16. 538. 3 al.
praeterea cf. III 539, 9. 540, 18.

IV 330, 3.

I morula: dilationum morulas am-
! putare II 463. 2. pronuntiando
sonare morulas syllabarum II
' 542, 13.

motus: diversorum locorum diver-

sis motibus (/. e. causis) II 210.4.

iiioveri: licet acute moveantur {i.e.

acuto injrenio utantur) III 148.3.

multiloquium III 56, 17; cf. 57, 4.

62. 2. IV 443. 3 (Quodv.).
inultiplicans = se multiplicans: usu-
ris multiplicantibus faenus au-
gere II 490, 6. *oves fecundae,
multiplicantes in exitibus suis

III 437, 21.

multum: g-esta til)i multum cst ut
legantur IV 5, 27. — multum est
indulgentius et sine ulla dubi-
tatione gratuitum IV 54, 4. mul-
tum melius II 423, 14. multum
cari^simus III 148, 12. 150, 13.
154. 9. 250, 10. raulto maxime IV
541, 13.

mundare: *qui mundet nos ab
omni iniquitate IV 34, 20. 23.

rnundatio II 118. 12, conscientiae
I 68, 15. cordis III 634, 9. 14,
peccatorum IV 156, 17. pecca-
tis lavacri mundatione deletis

IV 105, 10.

mundicordes III 45. *12 {v. l.
mundo corde). IV 566, *22 et in
V. l. III 314, *4. 321, 8; cf. tar-
dicordes.

raundus: *beati raundo corde II
440, 17. 702, 8. III 213, 1 per-
saepe, mundi corde II 440, 18
(v. l. raundo corde) et in v. l.
III 288, 1. — *quis gloriabitur
mundum se esse a peccato? III
227, 20. 607, 16; cf. IV 169, 25.

raundus = homines: ego loquar et
reclamante raundo libera voce
pronuntiera II 305, 8 et 369, 5
(Hier.).

390

Index YI.

inunimen 1 79. 'i (Paul). IV 568,
13: rf. II 419, 1±

munitius se liabere IV 632. 28. [

munuscula accipere IV 365, 14. |

murmura = voces: non si mihi
murmura centum det Boreas I \
94, 12 (Licenti carmen). j

mutabilitas: (deus) sine ulla sui j
mutabilitate mutando contexit
ordinem saeculorum III 109, 9.

mutare: vos mutari volumus a per-
versitate II 405, 7; cf. 327, 24.

*mysterium dico vobis IV 334, 20.
III 218, 7; cf. II 167, 8. IV 113,
*1. 242, 8 (Hes.). 252. *11.

mystice II 193, 11. IV 252, 16.

iiatalis: oportet noveris diem
natalis domini non in sacramento
celebrari II 170, 7.

nationes = gentes : *obstipuerunt
ex circumcisione fideles, quod
et in nationes gratia spiritus
sancti esset effusa II 291, 8.

nativitas: in primo nativitatis
exordio II 523, 19 (Cypr.); cf.
III 685, 19. n. spiritalis, carnalis
III 161, 21. 163, 3. 180. 23. prima,
secunda n. IV 110. 21—111. 23.
141, 13. 414. 20 al.

natus: adulcscentcs honestissime
nati III 692, 3.

naufragare transl. II 483, 26. a
libero arbitrio n. II 183, 12.

ne: nec gaudendum est de his,
quos in fide recta et vita bona
novimus esse defunctos, ne
(= timore ne) secundum aliqua
scelera iudiceiitur IV 419. 9: cf.
II 124, 9 (PubJ.). 220, 8. — ne
= si: vcllem hinc potius audire
doctiores, ne illis etiam . . .
dicere inveniatur apostolus IV
173. 8; praecipiic ne forte = si
forte: curavi ex eo quaerere, ne

forte feminae contagione fuisset
pollutus III 490, 6 (Evod.). ser-
vate vos ad legendos de trinitate
libros, ne forte illi persuadeant

III 650. 8; cf. I 72, 5. II 454, 5.
470, 24. III 289, 1. 346, 11. 491.
19 (Evod.). 534, 22. IV 157, 20.
275, 20. 365, 1: cum. ind.: unde
scitis, ne forte, antequam vos
separaretis, iam se aliqui separa-
verantV II 470, 11. vellem legere
libellum tuum, ne forte aliqua
ibi testimonia non ambigua po-
suisti IV 155, 13. ne forte in in-
terrogatione recta: ne forte de
talibus loquitur, de quibus ad
Timotheum dicit ? II 734, 4
(PauL). — ne fin. post paren-
tfiesim repetitum III 231, 4.

ne quidem non disiunctum: quae
ipse non possis ne quidem me
inquirente rescribere IV 294, 2.

nec: adsunt metalla, saxa nec de-
sunt II 143, 13. — nec . . . nolue-
runt . . . nec = noluerunt nec . . .
nec II 92, 12. — nec . . . nisi:
pater Valerius nec presbyterum
me esse suum passus est, nisi
maiorem mihi episcopatus sar-
cinam inponeret II 4, 9.

necdum = nondum: nam . . . nec-
dum ad me pervenit IV 449, 7
(Qiiodv.); cf. 520, 8 (Lonij.).

ncctssarius: accusatores vel testcs
vel quoquo modo causac Jieces-
sarii II 97, 7.

nectere: omnes (libros) simul edere
decreveram. quoniam praeceden-
tibus consequentes inquisitione
proficiente nectuntur III 650. 19;
(•/. 719. 8 (Innoc).

nefas est cum ucc. et inf. pass.:
quod nefas est dici III 623, 8.

negare: Pctrus negavit dominum

IV 640, 3. ad Macrebium cum

Index VI.

391

litteras perferremus. primo nega-
vit se, ne eidem legerentur II
611, 18 (Max. et Thcod.). Cartha-
gini me negatum (esse) III 391, 27.

negator III 186, 5. 357, 4.

neglectus: sine salutis neglectu III
68, 5.

nempe: si cedunt sedi apostolicae
. . .. nempe aliquando fatebun-
tur IV 68. 18. etiam si tibi omnes
fideles sint, nempe tamen ad ea
bona per te cupiunt pervenire
IV 435, 10. nempe ergo iustum
est utrumque puniri IV 179, 5.

neomenia IV 217, 14. *in parte diei
festi aut neomeniae aut sabba-
torum III 373. 9. IV 221, 7.

neopliytorum octo dies II 207, 8.

ne(iue (= et nej iam nunc in ista
vita nos beatos fieri debere arbi-
tremur II 198. 12.

nigellis vestibus repugnare IV
629, 5.

niliilum: quae (voces) aedificatio-
nis nihihim consuerunt parare
III 721, 4 (Innoc).

nimis = valde : rationem reddi
posse ab aliquibus nimis sapien-
tibus viris III 510, 13 (Evod.).

iiisi forte cum coni: nisi forte
dicatur III 533, 3: cf. IV 234. 11
ct V. l. cogitetis IV 511. 15. nisi
forte dicat . . . aut si forte dicat
III 696, 19. 25. (d. — non sine
causa, non frustra. nisi (= sed)
(juia: cogitavi non sine causa
lioc exortum esse in animo tuo,
nisi quia fortasse j^erspicis II
149. 18: cf. 89. 19. III 244. 1.
270. 13. IV 263. 24.

nolendo credore infldeHtatis cri-
mine non carebant IV 77, 22; cf.
306. 18.

nomen: *loquebantur in nomine
tuo ad reges nostros II 648, 12.

non post comparativuni Graccorum
modo rcdundans: nisi omnino
desinam quicquam plus velle,
(luam non valeo I 23. 18. — ne
. . . non negationem non tollit,
sed auget: ne vel hoc non sit in
eo. quod non sit ex deo (/. e. ne
vel hoc ita sit in eo. ut non sit
ex deo) IV 53, 19. — non quia
(= non quo) ctim ind.: non quia
dei plenitudinem quisquam com-
prehendit III 294. 21. — *ut sit
pater circumcisionis his, qui non
solum {pro non solum liis, qui)
ex circumcisione sunt, sed et
his, ciui etc. IV 223, 6.

nota: erat strenuus in notis (= in
scriptis) et in scribendo benc
laboriosus III 489, 6 (Evod.).

notare temeritatis aliquem IV 234,
20.

notarius III 236. 22. 488, 19 (Evod.);
r. exceptor.

notoria vel Htterae fratnim III 34.
9: cf. 38. 27. 81. 11. 85. 5.

novclla: *filii velut novellae cou-
stabilitae in iuventute sua III
437. 18. 440. 10.

novellatur, acdificatur, cmitur.
I)0ssidetur IV 27(), 22.

novissima (audl dies) III 165. 9.

nudipedalia exercere II 299, 15
(Hier.).

nuditas IV 577, 13.

nugacitas IV 483. 6.

nullatenus humanos vincere i)ote-
rinius errorcs III 710. V,i ( huKjc.):
cf. apud Marc. III 95, 4. 127. 11.
129, 6 ct apud Evodium 501. 6.
508, 20. 509. 9.

numerositas frequentissima II 616,
18; cf. IV 146, 17. turbae numero-
sitas III 69(), 3 (I'cl.j; cf. IV
318, 11.

392

liHlex VI.

nuiiKiuidiiain ip.sc sibi parentes

clogitV IV 201, 11: vf. II 446, 12.

III 5t)9, 7. IV 514, 7—11.
nuntiare : *bene nuntiate {Sept.

euavveAtLsc^O-i) salutare eius III

248, 19. '
nusquam scriptorum meorum me

errasse III 252, 7.

obaudire: *mandatis tuis non
obaudivimus II 646, 12; cf. 141,
*11.

obdere quaestiunculam II 347, 21.

obdurare trans.: (deus) nos ob-
duravit IV 194, 4; cf. 187, 5.
(deus) *quem vult, obdurat IV
184, 21. 186, 22. (homo) se in-
veniat obduratum IV 208, 10.

obduratio IV 187, 4.

obeliscis (notasti), quae in Graeco
inveniuntur et in Hebra^o non
sunt II 250, 12.

obelus: ubicumque virgulae, id est
obeli sunt II 316, 8 (Hier.). libros
emendatos sive corruptos per
obelos et asteriscos II 317, 1
(Hier.).

obiectio III 567, 16; cf. IV 444, 10
(Qicodv.).

obire: morte obierunt II 552, 14.

oblatio: *non holocausta neque
oblatio neque supplicationes II
655, 6. ferre oblationem ad al-
tare dei II 655, 2. sancti altaris
oblatio III 363, 2; cf. II 165, 6.
168, 6. 299, *14.

oblivisci: neque enim usque adeo
te ipsum oblivisci potuisses I 41,
11; c/. 43, 11.

oboedientissime credere IV 349, 6.

*obsecramus pro Christo recon-
ciliari deo III 220, 23.

obsequium: Alypium ut meo obse-
((uio salutes II 68, 9 (Hier.); cf.
239, 7. 350, 17 (Hier.). III 639, 2

(Hier.). dcbitum salutationis ob-
sequium III 78, 23; cf. 79, 12. ut
nostris invicem salutentur obse-
quiis I 74, 22 (PauL).

observare: *ut observent (Vuly.
abstineant se) ab idolis immo-
lato II 359, 12.

obstaculum III 601, 22.

obtutibus mentis III 284, 6.

'•obumbratio momenti III 321, 3.

obviandum censeo liominibus III
511, 4 (Evod.). cum his, quae
posuistis, nec audeant obviare
nec possint III 719, 18 (Innoc).

occidentalis populus II 33, 23.
subst. occidentales II 33, 21. III
542, 12 (Hier.).

occulta hominum IV 124, 3.

occurrere: si Christianus . . . ita
occurrerit, ut . . . invenerit cibum
in idolis positum II 126, 21—127,
3 (Publ.). — ad certum diem
cum solidis reddendis occurrere
IV 652, 23. ad quem (diem) se
promiserat occursurum IV 653, 1.

offendi: de mea reticentia es di-
gnatus offendi III 382, 16.

offendiculum III 536, 14.

offerre: cum obtulissem Fascio, ut
vestram sanctitatem adloquerer
IV 652, 18. — offerri abs. = sacri-
ficari II 164, 14. 16. 165, 3. 6.
166, 4.

officere: quod dum officio {i. e.
prohibeo) I 4, 10.

officialis subst. II 102, 20; cf. II
661, 20. III 423, 17. IV 14, 20.

officio publico renuntiavit II 25,
25, quod publicura renuntiavit
officium II 25, 19. 28, 1.

omnimodis: relictos o. inpunitos
IV 351, 8.

omnipotentia dei II 441, 17. 680, 11.
725, 23 (Paul.). III 104, 12 al.

Iiulex VF.

393

oiniiipotontif^Kiina facilitas IV 420,
15. doininus omnipotentissimus

II 660, 14.

operari: scripturam Graecam sep-

tuaginta operati sunt II 254, 12.

operari iustitiam II 291, ''6. 403,

11. IV 597. *10 sim.
operatio: cum audimus manus,

operationem intellegere debemus

III 343, 10. operalio dei III 372.
*7. IV 408, 22. 404, 2, spiritus
sancti IV 110, 9. mundi operatio

III 504, 3 (Evod.). signiticativa
operatio III 618, 5.

operula II 130, 1; cf. IV 619, 14.

650, 13.
opinatio II 211, 2.
opinatores IV 652. 11.
opitulatio III 442, 7.
oppressu liuius ruinae latuisset.

nisi ctc. III 710, 4 (Innoc).
optimuin: *inulto magis optimuin

IV 492, 5.

optio: secundum supra dictas optio-
nes (/. e. precesj IV 650, 14.

opus liabere: non opus habui di-
utius disputare IV 389, 5. *'non
opus habemus vobis scribere'
vel, sicut alii codices habent:
*'Non opus habetis vobis scribi'
IV 251, 12 (250, 16 non necesse
habemus vobis scribere).

oramus ad deum, ut facias, quod
hortamur III 631. 5. *oramus ad
dominum, ne quid faciatis mali
III 673, 8. 674, 12. 694, 17.

oratio = precatio sfiepisshne: ora-
tio dominica III 64. 12. a5. 1. 67,
5. 68, 4. 14 al. piis orationibus
III 450, 21. *persistere in ora-
tionibus nocte ac die III 74, 20
sim.

oratorium IV 361, 7.

ordinare episcopum II 99. 2. 101,
2. 155, 10 al. ordinare episcopum

Carthagini II 99. 25. plebi Car-
thaginis. Carthaginiensibus II
91, 19. 101, 6: r/. 155, 17 al

ordinatio: *qui resistit potestati,
dei ordinationi resistit II 465, 1.
III 417, 13. — post Maiorini
ordinationem II 87, 14; cf. IV
15, 23. consentire ad ordinatio-
nem III 12, 11. benedictio ordi-
nationis II 223. 23.

ordinatius diligere II 589, 2; cf.
458, 1. IV 625, 10. ordinatissime
III 645, 5.

ordinator deus III 204, 2. — Cae-
cilianum cum suis collegis et
ordinatoribus damnaverunt II 86,
27; cf. 92. 11. 411, 16. III 37, 6.
243, 15. 244, 1.

ordinatrix mens II 688, 6 .

ctrientalis orbis II 401, 19. per
omnes orientales populos II oo.
23 al.

originale peccatum III 555, 8. 695,
3. 733, 1 al.

originaliter malus IV 465. 15
(Prosp.). quo modo inde anima
peccatum o. trahat. unde o. ipsa
non trahitur IV 314, 10: cf. III
564, 1. IV 141, 9. 193, 10. 200, 3.

os: (juamvis in os meuin verecun-
dentur III 559, 2.

otiosus: mentem ab his occupatio-
nibus otiosissimam III 498, 18.

otium: non esse beatam vitam in
laetitia sensibilium hoc otio (/. e.
Soliloquiis) exploratum est I 8,
20.

pacatius: niliil mihi videtur tutius
pacatiusque servari II 55, 7.

pacifice conferre II 22, 26. 416, 13.
604, 27 al.

pactimonium: sic eos me susceptu-
rum, ut non solura baptismum
Christi habeant sed etiara hono-

394

Index VI.

rem pactimonii et continentiam
II 224, 15.

paene cuin coni.: illum paene occi-
dissent. nisi dei manus . . . com-
pressisset II 597, 10.

paenitudo I 37, 4 (Max. gr.).

paganus: infideles vel gentiles vel
"iam vulgo usitato vocabulo pa-
ganos appellare consuevimus III
734, 27. paganus homo IV 519,
9 (Long.), inimicus II 91, 4. et
ludaei et pagani II 471, 17 al.
sim.

pagina: sanctarum testimonia pagi-
narum IV 168, 9.

papae appellantur pontifices Inno-
centius III 652, 3. 662, 14. 663, 3.
668, 14. IV 157, 16, Zosimus IV
157, 17, Bonifatius IV 350, 16,
Caelestinus IV 347, 14. 350, 9.
praeterea Augustinus septies in
una Valentini epistula (IV 396,
9. 397, 13. 15. 399, 7. 12. 400, 4.
402, 2). II 698, 11 et 704, 14
(Cons.). papa beatissime, pater
optime IV 465, 18 et papa
beatissime . . . praestantissime
patrone 468, 8 (Prosp.).

par: ad auctoritatem talia sen-
tientium non sumus pares IV
465, 1 (Prosp.).

parabola IV 281, *16. 282, *16.
evangelii parabola II 725, 4
(Pa^il).

paraclitus III 337, *1.

paradisus II 40, 13 et 24 ('urbicus'
quidam). III 344, *5. 463, 14. IV
83, *13. 14. 17 et saepius in hac
epistula.

paralysis: (Dioscorus) in paralysin
solvitur multis ac paene omni-
bus membris IV 482, 21.

[)arcere: sive omncs debita morte
I)lcctantiir sive aliiiuilms ab hac
condicione parcatur IV 174, 23.

vobis a verbis durioribus parcite
IV 369, 7. — parco dicei'e II
106, 9. 639, 7.

parentes = patres: (Cerinthus el
Hebion) a parentibus (v. l. a
patribus) anathematizati sunt II
303, 9 (Hier.).

parilitas peccatorum II 593. 1.

paroecia I 77, 20 (Paul.). parochia
Hipponiensis ecclesiae IV 348, 3.

parricidaliter frendens II 24, 13.

particeps videntium = videntium
socius, unus ex videntibus II
723, 9 (Paul).

participare (= participem fieri,
esse) aliquid: ut aestus causarum
mearum excellentia participaret
(ex coni.) tua II 396, 8. indi-
gnationis aculeos tecum parti-
cipo II 402, 6. missus est filius,
ut participata natura filiorum
hominum ad participandam etiam
suam naturam adoptaret filios
hominum III 162, 24; cf. 226, 1.

participatio III 160, 18. baptismus
Christi ad participationem salu-
tis aeternae datus II 630. 4. par-
ticipatio corporis et sanguinis
Christi, sacramenti eius III 364.
5. 576, 11. praeterea 162, 12. 163,
16 et saepe in hac epistida. —
= societas: *quae participatio
iustitiae cum iniquitatcV II 338,
15.

partiliter: (deus) nuUo clausus loco
nec partiliter per cuncta diffusus
III 159, 12.

parturire = fovere: nolo deserere.
quos colligendos tiinoribus et
doloribus parturivi IV' 349, 10:
cf. 29, 23.

parturitionis dolores IV 574. 4. —
trunsl. quamquam nullis verbis
explicem conceptionem ac par-

Index VI.

395

turitioiiem coidis mei II 6, 7; cf.

III 38(5, 22.

parum locutus sum certe, quam
volui IV 501, 22 (Dar.). — v.
perparum.

pascha quid significet II 170, 21 —
171, 14. 179, 16. 205, 13.

paschali sabbato II 61, 14. die
paschalis vigiliae II 364, 7. cena
paschalis II 60, 2. sollemnitates
paschales 11 147, 16.

pasci transl. cum acc: intellectum
eam (i. e. animam) pasci et
ponere os spiritale ad fontera
vitae prudenter dixisti III 496,
22 (Ecod.).

pascua: *oves pascuae domini I
75, 2.

passibiles res III 628, 15.

passio = cupiditas: homo cum pas-
sione generat, deus autem sine
passione genuit filium III 628,
13. 18. in ipsorum passionibus
inimicorum III 190, 7.

pastorales cathedras tenere IV 343,
18.

paternitatis affectus II 703, 10
(Cons.). (ex deo patre) *omnis
paternitas nominatur III 209, 5.
17. 660, 4. episcopali paternitate
catholicae ecclesiae providere IV
601, 2. Florus, servus paterni-
tatis tuae IV 397, 16 (Val.).

paui)er cum gen.: nos huius {i. e.
dei) caritatis pauperes egentos-
(jue sentimus III 272, 8.

pauxillum: peracto pauxillo tem-
poris IV 619. 23: cf. 616, 8 (Au-
dax) V. I. i)auxiHum libamon.

peccatrix: priorem vitam dixit
peccatriccm III 696, 28. animas
fieri peccatrices III 561, 7; cf.

IV 148, 5. 157. 3. 160. 14. 161, 8.
pecuniarium ius III 479. 18.

pendere: schismatis maUim non
puniretur atrocius, nisi gravius
penderetur II 145, 7.

penetrare: pestilentia vestrum gre-
giculum penetravit II 493, 5; cf.
V. l. quod humanus ocuhis non
penetrat II 82, 8.

pcnetratores domus alienae IV
625, 2.

penitus ad augendam negationcm
apud Evodium: penitus sollici-
tudinem nullam esse III 496, 1.
animam omni corpore carere
penitus non posse III 496, 13.
penitus ratio reddi nequaquam
potest III 509, 2, apud Diosco-
rum: in hac re penitus nihil est
dedecoris II 664, 10. 666, 9. 21.

pentateucho tuo contra Manichaeos
cum me satis armaveris I 79, 17
(Paul).

pentecOste (ex coni.) II 207. 7. dic
pentecostes II 202, 3. IV 264.
8. 639. 16. a53, 5. post pasclui
usque ad pentecosten II 48, 5:
cf. IV 640. *8.

per: a me digressus est porlator
liuius (/. e. epistulae) per Aly-
pium, qui tuae sanctitati aliam
rescriberet, transiturus IV 163, 6.

percupere I 103, 7.

perditio: in perditionem trahero,
mergere II 596, 24. III 53. *14.
a perditiono liberari III 662, 9.
690, 4. IV 30, 11. erui (= eripi)
porditioni IV 13. 3 o/. sim.

*peregrinamur a domino II 199. 11.
III 45, 3. cf. 75, 10. 633, 10.

peregrinus: ignoti, longe pcrogrini
II 148, 19.

perfatuum est III 720, 8 (Innoc).

pcrfectio: ut accipiant in hoc sae-
culo centuplum, cuius numeri
I)erfectionc (runde Zafd) signi-
ticantur omnia III 480, 3.

396

Indcx VI.

perfector naturae deus 111 2(54, 4.

perfectum audit: Conieliuri ceii-
turio missum ad se angelum
vidit auditque dicentem IV^
114, 9.

perfectus: sapientia ad perfectum
Cliristianitatis inbutus III 91, 8
(Vol).

perfidia, opp. fides: quaeris, quo
modo parvulis prosit parentum
fides, quorum eis non potest
obesse perfidia II 520, 5 — 8; cf.
524, 10 (Cypr.).

perfrui cum acc. in v. l. III 179,
23. 496, 21 (Evod.).

perfruitlo peccati II 568, 16.

perfunctorie I 49, 13. IV 407, 26.
408, 4.

pergere: pergituros {v. l. perrectu-
ros) II 335, 6. — in sententiam
Mantuani rhetoris libenter pergo
I 39, 7 (Max. gr.).

perinde = idcirco: neque haec per-
inde loquor, ut te doceam III
553, 4.

perire: ut aliqua ex ambiguis lectio-
nis peritae (= percursae) discen-
da perconter III 89, 4 (Vol.). —
Adam paradiso periit II 40, 13
Curbicus' quidam). paradiso peri-
tur II 40, 24. deus noster nec
perit a suis nec perdet suos IV
580, 20. de ecclesia pereunt II
624, 5 (Cypr.).

peritia plur. III 119, 17.

peritus: v. perire.

perlator epistulae, litterarum II
122, 21. 723, 2 (PauL). IV 45, 5.
163, 2. 512, 2. 621, 4. 624, 17 al.
sim.

perparum cogitat II 578, 7.

perpensio ex aequa lance IV 76, 9.

perpeti: liberum arbitrium olim ille
perpessus III 709, 14 (Innoc).

perpetratio peccati III 605, 6. j

perpetrator III 145. 10.
perpetuitatis gemmulae IV 500, 10

(Dar.).
perplexitas II 665, 7. evadere ab

his perplexitatibus in auras veri-

tatis II 695, 21.
perprobabilis ratio I 23, 3.
perscrutator: urgebit nos perscru-

tator IV 325, 15.
persecutor princeps IV 492, 1.

persecutores Christi I 67, 19. II

325, 17. III 185, 18, ecclesiae 11

327, 6. 420, 6. IV 278, 12 al.
persolutio debiti III 274, 14.
persolutor debiti 11 639, 3.
persona = homo: existunt inimi-

citiae inter carissimas personas

II 510, 7; cf. 97, 18. — Christus
ex persona sui corporis dicit,
quod est ecclesia III 168, 7.

perspicabilis: (litt«rae tuae te)
perspicabilem faciunt I 97, 9.

perstricte opiniones ponere IV 444,
6 (Quodv.).

persuadere: utinam posses ei per-
suadere continentiam IV 440, 20.
nullus hominum mihi silentium
de his rebus persuadendum ar-
bitretur II 30, 1. vita futura tibi
nondum credenda persuasa est
IV 602, 19. — cum duplici acc:
vos talia persuasisse perhibentur

III 670, 9. (ut Aptus) ceteras
illius temporis observationes iam
nunc apud Christianos abolitas
remotasque persuadeat IV 229,
25. — de te mihi bene persuasum
tenebam I 65, 20. — persuadere,
ut pro acc. et inf. II 97, 5 — 10.

pertimescere cum inf.: ab eis pati
mala immania pertimescunt II
416, 8.

pertinere abs.: (parvulos) habituros
vitam aeternam nec pertinere

Index VI.

397

{uudi ad eos), de quibus dominus
ait etc. III 661, 2.

pertransire, fut. pertransiet: *et
tuam ipsius animam pertransiet
framea III 378, 11.

pervellere: quo pacto te pervellunt
matris lacrimae? IV r)79, 3.

perventio fratris III 348, 5. per-
vcntio ad aeternum bonum III
442, 19.

perversus II 154, 18. in perversura
dilectores III 684, 2.

pestilentiosi affectus II 560, 11.

petere: petierunt me fratres, ut
venirem IV 374, 3; cf. III 89, 4
(Vol.). IV 315, 15. — cum inf.:
*peto non infirmari III 209, 19.
cxim acc. ct inf.: IV 510, 19: cf.
III 206, 4.

petessere: nunc aliena petessis II
17, 14 (Paul. carmen).

petibilis: quod tibi a iudice peti-
bile visum fuerit III 428, 11
(Maced.).

petitus, -us : Samuhel (|uando
excitatus est ad petitum Saul III
492, 18 (Evod.).

phantasia I 19, 7 et 16 (Nebr.). per
phantasian I 19, 20 (Nebr.; sed
idem phantasiam I 12, 13. 16.
22). de phantasia et memoria
subtilius aliquid disputare I 12,
7 — 10 (Nebr.). qualis liuius visi-
bilis lucis phantasia co{?itatur III
200, 23; cf. 553, 2. incorporea"
natura supergreditur omnem
phantasiam III 202, 21—23. 1

phantasma: non ficto phantasmate j
sed manifestissima veritate II
549, 16; cf. 733, 10 (Paul). III
203, 25. turba piiantasmatum III
316, 15; cf. II 711, 4. anima
rationalis talibus pasta phantas-
matis II 444, 25.

I)hantastice: quae a corpore in
animam ph. transferuntur I 19,
23 (Nebr.).

phantasticus animus I 12, 17 et 25
(Nebr.). phantasticum meum,
tuum, suum, phantastica nostra
I 19, 12—14 (Nebr.).

physica III 121, 17.

pignera, v. l. pignora III 382, 5.

pigrescendo resistunt homines II
423, 23,

placentia ista tanguntur, displicen-
tia repelluntur II 622, 4.

placitum: furtum alicuius cordis
placito (= consensu) accipere II
399, 24.

piagare = plaga afficere II 633, 1.

plangere cum acc. et inf. II 148, 5;
cf. 394, 23.

Iilantare: sabbato ieiunantes, quos
plantavit Petrus, et sabbato
prandentes, quos " plantaverunt
condiscipuli eius II 50, 15.

plantator et rigator III 275, 16. 18.
300, 21. 328, 15. IV 184, 8. cf.
175, 22. (ecclesia) habet vineam
et plantatores III 484, 16.

plebs piur.: facere, ut plebes deci-
piantur IV 495, 17. saluti plebium
consulere II 393, 11. aliqui (epi-
scopi) deseruerunt plebes suas
IV 488, 7; cf. 348, 4. 495, 20.
accedite ad plebes II 595, 15. re-
cedite a plebibus II 595, 13. 17.
596, 14; cf. 103, 10. IV 488, 4.

plenarium ecclesiae universae con-
clliura II 101, 17. in plenario
Africae concilio II 231, 28. U'
389, 18; cf. II 145, 17 et 146, 8
(concil. Bagaiense). 159, 17.

plenus: ad plenura scripturas om-
nes callere divinas III 719, 15
(Innoc).

*I)Ioratio III 197, 8 (204, 7 ploratus).

398

Index VI.

plurimum: (animae) qua perveni-
ant ad id, quod amant, plurimum
(= plerumque) nesciunt II 189,
4 (v. l. plurimae).

plurius: (earitas) tanto maidr ad-
quiritur, quanto plurius redditur
IV 166, 11.

poculo erroris atque corruptionis
ebria multitudo II 96, 22.

poenalis impunitas III 140, 13,
societas III 203, 21. poenale
periurium II 130, 21, poenalia in-
ferna IV 86, 8; cf. 86, 16, vincula
mortalitatis III 633, 9; c/. IV
525, 7.

ponere: *maledictus omnis, qui
spem suam ponit in hominem
{v. l. in homine sec. Vulg.;
Septuag.i':: ix^/^Q-puizc^f)!! 599, 15;
rf. V. l. in aquilonem III 201, 18).

portabilis: onus tolerabilius et por-
tabilius redderetur II 4, 20.

portitor sermonis IV 299, 7 (Hier.).

portiuncula (supernae patriae) II
427, 19.

poscere: pro his {i. e. rebus) deum
posoamus III 457, 3.

posse: quem ad modum potis est
epistulari sat esse conloquio III
126, 12. ego cum modeste, ut
poteram, postularem IV 538, 5.
non possum nisi ad me venientes
suscipere II 611, 21 et 612, 10
(Macr.).

possessiuncula IV 32, 13; cf. II
515, 16.-

possibilitas naturae III 660, 11.
678, 10. 15. 679, 12. 16. 683, 7. 12.
691, 4. naturalis p. III 690, 2. p. j
peccandi 689, 19, volendi et|
operandi IV 46, 10 al. \

posterus {audi dies) est II 184, 3. 1

potare: voluptatis suae potare tor- i
rentem III 272, 12. — *torrente '
voluptatis tuae potabis eos III

173, 11. 220, 11. vera amicitia
gratuito amore potanda III 431, 3.

potens est cum. inf.: qui potens est
vitae huius mala vel avertere
vel mitigare III 434, 4; cf. 11
405, *4. 680, 12. III 77, *6. IV
487, 15. 491, 14. 543, *24.

potestas: in potestatem {v. l. pote-
stat€) habens mortem II 739, 5
(PauL). — ubi est potestas non
mutare sententiam II 348, 12.
*dedit eis potestatem filios dei
fieri III 163, 2. 297, 12. 410, 7.
imperator habet in potestate
alias leges ferre II 417, 2.

potius et: cum potius et videamus
IV 529, 22.

prae: *minimi facti sumus prae
omnibus nationibus II 647, 7; cf.
ultra.

praebere: ut ita comiter ei te prae-
beas I 101, 18.

praecelsa potestas III 86, 15.

praeceptrix lex IV 198, 4.

praecessor II 297, 15 (Hier.). 346,
16. 515, 2. III 241, 21.

praecidere: cur se ipsi ab orbis
terrarum communione praeci-
derent II 101, 4; cf. 108, 4. 112,
21. 328, 1. 398, 12.

praecipitare se cum inf.= festinare:
quid se praecipitat ferre spnten-
tiam? III 502, 10.

praecipitio perire III 416, 1.

praecisio: in tam pestifera et sacri-
lega praecisione remanere II
108, 28. in tanta morte praeci-
sionis iacent IV 38, 13. ne nimia
praecisio fieret II 616, 1. ut
denuo radicetur vestra praecisio

II 405, 8. praeterea cf. 243, 18.
327, 4, 402, 12.

praecognita modulatio III 566, 8.
praecultae fidei pietate auriculae

III 126, 14.

Index VI.

399

praedecessor II 410. 4 (imperat.

lift.).
praedestinare: ^praedestinati in

adoptionem filioruni IV 423, 3.

— cum iiif.: (niediator) eripit
vasa eiiis, quaecumque praede-
stinavit eripere IV 411, 16.

praedestinatio IV 472, 20 (HiL).
propositum et praedestinatio dei
IV 467, 3 (Prosp.). praedestinatio
et vocatio III 368, 2. 13; cf. IV
114, 16. 115, 7. 203, 17. 413, 3.
458, 11 (Prosp.).

praedicabilis in titidis II 10'J, 14.
IV 511, 2. 18. 517, 7.

praedicare: *(Christus) et eis, qui
in carcere erant, praedicavit
spiritibus III 521, 3; cf. 522, 10.
17. 523. 13. 15 al. multa in hac
epistula.

praedicatio evangelii III 532, 2. 13.
qui beati Petri praedicatione
compuncti crediderunt II 727, 2
(Panl.); cf. IV 236, 22 (Hes.).
46!), 5 et 12 (Hil.) al.

praedicatores Christi IV 18, 15.
fidei praedicator IV 184, 7. catho-
licorum praedicatorum sermones
IV 7, 7; (■/. 462, 11 (Prosp.).

— ne tuarum laudum fieres
praedicator IV 294, 2.

praedictus III 700, 2.

praeditus, opp. subditus: subdita
debent esse non praedita, se-
quentia non ducentia III 438, 15.

praefatiuncula II 703, 26 (Cons.);
cf. 285, 16 et 320, 3 (Hier.).

praeferre cum inf.: quod imperator
contra Caecilianum praetulerit
{ex coni.; codd. protulerit, unus
potuerit) iudicare III 244, 5.

praefidentes numero suo II 100, 20.
de suis meritis et operibus prae- 1
fidentes III 197. 20.

I praefidentius tamquam suis viri-

bus cucurrerunt III 436, 7.
praefigere (= ante constituere) de-

fectus solis et lunae II 176, 11 —

14.
praefigurare: pascha passionem

domini praefigurat II 195, 7; cf.

I 68, 15. II 197, 7. 479, 20. 573,
13. 574, 10. 633, 24 ah sim.

praefiguratio novi testamenti III

19.5, 6.
praefocatio III 600, 10.
praeiudicare cum dat.: nullius

praeiudicamus ingenio III 183,

5. nec causa causae nec persona

personae praeiudicat (concil.

Bag.) III 240, 10. 23. 241, 7 al.
praelargi pectoris pusillum libamen

IV 616, 8 (Audax).
praelocutio III 279, 14; cf. 280, 4.

284.^ 10. IV 570, 8.
praenotare (— inscribere) epistulam

II 144, 3; cf. III 735, 3. quod
nierito possim tuo nomine prac-
DOtare IV 82, 7. cur interpretatio
habeat virgulas praenotatas 11
316, 4 (Hier.).

praeoccupatio erroris ab intelle-

gendo impedit III 148, 4.
''■praeoccupatus homo in aliquo

delicto IV 428, 16.
praeoperans: per praeoperantem et

cooperantem gratiam IV 466. 5

(Prosp.).
praeordinati ad vitam aeternam

IV 466, 20 (Prosp.).
praeparant intrare in regnum cae-

lorum III 477, 14.
praepollentissimo Christi nomine

III 118, 13.
praepositiones: *non est servituti

subiectus frater aut soror in
huius modi {audi personis; Gr.
h Tot? Tctouxct;) III 479, 9. ~
om. propter humilitatis forniam,

400

Index VI.

quam {edd. propter quam) docen-
dam venerat II 207, 17. certe
secundum hanc pulchritudinem
magis quam corpus (?. e. secun-
dum corpus) sumus ad ima-
ginem dei II 721, 26.

praeputium: *ad viros praeputium
habentes? II 292, 2. circumcisio
praeputii II 362, 3. 364, 21. IV
217, 12. praeputium recipere II
314, 8 (Hier.). 378, 14 al. sim..
— transL: *'vos', inquit, 'cum
essetis mortui in delictis et prae-
putio carnis vestrae' III 372, 12.

praerogare (= praestare) civitati
officia II 427, 21. quibus miseri-
cordiam praerogavit (deus) IV
420, 13.

praescientia dei III 366, 16. 23. 367,
14. IV 65, 3 al., divina IV 471,
1 (Hil.) sim.

praescire: *quos ante praescivit
conformes fieri iraagrnis filii sui
rV 65, 7.

praeseminare quaestionis lumina I
20, 21. Paulus fidem gentibus
praeseminabat II 684, 14; cf. IV
565, 12.

praesentare se iudicio II 94, 5. 95,
26. quid volumus, nisi te com-
prehendi et praesentari III 640, 9.

praesentatio III 343, 10.

praesentius = verius: quanto vobis
inpensius oboedire cupiebant,
tanto vos nobis praesentius ex-
hibebant II 3, 3.

praestare cum inf.: tibi plurimum
posse praestitit dominus IV 340,
15; cf. II 435, 14. — cum acc. et
inf.: (deus) praestet me, quod
credidi, sic loqui, ut etc. IV
540, 5.~

praestructio = praeparatio III 280,
18; V. praestruere.

praestruere = praeparare : haec
praelocutio mea te praestruit III
279, 14; cf. 276, 12.

praesumere: si quid habeo, a deo
sumpsi, non a me praesumpsi
(= ante sumpsi) III 435, 18. —
= sibi sumere: si pro errore
homines et falsitate tanta prae-
sumunt II 419, 6. — = spem,
fiduciam concipere : tamquam
praesumens de viribus liberi ar-
bitrii IV 196, 18; cf. II 372, 15.

III 453, 16. 18. 457, 1. 464, 15.
477, 24. IV 390, 7. non tam de
istis documentis praesumamus,
quam de scripturis sanctis II
156, 11; cf. 236,20 a/. — = spem
ponere: dominus ostendit, qui-
bus modis, in se ut praesuma-
mus, hortetur I 119, 17. quam
multos non veritas, qua num-
quam praesumpsistis, conligabat
II 462, 11. — cum inf. et acc.
cum inf. = spem praecipere, con-
fidere: temere hinc aliquid de-
finire humana coniectura prae-
sumit IV 151, 15; cf. III 182, 25.

IV 252, 5. (animus) se deum
visurum esse praesumit II 443,
16. sunt, qui deum ipsum omnino
corpus esse praesumunt III 324,
15. neque negandum quidem sed
neque praesumendum est id
futurum IV 261, 20; cf. 248, 5.
257, 8.

praesumptio = opinio praesumpta

II 47, 20. 209, 20. 210, 14. 444.
20. IV 75, 14. 76, 18; cf. II 39, 23
85, 10. III 666, 3. — = arrogan
tia: verticem praesumptionis eri
gere IV 192, 1; cf. II 457, 13

III 718, 14 (Innoc). IV 428, 11

praesumptius pro se interpretari
II 471, 4.

Index VI.

401

praesumptor liberi arbitrii IV 186,
14; cf. II 482, 27. III 368, 4. —
praesumptor sacerdotii Ozias II
282, 11 (Hier.). — Petrus ex
egregio praesumptore tam cre-
ber negator effectus III 186, 5.

praeterea quod = praeterquam quod
I 94, 17 (Licenti carmen).

praetereunt«r accipere I 21, 23.

praevalere cum dat.: quod adu-
lescentis nostri votis carnalibus
spiritalia Augnstini vota prae-
valeant II 10, 19 (PauL). —
cum inf.: *ut praevalcatiscompre-
hendere III 156, 10. 209, 10. 210, 9.

praevalescente peccato III 118, 8.

praevaricare act.: non omnes pec-
catores terrae legem per Moysen
datam praevaricarunt; sed ta-
men, nisi aliquam praevaricas-
sent, non appellarentur praevari-
catores 111 463, 10: cf. 464, 7. 9. 10.
praevaricata lege III 463, 13.
19. 22. — a qua (perseverantia)
non permittatur praevaricari IV^
473, 19 (Hil).

praevarioatrix iniquitas III 470, 3.

praevenire: (anima) infantis morte
praeventi III 554, 10,

pransores sabbati II 39, 25. 46, 5.

precari cum acc. et inf. III 731, 6
(Innoc).

presbyterii sanctificatio III 12, 13.
episcopatus ptesbyterio maior II '\
385, 6. ad presbyterium pervenire
III 654, 12. 667, 6 al.

*pressura magna IV 267, 24; cf. II
644, 12. *pr. gentium IV 240, 9.
11. 277, 11. 279, 5. pr. levioris
tribulationis aegrotare III 2, 6.

primarius Hipponiensium IV 446,
10.

primas II 90, 28 {codd. primus). 92,
6. IV 350, 14. primas Tigisitanus
praesedit II 96, 5; cf. 409, 18.

LVJII. Aagnstinns. (Goldbacber)

Mauretanias provincias scimus
suos habere primates II 219, 11.
— si cives maximeque primates
ea fieri vetuissent II 433, 17.

primatus, -us: esca Esau prima-
tus {Gen. 25, 31 -zk -rrpcaToxdy.-.a,
primogenita) amisit II 40, 13
Curbicus' quidam), sed primatus
amittitur 40, 24. — qui tunc
agebat in Nuraidia (gerebat Nu-
midiae) primatum II 87, 7. IV
348, 23; cf. II 220, 6. IV 351, 11.

primitus = inde ab initio II 411, 26.
457, 14. 471, 1. III 261, 10. 596,
18. IV 348, 10. — = primum,
primo II 425, 4. 5. 518, 2. —
= ante omnia II 414, 21. 481, 17.
496, 6. III 235, 10. 254, 20. 476,
21. primitus . . . deinde I 104, 9.
III 686, 10. primitus . . . postea
III 508, 1 (Evod.).

primo -~ primum : sciunt ser vi
dei, quos ad me misit, primo
sanctus Barnabas, deinde Tima-
sius III 12, 5; cf. II 534, 6. III
583, 7.

*primogenitu3 a mortuis (= mor-
tuorum) III 529, 1. 7.

primus = prior: qui me primus ad
amicitias provocavit II 260, 10
(Hier.). — libelli vobis misi
exemplaria latius opus, cum op-
portunum fuerit, primo missurus
tempore II 243, 4 (Hier.).

principalis: Hilarium, Hipponien-
sem arcliiatrum et principalem,
commendamus II 83, 19; cf. III
154, 10.

principaliter, ut dici adsolet, ani-
mavit me beatitudinis tuae beni-
volentia IV 442, 5 (Quodv.); cf.
II 579, 23 (Nect.). (pater et
filius) non participes vitae aeter-
nae sed ipsa pr. vita aeterna IV
555, 12.

26

402

Index VI.

pro apostolorum veneratione (Ro-
mam) venire II 497, 16 (PauL). —
pro magno = tamquam magnum
esset: quid pro magno vos vul-
tis a domino de morte liberari?
III 172, 18; cf. 164, 22. 165, 1.

productius: vel brevius vel pr.
praeterire III 566, 6; cf. 11.

proficere: quando de hominibus in
angelos profecerimus III 338, 6;
cf. 15.

proficienter in bono proposito per-
manere IV 396, 1; cf. 244, 4. per-
severanter et pr. IV 124, 22.

prohibitio IV 218, 26. nefariarum
superstitionum prohibitiones IV
582, 20.

proinde part. concl. cum ind., i. e.
praeter hortationes et admoni-
tiones: proinde multum adprobo
sententiam tuam II 510, 17; cf.
506, 16. 555, 3. 556, 7. 562, 24.
573, 13. 706, 29. 712, 17. 717, 16
al. permulta.

prolixitas sermonis IV 618, 5. aeta-
tis brevitas vel pr. IV 251, 4; cf.
III 167, 15.

prolixius ieiunare II 46, 7, orare III
62, *5, conscriptum IV 559, 2.

projixum negotium III 133, 6. epi-
stula prolixa II 657, 1. petisti,
ut prolixo opere aliqua respon-
derem, cum talibus malis magis
prolixi gemitus quam prolixi
libri debeantur II 642, 18. pro-
lixius tempus II 7, 1. IV 478, 10
(Hil.), ieiunium II 61, 16. aliud
aliquanto prolixius IV 561, 8.

promereri deum III 480, 1. quid
vos promeruerunt Maximiani-
stae? . . . quid vos promeruit
pax Donati? II 328, 1. 5.

promotio quaedam ad supernam
(patriam) II 579, 29 (Nect.).

promovere — proficere : quantuni

in deum promoverimus, ipse

viderit I 48, 9.
pronuntiator nisi auditorem infor-

met II 542, 17.
pronus = supplex: (David) orationi-

bus pronus exoptat III 709, 6

(Innoc).
prooemiari II 663, 18 (Diosc).
propalare: ut, quod homines in-

venire non possunt, de quolibet

divino iudicio propaletur II 334,

3; cf. 336, 2.
propensio amandi I 99, 17.
prophetare II 140, 18. 575, 12. 577,

3. 738, 5 (PauL). III 183, 15. 216,

17 saepissime.
prophetia II 574, 4. 576, 17. III 166,

1. 3 aL futurorum prophetia III

216, 14. prophetia com-, im-

pletur II 142, 18. 418, 11. 453,

7 al. prophetiae praedicatio III

171, 16.
prophetice constituere II 377, 19,

gubernare III 158, 24, loqui III

184, 17.
propheticus spiritus II 194, 11,

psahnus III 230, 20. prophetica

sanctitas, sententia, significatio,

gens, regula II 360, 1. 364, 1.

367, 9. 557, 16. 622, 9 sim.
propinare: ut speculum vobis cor-

rectionis propinaretur (= propo-

neretur) II 617, 3.
propitiatio IV 457, 3 (Prosp.).

*miserationes et propitiationes

II 649, 1.
*propitiator peccatorum II 478, 21.
proprie apud Hier.: scripsit ille

vir in epistulam Pauli ad Gala-

tas quinque proprie volumina II

286, 4; cf. 289, 16. ut tunc meam

proprie sententiam condemnares

II 287, 8.
proprius: Marcus propria volun-

tate catholicus factus est II 597,

Index VI.

403

9; cf. 18. nec libertati propriae
restitutus esset II 597. 15.

piopter illa edoce me II 511, 16. —
propter quod {Gr. 1:6) = quod,
quia: *credidi, propt«r quod
locutus sum, et nos credimus,
propter quod et loquimur III
462, 8. 681, 2 al. haec dixi. prop-
ter quod scripsisti II 431, 7; cf.
34, 15. III 346, 8. 682, 10. IV
262, 3 (quod . . . vel propter
quod).

l)rorsus haec parum intellego II
735, 2 (PauL).

jirosecutio II 410, 23 f/wperaL Utt.).
sub nulla concilii prosecutione
venerunt III 727, 3 (Innoc). —
— expositio, deciaratio, demon-
stratio: subscribere prosecutioni-
tnis suis III 30, 11. secunduin
quorundam prosecutiones IV
468, 18 (HU.). prosecutio ooiuin
vel potius querela IV 477, 20
(HU.).

prosi)ectissime adhaerere bono III
443, 2.

prosternere: domino prostorni IV
629, 22.

protectio domini II 443. 18: cf. III
72. 1. 34:5, 10.

protestatio catholicorum IV 24, 15.

I)rotoplastus Adam (Opt.) IV 308,
25. 309, 6; cf. 306, 24.

proturbare sedibus II 630, 24.

"provectus tuus ut nianifcstus sit
IV 579, 11. (deus) malis beiie
utitur ad provectum bonoiiim
III 364, 24: cf. 365, 25. ad exer-
citationem ct piovcctum sancto-
rum IV 635. 23. in (luolibet pro-
vectu cxccllcniiainif institiae III
687. 18.

provenire: ut esse milii tali vel
(iuando<nu' pr(»\ ('iii.ii IV 50(1. 12
(Ihn.).

providentia: *carni8 providentiam
ne feceritis in concupiscentiis III
48, 15.

provincia: mihi difficillimam re-
spondendi provinciam inponis IV
519. 6 (Long.).

provisio II 102, 22; cf. 463, 26.

provisores ecclesiae II 458, 19. suae
domus provisor IV 429, 22.

proximare sibi videt mortem II
127, 2 (Publ).

proximus ad finem vitae III 489,
19 (Evod.). — subst.: *i{\i\ parat
proximo foveam II 412, 7. *dili-
ges proximum tuum tamquam
te ipsum etc. III 604, 1—7. (»6,
6. tunc nihil latebit proxiinum in
proximo II 437, 14; cf. 511, 8. 9.
513, 9. III 605, 5—7. *sicut lilium
in medio spinarum ita proxima
mea in medio filiarum II 473. 1.

psalterium ab Hieronymo transla-
tum ex Hebraeo IV 620, 6. cor-
pus omne psalterii HI 709. 7
(Innoc). *exsurge psalterium et
cithara II 283, 1; cf. 141, 2. 728,
3 (Paul.).

'^^pseudoapostoli II 104. 18. 105. 25.

pseudodiaconus Celedensis IV 300,

\ 8 (Hier.).

I»seudoprophetae I 117. 14. II 112.

' *3. 117, 5. 451. 2.

pulsare: ut noveris. ad (juem pul-

sare debeamus IV 64S. 5
]>un^n'ro: '^hMlaii vidcbnnt, iii (|Uom
pupugerunt III 302. 13.

■ purgare: ecclesiam si palea pur

gare non pos>umiis II 404, 21

purificatio novae re;.^oni rations III

710. 5 (Innoc).
puritas Christiana II 214. 23.
imsillanimes consolaii I\' 70 7.

428, 15.
pusiilanimitas tempestas(]iio !i
='.".09. 18. 51(1. 15.

2G*

404

Index VI.

pusillum: ^abscondere pusillum,
donec transeat ira domini II 61,
10.

putare cum oratione recta: putas,
non ita sunt animae humanae?
III 494, 9 (Evod.; idem apud
eundem post nec taceo 496, 3).

putator = qui putat, censet II
669, 4.

puteum et puteus: si de puteo,
quod in templo est et desertum
factum est, debet inde Christi-
anus bibereV si in templo, quod
colitur, idoli puteus ibi sit etc.

II 127, 14 (PubL).
putrefactio vulnerum II 21, 20.

quadragesima ieiuniorum II 200,

19 al.
quadrus, -a, -um I 5, 6.
quaerere: quos fieri bonos quaerit

III 138, 6. — quaero, ne forte III
490, 6 et 491, 19 (Ecod.); v. ne.

quaeso te I 12, 21 et 19, 13 (Nebr.).

34, 5. IV 170, 26. quaeso vos

II 3, 1.
((uaestuosius provenire II 435, 13.
qualis libet: nisi forte cariorem

putas hominibus esse pecuniam

vel qualem libet possessionem

II 449, 20. qui quales libet fuerint

III 265, 10.

qualisque = qualiscumque: nostram
vel qualemque scientiam fortasse
tenebimus III 359, 23; v. quan-
tusque, quisque.

quam: novi, quam post multos
(= post quam multos) episcopus
factus sim II 219, 17. quasi quic-
quam mihi dierum gratius in-
lucescat, quam ut (= quam quo)
ingenio tuo fruar in domino I
87, 5. — sine compar.: *bonum
est confidere in domino, quara
confidere in homine IV 4, 4.

milu hilariter iocari quam ira-
cunde minari visus es II 274, 14.

— legite, quani (= quanto) vehe-
mentiores in euni fuerunt II 94,
22. post transitum animam quam
magis vigilantiorem fore exposi-
tio tantae molis corporeae osten-
dit III 496, 15 (Evod.). nosti,
quam mihi molestissimum est
oneri esse II 664, 12 et 667, 4
(Diosc); V. tam.

quam diu: tam diu non contingere
de pretio, quam diu (= dum,
donec) mihi probatum fuerit etc.
II 125, 13 (Publ.).

quamlibet coniunctio = quamvis
II 537, 4.

(luamciuam cum coni.: qu. non
desint II 482, 26. qu. sit Chri-
stianus III 151, 9.

quamvis ut = quamvis eo consilio
ut: onerosior est quam utilior
diligentia, quamvis ut magnum
deseratur malum et magnum
bonum teneatur, cogi tantum
homines, non doceri II 538, 14.

quanto magis magisque II 478, 26.

— cum corpus quanto solidius
est, {audi tanto) praestantius esse
iudicetur II 691, 1. — quanto . . .
tanto sine compar.: quanto prae-
sentiam tuam nobis quodara
modo exliibent, tanto absentiam
nos ferre non sinunt I 97, 10.
quanto magnus erat, tanto se in
omnibus humiliabat IV 649, 22.
tanto . . . quanto si7ie compar. in
posteriore parte: (verba) tanto
puriora, quanto sunt vestra II
3, 18. tanto magis timere debuit,
quanto erat Carthago civitas
ampla et inlustris II 90, 2; cf.
7, 4. 695, 23. compar. et posit.
iuncti: illud sane (juanto citius
ac breviter noveris IV 584, 7.

Index VI.

405

quantocius venire III 2. 25: cf. v.
l. IV 584, 7.

quantum breviter potui I 122, 13.
quantuni aetas fini proxima est
tantum incolumem ac ilorentem
relinciuore patriam cupit II 426, 8
ct 4;n, 7 (Nect.). — quantum =
quam: quanto igitur et quantum
mirabili gaudio II 6. 3. quan-
tum necessarium fuerit ecclesiae
quantumque profuerit IV 492,
12; cf. I 33, 20 et v. I. quan-
tum multis IV 508, 17. quantum
hoc tempus longe sit a saeculi
fine IV 234, 1. quantum incom-
parabiliter gloriosius III 381, 5.
— scis. in quantum opinor, et
tu II 615, 20.

(juantus: ut daret ei (panes). quan-
tos (= quot. quam multos) vole-
bat III 57, 20.

quantusque = quantuscumque: quid
est tui quantumque sermonis?
IV 80. 7; r. qualisque. quisque.

quaqua versum: (caritas) se ad
subveniendum. quaqua versum
potest. porrigit III 208, 4: cf.

II 352, 4. 401. 10.

quare = quod: qui in Petro repre-
lienderas simulationem, quare se
subtraxisset a gentibus propter
metum ludaeorum II 297, 7
(Hier.); cf. 303, 1 (Hier.). arguit,
quare tempus non cognoscatur
IV 237, 4 (Hes.).

quasi cum ind.: quasi ego non de
liis iurare omnibus possum I 53,
19; cf. II 53, 23. 4()8, 6. 602, 8.

III 18, 2. 486. 13. cum iml. simul
et coni. III 182. 15 (fuit . . .
coeperit).

quatenus: rogo, ut iubeas nos in-
strui. quo noverimus, qu. (=quid)
sentire debeamus III 449, 3
(HiL). — = ut fin.: agendum est,

qu. vel liis possit subveniri, quos
non suus sed huius (i. e. Pelagi)
magis error induxit III 730, 6
(Innoc); cf. 12b., 18 (Ituioc).
IV 297, 10 (imperat. litt.).

quat^rnitas, opp. trinit^s III 164,
10.

quatriduanus velut mortuus putet
III 464, 10.

que: neminem contaminari posse
ignotorum ignotisque criminibus
II 398. 20.

querelas {i. e. dolores) corporis
sustinere IV 445. 11 (Quodv.).

qui: *(deus) reddet unicuique se-
cundum opera sua. his quidem
qui secundum tolerantiam boni
operis gloriam et honorem et in-
oorruptionem quaerentibus ^pro
ciuaerunt)vitam aeternam II 197.1.

quia^^quod: illud nemo recte re-
prelienderet. quia fidem servavit
II 130. 8: cf. 400. 23. III 280, 22.
496, 14 (Erod.). IV 49, 13. 218,
24. 400, 16 (Val.) al. nec miran-
dum esse, quia facta sunt. quae
ratio exigeliat ut fierent III 518.
4; cf. II 212. 13. IV 124. 18. non
debent gloriari sarmenta. quia
non sunt spinarum ligna sed
vitis II 224, 7; cf. 346, 7. indi-
gnari non debuisti, quia non ad
te scripserim III 382, 18. bene,
quia non times mortem II 345,
12: cf. I 96, 4. huc accedit quia
V. accedit. — sic . . . quia v. sic.
quia pro acc. ct inf. post verba
senticndi et diccndi, vchili
scire, ne^cire. audire, videre. di-
cere persaepe, deinde adten-
dere, intellegere, putare, osten-
dere, scribere; (!Ogitare (IV 135,
3. 602, 5). cognoscere (IV 281,
*17. 643, *2), credere (IV 555,
*2. 588, 10. 637, 10), legere (II

406

Index VI.

ii2'). 18), coniinenioraio (IV 243,1
10), negare (II 142. 13. 233, 11), j
persuadere {IV 40. 9). docere !
(III 5()4, 17 Evod.). respondere
(III 510,9 Eroc/.J al.sbn.permulta. I
modus est ind., perraro coni., ut

II 124, 4 (Publ). 291, *15 (V. l\
receperunt). 371, 8. 741, 13 (v. l.\
sunt; Paul). III 240, 12. IV 126, |
14. 281, *17. — quia et acc. cum j
inf. iuncta II 157, 16. — quodi
(cum coni.) . . . et quia (cum
ind.): didicimus, quod solvat nos
dominus a conversatione saeculi
et quia in eo non debemus iterum
conligari IV 529, 6.

(luia ante orationem rectam in
sacris litt.: dicit scriptura Plia- :
raoni, quia: ad hoc te exitavi
etc. IV 59, 13. 207, 18; cf. 51,'
14. 62, 5. 223, 14. 19, et in ad-\
fcrendis sacrarum litt. locis: '
cum scriptum sit, quia: et nisi
adbreviati fuissent dies illi etc. '
IV 239, 18 (Hes.). nemo peccat |
nisi adversus illam (?. e. legem)
faciendo, quia: non adulterabis
etc. III 603, 18; cf. II 369. 18. 21. \

III 74, 16. 286, 4. 290, 5. IV 242, '
6 (Iles.). 590, 10 aZ. |

(|ui('umciue cum coni. v. 'coniuncti-
rus'.

(iuicsccro: etiam si ab stilo (juie-
scamus II 70, 8; cf. 275. 8. —
cum inf.: querelas iactare non
(|uiescunt II 644, 16.

(|uilil)ct — uterlibet: ne frustra qui-
libet nostrum instrui exitectet ab
altero IV 256, 12; cf. II 334. 4.
— rchtf. - ()uicum(|uc: (de ani-
ma opiniones) ita putavi esse
tractandas, ut, quaelibet earum
vera essct, non impediret intcn-
tionem mcam III 556. 5; cf. I 48,
4. II 20, 15. 468, 24, 583, 24. IV

325. 18 et c. l. IV 83. 2. r. (luot-
libet.
quinciuepartiti corporis sensus III
102. 5: cf. IV 117. 5.

quis. (juid — utrum: interrog-atus.
quid sit maius verus aut veritas
IV 550. 15. — quid cst (juod cum
ind.: quid est, quod audire di-
cuntur daemones? III 494, 5
(Evod.); cf. 678, 5. quid est, qui
(sic!) duas aestates sitire coga-
murV II 84. 8.

([uisquam = aliquis: aliena quis-
quam diripuit, inter delicta nu-
meratur II 581. 1 (r/. 580, 26,
Nect.; 592. 18 Augustinus corr.
quisquei.

quisque =^ aliquis. quis: nec fenc-
stra, ne per hanc se quisque
praecipitet II 136. 2. si quisquo
ebriosus est II 44, 12. plurimum
interest, quo animo quisque
parcat III 415, 3. cum (|uis(|ue
ad monasteriumconvertiturII389,
14. facile est, ut quisque Augu
stinum vincat IV 554. 4. 6: cf. I
24, 18. II 37, 10. 13. 22. 134. 24.
135, 1. 468, 24. 495. 17. 22. 566,
11. 588, 4. 592, 18. III 100, 3.
463, 6. IV 271. 23 al. — = (lui-
cumque, quivis: (sacramonta)
iustificationi quorumciue fidelium
necessaria II 377. 22. (vermis) dc
carne vel do (iua(iue re terrena
sine ullo concubitu nascitur II
576. 9: cf. 335. 7 (v. }. cuiuscum-
(lue). IV 35, 5. V. (ntalis^iue, quaii-
tus(iue. — -- (luisquam: noc crit.
(HU)d suis (iuis(iue aporiat, ab-
scondat alionis 11 437, 15. no<'
facile (|uis(|uo ost III 270, 18:
(■/. II 93, 8. 162. 16. 377, 12. 587,
30. 31. (587. 2."). III 439, 5. 572, 2.
IV 128, 7.

Index VI.

407

(iuis(niis vum coiti.: (juis^iuis abs te
(luaesieiit. quae tu a nobis quae-
ris II 677, 1). quoquo modo se
habeat ista quaestio III 687, 10:
cf. II 466, 20.

quo quemquam maxime diligimus,
eo minus ei debemus, in quibus
magno periculo peccatur, com-
mittere II 587, 7.

'•■(|uoadus(iue iuterlecta est bestia
et periit IV 238, 2; v. usque.

quod: propter quod v. propter.

quod pro acc. cum inf. post verba
sentiendi et dicendi, ut scire,
audire. putare, credere, discere,
dicere, scribere saepissime; de-
inde intellegere, dubitare, no-
scere. videre, ostendere, confiteri,
respondere; sentire (II 686,, 16.
III 557, 12. IV 589. 12), cogitare
(II 126, 10 Publ. III 165, 5), ar-
bitrari (II 222. 3), existimare (II
662, 8. III 387, 1), opinari (II
265. 5. IV 94, 3), sperare (III 2,
24. IV 655, 17 ignotus aliquis),
l.xjui (III 171, 21. IV 170, 22),
luintiare (II 743, 17.' IV 600, 21,
docere (III 336. 7). legere (ll
283, 9 et 284, 15 Hier. 451, 8),
addere (III 12, 15. 241, 21) ct
similia pcrmuUa. modus est con-
iunctivus il(i, uf indicativus ter-
tiam circiter partem obtiueat.
coni. simul ct iud.: '-quid ergo
dico? quod idolis immolatum sit
aliquid aul idoluin est aliquidV
II 561, 6: (■/. III 325. 17. — quod
cjTcipitur acc. cum inf. II 284, 8
(Hier.). III 244, 12. IV 178. 17,
ct conlra IV 72. 6. — (uc. c. inf.
... ct (juod . . . acc. c. iiif. . . . et
quod IV 71, 1 — 21. jjosuisti in
epistula tua vidori tibi vel potius.
quod videbatur tibi II 719. 24.
— quod antc orationem rcctain

jnaxime in adferendis sacrarum
litt. locis, veliit II 42, 13. III
604. *1. 644, *10. IV 248, 10 al.
quod succedit orationi rectae III
602, 7. — quod (cum coni.) . . .
et quia (cum ind.): didicimus,
quod solvat nos dominus a con-
versatione saeculi et quia in eo
non debemus iterum conligari IV
529, 6.
quod = ut: cognosce, quem ad mo-
dum dicat scriptura, quod tradat
quisque suum corpus, ut ardeat

III 643, 25 {cf. V. 24. 644, 1). ab-
sit, ut, ista (mala) cuiquam ini-
micorum nostrorum quod inge-
rantur, instemus II 582, 22.

quomodolibet se origo habeat ani-
marum IV 161, 3; cf. II 129, 16.
144, 6.

quonam (ex coni.) de die in diem
differendo peccas. cum extremum
diem tuum nesciasy IV 613, 18.

quoniam — quod: deo gratias ago,
(ju. bono desiderio tuo non defui

IV 136, 25. *bonum est mihi,
qu. huiniliasti me III 78, 19.
quaruin (causarum) est una, qu.
laborem iam sustinere non pos-
sum III 391, 29. huc accedit qu.
c. accedit. — qu. cum coni. =
cuin: huius mentem et opera
misericordiae (ju. deus nullo mo-
do desercret, a])paruit illi in
somnis conspicuus iuvenis III
500, 12.

quoniam pro acc. c. inf. post rcrba
senficndi et dicendi praecipue
in sacraruni litt. locis. raro
alibi: scire saepius; nescire (III
484. *8. IV 93, n\\ ignorare (II
198. *2. III 400, *1). videre (IV
445, *15). confidere (IV 449. 12
Quodv.). adtendere (IV 264. *14),
observare (III 265, 3), comperire

408

Index VI.

(II 291, *4), intellegere (IV 223,
*17), putare (II 360, 20), exi-
stimare (III 399. *15). legere (II
583, 25), dicere (II 307. *7. III
695, 21—22 Pel IV 222, *23), j
respondere (IV 530, 8); cf. IV |
89, 8. modus est ind. excepto ;
iino Pelagi loco: non diximus.
quoniam inveniatur quis III 695,
21. I

quotlibet relat. = quotcumque :
quotlibet vos esse dicatis, non
tamen estis illi etc. II 472, 5. v. \
quilibet. i

quousque = dum II 341, 8.

rabbi III 559, 4; cf. *10. IV 649,

*18.
rabones: puto modios et rabones,

urnas et amphoras non tem-

porum esse mensuras II 564, 12.
radiare: (res visibiles) corporalium

oculorum acie quodam modo

radiantur III 315, 13.
rancor Hier.: absque uUo rancore

stomachi II 241, 10. de animi

rancore III 637, 11. IV 303, 20.'

304, 10.
rationabilis disputatio IV 175, 8.

praeceptum rationabile 11 707,

1 — 3. observationes quasi ratio-

nabiles III 375, 7; cf. v. l. III

296, 18. 565, 12. 569, 11. IV

313, 9.
rationabiliter dicere II 706, 26. III

474, 6. 627, 11 sim.
*reaedificaberis, quibus destructa

es IV 241, 17.
rebaptizare I 65, 11. 16. 18 al.
re])aptizator II 116, 16. 157, 1.

235, 11.
recapitulare: *mandatuui. quod iii

hoc sermoiie recapitulatur IV

230, 10.

receptio (sc. in ecclesiam) IV 482.

21. cf. IV 465. 15 (Prosp.).
recordatus est quinque fratres suos

IV 614, 21. recordatus pass.:

oblivione sepelire malle recor-

data quam ineptia respondere

quaesita II 673, 14.
recreatio cordis IV 590, 17.
rectitudo fidei Christianae II 80.

10; cf. 214, 27. 709, 21. rectitudo

dei III 444, 1.
recusare (= non causari) lassi-

tudinem III 11, 10.
reddi ad liquidum III 94, 20 (Marc).
redditor II 641, 5. debitorum fisci

redditores et exactores III 141.

20; cf. 25, 14. 17.
redux: coniunx ad fortitudinem

redux in ossa viri sui I 97, 15.
refestinare II 505, 23 (PauL).
iofragatio curva IV 560, 18.
refrenatio III 68, 5.
refugere cum inf. IV 464, 2 (Prosp.).
refulgere trans.: viscera refulgen-

tia veritatem II 635, 19 (Sev.).
refundere onera occupationum iu-

veni IV 377, 11—13.
regenerationis sacramentum IV

108, 13. 112, 1, gratia IV 313, 19.

carnalis generatio, spiritalis re-

generatio III 458, 7—9. 459, 27.

734, 2. *lavacrum regenerationis

III 220, 7. IV 104, 10. 156, 17 al.
=^regnavit mors in eos, qui non

peccaverunt III 467, 8 — 19. tem-

pora ante Latium regnatum II

551, 10.
regula: (Cyprianus) hoc postea cor-

rexit in regula veritatis II 484, 1.
regularis: personae regularis in-

tegritas II 222, 2. omnium haere-

ticorum quasi regularis est ista

temeritas II 696, 13.
relatio diversa est. iion natura III

627, 5.

Index VI.

409

iclatirmic criueni nobtram domi-
iius (luam portari a nobis iulK-t
. . . quid aliud quam mortalitatem
carnis huius significat? IV 578.
o. in domo eius, domo, quae
{=-- quae domus) aedificatur in
caelis II 500. 12 (Paul.). (saneti)
illa dixerunt. quae conscrijjta
lojjerentur a nobis et (= ex
(luibus: r. l. ut i aisceremus cap-
tivos dei servos non deseri a
domino II 653. 15.

relativa nomina III 626, 12.

relatu eius (/. e. Alypi) I 104. 5.

relaxare: (imperator Donatistas)
dicit de exilio relaxandos III
243. 8 {cf. 13 ut de exilio di-
mitterentur).

religare: vincula. quibus religati
(= coactil sunuis infirmorum ser-
vire lanjruoribus II 506. 21.

rometiri v. metiri.

rcmittere: ad praefatiunculas pru-
dentom lectorem romittendum
puto II 320. 4 (Uier.).

romunerari pass. II 393. 16.

romunerator meritorum IV 202. 13.

renisus. -us: omnis roiiisus iiihili
l.onditur IV 103. 4.

ronnuere cum inf. IV 216. 12: cf.
162. 6.

renuntiare. renuntiatio: ut rebus.
(juibus renuntiasti. te post renun-
tiationem inserueris II 395. 1.

roparatio: tomph'\ sine roparatione
conhipsa IV 513, 2<>. r. facti IV
630. 14: cf. III 710. 10 (Iniioc).

rei>edare: de (."arthafrine repo(huis
IV 398. 11 (Val.).

roplicare: cuni loges notissimas
opisc()pu> ordini roplicasset (/. c.
in memoriam revocasset) II 432.
23. (piaestio. (piam miiii pro-
posuisti . . . replico (— repono)

erg:o tibi oandem (piaestionem

III 521. 13.
reportare iudicium IV 388. 15.
repraesentare ( - reddere) mini-

sterio presbyterum II 333. 18.
repreliensil)ilis IV 221. 2. *II 295. 7.
reprobus II 632. 26. III 686, 1. tem-

pus probos a reprobis separandi

III 229, 13; cf. II 343, *11. 16.

394. *9. 630. 21.
repromissio: *III 681. 9: cf. II 724.

*4. IV 226, *2. 241. 2 (Hes.).
repugnare a vero II 114. 4.
repullulastis (= itorum incepistisj

sanum sapere IV 358. 4.
repulsa: repulsa carnis ac san-

guinis desertum tibi ipse fecisti

I 75. 3 (Paul).
reputare: debes etiam desolatam te

reputare {r. I. putare; cf. depu-

tare III 45, 5. 76. 3) in hoc saoculo

III 42, 13. divites si quid boni

visi fuerint facere, non rejjutari

illis IV 71, 10. *fides reputata

est .\braham ad iustitiam II 725.

21. *nonne i)raeputium in cir-

cumcisionem reputabitur ? I\'

222. 5.
re.^alutatio IV 101. 12. 231. 5: cf.

426. 2.
lescriptum ~ responsum : scripsi

nec recepi ulla rescripta I 45. 2.

rescriptorum debitor fui III 267.

2: (•/. II 84, 7. 249. 2. 260. 13

(Hiei:). 346. 27 siin.
reserare quaestionem IV 307. 17.
rosidoro (/e iinlicibus IV 307, 20.
^resipiscere de diaboli laqueis II

158. 4. III 721. 7. IV 29, 3. 631.

4. — si uui(|uam sanum rosipu-

erint III 722. 13 (Iniioc).
resplendentia vcritatis III 444. 14.
rosponderi person.: (in baptismo)

respondetur parvulus credere II

531, 10; paulo post: sicut credere

410

Index VI.

respondentur (v. l. respondetur)

532, 1. — cum credulitatis fidem

pro puero mater responderit IV

100, 12 (Dard.).
responsionum (= responsorum) de-

bitor I 25, 16; cf. rescriptorum

debitor III 267, 2.
respuere cum inf.: divites similia

perpeti respuunt III 213, 15.
restrictio et cohercitio peccatorum

II 583, 18.

resultatio: horum (viscerum) me
manationi vel resultationi subi-
cio II 635, 19 (Sev.); cf. resplen-
dentia.

resuscitatus a mortuis III 116, 12;
cf. IV 116, *21. 265, *6. 633, 16.

retiolum: non sint vobis tam te-
nera capitum tegmina, ut retiola
subter appareant IV 362, 25,

retractatio opusculorum IV 453,
12.

retributiones IV Q5, *22. expectatio
retributionis de sublimi iustitia
dei II 196, 19.

retro: sicut prophetae et patriarchae
de stirpe Abrahae, sicut ipse
retro (/. e. prior) Noe III 523, 4.

revelatio novi testamenti II 61, 18,
fidei II 365, 2. gratiae II 373, 2.

III 165, 25. revelatio beati lohan- 1
nis II 729, 9 (PauL). per reve- !
lationem vel somnii vel excessus
mentis II 348, 23. *spiritus reve- '
lationis II 504, 16 (PauL). magni- !
tudo revelationum III 69, 5; i
cf. II 294, *12. !

reverentissima {v. L reverendissi-

ma) auctoritas IV 480. 13 (HiJ.):

cf. desiderantissimus.
revertens de Carthagine I 73, 10

(PauL); cf. de Carthagine rej^e-

dans IV 398, 11 (VaL).
revohitio (i. c. ordu) temporis II

530, 18. 1

rhagadis vel exochadis dolore et

tumore II 64, 18.
rheuma: sputa rlieumatis iacere II

311, 5 (Hier.).
rhythmicus: in figuris geometricis

et rhythmicis musicis I 16. 7.
ridere de insipientia II 723, 7

(PauL).
rigator v. plantator.
rogare cum inf. pass.: opiniones

rogo cuiuslibet haeresis poni et,

quid contra teneat ecclesia catho-

lica, subdi IV 444, 7 (Quodv.); cf.

1 77, 21 (Paid.). IV 614, 22.
rogatu: absque nostro rogatu III

544, 18 (Hier.).

ructare = eructare, promere: ab-
dita ubertate animi longe ructare
fluenta I 90, 5 (Licenti carmen).

ruminare cogitatione IV 603. 22.

rumusculos populi requirere II 256,
12 (Hier.).

rus: hic nos potius quam Cartha-
gini vel etiam in rure ex senten-
tia posse degere I 23, 4.

sabbatarius aut dominicarius II
51, 3.

sabbatum, dies sabbati II 32, 4. 9.
34, 8. *11. 14. 36, 1. 37, 11. 15.
39, 20 saepissiftie. sabbato spiri-
tali sabbatum carnale cessisse II
54, 10. — sabbatum = hebdonias:
bis, ter, quater in sabbato ieiu-
nare II 36, 13. 37, 12. 13. 14. 38,

2 aL una sabbati tunc appella-
batur dies, qui nunc dominicus
appellatur etc. II 57, 14—18: cf.
57. *4. 21. 58, 2. 188. 9. quarta,
quinta. sexta sabbati il 39, 5.
59, 19. 23. 24. 60. 1. 4. 15. 164, 1.
14. dies dominicus post septi-
mum sabbati octavus est III
402. 4.

Index VI.

411

sacrainentuin: signa cum ad res
divinas pertinent. sacramenta
api>ellantur III 131, 10; cf. II
170. 11. lacob ipse et Israhel
unus bomo erat habens duo
nomina non in parvo sacramento
III 196. 5. vetera sacramenta II
357, 19; cf. 358, 7. sacramen-
torum illorum prophetica sancti-
tas II 360, 1. panis frangitur in
sacramento corporis Christi II
.57, 22; cf. 726, 11 et 737, 3
(Paul.). baptismi sacramentum
II 360. 3; cf. 24, 12.

sacrare: (Christus) ideo non prae-
cepit, quo deinceps ordine sume-
retur (cibus), ut apostolis sacra-
ret (r. /. servaret) hunc locum
II 167, 10.

sacrate rem significare II 183, 13.
s. vivere IV 523, 9.

sacrator iustitiae (Audax) IV 616,
12. 618, 14.

saecularis vita III 388, 17. IV 362,
7. sapientia II 11, 17 (Paul.),
litteratura II 289, 5 (Hier.),
auctor IV 19, 15, superbia I 98,
6. vanitas II 499, 12 (Paul.)
saepe.

saeculariter I 101, 22.

saeculum = vita: spes huius sae-
culi, quae resistit spei futuri
saeouli II 181, 8; cf. 151, 26. III
211. 2—3. 435, 15. IV 510, 17—
18. (homo) ut magis magis^jue
liuic saeculo moriatur II 178, 19;
cf. 501, 15 (Paul.) al. sim.

saeculum = res humanae: frumen-
ta dominica usque in finem sae-
culi oportet crescere II 156, 17;
cf. 467, 7. IV 261, 14. ager mun-
dus est, messis finis saeculi II
477, *16 al. sim. lilii saeculi . . .
filii dei IV 144, 4.

saeculum = tempus : temporum
spatia, quae tamquam syllabae
ac verba ad particulas huius
saeculi pertinent III 566, 5. priora
saeculi tempora III 158, 8. deus
universi saeculi priore volumine
aliud aliud posteriore sibi iussit
offerri III 131, 13. *in aeternum
et in saeculum saeculi II 465, 22.
III 50, 5. 199. 19. 207, 19. 210, 7.
212; 4 al. *in saecula saecu-
lorum II 202. 13. 600. 18. III 341.
15. 624. 19 al.

sagena dominica II 480. 1.

saltem pro quidem: et nec illud
saltem digne cogitare possumus
III 330, 3.

salvare II 293, *18. 732, 18 (PauL).
*19. III 676, 2. in una Prosperi
ep. IV 457, 3. 460, 12. 461, 19.
464, 14. 15. 466, 11. gratia, qua
salvamur ab infirmitate III 671,
4; cf. IV 401, *21.

salvator redemptorque IV 262, 7.
*coram salvatore deo nostro III
364, 1 saepe.

sanare: ab hoc (vitio) eos sanare
metuis I 4. 4.

sanctificare II 34. 26. 43, 16—20.
189, *3. IV 99, 23'. 110, *12 o/.

sanctificatio II 188, 19. 189. 2. 190.
5 al. *arca sanctificationis II
205, 10.

sanctificator: urgeatur (iuvenis) a
clericis et sanctificatoribus suis
II 25, 4.

sanctificatrix IV 515, 3.

sanctimonialis IV 601, 22. Severi
episcopi neptis sanctimonialis il
654, 4. sanctimonialis formam
suscipere II 30, 8 al.

sanctiraonium vestnim, tuum titu-
lus II 122. 24. IV 298, 1 (imperat.
litt.). cum sactimonii incolis ac

412

Index VI.

deo devotis ieiunare II 38, 7 et
19 ('urbicus' quidam).

sanctus sanctorum III 451, 7.
sanctus domini, dei II 497, 2
(Paul). 513, 23. III 15, 9. 17, 7;
{cf. sancte liomo dei II 509, 12.
vir benedictus domini 11 497, 13
Paul).

sanguis: *qui non ex sanguinibus
nati sunt III 161, 16. 22. 163, 5.

sanum sapere, resipiscere v. sapere,
resipiscere.

sapere: *altum sapere III 198, 6;
cf. 205, 4. 207, 9. 221, 27. *alta
sapientes III 199, 6; cf. II 514, 11
III 200, 7. 206, 16. 272, 21. IV
413, 20. altum sapere dictum est
superbire . . . nihil aliud alta
sapientes quam superbientes III
199, 5. %. sanum sapere IV 358,
4. 395, 17. *terrena sapere II
724, 6. superbe sapere IV 294, 13.

— quae sursum sunt, sape IV
632, 30. diuturna cogitatione si
ruminaveris, senties, quid sapiat
(= valeat, significet) IV 603, 21.

— utrum sapiri an sapi sit modus
infinitus, ignoro etc. I 9, 11 — 16.

sapientia dei sapiens II 498, 21
(Paul.).

satagere (satis agere) II 388, 9.
434, 8. 585, 3. de ipsa gratia
satis agebat apostolus IV 205,
10; cf. 11 389, 27. 666, 5. III 2,
17. IV 129, 7. instant, satagunt,
ambiunt, ut de omnibus hoc cre-
datur II 341, 3; cf. II 135, 15.
187, 14. 485, 10. (sedulitas nostrae
relationis) non tam sibi quam
illis satagit provideri IV 469, 1
(Hil.). satagere instanter atque
inpigre II 419, 11. magis sata-
gendum est III 3, 14.

satanas II 40, 14. 157, *17 al. sa-
tanan II 329, 4.

satellitium: nostro ministerio at<:iue,
ut ita dixerim, satellitio II 665,
21.

satiricus III 143, 3.

satis progressus sum fortasse, quam
debui, sed parum locutus certe,
quam volui FV 501, 22 (Dar.).

saturator (i. e. Christus, gui satu-
rat pane caelesti) III 207, 21.

scandalizare II 46, 18. 299, 17
(Hier.). 340, *4. 391, *10. IV 624,
12. (populum) periculosissime
scandalizatum comperi de ab-
sentia mea III 2, 9; cf. IV 626,
16. in eius (i. e. Christi) doctrina
fuerant scandalizati discipuli IV
412, 21.

scandalum I 69, 21. II 39, 11. 45, 2.
59, 9. 65, 15. 209, 17. 386, 17 al.
in scandalum mittere ecclesiam

II 231, 1.

scatet animus in loquelas com-
municandas tecum I 105, 2.

schedula: libros in schedulis mis-
sos suscipere IV 300, 10 (Hier.).

schisma II 609, 11. 625, 18. quas
haereses et schismata nomina-
mus IV 513, 18. in haeresibus et
schismatibus IV 23, 19 al.

schismatica divisio III 34, 19.
schismatici II 156, 24. 157, 7.
328, 16. 402, 24. 418, 7. 10. cf.
223, 4. 456, 14. III 36, 19.

scholaris levitas II 673, 15.

scissurae dissensionum graves IV
39, 22.

scripturae geneseos contradicere

III 562, 5. scriptura dei III 67,
15. IV 536, 16; v. litterae.
— huic scripturae (i. e. epp. 238
et 239) a me dictatae et relectae
Augustinus subscripsi IV 556,
15. 559, 7.

se toto {— omnibus viribus) ani-
mus in ea, quae semper eiusdem

Index VI.

413

modi sunt, feratur atque aostuet

I 3, 18.

secerptum locum liis litteris in-

seram III 571, 11.
secretarium iudicii (r. /. iudicium)

maiestatis IV 400, 6 (VaL).
secrete dicere IV 528, 9.
secundo: *et vox secundo (= ite-

rum) ad eum facta est II 291, 1.
secundum: erat secundum hoc

saeculum vir magnificus IV 505,

19; cf. 170, 27. secundum quod

(= quatenus) deus est filius . . .

secundum id, quod liomo est III

288, 12—13.
securis: sub iura securLs venire

III 85, 13.
securus es per Christum in illum

summum, beatum, verum et pa-

trem omnium ire IV 520, 22

(Long.).
sed . . . autem v. autem .
sedere: Anastasius nunc eandem

cathedram sedet II 154, 8.
seducere: *nolite seduci II 338, 17.

478, 4. *noli te seducere II 652,

5. (apostolus) quibus scribit,

metuebat eos seduci umbris re-

rum III 369, 20; cf. 371, 9. 15.

372, 1. 373, 14 al.
seductio II 157,. 25. IV 16, 26 al.
seductor: non timebo me seducto-

rem tui dici I 11, 17 (Nebr.); cf,

II 180, 12. IV 532, 23. *adtenden-
tes spiritibus seductoribus II
211, 5.

segregatio II 622, 1.

sementum disputationis IV 521, 17.

seminaliter: etiamsi anima s. tra-

hatur ex anima . . . quamvis

corpus 8. trahatur ex corpore IV

150, 8.
sensibile cCrpus I 31, 11; cf. 16.
sensum: ut ipsi ea exponant, secun-

dum quorum velint .sensa, depo-

scimus IV 459, 10 (Prosp.). im-
pleturus, quod in me adhuc
vacuum erit atque avidum sen-
sorum {v. l. sensuum) tuorum
I 113, 1.

sensus = sententia: dictus est hinc
sensus elegantissimus a priori-
bus III 171, 17. ad ([uendam re-
spicit sensus iste III 172, 11.

separatores impii II 485, 14.

septiformis claritas I 77, 8 (Paul.);
cf. 79, 5 (Paul.).

septimana (= hebdomada) IV 370,
20.

septuaginta: in editione s. III 639,
8 (Hier.). codicum auctoritas
Graecorum, quae dicitur s. II
254, 7. contra 8. auctoritatem II
386, 16. quid inter hanc tuam et
LXX, quorum est gravissima
auctoritas, interpretationem di-
stet I 106, 1. nobis mittas inter-
pretationem tuam de s. II 385,
19; cf. 386, 11.

septuplum: *argentum purgatum
septuplum II 206, 1.

sequestrare = secernere, segregare :
sequestrata discussione III 255,
16. sequestratis saporibus pere-
grinis IV 451, 5 (Quodv.). ut, si
qua tibi displicent, a dignitate
tui nominis sequestremus IV
479, 16 (Hil.).

sequi cum inf.: elige, quid sequaris,
utrum . . . gaudere an , . . susti-
nere III 646, 22. — = pergere:
evangelista sequitur et dicit II
60, 7; cf. III 161, 14. 196, 4. 206,
11. 209, 23. 342, 16. 458, 12. IV
332, 18. sequitur et adiungit II
623, 8. III 210, 5. 221, 9. IV 36,
19. sequitur et demonstrat III
193, 3. secutus ait III 298, 5. IV
549, 13. secutus adiunxit et ait
III 342, 21. secutua adiunxit III

414

Index VI.

160, 9. 465, 23. IV 74, 16. 217, 3.
229, 8. 247, 16. 251, 14. ille secu-
tus adiecit II 62, 13. iste similiter
sequitur IV 269, 3. 13; cf. III 300,
10. 590, 8.

serenare a nubilo III 317, 4.

serenissima mente contueri IV
515, 8.

serie {pro serio): iocari potius
quam serie agere I 40, 13.

serus: quandoque te serus in cae-
lum tollis IV 501, 20 (Dar. Hora-
tium imitatus).

si iteratum redundat: si autem
venerabilis nobis omniumque
nostrum tota sinceritate carissi-
mus . . . senex Saturninus si di-
gnatus fuerit I 61, 22. — excipit
utinam: utinam ipsos non per-
temptet ista cogitatio . . . et
ideo si velint omnes esse prae-
sentes! III 34, 15. — si in inter-
rogationibus obliquis cum ind.
V. 'indicativus'. vide, si non dixit

II 380, 15; c/. III 495, 2 (Evod.).
*ut sciat, si diligitis eum III 73,
7. satis me perturbat, si soporem
quendam accipit animus ipse III
493, 23 (Evod.). quid impedit, si
unusquisque animus, cum cor-
pus hoc solidum caret, aliud
habeat corpus? III 492, 9 (Evod.).

sic . . . quam: quid enim sic per-
sequitur vitam bonorum quam
vita iniquorum? IV 590, 2. sic . . .
si: quos consilium fuit sic posse
subripi ecclesiae, si non solum
subito feriri iuberentur, verum
etiam in loco proximo ferirentur

III 387, 10. sic . . . quia: sic tan-
tum putas a domino gressus
hominis dirigi, quia sine doctrina
dei non ei potest innotescere
veritas IV 405, 20; cf. 36, 2. sic
. . . cuin: (apostoli) sic ea doce-

bant, cum hi, in quorum litteris

discerentur, per illos innotesce-

bant IV 249, 6. sic . . . ne: alia

sic sumimus, ne capiamur, alia

sic ferimus, ne frangamur III

78, 15.
siccus a lacrimis dolor II 499, 3

(Paul.).
*signaculum iustitiae fidei I 68, 1.

IV 223, 3; cf. I 68, 8. s. re-

demptoris IV 22, 11.
significativa sacrificia II 559, 7. s.

operatio III 618, 5, species III

620, 17.
silvescere: ut totus ager amara

sterilitate silvescat IV 211, 18.

multis exeraplis disputatio sil-

vescit III 499, 19.
simul in unum esse III 506, 16

(Evod.).
simulatorius II 362, 1.
simulatus: caveat in ecclesiam

simulatus intrare IV 44, 9.
sin autem neg. = s! Se ixr, II 104,

*13.
sinceriter amare, diligere III 193,

11. IV 507, 21, ministerium ad-

implere III 249, 18. s. carissimus,

dilectissimus II 221, 3. 394, 2. IV

302, 2. 451, 13. 603, 7. 16. 26.

iudicas tanto sincerius quanto

innocentius III 390, 3; cf. 424,

16. sincerissime favere II 382, 19.

sincerissime carissimus II 81, 7.
singularitas personae III 164, 14. si

ad singularitatem aliquid requi-

ratur III 508, 4 (Evod.).
singulis quibusque opinionibus con-

trarias responsiones adiungere
. IV 450, 9 (Quodv.).
*sitivit anima mea ad deam vivum

IV 20, 11. 244, 13.
sive . . . sive cum coni. II 185, 7

(V. l. voluerunt). 517, 5. III 63, 11.

125, 1. 126, 8. 255, 18. 260, 8.

Index VI.

415

282, 10. 283, 8. 334, 9. 407, 6.
471, 22. 477, 7. 503, 12 (Evod.)
al. — coni. simul et ind. 11 383,3
3 (sit . . . dicitur). III 726, 4 (sunt
. . . defrant: Innoc); cf. IV 211,

10 nati sunt et 12 oriantur. —
sive semel positum altera parte
aliter inducta III 217, 10 et 18
(sive . . . ac per hoc etc.) 416, 9
et 12 (sive . . . vel ipso efc).

solidare II 690, 12.

yolidus nummus: IV 652, 11: cf.
350, 13. 652, 22. 653, 3.

soliloquiorum libri II 262, 4 (Hier.).

somniamus bihere I 19. 21 (Nebr.).

somnolentia IV 202. 6.

sonare: (juem maxime criminosum
concilii gesta sonuerunt II 89, 9.

sordidare animam II 189, 14. nulla
cupiditate pecuniae sordidari III
14, 28. velut in caeno inemunda-
bili sordidatus III 703. 4 (Innoc).

sors: *super vestimentum meum
miserunt sortem II 325, 14. 577,
1 al.

speciebus (ahl.) III 520, 19 (Evod.).

s[)ecilla parva I 7, 17.

■'>pem liabeamus ad deum li 332,
3: cf. 341, 10.

*sperare in domino III 47, 17. 225,
23. 404, 1: cf. 42. 3. 4 sim.
*sperare in deum II 576, 20. III
174, 20. IV 426, 7. 627, 3. —
sperans, precum mearum ut apud
te esse adiutor dignaretur II 698,
15 (Cons.); cf. IV 501, 6 (Dar.).

spernere: quia ioxie brevis epistula
inter libros tuos haberi spreta
sit II 736, 9 (PauJ.).

spiritalis mulier II 450, 10, mater

11 24, 11, Abrahae fdius IV 224.

23, ludaeus, Israhelita IV 224,

24, homo II 39, 24. medicus II
501. 6 (PauL). spiritalis gladius

in verbo {opp. carnalis in ferro)
II 741, 14 (Paul.) al. sim. —
subst.: *spiritalia nequitiae IV
440, 12. praeponenda spiritalia
carnalibus II 511, 11.

spiritaliter renasci IV 159, 14,
regenerari III 458, 7, augeri IV
124, 12, ludaeum, Israhelitam
esse, vocitari IV 222. 17. 230, 5
al. sim. ingenium sp. aureum I
88, 19.

spiritu dat. I 55. 18. de Christo
carnali et s^piritus deo non audeo
nec valeo, quid sentiam, expri-
mere IV 520, 21 (Long.). maligni
spiritus (= diabolus et angeli
eius) III 203, 19. oblationos j^ro
spiritibus dormientium I 59, 2:
cf. IV 614, 12. nos te sive ab-
sentem corpore sive praesentem
in «no spiritu habere cupimus
IV 427, 24.

sputa rheumatis iacere II 311, 5
(Hier.). flagella, sputa, contu-
meliae III 164, 19.

sputus, -us: alapas et sputus in
faciem I 118, 12.

stare: pietas, cui maxime standum
est I 28, 30. *suo domino stat aut
cadit II 508, 27.

stilus septentrionalis confinens cao-
lum I 15, 23.

strenuitas ecclesiastici officii IV
632, 15.

subaudire III 169, 13.

subdere, i. c. addere. adicere III
654. 2. 7.

subdiaconus II 28, 16. 155, 4. 226,
25. 597, 19. IV 448, 9.

subiacere poenis II 453, 25.

subiectio, passio III 164, 19.

subigere: (Petrus) volens mortem
subeg-it asperam II 348, 11.

subintrare: *lex subintravit II 372,
7. III .372. 18. 452. 15. 681. 8 al.

416

Index VI.

subintroducere expositionem II 289,
10 (Hier.), quartam in trinitate
personam IV 429, 6. *propter
subintroductos falsos fratres, qui
subintroierant II 362, 15. per
commendationem alicui aliquem
subintroduc^re II 334, 14.

subintroire v. subintroducere.

subire mortem IV 574, 1.

subiugale iumentum IV 56, *19.

subiugare mundum II 163, 12.

subministratio spiritus sancti III
672, 10; cf. 676, 4.

subrepere: cave, ne tibi subrepat
in tua virtute confidere IV 426,
19. ne tibi subrepat (ex coni.)
esse credendum etc. IV 315, 9.

subruere: viri tui mentem a tam
bono proposito subruistiIV626, 3.

subsanna pias voces IV 404, ll.*Om-
nes subsannabant me III 174, 19.

subserviente verecundia III 428, 12
(Maced.).

subsistere: Adam, ex quo subsistit
generatio camalis III 459, 26.

substantiva abstracta pro concretis
in honorificis appellationibus,
quae quo sunt frequentiora, eo
priora hic sequuntur: sanctitas,
caritas, beatitudo, veneratio, be-
nignitas, dilectio, praestantia,
eximietas, prudentia, reverentia,
benivolentia, venerabilitas, di-
gnatio, sinceritas, germanitas, ex-
cellentia, gravitas, religio, frater-
nitas, sanctimonia (II 220, 12. III
683, 16. IV 350, 18. 402, 5 Val),
sublimitas (II 397, 1. III 81, 6. IV
293, 6), nobilitas (III 34, 11. 81, 1.
85, 14), maiestas (II 408, 2. 6. 15
Anul.), spectabilitas (III 30, 5. 39,
3), sanctimonium (II 122, 24. IV
298, 1 imperat. litt), unanimitas
(II 498, 4 Paul. III 541, 16 Hier.),
pietas (IV 443, 12 Quodv. 477, 17

Hil.), paternitas (IV 397, 17 Val.
481, 1 HU.), magniflcentia (II 396.
17), humanitas (I 102, 16), eru-
ditio (IV 498, 15), oboedientia
(II 516, 22), sacerdotium (IV
121, 3 lul.). honorifica verba
tuae germanitatis sanctitati of-
ficioso inpendebat affectu IV
632, 16. Antoninum benignitati
caritatis sanctitatis tuae com-
mendo IV 352, 9.

ad significandam modestiam:
humilitas (I 73, 8 et 76, 8 Paul.

II 19, 12. III 489, 2 Evod. al.),
parvitas (II 240, 6 et 745, 5 Hier.
408, 4 Anul. IV 398, 9 Val.),
exiguitas (III 274, 5. IV 119, 20.
231, 4), mediocritas (III 655, 5.
IV 235, 15 Hes. 307, 23 Opt.),
tenuitas (IV 467, 9 Prosp.), in-
firmitas (IV 432, 26), modicitas
(IV 306, 2 Opt.), devotio (H 408,
4 Anul.).

alia eiusdem generis exempla
permulta, velut: ad tuae cari-
tatis praesentiam pergere I 101,
24. absentiam tuam revocare I

53, 4. aviditas tua contenta non
est IV 585, 11. Primiani innocen-
tiam damnaverunt II 625, 10. ad
discernendum populum Christia-
num a duritia ludaeorum I 115,
31 etc.

subversus eius modi v. modus.
succinctiore brevitate commemo-

rare IV 144, 8.
sufficere cum inf.: quibus ego

lamentationibus sufficiam plan-

gere carmina tua? I 87, 1; cf. II

338, 11.
sufficienter respondere II 54, 20.

III 575, 5. 620, 24, instruere II
58, 6, constituere, significare III

54, *3. 339, 11. nihil suffi-
cientius quam Christiani fideles

Index VI.

417

sumos III 32, 20. sufficientissime
ostenditur II 101, 24.

sufficientia rerum nec ^sariarum
III 53, 7; cf. *9. 17. 54, 6. 55, 10.
63, 18. IV 628, 1. *sufficientia
nostra ex deo est III 657, 12. IV
49, ll; cf. 191, 2.

sufflare: nomen Anaxagorae om-
nes litteriones libenter sufflant
(= iactant) II 690, 3. anima
sufflata est primo homini III
538, 10.

suggerere cum coni.: banc illi
suggero exhibeas dilectionem III
691, 22.

suggestio: ne importunam arbi-
tremini vel intercessionem vel
suggestionem vel sollicitudinera
nostram III 83, 19; cf. IV 577,
15. turbae et molestiae ex sug-
gestionibus venientes III 491, 6
(Evod.); cf. IV 11, 25. 413, 26.

summitas maiestatis IV 514, 27,
contemplationis II 707, 24.

super: *testem deum invoco super
animam meam II 224, 14. 344,
15. III 487, 11. IV 588^ 23. deus
super eos suae patientiae non
obliviscitur III 402, 5; cf. 404,
3. benedicendo super populum
dicere III 660, 6; cf. 659, 13.
librum super explanatione eius
(j. e. epistulae) complere II 286,
5 {v. l. explanationem; Hier.).
— super invicem v. invicem.

superabundare: *ubi abundavit de-
lictum, superabundavit gratia
II 372, 8. III 354, 18. 465, 6. 22
al.; cf. III 355, 11. 452, 23. 614,
7. IV 142, 20.

superaedificare: *in ipso (Christo)
ambulate radicati et superae-
dificati in ipso III 370, 22.

superbire : quid est absurdius,

LVm. Auguitinns. (Goldbaeber.)

quam mulierera de humili veste
viro superbire? IV 629, 4.

superducere: (iudices) *iudicabant
nos superducere in nos mala
magna II 649, 11. vulnus super-
ductum cute IV 468, 4 (Prosp.).

supereminere: *caritas superemi-
net scientiae et illa liuic incom-
parabiliter supereminens III 320,
6. 9.

*superexaltemus eum ( i. e. do-
minum) in saecula IV 483, 9.

*8uperexultat raisericordia iudicio
III 483, 17. 607, 1. 3; cf. III 227,
21. 607, 17.

superficies: profunda riraanti solu-
tionis earum {i. e. quaestionum)
superficies nequaquam sat est IV
83, 4. vir bone et non in super-
ficie sed Christiana caritate
Christiane IV 508, 25.

superfluo facere II 425, 14. III 550,
12, dicere, disputare, laborare II
461, 10. III 319, 17. 558, 11.

superindui inmortalitate IV 174, 9.

superinponere: nec superinponas
sensum tuura sensibus divino-
rum librorum III 633, 5.

superius: quam superius (= prius)
beneficio suo matrera fecerat II
450, 7. in psalrao paulo superius
dicitur II 453, 10; cf. v. l. III
282, 20.

superordinare: *testaraentum nemo
superordinat IV 223, 23.

superridere: *ego vestrae perdi-
tioni superridebo III 222, 21.
228, 14.

supervestire: *non expoliari sed
supervestiri III 167, 12.

*supervincimus per eura, qui di-
lexit nos III 271, 8. 491, 14.

supervoleraus terrenis opibus I 36,
22.

supputatio canonica II 176, 13.
27

418

Index VI.

supra dictus II 62, 9. III 544, 13
(Hier.). 562, 2. 722, 4 (Innoc).
IV 5, 12 al. — *temptari supra,
quam possumus ferre II 83, 2.
*facere supra, quam petimus II
715, 16. III 77, 6.

suprascriptus II 408, 16 (AnuL).
457, 20.

surdescere III 474, 7.

sursum cor liabere ad dominum
(Sacram. Gelas.) III 78, 7. IV
135, 28.

suscensere cum acc. et inf.: nec
suscenseant parentes hoc prae-
cipere dominum IV 572, 4.

susceptor: *quoniam. deus, suscep-
tor meus es IV 49, 18. 21. 53, 10.

suscipere: mihi decretum est te
amare, suscipere, colere, mirari
III 637, 11 et IV 303, 21 (Hier.);
cf. 215, 8 (Hier.). suscipiendus
adi. I 76, 11 (PauL). II 31, 9. 68,

13 (Hier.). 215, 21. 230, 18. 426,

14 et 427, 7 (Nect.). III 266, 7.
428, 9 et 430, 7 (Maced.). IV
164, 6. 346, 18. 469, 3 (HiL) aL,
rnaxime in iiiscriptionibus epi-
stularum (22). fere ubique v. L
suspiciendus in codicibus in-
venitur.

'''suscitare a mortuis III 372, 7.

suspense (— dubitanter) II 124, 13
(PubL). — in alios propensius
in alios suspensius inclinari III
54, 17.

suspensus actis II 410. 20 (imperat.
litt.). avidissime in tua ora su-
spensos aliquid docere II 675, 18.

suspiciendus adi. II 396, 3. 15. IV
616. 2 (Audax) et pro suscipien-
dus fcre ubique in v. L codicum;
V. suscipere.

suspirare: vita, cui uni Christiana
corda suspirant I 52, 12.

sustentacula pauperuni II 585, 22.

vitae huius III 16, 1. IV 627, 8.

*sustinentiam lob audistis III 176,
13. 177, 3; cf. 5.

*susurrationes IV 358, 7.

synagogae orientis, in synagogis
satanae II 303, 13 et 304, 13
(Hier.). *tradent vos in synago-
gas IV 241, 14. quanta ista syna-
goga est {opp. ecclesia magna)
III 206, 1.

synodus Milevitana, Carthaginen-
sis III 715, 4 et 10 (Innoc),
Nicaena IV 298, 5 (imperat.
litt.), Diospolitana IV 300, 18
(Hier.).

tabefacta membra I 70, 3.

tabula: aliqua ab invicem ad ta-
bulas dicta sunt II 111, 2.

tacere: nec taceo cum oratione
recta III 496, 3 (Evod.); v. pu-
tare.

taediosissime interpellare II 602, 16.

tam: de tam evidentissima com-
pletione prophetiae II 140, 19.
cognito tam excellentissimo (v.
L excellenti) bono III 381, 3.
(felicitas), quae tam proxima
est II 671, 8. cum tu tam plures
commemoraveris II 375, 15; cf.
431, 2. IV 447, 12; v. quam. —
maiora atque minora tam (—
aeque) sana sunt IV 91, 11.

tamquam: ita ... tamquam v. ita.

tanti habet = tanti esse censet
III 611, 8.

tanto . . . quanto v. quanto.

tantum = tam: qui te tantum bo-
num liomines interpellant? I 11,
11 (Ncbr.). locis terrarum tan-
tum longe disiunctis" I 55, 8:
cf. 62, 9. non tantum mirabile
est III 509, 9 (Evod.). ego non
tantum (= tam) vetera abolere
conatus sum, quam testimonia

Index VI.

419

proferre in medium II 319, 8
(Hier.); v-. quantum.

tantus: tantorum (= tot hominum)
animae II 143, 21. (quantitas
corporis) non potuit esse in sin-
gulis quibusque partibus tota
vel tanta (= aeque magna) IV
91, 19.

tardare intrans.: *ne tardaveris
propter te II 650, 16. — cum
inf.: *ne tardes converti ad do-
minum III 19, 10. IV 434, 15.

tardicordes II 476, 21 {v. l. tardos
corde); cf. mundicordes.

tardiuscula mens III 123, 1.

tartari poenae III 468, 15.

tectorium linguae III 79, 15.

temperare a quaestionibus suum
arbitrium II 97, 24.

tempora. praesens pro futuro:
tunc ergo scimus {v. l. sciemus),
cum viderimus IV 282, 20; cf.

II 72, 4 {V. l. dicet). 252, 9. III
569, 1 (deficiunt). 728, 14 (In-
noc). IV 129, 15. 286, 21 {v. l.
mittet sicut 282, 22). — utrum-
que simul IV 282, 21 (videbitur
et mittet . . . congregat . . . facit).
— plusquamperfectum pro im-
perfecto: (palatium) ornabatur
ita, ut claritas loci fulsisset

III 490, 16 (Evod.). paria red-
hibere non destiti, ne silentium
meum paenitudinem appellasses
I 37, 4 (Max. gr.); cf. III 492,
*15 (possem rogare,ut . . misisset;
Evod.). 496, 6 (cogebat, ut . . .
dixisset; Evod). IV 398, 15
(mitteremus, ut . . . rescripsisset;
Val.). — utrumque simul III 490,
21 (iuberet, ut pergerent et . . .
levassent; Evod.). — epistula
ad nos tua eius mentionem
fecisse {pro facere) dignatus es

IV 503, 18 (Dar.). ut usque ad

LVIII. Augustinas. (Goldbacher.)

diluculum adloquens congrega-
tos lucescente proficisceretur
dominico die II 57, 24 {pro ad-
locutus; cf. 57, *12). — tempo-
Tum mira inaequalitas: sive isto
modo intellegenda sit dierura
illa breviatio sive quod ad pau-
citatem redigerentur sive quod
cursu solis celeriore breviaren-
tur IV 270, 8. si utrique libera-
rentur, lateret, quid peccato per
iustitiam debeatur; si nemo,
quid gratia largiretur IV 179,
9. si possit fieri, adsumptis alis
columbae vestris amplexibus
implicarer IV 299, 13 (Hier.).

temporalia suhst. III 205, 24.

temporaliter II 201, 14. 217, 16.
575, 1. 711, 26 al.

temptator cotidianus {i. e. diabo-
lus) II 51, 4; cf. 189, 9.

tenebrafe III 216, 5.

tenebrescere III 203, 6. 204, 9.
IV 580, 11.

tenor IV 299, 1 (imperat. litt.).

tenta, -orum (= texta aranea):
fila, ex quibus tenta texere {ex
coni.) solet (aranea) III 509, 6
(Evod.).

tepor: sanctis occasionem teporis
adferre IV 458, 3 (Prosp.).

terere: (non) nostro tereret de ro-
bore quicquam I 93, 19 (Licenti
carmen).

tergum: (antequam) mihi post ter
gum veniant (= neglegantur)
tua dona I 93, 5 (Licenti carmen).

terrere aliquem de iudicio III
417, 7. nos falsis rumoribus ter-
rebamur intrare II 463, 12.

terribiliter II 336, 4. III 86, 6. IV
11, 12. 386, 5.

terties = ter: dictum est vicies
terties IV 374, 19.

28

420

Index VI.

testatissimus II 88, 27.

testator II 107, 20.

texerunt pw texuerunt IV 500, 10

(Dar.).
textus: coiisiderato textu prioris

epistulae IV 451, 6 (Quodv.).

textus eiusdem libelli III 610, 7

(Tim. et lac).
theatrica consuetudine II 110, 5.

theatricas affectare luxurias II

183, 7. theatrica dedecora III

141, 2.
thelodives, thelosapiens, thelo-

humilis: vulgo dicitur, qui divi-

tem affectat, thelodives et, qui

sapientem, thelosapiens; ergo et

hic thelohumilis etc. III 373, 19;

cf. 374, 21.
theologia: philosophi praedicantes

illam, quam vocant, theologiam

III 371, 15.

thesaurizare: *parentes filiis the-
saurizant II 283, 8. *thesaurizas
tibi iram III 400, 3; cf. IV 43,
14. 586, 5. 635, 18. *thesaurizent
sibi fundamentum bonum in fu-
turum III 42, lo! 178, 5 al.
thesaurizarc in caelo III 481, 10.

IV 627, 20. *thesaurizantur
iustis divitiae impiorum IV 33,
6; cf. 35, 22.

timere: quia veritatis amore duce-
bantur, veri similitudinem illis
timuit, ne deciperentur III 370,
12. *non timebo a timore noctur-
no II 498, 23. *iustus ab auditu
malo non timebit IV 656, 7.

tollere: noli te in alias tollere
quaestiones II 402, 22.

tomus III 657, 15.

torcularis = torcular: de area tri-
turatoria aut torculari, de qua
daemoni oblatum est II 126, 4
(Publ).

totus: Romam toto (= omni) anni-

versario pergitis II 511, 21. — in
totum (= omnino, prorsus): non
sum lusus in totum IV 532, 18
(hyynnus). in totum paenitentiae
locum clauserunt II 484, 24 et
485, 19 (Cypr.).

tractator II 386, 8. divinarum
scripturarum tractatores III 288,
21; cf. II 318, 1 (Hier.). 377, 2.
III 330, 20. 480, 8. IV 478, 5
(HU.).

tractatoria missa super eorum
nomine per totum orbem ter-
rarum ab omnibus ecclesiis
eorum communio praecidetur II
91, 15.

tractatus, -us: secretis tractati-
bus occultare sacrilegium IV
298, 9 (imperat. litt.).

tractoria de convocando concilio
II 219, 6—220, 11.

traditores (sanctorum codicum)
II 87, 8. 12. 88, 17. 89, 11. 27. 92,
15. 21. 25 al. traditores et per-
secutores II 30, 16. 21. III 235,
13.

tradux: (anima) quod sit de tra-
duce illius animae, quam primo
homini dedit deus III 258, 22;
cf. 259, 1. 3. 260, 8.

transeunter I 29, 10.

transfigurare: (dominus) *qui trans-
figurat corpus humilitatis no-
strae conforme corpori gloriae
suae III 325, 13. *satanas trans-
figurat se in augelum lucis . . .
ministri eius transfigurant se
sicut (velut) ministros iustitiac
II 157, 17. 21. 23. al.

transfiguratio: ista nostra in illum
tr. est III 181, 6; cf. 183, 3.

transformatio III 327, 20.

tiansgressio praecepti IV 332, 8.
*Iex transgressionis gratia pro-
posita est III 681, 12.

Index Vr.

421

^transgressor lepis III 591. 3: cf.
590, 16. 17. 591, 4. 606, 8.

transi^ere: qui suis se manibus
transigunt (= vitam sustentant)
. . . quorum opibus transiguntur

III 485, 0.

transire: transies II 494, 18; trans-
iet IV 242, *6— 7. — *transeat
a me calix iste III 71, 6; cf. IV
491, 15. *unus apex non transiet
a lege IV 242, 7.

transitorius II 22, 24. 743, 9. IV
13. 8. transitoria vita III 20, 14.
23, 19. 158, 11. IV 26. 22. spes,
poena, caro, salus I 84, 9. III
532, 3. IV 432, 1. 438, 5 sim.

translatio = interpretatio II 316,5.

transversus : ex transverso = ex
improviso II 154, 4.

transvoratum cum veste hominem
fuisse in cordc piscis II 570, 13
(paganus quidam).

tiihulari in carne III 184, 22. aftligi
aut tribulari IV 275. 10; cf. 22.

tiibulatio dura III 379, 1. 3, magna

IV 267, *10. tribulationis aestus,
tcmptatio, fructus. dies II 575,
5. III 187, *5. 191. 17. IV 267,
*16. al. sim.

triduana est resurrectio domini

II 174. 22.
trigonum: numcrus decem et sep-

tem surgens in trigonum centum ;

quinquagintatrium summani com-

plet II 206, 19.
tiitura: vestis per tot annos sine

tritura esse potuit IV 324. 17.
trituratur arca (v. l. retrituratur)

II 619, 9.
trituratoria area tritici II 126. 4

(Publ.).
"^iriumphans eos in semet ipso III

372. 22.
tropice III 188. 10.
trucidator IV 198, 10.

tuguriunculum parvum II 288, 14

(Hier.).
tuitio II 404, 10. 14.
tunc {v. 1. tum) deinde IV 450,

II (Quodv.).
turificare idolis II 399, 9.
turpido II 431, 2.

typhus superbiae. arrogantiae II
99. 24. 578, 12. typhus morti-
cinae pelliculae II 466, 24; cf.

III 434, 2. a sacrificii humilitate
longe abest typhus IV 99, 17.
sine typho et cum alacritate
praebere I 59. 5. non iam in
buccis crepat risus sed typhus II
572, 16.

typus populi ludaeorum III 306.
" 12.

ubi = quo: puteus, ubi de sacri-
ficio aliquid missum est . . . soli-
um, ubi descenderunt pagani II
127, 13. 23 (Puhl). — ubi non
= quin: verba tua numquam
repeterc valuisti, ubi non ali-
quid et maxime necessarium
praeterires IV 538, 9.

ubique (= quoquo versus) evan-
gclium Christi penetravit IV 241,
21 (Hes.).

ultra: *pessimus ultra (r.7.ph.) uni-
versam terram II 646, 16.

umbra: quae tunc in umbra futuri
offerebantur III 194, 10 (cf. 6 in
figuram futuri sanguinis).

umbracula mysteriorum III 100, 4.

umbraliter. opp. corporaliter III
371, 9. IV 116, 13.

unanimis ct unanimus: filii nostri
unanimes I 125, 1 (PauL); cf. II
347, 11. 543, *17. frater in do-
mino Christo unanime 742, 3
(PauL).

unanimitas IV 591, 13 (Alyp.).

unanimiter vivite IV 361, 5.
28*

422

Index VI.

iinde = de qua re: unde nunc dis-
putandum non est . . . unde me
consulendum putasti II 131, 10.
unde minime dubitamus III 347,
4; cf. II 511, 28. 719, 9. III 153,
20. 196, 15. 240, 9. 362, 18. IV
170, 19. 557, 5. 558, 18. hinc . . .
unde III 241, 22. — = ex quibus
rebus: unde quid magis dolen-
dum sit, vides III 4, 7. — =
qua re: unde invisibilia viden-
tur nisi oculis cordis? III 341,
26; cf. IV 558, 2. — = qua de
causa: cum illud, unde pellen-
dus est, fecerit II 398, 5.

ungulae cruciatus II 95, 19.

unicornuus et unicornis: *a cor-
nibus unicornuorum III 190, 24.
in unicornibus superbi intelle-
guntur III 191, 1.

uniformiter IV 466, 13 (Prosp.).

*unigenitus filius III 193, 5. 290,

7. 19: cf. 20, 4. 320, 5. 327, 2 al..
unigenitus subst. III 296, 17. 610,
12 (Evod.). IV 161, 13. unigeniti
divinitas, nomen, verbum IV 99,

8. 117, 14. 22.

unissime, ut ita dicam, adhaerens

tibi II 635, 9 (Sev.).
unitio: conexio atque unitio ratio-

nis ad deum et dei ad rationem

III 505, 13. (Evod.).
universaliter: (litterae), sive quae

specialiter ad Afros sive quae u.
ad omnes episcopos manarunt

IV 157, 19; c/. 460, 17 (Prosp.).
unus: simul in unum esse III 506,

16 (Evod.). *habitare in unum

III 39, 15. 2.50, 3. IV 32, 24.
urbicus quidam, urbicus disputa-

tor apud Casulanum II 32, 25.

37, 21. 49, 9.
urguentior actio II 58, 17.
urguere cum acc. et inf.: quis ur-

guebat maiores vestros causam

Caeciliani ad imperatorem mit-
tere? II 411, 12.

uspiam scripturarum III 527, 10.

iisque quaque III 93, 6 et 94, 6
(Marc). 411, 6. 671, 18. IV 24,
2. usque adhuc III 201, *9. 224,
*20. adhuc usque III 152, 8. 238,
18. rV 287, 12. 377, 1. huc usque

II ,303, 14 {v. l. nunc usque;
Hier.). usque hodie II 303, 13
(Hier.). usque nunc II 554, 5.

III 558, *1. 564, *11. IV 267, *18
al. nunc usque II 71, 8. III 564,
13. 586, 5. usque modo III 542,
*11. quoadusque IV 238, *2.

ut opportune (= ut opportunis-
sime) potuerit III 156, 19. — ut
si cum ind. subsequente coniunc-
tivo III 704, 8 (ut si medicus . . .
aestimat . . . adhibet . . . amputet;
Innoc). ut qui cum ind. II 234, 8
(ut qui . . ausus est ex coniectura,
codd. et qui). — ut pro acc et
inf.: ita censent, ut (imagines)
exire a corpore et venire ad
oculos possint II 694, 23. spero,
quin etiam auguror, ut haec
ipsa bellorum dilatio pacis ha-
beat teneatque firmitatem IV
501, 6—10 (Dar.). — ut quid
(h(X -i) — cur, quare: *ut quid
diligitis vanitatem? II 324, 6. *ut
quid me dereliquisti? III 156, 9.
165, 23; (c/. 166, 17. 167, 20);
praeterea II 324, 7. 395, 5. III
56, 8. 67, 14. 142, 3. 179, 8. 238,
1. 273, 4. 5. 452, 7. 693, 14 sae-
pissime.

utcumque puto esse responderi III
492, 7 (Evod.).

uterque: habes hic utraque (pro
utrumque), et quo cantico can-
taturum se dixerit et in cuius
ecclesiae medio III 192, 8.

Iiulex VI.

423

utpote qui cum ind.: utpote, sicuti
a multiti dicitur, cuius hoc con-
stat {v. l. constet) esse prae-
ceptum III 95, 7 (Marc).

utrumnam III 501, 5; cf. II 545, 18.

vacare: non permittor, ad quod
volo, vacare IV 377, 8. si tibi ab
ecclesiasticis muneribus vacat I
102, 17; cf. III 97, 2. non vacat
(= non frustra est), quod ei non
sufficit dicere 'semen lacob', nisi
adderet 'universum' III 194, 24.

■•■vae mundo ab scandalis! II 270,
11. IV 343, 13.

valde tolerabilius II 340, 12.

valentia II 550, 2. quae videntur
habere violentiam nec tamen
habent valentiam separandi III
271, 18. valentia decem milium
adversus regem, qui viginti
habet IV 570, 6.

valere: a quibus eis necessarium
ministerium valeat (= possit)
exhiberi? IV 494, 6. cum 'vale'
fecisset collegae suo II 233, 5;
cf. 234, 9.

valide (=valde): utrum nihil va-
lide inimicum sit I 10, 19. quod
valide contradicat IV 284, 4.

vaniloquium II 330. 1. III 86, 20.
488, 8. 555, 2. IV 319, 16.

vanus: *non accipias in vanum
nomen domini II 191, 7; cf. 193,
8. *in vanum laboraverunt aedi-
ficantes IV 75, 18; cf. 21.

*vapulabit (servus) pauca, -multa
{v. l. paucis, multis) II 644, 21.
645, 1. 4.

vas electionis (cf. Act. 9, 15) I 56,
7. III 458, 22. vasa Christi II
256, 10 (Hier.).

vegetare: (animus) in corpore posi-
tus vegetat III 493, 14 (Evod.).
quis dubitet nos uno spiritu

vegetariV II 3. 19. lampades in-
teriore oleo vegetantur III 223,
14. in domini misericordia vege-
teris III 502, 20.

velari = sanctimonialem fieri IV
358. 21.

velationis apophoretum III 382, 8.

velificare IV 606, 1.

velle: volendi perseverantia IV
475, 12 (HiL). possibllitas volen-
di IV 46, 10: cf. III 616, 12. IV
427, 5. — pro quibus orare et
bonum eis velle didicimus II 340,
13. si Christianus videat se a
barbaro vel a Romano velle
(= in eo esse ut) interfici II 127,
5 (Publ.). Pinianus mittit ad me
servum dei, qui mihi diceret
eum {i. e. Pinianum) se {i. e.
Pinianum) velle populo iurare

III 9, 23.

venenosa fraude persuadere III

58, 18.
venerabilitas tua titulus II 221, 5.

233, 23. 642, 8. III 95, 16 (Marc).

IV 617, 2 (Audax).
venerabiliter carissimus II 224, 19.

226, 9. 388, 2. III 631, 11, dilec-
tissimus, beatissimus III 488, 12
et 511, 7 (Evod.). v. 'comparatio\

veneratores praecipitatorum ultro
cadaverum II 106, 7.

veniabiliora videntur peccata (Mo-
ced.) III 394, 13. 397, 11. 398, 1.

venire cum inf.: deus venturus est
iudicare vivos et mortuos IV
381, 14 (symb. Nicaeni conc).
apud praefectos dixerunt se au-
diri venisse 11 416, 21. saepius
in sacr. litt.: veni Hierosolymam
videre Petrum II 294, 8. non
veni iustos vocare sed pecca-
tores II 724, 11 al. venit filius
homini« quaerere et salvare.

424

Index VI.

quod perierat III 661, 3 al. prae-
terea cf. II 741, 6. 8.

ventilare: verbum ventilans IV
535, 18; cf. II 20, 25. IV 230, 26.
ventilare textum libelli III 610,
7 (Tim. et lac), causam II 86,
28. IV 46, 22; cf. II 420, 25. ven-
tilatur sermo I 115, 8, quaestio
II 307, 5 (Hier.), fidei ratio III
717, 9 (Innoc); cf. IV 469, 5
(Hil.). — ut iactatione inanis-
sima ventilemur (depon. = glo-
riemur) II 690, 18.

ventilatio: tolerare paleam usque
ad ultimam ventilationem II 327,
23. 486, 8; cf. 479, 3. 493, 10.
ultimum tempus ventilationis II
404, 22; cf. 609, 7. III 37, 13. IV
15, 10.

ventose: (Christus) non yentose
allevat conversos ad se II 658,
25.

ventricola II 33, 15; cf. 11. 17. 34,
1. 37, 25. 39, 12. 40, 16.

ventricultor II 40, 10.

veraciter, opp. fallaciter II 130, 19.
370, 17. non inaniter dicitur, sed
V. agitur III 732, 20; cf. IV 159,
5. recte, v., optime III 583, 4. v.
existimare I 110, 11. v, intelle-
gere III 263, 19. v. sapientes II
710, 2. V. iurare, arguere, scri-
bere etc. II 130, 19. 267, 9. 355,
13. 366, 2. 6. 8 al.

\erax cor IV 450, 5 (Quodv.). vera-
cior intellectus IV 174, 22. vera-
cissima promissio II 437, 2.

verbositas IV 502, 1 (Dar.).

verbum de verbo edisserens II 323,
3 {Hier.).

verecundari: quamvis in os meum
verecundentur III 559, 2.

veridice agere I 40, 22.

veritas: *in veritate (st:' aAr^O-eia;)
comperio II 291, 4. — veritas

= sacrae litterae: quod veritas
habet II 485, 17. III 614, 5. IV
310, 17, ait II 270, 12, loquitur
IV 310, 32. prophetia veritatis
IV 286, 15. si scripturam Grae-
cam Latinae veritati reddideris
II 254, 12. Hebraea veritas II
319, 12 (Hier.). veritas evange-
lica II 469, 3. 6; cf. III 672, 4.
IV 241, *9.

vermis, abl. vermi {v. l. verme) II
576, 4.

veru: editio Septuaginta asteriscis
veribusque distincta est III 639,
8 (Hier.).

verum autem iam simul eramus II
217, 6.

verus: quid in vero sit, perquira-
mus II 26, 8.

veternosa consuetudo II 447, 23.

via: verborum locutionumque He-
braearum viam atque regulas
mordacius tenere I 106, 10.

vicissitudinem (i. e. ut par pro
pari referatur) reportare III 85,
20.

videri: *qui videbantur = ci os-
xouvTs; II 294, 17. — cum acc.
et inf. ne tantae maiestati in-
iuriam {v. l. iniuria) fieri vide-
retur IV 502, 25 (Dar.). mihi
videbatur vehementiorem eoruni
dolorem fuisse metuendum III
9, 28. illis videbimur alienam
rem dimidiam tulisse et illi nobis
videbuntur inhoneste et inique
se passos fuisse II 389, 1.

vidualis cura III 50, 2. habitus
matronalis a viduali veste di-
stinctus IV 628, 20. coniugale,
non viduale indumentum IV
629, 14.

viduari: Urbica duodecim se an-
nos viduari {v. l. viduam) dice-
bat III 490, 13 (Evod.).

Index VI.

425

vigor iudiciarius II 616, 14, eccle-
feiasticus II 632, 28.

vilescere: si nimia deiectione vile-
scat I 59, 23; c/. II 708, 17. mi-
serearis iam mei, si tibi viluisti

I 88, 22; cf. III 109, 2.

villa (= vicus) Mutugenna III 645,

25.
vincere: de falsitate (= per falsi-

tatem) vicisti III 424, 19.
vincire: qui non sentit, qua nobis

(= inter nos) dilectione vincia-

mur II 3, 20.
vindicet nos deus de vobis II 610,

13. vidua de suo adversario
cupicns vindicari III 57, 8.

virgini apostolo virginem matrem
adsignare II 739, 13 (PauL).

virgula: cur interpretatio asteri-
scos Iiabeat et virgulas prae-
notatas . . . ubicumque virgulae,
id est obeli sunt II 316, 4. 8
(Hier.).

virulentiae non mediocris fibra IV
465, 12 (Prosp.).

viscera vestra (= vos) II 3, 5. *vi-
scera Cbristi IV 293, 12. 35^3, 15.
viscera aniniae I 60, 12, miseri-
cordiae III 15, 9. 249, 21, cari-
tatis II 534, 2. 742, 4 (PauL). IV
343, 1.

visibili (= oculorum) sensu carere
III 494, 8 (Evod.). — ad invisi-
bilium fidem visibilibus mira-
bilibus excitari II 708, 20.

visibiliter apparere III 159, 22. 323,

14. quae liominibus v. nota sunt

II 335, 13.

visio = aspectus: confido in do-
mino et spero, quod me faciet '
de tua visione gratulari IV 655. '
17 (ignotus aliquis).

visitare: si me litteris fueris visi- ;
tare dignatus III 691, 20; cf. \Y

231. 3.

! visitationes loquor, quo modo ap-

i paruit loseph per somnium III
494, 25 (Evod.). beatissinia fami-
liae ac domus visitatio II 500. 9
(PauL). Christi visitatio III 532,
1; cf. 495, 28 (Evod.). — = ani-
madversio: per occultas (dei) ad-
monitiones vel visitationes II
604, 22. *tu si cognovisses tem-
pus visitationis tuae IV 237, 21.

' 253, 19.
vitiositas III 410, 2.

'. vituperabilis III 680, 15.
vivacissimis eloquiis contestari IV
397, 14 (VaL).

^ vivaciter: librum si v. intellexeri-

: tis IV 389, 7.

\ ivificare mortalia corpora II 173,
*9 aL, mortua IV 634, 13; cf.
IV 113, 2. *in Christo omnes vivi-
ficabuntur III 175, 22 sim. sae-
pissime. praeterea cf. 162, 19.
372, *15. 462, 24. 463, *24. IV
173, *11. 333, 4. 6 aL spiritus,
anima vivificans III 194, *5. 618,
19. IV 332, *19. *mortificatus
carne. vivificatus spiritu III 521,
3. 522, 8 aL non opus legis
ostendentis peccatum nec a pec-
cato vivificantis IV 411, 23.

vocativus: m^us Alypi III 4, 18.
beatissime frater in domino Chri-
sto unanime, magister meus in
fide veritatis et susceptor meus
II 742, 3 (PauL). populus meus
II 339, *2.

volumina saeculorum III 583, 8.
quae in spatiorum voluminibus
transeunt IV 232, 20.

*voIuntarie genuit nos verbo veri-
tatis III 208, 13. 353, 14.

voracitas ventricolarum II 33, 15.

vulgares = vulgus: sicut vulgares
dicunt II 221, 17. 18.

426

Index VI.

vulneratus, i. e. ulceratus III 491,

22 (Evod.).
vulnusculum II 304, 5 (Eier.).

*zelum (lei habent II 454, 17. 455,
1 al.; cf. IV 52, 15. *non in con-
tentione et zelo I 56, 9; cf. 59,
12.

zizania: fingitis vos fugere per-
mixta zizania, quia vos estis
sola zizania II 326, 12; cf. 327,
1. inter multam paleam mul-

taque zizania II 210, 15. zizania
convertere in frugem, eradi-
care, tolerare, coUigere I 102,
3. \l 103, 18. 326, 14. 327, 22.
481, 8. zizaniis propter frumenta
parcentes II 104, 22. Christiani
innocentes malis Christianis tam-
quam paleae suae vel zizaniis
permixti II 156, 21. cum zizaniis
crescere II 479, 24. pernicies
zizaniorum I 71, 5 al. sim.

HOC VOLVMINE CONTINENTVR:

Pracfatio p. V-XCIV

Tabula libiorum mss XCV — C

Addenda „ CI

Siglorum conspectus , CII

Index I. Nomina eorum, ad quos et a quibus scriptae

sunt epistuiae, practer ipsum Augustinum .... 3—6

Indcx II. Epistularum ordo ante Maurinorum editioncm . „ 7 — 11

Indcx III. De epistularum ordine atque temporibus. . . . ., 12 — G3

Index IV. A. Loci ex sacris litteris „ 64 — 108

B. Loci ex aliis scriptoribus „ 109—114

Index V. nominum et rerum ,. 115—337

Index VI vcrborum et locutionum „ 338—426

27'

DATE DUE

m

^

^

m

CAT. NO. 113 7

76398

Augustlna^ St,

BR
60
.06

V.58

Opera, sect. 2
Eplstulae, pt. 5

CSEL 58

STAGKS

(oO

C b

S £ i. S^

t